11-ئەسىردە، ئوتتۇرا ئاسىيا ۋە تارىم ئويمانلىقىنى بىر تۇتاش تىزگىنلەپ كەلگەن قاراخانىيلار قاغانلىقى (890–1212) سىياسىي جەھەتتە گۈللەنگەن، مەدەنىيەت ۋە ئىلىم-پەن جەھەتتە تۈركىي تىللار دۇنياسىنىڭ تۇنجى چوڭ ئالتۇن دەۋرىنى باشتىن كەچۈرمەكتە ئىدى. دەل مۇشۇ دەۋردە، ئىسلام تەپەككۇرى بىلەن تۈركىي خەلقلەرنىڭ مىڭ يىللىق دۆلەتچىلىك، قانۇنشۇناسلىق ۋە ئەخلاق ئەنئەنىلىرى («تۆرە») ئاجايىپ تەڭپۇڭلۇق بىلەن يۇغۇرۇلدى.
«تۈركچە كىتابلار ئاز ئەمەس، نۇرغۇن بار، لېكىن بۇ ئەسەر ھەممىدىن ئېسىل ۋە نەپىستۇر. بۇ كىتاب تۈركىي تىلنىڭ نۇرى، دانالىقىنىڭ قۇياشىدۇر.»
ئەسەرنىڭ مۇئەللىپى يۈسۈپ خاس ھاجىپ يۈكسەك دەرىجىدىكى تىل، پەلسەپە، ھېساب، ئاسترونومىيە، فىقھ ۋە ئەخلاق بىلىملىرى بىلەن قوراللانغان ھالدا، داستانىنى ئۆزىنىڭ تۇغۇلغان يۇرتى — چۇ دەرياسى بويىغا جايلاشقان شەرقىي پايتەخت بالاساغۇن (قۇز ئوردۇ)دا يېزىشقا باشلىغان. كېيىن ئىلىم-مەرىپەت، كۇتۇپخانا ۋە مەدرىسىلەرنىڭ كۆركى بولغان قەشقەر شەھىرىگە كېلىپ، داستانىنى تولۇق 18 ئاي ئىچىدە كېچە-كۈندۈز جاپالىق ئەجىر سىڭدۈرۈش ئارقىلىق پۈتتۈرگەن.
يۈسۈپ ئەسىرىنى مىلادىيە 1069–1070 (ھىجرىيە 462)-يىلى قاراخانىيلار ھۆكۈمدارى تاۋغاچ ئۇلۇغ بۇغراخان (ئەبۇ ئەلى ھەسەن بىن سۇلايمان ئارسلانخان)غا تەقدىم قىلغان. قاغان بۇ ئەسەرنىڭ تېڭى يوق دۆلەت باشقۇرۇش تەدبىرلىرى ۋە ئىنسانىي قىممىتىنى كۆرۈپ، شائىرغا ئوردىنىڭ ئەڭ مۇھىم مەنسىپى بولغان «خاس ھاجىپ» (باش مەسلىھەتچى، ھۆكۈمدار بىلەن خەلق ئوتتۇرىسىدىكى مەخپىيەتلىك ساقلىغۇچى ساداقەتمەن باش دارۇغا) نامىنى بەرگەن.