تىزىملىك
تىل تاللاش:
1-قىسىم 8-باب كۈنتۇغدى (پادىشاھ) ئايتولدى (ۋەزىر) ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)

ئايتولدىنىڭ كۈنتۇغدى ئىلىككە ۋەسىيەتنامە يازغانلىقى

Aytoldining Kuntoghdi Iligke Wesiyetname Yazghanliqi

ئايتولدى ئوغلى ئۆگدۈلمىشكە ئەڭ ئاخىرقى تەربىيەلىرىنى قىلغاندىن كېيىن، يەنىلا دۆلەتنىڭ ۋە كۈنتوغدى ئېلىگنىڭ غىمىدە قولىغا قەلەم ئېلىپ، كۈنتوغدى ئېلىگگە ۋەسىيەتنامە پۈتتى. ئۇ سۆزنى...

ئايتولدىنىڭ كۈنتوغدى ئېلىگگە ۋەسىيەتنامە يازغانلىقى

ئايتولدى ئوغلى ئۆگدۈلمىشكە ئەڭ ئاخىرقى تەربىيەلىرىنى قىلغاندىن كېيىن، يەنىلا دۆلەتنىڭ ۋە كۈنتوغدى ئېلىگنىڭ غىمىدە قولىغا قەلەم ئېلىپ، كۈنتوغدى ئېلىگگە ۋەسىيەتنامە پۈتتى. ئۇ سۆزنى ئاللا نامى بىلەن باشلىدى. ئاللا ۋە پەيغەمبەرگە چىن كۆڭلىدىن مەدھىيە ئوقۇپ بولۇپ، ۋەسىيەتنى باشلىدى:

— ئەي بەختىيار خان، ئوزۇن ئۆمۈر كۆرگەن، كۆپ ئەللەر ئۈستىدە سەلتەنەت سۈرگەيىسەن.. مېنىڭ نامىم ئايتولدى ئىدى. ئادىتىم تولۇش ۋە ئۆچۈش. مانا تولۇنلۇق تۈگەپ ئۆچۈشكە يۈز تۇتتى. ئۆلۈم ئەلچىسى كېلىپ گېلىمنى قاتتىق سىققىلى تۇردى، قۇتۇلۇش يېرىم يوق. مېنى كۆپ ئېھسان بىلەن ياخشى كۆتكەن ئىدىڭ، ئەجرىڭنى قايتۇرالماي كېتىدىغان بولدۇم. جاھاندارچىلىقتا ساڭا يار ئىدىم، ئىشلىرىڭنى ئادالەت بىلەن قىلدىم. مانا ئەمدى چىن قەلبىمدىن ساڭا ۋەسىيەتنامە پۈتۈپ قالدۇردۇم، ئوقۇپ كۆرگىن. كۆيۈمچان ئادەملەر شۇنداق دېگەن: كۆيۈمچان ئادەمنىڭ نەسىھەت سۆزلىرىنى ئاڭلا، نەسىھەت سۆز ساڭا بەخت ئېلىپ بېرىدۇ. كۆيۈمچان ئادەم ھەقىقىي ئادەم ھېسابلىنىدۇ. ساڭا كۆيۈنىدىغان كىشىنىڭ سۆزى بويىچە ئىش تۇتساڭ زورىيىسەن. ئەي قاپلاندەك باتۇر ئېلىگلىرى، مەن ساڭا ئەڭ كۆيۈملۈك ئادەممەن. سۆزلىرىمگە ئەمەل قىلغايسەن. مانا

ماڭا ئۆلۈم يېقىنلاشتى، پۇشايمانلىرىممۇ كار قىلمىدى. ئۆكۈنۈش ئەمدى ماڭا يامان قىلمىش بولدى، توپلىغان ئالتۇن-كۈمۈشلىرىممۇ قالدى. ئۇنىڭدىن ماڭا تەگكىنى ھېسابىنى بېرىش بولىدۇ. ئەپسۇس، ئەھمىيەتسىز ئۆكۈنۈشلىرىم، ئەمدى ئاللا رەھمىتىدىن باشقا ئۈمىد قالمىدى. مەن بۈگۈن چارىسىز كېتىمەن، ئەتە سېنىمۇ ئارقامدىن ئېلاجىسىز بارىسەن، بۇنىڭدىن شۈبھىلەنمە. ھەي ئالىملىرى، ئۆلۈم تۇتماستا ئويغان، بىلىم بىلەن ئىشلىرىڭنى تۈزەتكىن. زورلۇق-زومبۇلۇق قىلىشنىڭ ئورنىغا ياخشىلىق قىل. سۆز ۋە ھەرىكىتىڭ بىلەن خەلقنى سۆيۈندۈرگىن. ئېھسانلىقىنى غەنىمەت بىلىپ، ياخشىلىق ئۇرۇقىنى چاچ.

ھەي ئوغلىم، مەندىن كېيىن كۈنلۈرۈڭنى زايە قىلماي، تېخىمۇ تىرىشقىن، جاھان نېمەتلىرى سېنى ئەسىر قىلمىسۇن. ھەر قانداق ئىش قىلىشتا توغرىلىقنى مەقسەت قىل. توغرا قانۇن تۈزۈپ، خەلقنىڭ كۆڭلىنى يورۇت. قىيامەت كۈنى سېنىمۇ كۆڭلۈڭ يورۇيدۇ. بۇ دۇنيانى دەپ ئۆزۈڭنى ئوتقا ئاتما. ھاۋايى-ھەۋەس بوينىڭنى ئۈزگەن. سەن دېگەن بۇ دۇنيانىڭ بېگى، ھەرگىز ئونىڭ قۇلى بولۇپ قالما. دۇنيا سېنى كېرەك قىلماي تاشلاشتىن بۇرۇن، سەن ئونى تاشلا. ئۆزۈڭگە ياخشى كىشىلەرنى يېقىن تۇت، يامانلارنىڭ زىيانكەشلىكىدىن ھەزەر قىل. تەمەخور ئادەمگە ھەرگىز ئىش تاپشۇرما، ئاپاسىز كىشىگە ئاش-تۇزۇڭنى يېگۈزمە.

ئالىملىرى، ئالىملار ھايات بىلەن ۋاقىتنىڭ مۇناسىۋىتىنى مۇنداق ئوخشىتىپ بايان قىلغان: ئادەم بالىسى كارۋانغا ئوخشايدۇ، مەنزىلدىن-مەنزىلگە يۈرۈپ تۇرىدۇ. ئوغۇل ئاتا پۇشتىدىن ئانا قارنىغا تۆرەلگەندىن كېيىن، پەقەت توققۇز ئايلا ئانا قارنىدا تىنچ جايغا ئېرىشىدۇ. ئاندىن تۇغۇلۇپ ئات قويۇلغاندىن كېيىنلا، يولۇچى بولۇپ ۋاقىت ئېتىنى مىنىدۇ. شۇنىڭدىن تارتىپ كۈندۈزى بىر مېڭىم ماڭسا، كېچىسى بىر مېڭىم مېڭىپ دېگۈدەك ئاخىرى تۆگىدىنمۇ كېتىپ ئۆلۈمگە يېقىنلىشىدۇ. جاھان بىر

قونالغو-ئۆتەك ، ئۇ ئۆتەكتىن يۆتكەلسەڭ ئاخىرقى مەڭگۈلۈك ئۆتەككە بارىسەن. بۇ ئۆتەكتە سېنى ئىككى يول كۈتۈپ تۇرۇپتۇ ، ساڭا ئىككى يولدىن قايسىسى نېسىپ بولاركەن؟ ئىشىڭ ئوڭغا تارتسا كۈلىسەن، ئەگەر تەتۈر كېلىپ قالسا ئېڭىراپ بېشىڭنى ئۇرۇسەن .

ئەي بەختلىك خاقان ، بۇ دۇنيا بىر تېرىلغۇغا ئوخشاش ، تېرىغان ئادەم تېرىكلىك ئوتىغا ئېرىشىدۇ. يەرگە نېمە تېرىسا شۇ ئۈنىدۇ، نېمە تېرىغان بولسا شۇنىلا ئالىدۇ. كىشىنىك قېنىنى تۆكمە، مېلىنى زورلۇق بىلەن تارتىۋالما. بۇ ئىككى گۇناھتىن جان ئېڭىراپ چىقىدۇ. سېخىيلىق يولىنى تۇت ، بېخىل بولما، سېخىيلارنىڭ نامى مەڭگۈ قالىدۇ. ئەسكەرلىرىڭگە ، ئاتلىق قوشۇنۇڭغا ئىشەنمە، ۋاقتى كەلگەندە ھېچقايسىسى ئەسقاتمايدۇ. باشقىلار ئۈچۈن ئۆزۈڭنى پىدا قىلماي ، ئالدى بىلەن ئۆزۈڭگە ئىچىن ، زورمۇزۇر ئوتقا كىرمە. سەندىن بۇرۇن ئۆتكەن جاھان بەگلىرىنىڭ ئاخىرقى ئورنىمۇ گۆر بولغان ، ساڭىمۇ شۇ گۆر تەيياردۇر. پەقەت ۋاقىتنىلا ئىلگىرى- كېيىنلىك پەرقى بار. بۇ دۇنيانىڭ ئەيىبلىرىنى بىلىپ ، ئەقىل بىلەن سۆزلىگۈچىنىڭ نېمە دېگەنلىكىنى ئاڭلا: بۇ دۇنيانىڭ مېلى خۇددى تۇزلۇق سۇغا ئوخشاش ئىچكەنسېرى تېخىمۇ ئۇسسىتىدۇ، ئېغىز نەم بولمايدۇ . دۇنيا يەنە كۈلۈڭگە ئوخشاش قوغلىساڭ قاچىدۇ، قاچساڭ قوغلايدۇ. دۇنيانىڭ ئىشى ئالۇنغا ئوخشاش تۇتاي دەپ قول سۇنساڭ يوقىلىپ كېتىدۇ .

ھەي ئىلىگ، تىرىشىپ ئۆزۈڭنى ياخشى قىل ، بەگ ياخشى بولسا خەلقمۇ ياخشى بولىدۇ. خەلق قويغا ئوخشايدۇ، بەگ بولسا چوپان . چوپان بولغان كىشى قويغا مېھرىبان بولمىقى لازىمدۇر . ئېشىك ئالدىدا تۇرغان ئاچ بۆرىلەردىن قويلىرىڭنى ئوبدان ئاسرا. ئىش قىلغاندا ئالدىراپ غەزەپلەنمە ، بەگ غەزەپلىك بولسا ، دۆلىتىنىڭ ئۆلى بوشايدۇ . باشقىلارغا قوپاللىق قىلما ، قوپاللىق

77

پىلىنجاپ تۇرغان ئوتقا ئوخشايدۇ. سىلىق-يۇمشاق، ئېغىر-بېسىق، ياۋاش، رايىش بولغىن. بارلىق ياخشىلىققا ئۆزۈك قول تىققن. ئالدىڭدا ئوزۇن سەپەر تۇرۇپتۇ، ئاقىل كىشىلەر بۇ يولغا ياخشى ئوزۇق بىلەن يېتىدۇ. ساراي-قەسىر سالما، قارا يەر قېتىدىكى ساراي ئاللىبۇرۇن ساڭا تەييار قىلىپ قويۇلغان. سالغان ئۆيۈڭ، كەڭ، بېزەكلىك سارايىڭ قېلىپ، قاراڭغۇ يەر قېتىدىكى ئۆيدە ئوڭرايسەن. ھۇزۇر-ھالاۋەتكە مەپتۇن بولما، مەغرۇرلانما. مەغرۇرلۇق، مەپتۇنلۇق سېنى ئۇخلىتىپ قويىدۇ. دۇنيا راھەتنى دەپ تىرىكلىكىڭنى زايە قىلما. تاۋار-دۇردۇنغا ئورالغان بۇ نازۇك تېنىڭ ئاخىرى قارا يەر قېتىنى يېپىنجا قىلىدۇ. سىلىكمەيدىغان ئوچقۇر يورغا ئاتتىن چۈشۈپ، ئىگىرسىز ياغاچ ئاتقا مىنىسەن. ھەي بىلىملىك ئاقىل، بۇ ئاقىۋەتنى ئەقىل بىلەن ئويلاپ، ئۆلۈمگە تەييارلان. يەر قېتىدا پۇشايماندا پۇچىلانمىغىن. ھەر بىر ئىشىڭدا خۇدادىن تەۋپىق تىلە، ئۇ سېنى ھەر قاچان قوللايدۇ. ئالادىن كەلگەن ياخشىلىق، يامانلىققا رازى بول. ئېغىزىڭنى دۇرۇس تۇتۇپ، قازاغا بويۇن ئەگ. ئەگەر ھەر ئىككى دۇنيانىڭ ئىگىسى بولۇشنى تىلەيدىكەنسەن، مۇنۇ بەش ئىشقا يېقىن بارما. بىرىنچى، ھارامغا قوشۇلما، كۆچ كۆرسەتمە، ئىككىنچى، خۇسۇمەت بىلەن قان تۆكمە، ئۈچىنچى، پاساتتىن يىراق تۇر، تۆتىنچى، ئوچقۇر بولما، بەشىنچى، شارابقا بېرىلمە. بۇ بەش ئىش بەگلىكىڭنى خاراب قىلىدۇ. ئەگەر بەگلىكىڭنىڭ مەڭگۈ داۋاملىشىشىنى ئۈمىد قىلىدىكەنسەن ئادىل بول، زۇلۇمنى ئېلىڭدىن تامامەن يوقات. سەن خەلقنىڭ باشچىسى ئىكەنسەن، ئويغاق، ئەقىللىق خەلق ساقچىسى بول. بۇ ئېغىر يۈكنى يۈدۈگەن ئىكەنسەن غاپىل بولما، نەپسكە ئەسىر بولغان بولساڭ ئۆنۈڭدىن قۇتۇل. ھاياتىڭنىڭ گۈزەل چاغلىرى شامالدەك ئۆتۈپ كەتتى، قالغان ھاياتىڭ قانچىلىك سەلتەنەتكە ئىگە قىلار، قالغان كۈنلىرىڭنى زايە قىلما. گۇناھ-كىبىرلىرىڭدىن ئۆزۈڭنى ئېرىغدا. مانا مەن كېتىپ

بارىمەن، مەندىن ئىبرەت ئال، كېتىش ۋاقتىڭدا ياخشى نام قالدۇرۇشقا تىرىشقىن. سوكراتتا ياتقان بىرەيلەن ۋەسىيەت قىلىپ: ئۆلگۈچى تىرىككە نەسىھەت قىلىدۇ، ئۇنى كۆڭۈل قويۇپ ئاڭلا، ھەي تىرىك، غاپىل بولمىغىن. ئۇزۇن يىل بەگلىك قىلىشنى خالىساڭ نېمىنى قىلىش، نېمىنى قىلماسلىق لازىملىقىنى ياخشى چۈشەن. ئىككى خىل ۋاقىتتا ھەر قانداق ئىش بولسا قولۇڭنى تارتىپ، چىشىڭنى چىشلىۋالغىن: بىرى غەزەپلەنگەندە، يەنە بىرى ھەۋەستە.

ياخشىلارنى ئىززەتلەپ يۇقىرى كۆتۈر، يامانلارنى ئىش بەرمەي ئېلىكدىن يىتتۈر. يامان قانۇن تۈزمە، قانۇننى ياخشى تۈز. قانۇنۇڭ يامان تۈزۈلسە تىرىك ئۆلگۈچىدىن بولمىسۇن. كىم ئۆز دەۋرىدە يامان قانۇن يۈرگۈزىدىكەن، كېيىندە يامان نامىنى قالدۇرۇپ كېتىدۇ. كىم ياخشى قانۇننى بەرپا قىلىدىكەن، ئۇنىڭ شۆھرىتى تائەبەدكە ياشايدۇ. ئوغلۇم، سەن ھودۇقما، ئويغاق بول، توۋىنى ئۇنتۇما. خەلققە يېقىن بولۇپ قولۇڭ ئوزاردى، كېيىن ئەپسۇسلىنىدىغان ئىش بولۇپ قالمىسۇن. ماڭا قاراپ نەسىھىتىمنى قوبۇل قىل. بۈگۈن ھاياتسەن، تاڭنا نادامەت چىكىپ قالما.

ئەي ئالىم ئوغلۇم، ئادەم ئۆلسە ئۆزىدىن بىرەر مىراس قالىدۇ. يۇقىرىقى دېگەنلىرىم مەندىن ساڭا قالغان مىراسىم بولۇپ قالسۇن. مەن ئۈچۈن سەن تولىمۇ سۆيۈملۈك ئىدىڭ. مەن ساڭا پايدىلىق مىراسىنى قالدۇردۇم. پايدىلىق سۆز ئەڭ قىممەتلىك مىراستۇر. مىراس سۆزگە ئەمەل قىلسا، مىڭلاپ پايدا كەلتۈرىدۇ. پۈتكىنىمنىڭ ھەممىسى سىناقتىن ئۆتكەن چىن سۆزلەر، بۇ سۆزلىرىمنى ئۇنتۇما، مېنىمۇ يادىڭدىن چىقارما. مەن سېنىڭ ھەققىڭنى ئادا قىلدىم، شەپقىتىڭگە جاۋاب قايتۇردۇم. ئاللا پۈتۈن ياخشىلىقلارغا تەۋپىق بەرسۇن، بۇ ياخشىلىقلار يېمەك-ئىچمەك ئۈچۈن قۇۋۋەت ئاتسۇن. ئامان-ئېسەن بولغىن، تۈمەن مىڭ يىل ياشا. خۇشاللىق، سۆيۈنچ ئىچىدە كۆپ ئەللىرىگە ھۆكۈمرانلىق قىل. بۇ

مېنىڭ سەمىمىي سۆزلىرىم. خەير، سالامەت، ئېسەن قال. ھەي خاقانىم، مەن كېتىدىغان بولدۇم. بىر يۈرەك پارەم ئوغلۇم بار ئىدى. ئۇ مەندىن كىچىك قالىدىغان بولدى. مەن ئۇنى ئالدى بىلەن ئاللاھقا تاپشۇردۇم. ئاللادىن تىلىسە ئوت ئىچىدە ئامان ساقلايدۇ. ساڭا ھاجىتىم شۇكى، ئوغلۇمنىڭ ھالىدىن ياخشى خەۋەر ئېلىپ قويغىن. ئۇنى ئۆزۈڭدىن يىراق قىلما، ياۋا بولۇپ قالمىسۇن. خۇدا ھەر قانداق ئىشنى بىرەر سەۋەبى بىلەن ياراتقان. ئاتا-ئانا ئوغۇل-قىزنىڭ سەۋەبچىسى. ئۇلارنىڭ قىلىقى ياخشى بولسۇن، يامان بولسۇن چوڭ مەسئۇلىيەت ئاتا-ئانىدا بولىدۇ. ئوغلۇم مەندىن كىچىك يېتىم قالدى. ئەگەر مېنىڭ ئۆزۈڭدە خادىملىق ھەققىم بار دەپ تونۇساڭ، سەن سەۋەبچى بولۇپ، ئۇنى ياخشى يولغا ئۈندىگىن. ئۇنىڭغا ئەدەپ-ئەخلاقتىن تەربىيەت قىلغىن، پەزىلەت ۋە بىلىم بىلەن ئەلگە ياراملىق ئادەم بولسۇن. ئۇنى بوش قويۇپ بەرمە، قاتتىق تۇت. پەرزەنت چوڭ تۇتۇلسا، كېيىن بەختىنى تاپالايدۇ. شۇڭا كونىلار: ئوغلۇنى كىچىكىدىن تارتىپ ئوقۇتۇش كېرەك، كىچىكىدە ئۆگەنگەن بىلىمنىڭ ئۆنۈمى چوڭ بولىدۇ. ئوغۇل-قىزنى ئايىماي ئۇر، بۇ تاياق ئۇلارغا بىلىم ئۆگىتىدۇ. بالا كىچىك چېغىدا بىلىم ئېگىلىگەن بولسا، قېرىپ ئۆلگىچە ئۇنتۇمايدۇ، دېگەن.

* * *

ئايتولدى كۈنتۇغدى ئىلىككە يازغان ۋەسىيەتنامىسىنى تۈگىتىپ، تۇرۇپ باغلادى ۋە ئۇنى ئوغلىغا بېرىپ تۇرۇپ:

— بۇ خەتنى ئالغىن، يوقىتىپ قويماي ئىلىككە يەتكۈزۈپ بەر. بۇ مىراس سۆزلىرىمنى ئوقۇپ، ئىشلىرىنى تۈزەپ، ئۆلۈمگە تەي بولسۇن، — دېدى.

ئۇ يەنە ئوغلىغا قاراپ ئۇلۇغ كىچىك تىنىپ:

— ساۋاق ئال، توغرا يولغا ماڭ، — دەپ قايتا جىكىلىدى، ئارقىدىن ئوغلىنى باغرىغا بېسىپ ئۆكسۈپ يىغلاپ تاشلىدى.

— ئوغلۇم مېنىڭ قانداق ھالەتتە كېتىپ بارغانلىقىمنى كۆرۈۋاتىسەن، ھەرگىز ئۇنتۇپ قالما، بۇ كۈن ساڭىمۇ كېلىدۇ، غاپىل بولما. لازىملىق سۆزلىرىمنىڭ ھەممىسىنى ئېيتتىم، دېگەن سۆزلىرىمنى ئۇنتۇما. ماڭا دۇئا قىلىپ تۇرغىن. ۋاقتى كېلىپ ئېلىك سېنى ئېزدەپ قالسا، ئۇنى قەدىرلە، خىزمىتىنى ھالاللىق بىلەن بىجىرگىن. كۈنلىرىڭنى لاغايلاپ بىكار ئۆتكۈزمە. سۆز-ھەرىكىتىڭنى تۈز قىل، ئاخشىمى كەچ يېتىپ، سەھەر تۇرغىن. سەھەر تۇرغان ئادەمنىڭ بەختى ئېچىلىدۇ. ئاللانىڭ بۇيرۇقىنى ئەزىز بىل، ئەلىمگە كۆڭلۈڭنى بېرىپ ياخشى خىزمەت قىل. كۆزۈڭگە قاراپ سالامەت يۈر. ئۆزۈڭنى كۆزىتىپ، ئېھتىيات بىلەن قېرىغىن، — ئايتولدى يىغلاپ تۇرۇپ سۆزىنى ئۈزدى.

* * *

ئايتولدى تەييارلىقىنى تۈگەتتى، يىغىسىنى توختىتىپ، ئەقىلىنى يىغدى. مال-مۈلكىنى كىشىلەرگە ھەدىيە قىلىپ تۈگەتتى. يېقىن-يورۇقلىرى ۋە ئۇرۇق-تۇغقانلىرىدىن رازىلىق ئالدى. ئۇنىڭ جېنى كۆككە يول ئېلىشقا ھازىرلاندى. ئۇ قولىنى كۆتۈرۈپ، كۆككە تىكىلىپ ئىمان ئېيتتى ۋە شاھادەت بىلەن نەپىسى ئۈزۈلدى. خۇدا نامىنى ئاتاپ جان ئۈزدى. يورۇق جان قارايغۇلاشتى، بەخىتلىك روھ كۆكتىن ئورۇن ئىزدەپ، جېنى ئۇچۇپ چىقىپ كەتتى، قۇرۇق گەۋدىسىلا قالدى. ئۇنىڭ بۇ دۇنيادا ياشىغانلىقىنىڭ نىشانى سۈپىتىدە پەقەت ياخشى نامىلا قالدى.

ئەجەب-ھە، ئەجەل توشقاندا تەرياك ① ئىچۈر ياكى مۇميا قات،

ماترىدۇس① بىلەن جۈزنى② سوقۇپ بەر، تېۋىپ چاقىر ياكى داخانغا ئوقۇت، بەرىبىر ئەجەلنى توسۇپ قالغىلى بولمايدىكەن. ئەي تىرىك يۈرگۈچى، غاپىل بولما، ھازىر تىرىك تۇرغىنىڭ بىلەن ئاخىرى ئۆلۈم شارابىنى ئىچىسەن.

ھەي ئىنسان، بېزەكلىك كۆرك ۋۇجۇدۇڭنىڭ ئۆيى، سۈرەتكە ئوخشاش تېنىڭ سۈزۈك جېنىڭنىڭ ئۆيىدۇر. جان ئۇچۇپ چىقىپ كەتسە قۇرۇق تەنمۇ قالىدۇ. جاننىڭ نەگە بېرىپ قارار تاپىدىغانلىقىنى ئاللا ئۆزى بىلىدۇ. ئىشقىلىپ پاك جاننىڭ ئورنى ئېگىز كۆكتە بولىدۇ. ئەگەر ئۇ تۆۋەندە قالسا مەڭگۈلۈك ئاپەتنىڭ باشلىنىشىدۇر. جان ئىككى ئورۇننىڭ بىرىنى تاپىدۇ. روھ ئۆلمەيدۇ، ئۇ مەڭگۈ ياشايدۇ. ئادەم دېگەن نىمىدىگەن ئاجىز مەخلۇق، بىر مەزگىل يۈرىدىكەن، ئارقىدىن نامىمۇ يوقىلىپ، سۆزىمۇ كېسىلىدىكەن. قەيەردىن كېلىپ قەيەرگە بارىدىغانلىقى، نەدە تۇرۇپ نەلەردە يۈرىدىغانلىقىنى ئۇقمايدىكەن. بىلىملىكمۇ، ئەقىللىقمۇ بىلىمەيدىكەن. بۇنى ئاللادىن باشقا ھېچكىم ئۇقمايدۇ. ئادەمنىڭ ئۆمۈرى قىسقا، غەم-غۇسسە بىلەن تېزلا ئۆتۈپ بولىدىكەن. ئۆلۈم ھەممە ئادەمگە بار ئىكەن، بىرەرسىمۇ بۇ توردىن قۇتۇلالمايدىكەن. ياخشى-ياماننىڭ ھەممىسى ئۆلۈم تورىغا چۈشىدىكەن. ئەگەر ئامال-چارە بولغاندا ئىدى، ئۇلۇغ ئالىملار تىرىك قالسا، نادانلار ئۆلۈپ تۈگىسە بولماسمىدى؟ بىراق، ئۆلۈمدىن قۇتۇلۇشقا ھېچقانداق كېچىك يوق ئىكەن.

ئەي ئادەم بالىسى، ئادەمگە ئېسىت دېمەيمەن، ئادەملىككە ئېسىت دېمەيمەن. ئەقىلگە ئېسىت دېمەيمەن، توغرىلىققا ئېسىت دېمەيمەن. بۇ قەبرى دۇنيانىڭ ئادىتى شۇنداق، ئەمەل قىلامسەن، قىلمامسەن ئىختىيارىڭدا.

ئاۋازلىق كىتاب
8-باب: ئايتولدىنىڭ كۈنتۇغدى ئىلىككە ۋەسىيەتنامە يازغانلىقى (پەلسەپىۋى رومان)
100%
00:00 --:--