تىزىملىك
تىل تاللاش:
17-باب 765 – 791-بېيىتلەر (27 بېيىت) بايان قىلغۇچى: كۈنتۇغدى (پادىشاھ)

پادىشاھ كۈنتۇغدىنىڭ ئايتولدىغا ئادالەت سۈپىتىنى بايان قىلىشى

Padishah Küntughdining Aytoldigha Adalet Süpitini Bayan Qilishi

پادىشاھ كۈنتۇغدىنىڭ ئايتولدىغا ئادالەت سۈپىتىنى بايان قىلىشى. قۇتادغۇبىلىكنىڭ 17-بابى، 765–791-بېيىتلەر.

🎙️ CD پىلاستىنكىسى: 022 كۈنتۇغدى ئىلىكنىڭ ئايتولدىغا ئادالەت سۈپەتلىرىنى ئېيتىشى — 04:00
مەنبە:
#765 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئولتۇرۇپ يالغۇز بىر كۈنى،
زېرىكتى ۋە قىلدى خالىي ئۆيىنى.

Sitting alone one day, the King cleared his chamber of all others, deep in contemplative thought.

Bir gün hükümdarın çok canı sıkıldı, halvet emri verip, yalnız başına kaldı.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ بىر كۈنى ئۆزى يالغۇز ئولتۇرۇپ، ئۆيىنى خالىي قىلدى، خىيالغا چۆمدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ بىر كۈن ئولدرۇپ ئۆزى يالڭۇزۇن ئەۋىن قىلدى ھالى ئىرىكتى ئۆزۈن
İlig bir kün oldrup özi yalñuzun, evin kıldı hâli irikti özün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bir gün hükümdarın çok canı sıkıldı, halvet emri verip, yalnız başına kaldı.
🇬🇧 EN Sitting alone one day, the King cleared his chamber of all others, deep in contemplative thought.
#766 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئايتۇلدىنى قىچقىرىپ بەردى يول،
بۇ ئايتۇلدى كىردى، قوۋۇشتۇردى قول.

He summoned Ay-Toldi and granted him entrance; Ay-Toldi entered and folded his hands reverently before him.

Ay-Toldı'yi huzuruna çağırttı, Ay-Toldı gu-di ve ellerini kavuşturdu.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ ئايتولدىنى چاقىردى، ھۇزۇرىغا يول بەردى، ئايتولدى كىردى ۋە قول قوشتۇردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئوقىدى كۆر ئاي تولدىقا قىلدى يول بۇ ئاي تولدى كىردى قاۋۇشتۇردى قول
Okıdı kör ay toldıka kıldı yol, bu ay toldı kirdi kavuşturdı kol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı'yi huzuruna çağırttı, Ay-Toldı gu-di ve ellerini kavuşturdu.
🇬🇧 EN He summoned Ay-Toldi and granted him entrance; Ay-Toldi entered and folded his hands reverently before him.
#767 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇ تۇردى ئەلىگىنىڭ ئۇدۇلىدا تىك،
ئولتۇردى سۆزلىمەي بىرمەھەل ئەلىگ.

He stood upright before the monarch, while the King remained silent for a long time, uttering not a word.

Hükümdarın karşısında ayakta durdu, hükümdar ona bir müddet hiç bir şey söylemedi.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ ئەلىگنىڭ قارىشىسدا تىك تۇردى، ئەلىگ خېلى ۋاقىتقىچە گەپ قىلماي تۇردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ ئۆترۈ تۇردى ئاداقىن ئۆرۈ ئىلىگ سۆزلەمەدى بىر ئانچا تۇرۇ
İlig ötrü turdı adakın örü, ilig sözlemedi bir ança turu
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdarın karşısında ayakta durdu, hükümdar ona bir müddet hiç bir şey söylemedi.
🇬🇧 EN He stood upright before the monarch, while the King remained silent for a long time, uttering not a word.
#768 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
قاراپ بىردەم ئەلىگ، كۆزىن ئىملىدى،
ئىشارەت بىلە كەلگىن، ئولتۇر، دېدى.

Then the King lifted his gaze, made a sign with his eyes, and motioned to him: 'Come, sit down here.'

Sonra başını kaldırıp, ona baktı ve gözü ile, — Gel, otur ! — diye işaret etti.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئۇنىڭغا قاراپ كۆزى بىلەن ئىملىدى، ئىشارەت بىلەن، كەل، ئولتۇر، دېدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
باقىپ كۆردى ئىلىگ كۆزىن ئىملەدى ئىشارەت بىلە كەلگىل ئولدۇر تەدى
Bakıp kördi ilig közin imledi, işâret bile kelgil oldur tedi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sonra başını kaldırıp, ona baktı ve gözü ile, — Gel, otur ! — diye işaret etti.
🇬🇧 EN Then the King lifted his gaze, made a sign with his eyes, and motioned to him: 'Come, sit down here.'
#769 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئايتۇلدى ئولتۇردى تىپتىنچ، كېلىپ،
يورۇپ كۆڭلى، كۆزىنى يەرگە تىكىپ.

Ay-Toldi sat down gently and composedly; he cast his eyes to the ground, with a serene heart.

Ay-Toldı gözlerini yere dikmiş ve içi müsterih bir hâlde, yavaşça ve sükûnetle oturdu.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى ئاستا، ئېھتىيات بىلەن ئولتۇردى، كۆزىنى يەرگە تىكتى، كۆڭلى يورۇدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئاي تولدى ئولدۇردى ئاقرۇ ئامۇل كۆزىن يەركە تىكتى يارۇتتى كۆڭۈل
Bu ay toldı oldurdı akru amul, közin yerke tikti yaruttı köñül
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı gözlerini yere dikmiş ve içi müsterih bir hâlde, yavaşça ve sükûnetle oturdu.
🇬🇧 EN Ay-Toldi sat down gently and composedly; he cast his eyes to the ground, with a serene heart.
#770 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگكە يۈگۈرتتى يوشۇرۇنچە كۆز،
تۈرۈلگەن قاش - قاپاق، پۈرۈشتۈرمە يۈز.

Looking secretly at the King from the corner of his eye, he saw that the monarch had knit his brows with an imposing, stern countenance.

Göz ucu ile gizlice hükümdara baktı, o kaşını çatmış ve yüzünü buruşturmuş idi.

نەسرىي يەشمىسى:
يوشۇرۇنچە، كۆز قىرى بىلەن ئەلىگكە قاراپ كۆردىكى، ئەلىگ قاش قايىقنى تۈرگەن، چىرايى سۈرلۈك ئىدى .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگكە باقا كۆردى ياشرۇ كۆزىن قاشى كۆزى تۈگمىش ئاچىتمىش يۈزىن
İligke baka kördi yaşru közin, kaşı közi tügmiş açıtmış yüzin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Göz ucu ile gizlice hükümdara baktı, o kaşını çatmış ve yüzünü buruşturmuş idi.
🇬🇧 EN Looking secretly at the King from the corner of his eye, he saw that the monarch had knit his brows with an imposing, stern countenance.
#771 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
كۈمۈش كۈرسى ئۈستىدە جىم ئولتۇرۇر،
بۇ كۈرسىنىڭ پۇتى ئۈچ، چېتىقسىز تۇرۇر.

He sat upon a silver throne, and this seat was supported by three separate legs.

Bir gümüş taht üzerine oturmuştu, bu tahtın birbirine bağlanmamış üç ayağı vardı.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ كۈمۈش كۈرسى قويۇپ، ئۈستىدە ئولتۇراتتى، بۇ كۇرسىنىڭ ئايىغى ئۈچ ئاچىماق ئىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۈمۈش كۈرسى ئۇرمىش ئۆزە ئولدۇرۇر بۇ كۈرسى ئاداقى ئۈچ ئادرى-تۇرۇر
Kümüş kürsi urmış öze oldurur, bu kürsi adakı üç adrı-turur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bir gümüş taht üzerine oturmuştu, bu tahtın birbirine bağlanmamış üç ayağı vardı.
🇬🇧 EN He sat upon a silver throne, and this seat was supported by three separate legs.
#772 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
قولىدا تۇتۇقلۇق يوغان بىر پىچاق،
شېكەر ئوڭدا، سولدا ئۇراغۇن86 بىراق.

In his hand he held a large dagger; at his left lay a bitter herb (*urâğûn*), and at his right sat sweet sugar.

Elinde büyük bir bıçak tutuyordu, solunda bir acı-ot ve sağında şeker bulunuyordu.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلگ قولدا چوڭ بىر پىچاق تۇتقاندى، سول تەرىپى دە ئۇراغۇن ، ئوڭ تەرىپى دە شېكەر تۇراتتى .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بەدۈك بىر بىچەكىگ ئەلىگدە تۇتار سولىندىن ئۇراغۇن ئوڭىندىن شەكەر
Bedük bir biçekig eligde tutar, solındın urâğûn oñındın şeker
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Elinde büyük bir bıçak tutuyordu, solunda bir acı-ot ve sağında şeker bulunuyordu.
🇬🇧 EN In his hand he held a large dagger; at his left lay a bitter herb (*urâğûn*), and at his right sat sweet sugar.
#773 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆرۈپ قورقتى ئايتۇلدى، ئاشتى غېمى،
ئۈنى باستى تىترەك، كېسىلدى دېمى.

Beholding this, Ay-Toldi was seized with deep fear; a tremor passed through him, and his breath caught short.

ئايتولدى ئۇنى كۆرۈپ، راستىنلا قاتتىق قورقتى ۋە چوڭقۇر نەپەس ئالدى.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى ئۇنى كۆرۈپ، راستىنلا قاتتىق قورقتى ۋە چوڭقۇر نەپەس ئالدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆرۈپ قورقتى ئايتۇلدى، ئاشتى غېمى، ئۈنى باستى تىترەك، كېسىلدى دېمى.
كۆرۈپ قورقتى ئايتۇلدى، ئاشتى غېمى، / ئۈنى باستى تىترەك، كېسىلدى دېمى.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئايتولدى ئۇنى كۆرۈپ، راستىنلا قاتتىق قورقتى ۋە چوڭقۇر نەپەس ئالدى.
🇬🇧 EN Beholding this, Ay-Toldi was seized with deep fear; a tremor passed through him, and his breath caught short.
#774 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگە باش كۆتۈردى بىر ئازدىن كېيىن،
دېدى ئايتولدىغا: قېنى سۆزلىگىن.

After a moment, the King raised his head and said to Ay-Toldi: 'Loosen your tongue and speak!'

Bir müddet durduktan sonra, hükümdar başını kaldırdı ve Ay-Toldı'ya dedi : —

نەسرىي يەشمىسى:
بىرئاز تۇرغاندىن كېيىن، ئەلگ بېشىنى كۆتۈردى ۋە ئايتولدىغا ئېيتتى: تىلىڭنى تەۋرەت.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىر ئانچا تۇرۇپ باش كۆتۈردى ئىلىگ بۇ ئاي تولدىقا ئايدى تەپرەت تىلىگ
Bir ança turup baş kötürdi ilig, bu ay toldıka aydı tepret tilig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bir müddet durduktan sonra, hükümdar başını kaldırdı ve Ay-Toldı'ya dedi : —
🇬🇧 EN After a moment, the King raised his head and said to Ay-Toldi: 'Loosen your tongue and speak!'
#775 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئېچۈك سۆزلىمەيسەن گاچىدەك بولۇپ،
مېنى مۇندا يالغۇز بۇ ياڭلىغ كۆرۈپ.

'Why do you stand mute like one struck dumb, seeing me sitting alone here in this manner?'

مېنى بۇ يەردە مۇشۇنداق يالغۇز كۆرۈپ تۇرۇپ نېمە ئۈچۈن كېكەچتەك سۆزلىمەي تۇرسەن؟

نەسرىي يەشمىسى:
مېنى بۇ يەردە مۇشۇنداق يالغۇز كۆرۈپ تۇرۇپ نېمە ئۈچۈن كېكەچتەك سۆزلىمەي تۇرسەن؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئېچۈك سۆزلىمەيسەن گاچىدەك بولۇپ، مېنى مۇندا يالغۇز بۇ ياڭلىغ كۆرۈپ؟
ئېچۈك سۆزلىمەيسەن گاچىدەك بولۇپ، / مېنى مۇندا يالغۇز بۇ ياڭلىغ كۆرۈپ؟
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR مېنى بۇ يەردە مۇشۇنداق يالغۇز كۆرۈپ تۇرۇپ نېمە ئۈچۈن كېكەچتەك سۆزلىمەي تۇرسەن؟
🇬🇧 EN 'Why do you stand mute like one struck dumb, seeing me sitting alone here in this manner?'
#776 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئايتولدى ئېيتتى: ئەي ساھىبقىران،
سۆزلەشكە مادار يوق مەندە بۇ زامان.

Ay-Toldi answered: 'O fortunate King! I lacked the boldness to speak in your presence.'

Ay-Toldı cevap verdi : — Ey devletli hükümdar, benim konuşmağa cesaretim yok.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى ئېيتتى: ئەي، دۆلەتمەن ئەلگ، سۆزلەش ئۈچۈن مەندە جۈرئەت يوق.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئاي تولدى ئايدى ئاي ئىلىگ قۇتى مەنىڭ سۆزلەگۈكە ئۆزۈم يوق شاتى
Bu ay toldı aydı ay ilig kutı, meniñ sözlegüke özüm yok şatı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı cevap verdi : — Ey devletli hükümdar, benim konuşmağa cesaretim yok.
🇬🇧 EN Ay-Toldi answered: 'O fortunate King! I lacked the boldness to speak in your presence.'
#777 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆرەرمەن بۇ كۈن سەندە يات ھال ئۆزۈم،
ئەيمەندىم، ئەي ئاقىل، شۇڭا يوق سۆزۈم.

'Today I behold an unusual demeanor in you; because of this, I stand in awe, O wise and discerning sovereign!'

Bugün sende başka bir hâl görüyorum, onun için çekiniyorum, ey zeki, âlım insan.

نەسرىي يەشمىسى:
بۈگۈن سېنىڭ مىجەز ھەرىكىتىڭنى باشقىچە كۆرۈۋاتىمەن، شۇنىڭ ئۈچۈن ئەيمىنىۋاتىمەن، ئەي دانا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئادىنسىغ كۆرۈر-مەن بۇ كۈن قىلق ئىتىگ ئاڭار ئەيمەنۈر-مەن ئاي بىلگە تەتىگ
Adınsığ körür-men bu kün kılk itig, añar eymenür-men ay bilge tetig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bugün sende başka bir hâl görüyorum, onun için çekiniyorum, ey zeki, âlım insan.
🇬🇧 EN 'Today I behold an unusual demeanor in you; because of this, I stand in awe, O wise and discerning sovereign!'
#778 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بىر ئالىم خەلققە بېرىپ بىر ساۋاق،
دەپتۇ بەگ غەزەپلىك چاغدا بول يىراق.

'A man of clear knowledge gave wise counsel to the people: When rulers are provoked to wrath, draw not near unto them.'

Bilgisi her keşçe müsellem olan âlim halka şunu bildirmiştir: kızdıkları zaman beylere yaklaşma.

نەسرىي يەشمىسى:
روشەن بىلىملىك كىشى خەلققە شۇنداق نەسىھەت قىلغان: غەزەپلەنگەن چاغدا بەگلەرگە يېقىن بارما.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قاراقا بىلىگ بەردى بىلگى ئاچۇق بۇشار ئۈدتە بەگلەركە بارما ياغۇق
Karaka bilig berdi bilgi açuk, buşar üdte beglerke barma yağuk
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgisi her keşçe müsellem olan âlim halka şunu bildirmiştir: kızdıkları zaman beylere yaklaşma.
🇬🇧 EN 'A man of clear knowledge gave wise counsel to the people: When rulers are provoked to wrath, draw not near unto them.'
#779 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىملىك بىر دانا خوپ ئېيتمىش تېخى،
بولۇر بەگ زەھەر، ئوت - غەزەپلىك چېغى.

'A wise sage spoke even more aptly: In times of anger, rulers become consuming fire and deadly poison.'

Bilgili hakîm daha iyi söylemiş, beyler hiddetlendikleri zaman âteş ve zehir gibi olurlar.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىملىك، دانىشمەن تېخىمۇ ياخشى ئېيتقان: غەزەپلەنگەن چاغدا بەگلەر ئوت ۋە زەھەر بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاقى ياقشى ئايمىش بىلىگلىگ بۈگۈ بۇشار ئۈدتە بەگلەر بولۇر ئوت ئاغۇ
Takı yakşı aymış biliglig bügü, buşar üdte begler bolur ot ağu
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgili hakîm daha iyi söylemiş, beyler hiddetlendikleri zaman âteş ve zehir gibi olurlar.
🇬🇧 EN 'A wise sage spoke even more aptly: In times of anger, rulers become consuming fire and deadly poison.'
#780 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
غەزەپتە قىزىشسا ئەگەر ھۆكۈمدار،
ئۇنىڭغا سەن يېقىن بارما، ئەي ھوشيار.

'When rulers are filled with fury and indignation, stay not close to them, O gentle soul!'

Eğer beyler hiddetlenir ve öfkeli olurlar ise, ey halîm, selîm insan, onlara yakın durma.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر بەگلەر قەھرگە كېلىپ، غەزەپلىك بولغان بولسا، ئۇنىڭغا يېقىن تۇرما، ئەي خۇش يېئىل كىشى .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى بولسا بەگلەر بۇشۇپ ئۆۋكەلىگ ياقىن تۇرما ئاندا ئاي قىلقى سىلىگ
Kalı bolsa begler buşup övkelig, yakın turma anda ay kılkı silig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer beyler hiddetlenir ve öfkeli olurlar ise, ey halîm, selîm insan, onlara yakın durma.
🇬🇧 EN 'When rulers are filled with fury and indignation, stay not close to them, O gentle soul!'
#781 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
غەزەپكە كېلىپ بەگ كايىغان زامان،
يىراق تۈر ئۇنىڭدىن، تېگۈر كۆپ زىيان.

'If rulers become enraged with wrath, keep your distance, lest their fury bring you harm.'

Beyler öfkeleri tutup, hiddetlenirlerse, onlardan uzak dur, yoksa zararları dokunur.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلەر غەزىپى كېلىپ قەھرلەنگەن بولسا، ئۇنىڭدىن يىراق تۇر، زىيىنى تېگىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇشار بولسا بەگلەر كەلىپ ئۆۋكەسى يىراق تۇرغىل ئاندا تەگۈرگەي ياسى
Buşar bolsa begler kelip övkesi, yırak turğıl anda tegürgey yası
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyler öfkeleri tutup, hiddetlenirlerse, onlardan uzak dur, yoksa zararları dokunur.
🇬🇧 EN 'If rulers become enraged with wrath, keep your distance, lest their fury bring you harm.'
#782 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ سۆز كەلدى ئەمدى بۇڭا ئوخشىشىپ،
كۆزەت بەك ئۆزۈڭنى، كۆڭۈلدە تۈتۈپ.

A wise saying comes to mind resembling this; store it in your heart and guard yourself well:

Buna benzer şöyle bir söz vardır, bunu hatırında tut ve kendini iyi gözet.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنىڭغا تەقلىدتەن مۇنداق بىر سۆز كەلدى، بۇنى ئېسىڭدە تۇت، ئۆزىڭنى ياخشى كۆزەت:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەتۈ كەلدى ئەمدى بۇ سۆز كۆڭۈلكە ئالىنغىل كۈدەزگىل كەد ئۆز
Muñar meñzetü keldi emdi bu söz, köñülke alınğıl küdezgil ked öz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Buna benzer şöyle bir söz vardır, bunu hatırında tut ve kendini iyi gözet.
🇬🇧 EN A wise saying comes to mind resembling this; store it in your heart and guard yourself well:
#783 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
يېقىن بارما بەگكە، غەزەپلەنسە گەر،
ئېنىق خارلىنىۋارسەن، بارۇرسەن ئەگەر.

'Approach not rulers when they are angered; for if you draw near, your degradation is certain.'

”قەھرى كەلگەن چاغدا بەگلەرگە يېقىن بارما، يېقىن باردىكەنسەن، قەدىرسىز بولۇشۇڭ ئېنىق.

نەسرىي يەشمىسى:
”قەھرى كەلگەن چاغدا بەگلەرگە يېقىن بارما، يېقىن باردىكەنسەن، قەدىرسىز بولۇشۇڭ ئېنىق.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يېقىن بارما بەگكە، غەزەپلەنسە گەر، ئېنىق خارلىنىۋارسەن، بارۇرسەن ئەگەر.
يېقىن بارما بەگكە، غەزەپلەنسە گەر، / ئېنىق خارلىنىۋارسەن، بارۇرسەن ئەگەر.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ”قەھرى كەلگەن چاغدا بەگلەرگە يېقىن بارما، يېقىن باردىكەنسەن، قەدىرسىز بولۇشۇڭ ئېنىق.
🇬🇧 EN 'Approach not rulers when they are angered; for if you draw near, your degradation is certain.'
#784 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ بەگلەر خۇددى بىر ئارسلان ئۆزى،
ئەي ئالىم، غەزەپلەنسە باشنى كېسەر.

'In times of wrath, draw not close to princes; for princes are like fierce lions that sever heads, O man of learning!'

Hiddetlendikleri zaman beylere yaklaşma, eğer yaklaşırsan, gözden düştüğün gündür.

نەسرىي يەشمىسى:
قارا، بەگلەر گويا ئارسلانغا ئوخشايدۇ، قەھرى كەلسە، باش كېسىدۇ، ئەي بىلىمى روشەن كىشى .“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇشار ئۈدتە بەگلەركە بارما ياغۇق قالى باردىڭ ئەرسە ئۇچۇزلۇق ئانۇق
Buşar üdte beglerke barma yağuk, kalı bardıñ erse uçuzluk anuk
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hiddetlendikleri zaman beylere yaklaşma, eğer yaklaşırsan, gözden düştüğün gündür.
🇬🇧 EN 'In times of wrath, draw not close to princes; for princes are like fierce lions that sever heads, O man of learning!'
#785 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: كەلگىن ماڭا ئېيت سۆزۈڭ،
نېمىشقا تېڭىرقاپ تۇرۇرسەن ئۆزۈڭ.

The King said: 'Come, speak your mind to me; why do you stand there in such bewilderment?'

ئەلىگ دېدى: قېنى ماڭا ئۆز سۆزلىرىڭنى ئېيت، ھازىر نېمىگە تېڭىرقاپ قالدىڭ؟

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ دېدى: قېنى ماڭا ئۆز سۆزلىرىڭنى ئېيت، ھازىر نېمىگە تېڭىرقاپ قالدىڭ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەلىگ ئېيتتى: كەلگىن ماڭا ئېيت سۆزۈڭ، نېمىشقا تېڭىرقاپ تۇرۇرسەن ئۆزۈڭ؟
ئەلىگ ئېيتتى: كەلگىن ماڭا ئېيت سۆزۈڭ، / نېمىشقا تېڭىرقاپ تۇرۇرسەن ئۆزۈڭ؟
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئەلىگ دېدى: قېنى ماڭا ئۆز سۆزلىرىڭنى ئېيت، ھازىر نېمىگە تېڭىرقاپ قالدىڭ؟
🇬🇧 EN The King said: 'Come, speak your mind to me; why do you stand there in such bewilderment?'
#786 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئايتولدى ئېيتتىكى، ھەيرىتىم مېنىڭ،
نېچۈندۈر كۈمۈش كۈرسى ئورنۇڭ سېنىڭ.

Ay-Toldi asked: 'What astonishes me is this: what is the meaning of this three-legged silver throne upon which you sit?'

Ay-Toldı dedi : — Ben şuna hayret ediyorum, bu senin oturduğun gümüş taht ne oluyor.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى دېدىكى: مېنىڭ تاڭ قالغىنىم سەن ئولتۇرغان كۈمۈش كۇرسى نېمە دېمەكتۇر؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئاي تولدى ئايدى تاڭىم بۇ مەنىڭ كۈمۈش كۈرسى ئورنۇڭ نە ئول بۇ سەنىڭ
Bu ay toldı aydı tañım bu meniñ, kümüş kürsi ornuñ ne ol bu seniñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı dedi : — Ben şuna hayret ediyorum, bu senin oturduğun gümüş taht ne oluyor.
🇬🇧 EN Ay-Toldi asked: 'What astonishes me is this: what is the meaning of this three-legged silver throne upon which you sit?'
#787 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ كۈرسىدا ئولتۇرۇش نالايىق ساڭا،
ئۇنىڭ مەنىسىنى دېگىن سەن ماڭا.

'What kind of seat is this? Explain its meaning unto me, that I may comprehend it.'

Bu oturduğun ne biçim bir tahttır, bunun mânasını anlayayım, bana söyle.

نەسرىي يەشمىسى:
سېنىڭ ئولتۇرغىنىڭ قانداق كۇرسى ئۇ؟ بۇنىڭ مەنسىنى ئۇقاي، ماڭا ئېيتىپ بەر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئولدرۇغ نە كۈرسى يەرى ئول ساڭا بۇ مانى ئۇقايىن ئايۇ بەر ماڭا
Bu oldruğ ne kürsi yeri ol saña, bu mani ukayın ayu ber maña
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu oturduğun ne biçim bir tahttır, bunun mânasını anlayayım, bana söyle.
🇬🇧 EN 'What kind of seat is this? Explain its meaning unto me, that I may comprehend it.'
#788 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىككىنچى، قولۇڭدا پىچاق نە دېمەك،
بۇنى ھەم ياخشىراق بىلىشىم كېرەك.

'Secondly: what is the significance of this large dagger in your hand? I must understand this thoroughly.'

İkincisi — elindeki bu bıçak nedir, benim bunu da iyice bilmem lâzım.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىككىنچىدىن، قولۇڭدىكى نېمە پىچاق بۇ، بۇنىمۇ مەن تولۇق بىلىشىم كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇كىنچى ئەلىگدە نە ئول بۇ بىچەك مۇنى ما ئۆزۈم يەترۈ بىلگۈ كەرەك
İkinçi eligde ne ol bu biçek, munı ma özüm yetrü bilgü kerek
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İkincisi — elindeki bu bıçak nedir, benim bunu da iyice bilmem lâzım.
🇬🇧 EN 'Secondly: what is the significance of this large dagger in your hand? I must understand this thoroughly.'
#789 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆچىنچى، ئوڭۇڭدا نېمىشقا شېكەر،
سولۇڭدا ئۇراغۇن، نە مەنە بېرەر.

'Thirdly: why does sweet sugar sit upon your right, while this bitter herb lies upon your left?'

Üçüncüsü — niçin sağında şeker var, solundaki bu acı-ot nedir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۈچىنچىدىن، نېمە ئۈچۈن ئوڭ تەرىپىڭدە شېكەر، سول تەرىپىڭدە ئۇراغۇن تۇرىدۇ، مەنىسى نېمە؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۈچۈنچى ئوڭۇڭدىن نەگۈ ئول شەكەر سولۇڭدىن ئۇراغۇن نە ئول بۇ ساڭار
Üçünçi oñuñdın negü ol şeker, soluñdın urâğûn ne ol bu sañar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Üçüncüsü — niçin sağında şeker var, solundaki bu acı-ot nedir.
🇬🇧 EN 'Thirdly: why does sweet sugar sit upon your right, while this bitter herb lies upon your left?'
#790 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
سېنى مەن غەزەپلىك شۇ ھالدا كۆرۈپ،
يىتتۈردۈم بىلگىنىم تامام ئۇنتۇپ.

'When I looked upon you, I saw wrath upon your brow; seeing all this, I lost my composure.'

Sana bakınca, öfkeli olduğunu gördüm, bunları görünce de, ne diyeceğimi şarşırdım.

نەسرىي يەشمىسى:
سەپسالسام، غەزەپلىك تۇرىسەن، بۇنى كۆردۈمدە، ئەقلىمنى يوقاتتىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
باقا كۆردۈم ئەرسە ئۆزۈڭ ئۆۋكەلىگ مۇنى كۆردۈم ئەرسە يىتۈردۈم بىلىگ
Baka kördüm erse özüñ övkelig, munı kördüm erse yitürdüm bilig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sana bakınca, öfkeli olduğunu gördüm, bunları görünce de, ne diyeceğimi şarşırdım.
🇬🇧 EN 'When I looked upon you, I saw wrath upon your brow; seeing all this, I lost my composure.'
#791 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ھالنى كۆرۈپ مەن ئۆزۈم ئەيمىنىپ،
ئۆتۈنچ قىلمىدىم مەن تىلىمنى يېرىپ.

'Beholding you in this awe-inspiring state, fear seized me, and I dared not open my lips to speak.'

Bu hâli görünce, korkudan, ağzımı açıp, bir söz söyleyemedim.

نەسرىي يەشمىسى:
سېنى بۇ ھالدا كۆرگەندىن كېيىن ئەيمىنىپ، ئېغىز ئېچىپ، مۇراجىئەت قىلالمىدىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ياڭلىغ كۆرۈپ بۇ ئۆزۈم ئەيمەنىپ ئۆتۈگ ئۆتنۈمەز-مەن تىلىمنى يازىپ
Bu yañlığ körüp bu özüm eymenip, ötüg ötnümez-men tilimni yazıp
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu hâli görünce, korkudan, ağzımı açıp, bir söz söyleyemedim.
🇬🇧 EN 'Beholding you in this awe-inspiring state, fear seized me, and I dared not open my lips to speak.'
ئاۋازلىق كىتاب
17-باب: پادىشاھ كۈنتۇغدىنىڭ ئايتولدىغا ئادالەت سۈپىتىنى بايان قىلىشى
100%
00:00 --:--