تىزىملىك
تىل تاللاش:
16-باب 657 – 764-بېيىتلەر (108 بېيىت) بايان قىلغۇچى: ئايتولدى (ۋەزىر)

ئايتولدىنىڭ پادىشاھقا ھۆكۈمرانلىق سۈپىتىنى سۆزلىشى

Aytoldining Padishahqa Hökümranliq Süpitini Sözlishi

ئايتولدىنىڭ پادىشاھقا ھۆكۈمرانلىق سۈپىتىنى سۆزلىشى. قۇتادغۇبىلىكنىڭ 16-بابى، 657–764-بېيىتلەر.

🎙️ CD پىلاستىنكىسى: 021 ئايتولدىنىڭ ئىلىككە بەخت-دۆلەت سۈپىتىنى ئېيتىشى — 15:33
مەنبە:
#657 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كۈلۈپ دېدى ئايتولدى: ئۇقتۇم ئۆزۈم،
بۇنى سەن دېدىڭ، ئەمدى ئاڭلا سۆزۈم.

Ay-Toldi smiled and answered: 'I have understood all you asked; since you have questioned me, deign to hear my explanation.'

Ay-Toldı gülerek, dedi : — Evet, neyi sorduğunu anladım, izah edeyim.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى كۈلۈپ دېدى: ھەممىنى چۈشەندىم، بۇنى سورىغان ئىكەنسەن، سۆزۈمنى ئاڭلا،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۈلە ئايدى ئاي تولدى ئۇقتى ئۆزۈم ئايىتتىڭ مۇنى سەن ئەشىتگىل سۆزۈم
Küle aydı ay toldı uktı özüm, ayıttıñ munı sen eşitgil sözüm
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı gülerek, dedi : — Evet, neyi sorduğunu anladım, izah edeyim.
🇬🇧 EN Ay-Toldi smiled and answered: 'I have understood all you asked; since you have questioned me, deign to hear my explanation.'
#658 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىپ قىلغان ئەردىم بۇ ئىشلارنى مەن،
كېرەك ئەردى يىلسەڭ بۇ ئىشلارنى سەن.

'I did all these things with deliberate purpose; for it was necessary that you should comprehend their meaning.'

Bütün bu işleri ben şimdi bilerek yaptım, çünkü senin de bu hareketlerimi anlaman lâzımdı.

نەسرىي يەشمىسى:
ھازىر بۇ ئىشلارنى بىلىپ تۇرۇپ قىلدىم، سەنمۇ بۇنى بىلىشىڭ كېرەك ئىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇپ قىلدىم ئەمدى بۇ ئىشلەرنى مەن كەرەك ئەردى سەن مە مۇنى ئۇقسا سەن
Ukup kıldım emdi bu işlerni men, kerek erdi sen me munı uksa sen
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bütün bu işleri ben şimdi bilerek yaptım, çünkü senin de bu hareketlerimi anlaman lâzımdı.
🇬🇧 EN 'I did all these things with deliberate purpose; for it was necessary that you should comprehend their meaning.'
#659 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
مانا ئەمدى مېنىڭ ساڭا كەلمىشىم،
ئىدى خۇي ۋە پەيلىمنى كۆرسىتىشىم.

'My coming before you and the actions I displayed were the very expression of my innate nature.'

İşte, benim de şimii sana gelişim ve bu yaptığım hareketler benim yaradılışım icâbıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
سېنىڭ قېشىڭغا كەلگەنلىكىم ۋە كۆرسەتكەنلىرىم مىجەز ئادىتىم ئىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇنۇ مەن مە ئەمدى ساڭا كەلدۈكۈم مەنىڭ قىلقىم ئەردى بۇ كۆركىتتۈكۈم
Munu men me emdi saña keldüküm, meniñ kılkım erdi bu körkittüküm
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İşte, benim de şimii sana gelişim ve bu yaptığım hareketler benim yaradılışım icâbıdır.
🇬🇧 EN 'My coming before you and the actions I displayed were the very expression of my innate nature.'
#660 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئورۇن يەردىڭ ئاۋۋال مەن ئولتۇرمىدىم،
ئورۇن يوق ماڭا، ئۇق دېمەكچى ئىدىم.

'You offered me a seat, but I did not sit upon it; by this I meant: I have no permanent resting place—understand this well!'

Sen önce bana yer gösterdin, ben oraya oturmadım. — Benim için yer yoktur, sen bunu anla ! — demek istedim.

نەسرىي يەشمىسى:
سەن ئورۇن بەردىڭ، لېكىن مەن ئولتۇرمىدىم، مېنىڭ ئورنۇم يوق، بۇنى سەن بىلگىن، دېگىنىم ئىدى .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئورۇن بەردىڭ ئاشنۇ مەن ئولدۇرمادىم ئورۇن يوق ماڭا سەن مۇنى ئۇق تەدىم
Orun berdiñ aşnu men oldurmadım, orun yok maña sen munı uk tedim
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sen önce bana yer gösterdin, ben oraya oturmadım. — Benim için yer yoktur, sen bunu anla ! — demek istedim.
🇬🇧 EN 'You offered me a seat, but I did not sit upon it; by this I meant: I have no permanent resting place—understand this well!'
#661 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ توپ يەرگە قويدۇم سۆزۈم بېكىتىپ،
ئۆزۈمنىڭ ئوخشىشىنى ساڭا كۆرسىتىپ.

'I placed the ball upon the ground to confirm this truth, and to show you an emblem of my true nature.'

Söylediğimi teyit etmek ve neye benzediğimi sana göstermek için, yere bir top koydum.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ سۆزنى ئىسپاتلاش ۋە ئۆزۈمگە ئوخشاش نەرسىنى كۆرسىتىش ئۈچۈن توپنى يەرگە قويدۇم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
توپىق يەردە ئۇردۇم بۇ سۆز بەركىتۈ ئۆزۈم ياڭزاغىنى ساڭا كۆركىتۈ
Topık yerde urdum bu söz berkitü, özüm yañzağını saña körkitü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Söylediğimi teyit etmek ve neye benzediğimi sana göstermek için, yere bir top koydum.
🇬🇧 EN 'I placed the ball upon the ground to confirm this truth, and to show you an emblem of my true nature.'
#662 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئېچۈككىم دومىلار ئۆزىچە بۇ توپ،
بۇ دۆلەتمۇ شۇنداق كېتەر سۈرۈلۈپ.

'Just as a round ball on level ground cannot stay still but rolls away, so Fortune rolls about and slips from a man's grasp.'

Düm-düz yerde top nasıl kendi kendisine yuvarlanırsa, saadet de öyledir, ben sıyrılıp, giderim.

نەسرىي يەشمىسى:
چۈنكى، توپ بىر ئورۇندا تۇرمايدۇ، دومىلاپ كېتىدۇ، دۆلەتمۇ شۇنداق، مەنمۇ دومىلاپ كېتىمەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەتەگ كىم ئورۇنسۇز توپىق يۇۋلۇنۇر ئانى تەگ مە دەۋلەت ئۆزۈم تەگزىنۈر
Neteg kim orunsuz topık yuvlunur, anı teg me devlet özüm tegzinür
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Düm-düz yerde top nasıl kendi kendisine yuvarlanırsa, saadet de öyledir, ben sıyrılıp, giderim.
🇬🇧 EN 'Just as a round ball on level ground cannot stay still but rolls away, so Fortune rolls about and slips from a man's grasp.'
#663 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
سۆيۈپ باققىنىڭدا كۆزۈم يۇمماقىم،
ساڭا كۆرسىتىشتۇر نېمە مەن ئۆزۈم.

'When you looked upon me with love and I closed my eyes, I sought to show you what kind of being I am.'

Sen sevgi ile bakınca, ben gözümü yummak suretiyle, sana nasıl olduğumu göstermek istedim.

نەسرىي يەشمىسى:
سەن ماڭا سۆيۈنۈپ قارىغاندا، كۆزۈمنى يۇمغانلىقىم ئۆزۈمنىڭ قانداق نەرسە ئىكەنلىكىمنى كۆرسەتكەنلىكىم ئىدىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەۋە باقتىڭ ئەرسە كۆزۈم يۈمدۈكۈم ساڭا كۆركىتۈر-مەن نەگۈ ئەردۈكۈم
Seve baktıñ erse közüm yümdüküm, saña körkitür-men negü erdüküm
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sen sevgi ile bakınca, ben gözümü yummak suretiyle, sana nasıl olduğumu göstermek istedim.
🇬🇧 EN 'When you looked upon me with love and I closed my eyes, I sought to show you what kind of being I am.'
#664 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ كۈن مەنمۇ دۆلەت،
دېگىن كۆر مېنى، ماڭا كىم ئىلىنسا تۇتارمەن ئۇنى.

'Today I represent Fortune (Qut), and Fortune is blind like a ball: whoever draws near to it, it grasps without seeing.'

Bugün ben bir devletim, ben bir topa benzerim, kim bana yaklaşırsa, ben onu yakalarım.

نەسرىي يەشمىسى:
بۈگۈن مەن دۆلەت، ئۆ قارىغۇغا ئوخشايدۇ، كىمكى ماڭا ئىلىنسە، شۇنىلا تۇتىمەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ كۈن مەن مە دەۋلەت قاراغۇ سانى ماڭا كىم ئىلىنسە تۇتار-مەن ئانى
Bu kün men me devlet karağu sanı, maña kim ilinse tutar-men anı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bugün ben bir devletim, ben bir topa benzerim, kim bana yaklaşırsa, ben onu yakalarım.
🇬🇧 EN 'Today I represent Fortune (Qut), and Fortune is blind like a ball: whoever draws near to it, it grasps without seeing.'
#665 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە سۆزلىدىڭ سەن،
مەنمۇ سۆزلىدىم، خۇشال باققىنىڭدا، يۈزۈم ئۆرۈدۈم.

'When you spoke again and I answered, yet turned my face away, I revealed the reality of my character.'

Sen tekrar konuştun, ben de cevap verdim, sevgi ile bakınca, yüzümü sakladım.

نەسرىي يەشمىسى:
سەن قايتا سۆزلىگەندە، مەنمۇ سۆزلىدىم، كۈلۈپ قارىغىنىڭدا، يۈزۈمنى يوشۇردۇم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا سۆزلەدىڭ سەن يەمە سۆزلەدىم سەۋە باقتىڭ ئەرسە يۈزۈم كىزلەدىم
Yana sözlediñ sen yeme sözledim, seve baktıñ erse yüzüm kizledim
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sen tekrar konuştun, ben de cevap verdim, sevgi ile bakınca, yüzümü sakladım.
🇬🇧 EN 'When you spoke again and I answered, yet turned my face away, I revealed the reality of my character.'
#666 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئەردى كۆرسەتمەك ئۆزۈمنى ساڭا،
دېمەك مەن تۇراقسىز، ئىشەنمە ماڭا.

'I demonstrated my nature unto you, as if to say: My disposition is fickle—put no blind trust in me!'

Bununla sana kendi tabiatimi göstermek ve : — Tabiatım kararsızdır, bana inanma : — demek istedim.

نەسرىي يەشمىسى:
مەن ئۆز ئادىتىمنى ساڭا كۆرسەتتىم، مىجەزىم تۇراقسىز، ماڭا ئىشەنمە، دېدىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆزۈم كۆركىتۈر ئۆز قىلىنچىن ساڭا ئايۇر قىلقىم ئىرسەل ئىنانما ماڭا
Özüm körkitür öz kılınçın saña, ayur kılkım irsel ınanma maña
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bununla sana kendi tabiatimi göstermek ve : — Tabiatım kararsızdır, bana inanma : — demek istedim.
🇬🇧 EN 'I demonstrated my nature unto you, as if to say: My disposition is fickle—put no blind trust in me!'
#667 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەر، ئىشت ئەمدى تۈركچە ماقال،
كۆپ ئىشلار بېشىدىن كەچكەن ئاقساقال.

Hear now what an ancient Turkic proverb says; hear what a white-bearded elder who weathered life's storms declared:

Şimdi dinle, türkçe bir ata-sözü, başından çok şeyler geçmiş olan bu ak sakallı ne der.

نەسرىي يەشمىسى:
بېشىدىن كۆپ ئىش كەچۈرگەن ئاقساقالنىڭ تۈركچە مەسەل كەلتۈرۈپ نېمە دېگەنلىكىنى ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىت ئەمدى تۈركچە مەسەل باشىندا كەچۈرمىش بۇ كۆكچىن ساقال
Negü ter eşit emdi türkçe mesel, başında keçürmiş bu kökçin sakal
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şimdi dinle, türkçe bir ata-sözü, başından çok şeyler geçmiş olan bu ak sakallı ne der.
🇬🇧 EN Hear now what an ancient Turkic proverb says; hear what a white-bearded elder who weathered life's storms declared:
#668 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بەختكە مەغرۇر بولما، قۇتلۇق كىشى،
ئىشەنمە بۇ بەختكە ئاتاقلىق كىشى.

'O fortunate man, boast not of empty fortune; O celebrated soul, place not your trust in fleeting glory!'

Ey devletli, sen bu boş devlete güvenme, ey namlı, sen bu devlete inanma.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي. بەختلىك ئادەم، بىردەملىك بەختكە مەغرۇرلانمىغىن، ئەي ئاتاقلىق ئادەم، سەن بەختكە ئىشىنىپ كەتمە.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۈۋەنمە قىۋى قۇتقا قۇتلۇغ كىشى ئىنانما ئۆزۈڭ قۇتقا ئاتلىغ كىشى
Küvenme kıvı kutka kutluğ kişi, ınanma özüñ kutka atlığ kişi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey devletli, sen bu boş devlete güvenme, ey namlı, sen bu devlete inanma.
🇬🇧 EN 'O fortunate man, boast not of empty fortune; O celebrated soul, place not your trust in fleeting glory!'
#669 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاقار سۇ، گۈزەل سۆز، بۇ بەخت توختىماي،
كېزەرلەر جاھاننى، يۈرۈپ تىنمىغاي.

'Flowing water, eloquent speech, and worldly fortune never halt; they traverse the world without ever resting.'

Akar su, güzel söz ve devlet, bunlar durmadan, yorulup-dinlenmeden, dünyayı dolaşırlar.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاقار سۇ، زاۋان تىل ۋە بۇ بەخت تۇرمايدۇ، تىنماستىن يۈرۈپ دۇنيانى كېزىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاقار سۇۋ يورىق تىل بۇ قۇت تۇرمادى ئاجۇن تەزگىنۈرلەر يورىپ تىنمادى
Akar suv yorık til bu kut turmadı, ajun tezginürler yorıp tınmadı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akar su, güzel söz ve devlet, bunlar durmadan, yorulup-dinlenmeden, dünyayı dolaşırlar.
🇬🇧 EN 'Flowing water, eloquent speech, and worldly fortune never halt; they traverse the world without ever resting.'
#670 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشەنچسىز، ۋاپاسىز بەخت بىقارار،
يۈرەر ھەم ئۇچار تېز، ئايىغى تايار.

'Fortune is untrustworthy, faithless, and inconstant; when it takes flight, it moves swiftly, for its feet are slippery.'

بەخت ئىشەنچسىز، ۋاپاسىز، تۇراقسىزدۇر، كەتكەندە تېز ئۈچىدۇ، ئايىغى تايغاق.

نەسرىي يەشمىسى:
بەخت ئىشەنچسىز، ۋاپاسىز، تۇراقسىزدۇر، كەتكەندە تېز ئۈچىدۇ، ئايىغى تايغاق.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئىشەنچسىز، ۋاپاسىز بەخت بىقارار، يۈرەر ھەم ئۇچار تېز، ئايىغى تايار.
ئىشەنچسىز، ۋاپاسىز بەخت بىقارار، / يۈرەر ھەم ئۇچار تېز، ئايىغى تايار.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR بەخت ئىشەنچسىز، ۋاپاسىز، تۇراقسىزدۇر، كەتكەندە تېز ئۈچىدۇ، ئايىغى تايغاق.
🇬🇧 EN 'Fortune is untrustworthy, faithless, and inconstant; when it takes flight, it moves swiftly, for its feet are slippery.'
#671 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: ئۇقتۇم ئېچىلدى سۆزۈڭ،
گۈناھ ئۆزرىن ئېيتتىڭ، قۇتۇلدۇڭ ئۆزۈڭ.

The King said: 'I have understood; your explanation is clear. You have offered your apology and acquitted yourself.'

Hükümdar şöyle dedi:—Anladım, sözün açıklandı: günâhının affını istedin ve kurtuldun.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: ئۇقتۇم، سۆزۈڭ ئايدىڭلاشتى، خاتالىقنىڭ ئۆزرىنى سرراپ، ئۆزۈڭ قۇتۇلدۇڭ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ ئايدى ئۇقتۇم ئاچىلدى سۆزۈگ يازۇق ئۇدرى قولدۇڭ قۇتۇلدى ئۆزۈڭ
İlig aydı uktum açıldı sözüg, yazuk udri kolduñ kutuldı özüñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar şöyle dedi:—Anladım, sözün açıklandı: günâhının affını istedin ve kurtuldun.
🇬🇧 EN The King said: 'I have understood; your explanation is clear. You have offered your apology and acquitted yourself.'
#672 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ماڭا ئېيتقىن ئەمدى نەدۇر ئەردەمىڭ،
يوغان سۆزنى قىلدى بۇ ئۆكتەم تىلىڭ.

'Now tell me: what are your virtues? For your bold tongue has uttered great claims.'

ئەمدى ماڭا ئېيت، پەزىلىتىڭ نېمە، ئۆكتەم تىلىڭ نېمىشقا چوڭ سۆزلەرنى سۆزلىدى؟

نەسرىي يەشمىسى:
ئەمدى ماڭا ئېيت، پەزىلىتىڭ نېمە، ئۆكتەم تىلىڭ نېمىشقا چوڭ سۆزلەرنى سۆزلىدى؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ماڭا ئېيتقىن ئەمدى نەدۇر ئەردەمىڭ، يوغان سۆزنى قىلدى بۇ ئۆكتەم تىلىڭ.
ماڭا ئېيتقىن ئەمدى نەدۇر ئەردەمىڭ، / يوغان سۆزنى قىلدى بۇ ئۆكتەم تىلىڭ.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئەمدى ماڭا ئېيت، پەزىلىتىڭ نېمە، ئۆكتەم تىلىڭ نېمىشقا چوڭ سۆزلەرنى سۆزلىدى؟
🇬🇧 EN 'Now tell me: what are your virtues? For your bold tongue has uttered great claims.'
#673 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
دېدى: ئەردەمىم كۆپ، بۇ ئايتولدى، كۆر،
كىشىلەرگە مەندىن نېسىۋە تېگۈر.

Ay-Toldi replied: 'My virtues are many; whenever portion and prosperity reach a person, they come through me.'

Ay-Toldı cevap verdi : — Meziyetim çoktur, insanlara kısmet gelirse, benden gelir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى ئېيتتى: پەزىلىتىم كۆپ، كىشىلەرگە نەپ تەگسە، مېنىڭدىن تېگىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئاي تولدى ئايدى كۆر ئەردەم ئۈكۈش مەنىڭدىن تەگىر تەگسە ئەركە ئۈلۈش
Bu ay toldı aydı kör erdem üküş, meniñdin tegir tegse erke ülüş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı cevap verdi : — Meziyetim çoktur, insanlara kısmet gelirse, benden gelir.
🇬🇧 EN Ay-Toldi replied: 'My virtues are many; whenever portion and prosperity reach a person, they come through me.'
#674 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
خۇيۇمدۇر مۇلايىم، يېشىمدۇر كىچىك،
پۈتۈن بەگ، بۈيۈككە ئېرۈرمەن كىچىك.

'My disposition is gentle and my age is young; yet all gates leading to rulers and princes pass through me.'

Tabiatım yumuşak, dikkat edersen, yaşım da küçüktür, fakat bütün bey ve büyüklere giden yollar benden geçer.

نەسرىي يەشمىسى:
قارساڭ، مىجەزىم يۇمشاق، يېشىمۇ كىچىك، مەن بارلىق بەگلىك ۋە بۈيۈكلۈككە ئۆتكەل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قىلىنچىم ئوڭاي كۆرسە ياشىم كىچىگ قامۇغ بەگ بەدۈككە مەنىڭدىن كەچىگ
Kılınçım oñay körse yaşım kiçig, kamuğ beg bedükke meniñdin keçig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tabiatım yumuşak, dikkat edersen, yaşım da küçüktür, fakat bütün bey ve büyüklere giden yollar benden geçer.
🇬🇧 EN 'My disposition is gentle and my age is young; yet all gates leading to rulers and princes pass through me.'
#675 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
يۈزۈم كۆركەم مېنىڭ،
مۇلايىم خۇيۇم، تىلىگەن تىلەكلەرگە يەتتى قولۇم.

'My countenance is beautiful and my nature is refined; I have attained every desire that human heart can seek.'

Yüzüm güzel, huyum mülayimdir, arzu edilen her şey benim elimin altındadır.

نەسرىي يەشمىسى:
يۈز ھۆسنۈم چىرايلىق ۋە قىلىقىم گۈزەل، تىلىگەن ئارزۇلىرىمغا قول يەتكۈزدۈم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يۈزۈم كۆركى كۆركلۈگ نە قىلقىم سىلىگ تىلەمىش تىلەككە يەتۈردۈم ئەلىگ
Yüzüm körki körklüg ne kılkım silig, tilemiş tilekke yetürdüm elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yüzüm güzel, huyum mülayimdir, arzu edilen her şey benim elimin altındadır.
🇬🇧 EN 'My countenance is beautiful and my nature is refined; I have attained every desire that human heart can seek.'
#676 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆزۈم قايدا بولسام، پۈتۈن ئارزۇلار يۈرەر،
مەن بىلەن ھەم ماڭا باغلىنار.

'Wherever I abide, all aspirations follow; they hasten with me and bind themselves unto me.'

Nerede olursam-olayım, bütün arzular benimle beraber yürür ve bana bağlanır.

نەسرىي يەشمىسى:
مەن قەيەردە بولسام، ھەممىسى ئارزۇ قىلىدۇ، مەن بىلەن بىللە يۈرىدۇ ۋە ماڭا باغلىنىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆزۈم قايدا بولسا قامۇغ ئارزۇلار مەنىڭ بىرلە يۈگرۈر ماڭا ئۆز ئۇلار
Özüm kayda bolsa kamuğ ârzûlar, meniñ birle yügrür maña öz ular
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Nerede olursam-olayım, bütün arzular benimle beraber yürür ve bana bağlanır.
🇬🇧 EN 'Wherever I abide, all aspirations follow; they hasten with me and bind themselves unto me.'
#677 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ھۇزۇر مەندە، مېھنەت مېنىڭدىن قاچار. سۆيۈنچ مەندە،
قايغۇ مەندە يول ئازار.

'Peace and comfort dwell with me, while hardship flees from my presence; joy abides with me, and sorrow finds no path to reach me.'

Huzur bendedir, mihnet benden kaçar, sevinç bendedir, üzüntü bana yol bulmaz.

نەسرىي يەشمىسى:
راھەت مەن بىلەن، مۇشەققەت مېنىڭدىن تازىدۇ، خۇشاللىق مەن بىلەن، قايغۇ ماڭا يولمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەرەج مىندە ئەمگەك مەنىڭدىن تەزەر سەۋىنچ مىندە ساقىنچ ماڭا يول ئازار
Erej minde emgek meniñdin tezer, sevinç minde sakınç maña yol azar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Huzur bendedir, mihnet benden kaçar, sevinç bendedir, üzüntü bana yol bulmaz.
🇬🇧 EN 'Peace and comfort dwell with me, while hardship flees from my presence; joy abides with me, and sorrow finds no path to reach me.'
#678 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ماڭا كىم غادايسا يوقالۇر،
ئۆلۈر، كىم ئەگسە بويۇن، ئۇ ئۈمىدىن تاپۇر.

'Whoever opposes me perishes in agony; but whoever submits to me attains all their desires.'

Kim bana kafa tutarsa, ıstırap içinde mahvolur, kim bana boyun eğerse, arzusuna kavuşur.

نەسرىي يەشمىسى:
كىم ماڭا قارشىلىق قىلسا، قىينىلىپ ئۆلىدۇ، كىم ماڭا بويۇن ئەگسە، ئارزۇسىغا ئېرىشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ماڭا ئۆزنەسە كىم ئۈزەلىپ ئۆلۈر ماڭا كىم بويۇن ئەگسە ئارزۇ بۇلۇر
Maña öznese kim üzelip ölür, maña kim boyun egse ârzû bulur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kim bana kafa tutarsa, ıstırap içinde mahvolur, kim bana boyun eğerse, arzusuna kavuşur.
🇬🇧 EN 'Whoever opposes me perishes in agony; but whoever submits to me attains all their desires.'
#679 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇراي مەن دېگۈچى ئۆزى ئۇرىلۇر،
باسايمەن دېگۈچى ئۆزى بېسىلۇر.

'He who seeks to strike me is himself struck down; he who seeks to crush me is himself crushed beneath.'

Beni vurmak isteyenin kendisi vurulur, beni ezmek isteyenin kendisi ezilir.

نەسرىي يەشمىسى:
مېنى ئۇرىمەن دېگۈچىلەر ئۆزى ئۇرۇلىدۇ، باسىمەن دېگۈچىلەر ئۆزى بېسىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇرايىن تەگۈچى ئۆزى ئۇرسۇقار باسايىن تەگۈچى ئۆزى باسسىقار
Urayın tegüçi özi ursukar, basayın tegüçi özi bassıkar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beni vurmak isteyenin kendisi vurulur, beni ezmek isteyenin kendisi ezilir.
🇬🇧 EN 'He who seeks to strike me is himself struck down; he who seeks to crush me is himself crushed beneath.'
#680 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ سۆز كەلدى ئەمدى مۇڭا ئوخشىشىپ،
بىلىملىك چۈشەنسۇن بۇنى ئىشىتىپ.

A wise saying comes to mind resembling this; let the wise and noble person hear and comprehend it:

Şu söz şimdi buna uygun düştü, bilgili ve iyi insan bunu dinlesin ve anlasın.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنىڭغا تەقلىدتەن بۇ سۆز يادىمغا كەلدى، بىلىملىك، ياخشى كىشىلەر بۇنى ئاڭلىسۇن ۋە ئوقۇسۇن:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەتۈ كەلدى ئەمدى بۇ سۆز مۇنى ئەشتىپ ئۇقسۇ بىلىگلىگ كەد ئۆز
Muñar meñzetü keldi emdi bu söz, munı eştip uksu biliglig ked öz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şu söz şimdi buna uygun düştü, bilgili ve iyi insan bunu dinlesin ve anlasın.
🇬🇧 EN A wise saying comes to mind resembling this; let the wise and noble person hear and comprehend it:
#681 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ بەخت قايدا بولسا بويۇن ئەگ،
ياراش، قېرىشساڭ ئۇنىڭلە قاتار غەمدە باش.

'Wherever Fortune abides, bow before it and win its favor; for if you contend against Fortune, you shall wrestle with grief.'

Saadet nerede ise, ona boyun eğ ve kendini beğendir, devlete kafa tutarsan, üzüntü ile boğuşursun.

نەسرىي يەشمىسى:
بەخت قەيەردە بولسا ئۇنىڭغا بويۇن ئەگ، ئەپ بول، ئەگەر بەختنى رەت قىلساڭ، قايغۇ بىلەن ئېلىشسەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ قۇت قايدا بولسا بويۇن بىر ياراش قالى ئۆزنەسە قۇتقا قادغۇن كۈرەش
Bu kut kayda bolsa boyun bir yaraş, kalı öznese kutka kadğun küreş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Saadet nerede ise, ona boyun eğ ve kendini beğendir, devlete kafa tutarsan, üzüntü ile boğuşursun.
🇬🇧 EN 'Wherever Fortune abides, bow before it and win its favor; for if you contend against Fortune, you shall wrestle with grief.'
#682 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ بەخت كەلسە ئىنسان كۈنى قۇتلىنىپ،
تۈمەنمىڭ تىلەككە يېتىپ، يەيدۇ ئاش.

Ay-Toldi added: 'People slander me; though I am free of fault, they attribute blame to me.'

Ay-Toldı şöyle cevap verdi : — Bana iftira ederler, kusurum yokken, kusurumun olduğunu söylerler.

نەسرىي يەشمىسى:
بەخت كەلسە، ئىنسان ھەقىقىي سائادەتكە ئېرىشىدۇ، تۈمەن ئارزۇسىغا يېتىپ ھالاۋەتتە ياشايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئاي تولدى ئايدى ماڭا ياس قىلۇر مۈنۈم يوق ۋەلىكىن كىشىلەر ئايۇر
Bu ay toldı aydı maña yas kılur, münüm yok velikin kişiler ayur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı şöyle cevap verdi : — Bana iftira ederler, kusurum yokken, kusurumun olduğunu söylerler.
🇬🇧 EN Ay-Toldi added: 'People slander me; though I am free of fault, they attribute blame to me.'
#683 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: ئۇقتۇم بۇ ئەردەملىرىڭ،
قۇسۇرۇڭ بارمۇ، ئېيت، بىلەي مەن سېنىڭ.

The King asked: 'I have understood your virtues; tell me now: do you possess shortcomings? Let me know them.'

ئەلىگ دېدى: بۇ پەزىلەتلىرىڭنى ئۇقتۇم، ئېيتقىن، سېنىڭ نۇقسانىڭ بارمۇ؟ بۇنى بىلەي.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ دېدى: بۇ پەزىلەتلىرىڭنى ئۇقتۇم، ئېيتقىن، سېنىڭ نۇقسانىڭ بارمۇ؟ بۇنى بىلەي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەلىگ ئېيتتى: ئۇقتۇم بۇ ئەردەملىرىڭ، قۇسۇرۇڭ بارمۇ، ئېيت، بىلەي مەن سېنىڭ.
ئەلىگ ئېيتتى: ئۇقتۇم بۇ ئەردەملىرىڭ، / قۇسۇرۇڭ بارمۇ، ئېيت، بىلەي مەن سېنىڭ.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئەلىگ دېدى: بۇ پەزىلەتلىرىڭنى ئۇقتۇم، ئېيتقىن، سېنىڭ نۇقسانىڭ بارمۇ؟ بۇنى بىلەي.
🇬🇧 EN The King asked: 'I have understood your virtues; tell me now: do you possess shortcomings? Let me know them.'
#684 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
دېدى ئايتولدى: تۆھمەت ماڭا قىلىشۇر،
قۇسۇرۇم يوق، لېكىن بار دەپ ئېيتىشۇر.

Ay-Toldi replied: 'People cast false blame upon me; though I am blameless, they say I am full of faults.'

ئايتولدى ئېيتتى: كىشىلەر ماڭا يالا چاپلاپ، نۇقسانىم يوق بولسىمۇ ، لېكىن بار، دېيىشىدۇ.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى ئېيتتى: كىشىلەر ماڭا يالا چاپلاپ، نۇقسانىم يوق بولسىمۇ ، لېكىن بار، دېيىشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
دېدى ئايتولدى: تۆھمەت ماڭا قىلىشۇر، قۇسۇرۇم يوق، لېكىن بار دەپ ئېيتىشۇر.
دېدى ئايتولدى: تۆھمەت ماڭا قىلىشۇر، / قۇسۇرۇم يوق، لېكىن بار دەپ ئېيتىشۇر.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئايتولدى ئېيتتى: كىشىلەر ماڭا يالا چاپلاپ، نۇقسانىم يوق بولسىمۇ ، لېكىن بار، دېيىشىدۇ.
🇬🇧 EN Ay-Toldi replied: 'People cast false blame upon me; though I am blameless, they say I am full of faults.'
#685 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
قۇسۇرۇم شۇدۇركى، تۇراقسىز ئاتاپ،
يۈرەرلەر كىشىلەر ئارا يامانلاپ.

'My fault, in their eyes, is that mankind calls me fickle and ever-shifting, slandering me from mouth to mouth.'

Kusurum varsa, şudur: insanlar, kendi aralarında, beni dönek diye kötüler, dururlar.

نەسرىي يەشمىسى:
نۇقسانىم شۇكى، ئىنسانلار مېنى تۇراقسىز دەپ، كىشىلەرگە ئېيتىپ، يامانلاپ يۈرىشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۈنۈم بۇ مەنى يالڭۇق ئىرسەل تەيۈ ئايىغلاپ يورىرلار كىشىكە ئايۇ
Münüm bu meni yalñuk irsel teyü, ayığlap yorırlar kişike ayu
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kusurum varsa, şudur: insanlar, kendi aralarında, beni dönek diye kötüler, dururlar.
🇬🇧 EN 'My fault, in their eyes, is that mankind calls me fickle and ever-shifting, slandering me from mouth to mouth.'
#686 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تۇراقسىز بولۇشۇم ماڭا ئەيىب ئەمەس،
تاللايمەن ئۆزۈمگە يېڭى نەرسە، بەس.

'Yet my inconstancy is not a flaw in myself, my lord; I simply choose that which is ever fresh and new.'

Halbuki dönekliğim benim için bir kusur değildir, ben kendime dâima yeni ve taze şeyler seçerim.

نەسرىي يەشمىسى:
تۇراقسىزلىقىم مەن ئۈچۈن نۇقسان ئەمەس، ئۆزۈمگە دائىم يېڭى نەرسە تاللايمەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۈن ئەرمەز ماڭا كۆر بۇ ئىرسەللىكىم ياڭى نەڭ تالۇلار ما ئۆزكە بەگىم
Mün ermez maña kör bu irsellikim, yañı neñ talular ma özke begim
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Halbuki dönekliğim benim için bir kusur değildir, ben kendime dâima yeni ve taze şeyler seçerim.
🇬🇧 EN 'Yet my inconstancy is not a flaw in myself, my lord; I simply choose that which is ever fresh and new.'
#687 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
پۈتۈن كونا نەرسە يېقىمسىز بولۇر،
يېقىمسىز يۈكى، كۆر، كۆڭۈلسىز كېلۇر.

'All old things become worn and faded; and enduring worn-out things brings weariness and revulsion.'

Bütün eskimiş şeyler yıpranmış olur, yıpranmış şeylere tahammül etmek insana sıkıntı ve tiksinti verir.

نەسرىي يەشمىسى:
بارلىق كونا نەرسىلەر ئۆرۈمسىز بولىدۇ، كۆرۈمسىزنىڭ ئەيىبى يىرگىنچىلىك بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قامۇغ ئەسكى نەڭلەر ئىرىنچىگ بولۇر ئىرىنچىگ يۈكى كۆر يىرىنچىگ بولۇر
Kamuğ eski neñler irinçig bolur, irinçig yüki kör yirinçig bolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bütün eskimiş şeyler yıpranmış olur, yıpranmış şeylere tahammül etmek insana sıkıntı ve tiksinti verir.
🇬🇧 EN 'All old things become worn and faded; and enduring worn-out things brings weariness and revulsion.'
#688 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
يېڭى نەرسە بولسا، كونا نە كېرەك،
سەرە نەرسە بولسا، يامان نە كېرەك.

'Where that which is fresh is present, what need is there for the old? Where excellence exists, why cling to the defective?'

Yeni şey varken, eskiye ne lüzum var, güzel şey varken, kötüye ne lüzum var.

نەسرىي يەشمىسى:
يېڭى نەرسە بار يەردە، كونىنىڭ نېمە كېرىكى؟ ئېسىل نەرسە بار يەردە، خۇنۇك يامان نىڭ نېمە كېرىكى؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ياڭى نەڭ بولۇردا بۇ ئەسكى نەرەك تالۇ نەڭ بولۇردا ياۋۇز نە كەرەك
Yañı neñ bolurda bu eski nerek, talu neñ bolurda yavuz ne kerek
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yeni şey varken, eskiye ne lüzum var, güzel şey varken, kötüye ne lüzum var.
🇬🇧 EN 'Where that which is fresh is present, what need is there for the old? Where excellence exists, why cling to the defective?'
#689 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
پۈتۈن تەم ۋە لەززەت يېڭىدا بولۇر،
بۇ لەززەتنى ئىستەپ كىشى قىيىنىلۇر.

'All delight resides in what is new and fresh; and for the sake of delight, man willingly endures hardship.'

Dikkat edersen, bütün zevkler yenide bulunur, zevk için de insan her zahmete katlanır.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلگىنكى، ھەممە لەززەت يېڭى نەرسىدە بولىدۇ. لەززەتنى تىلەپ كىشىلەر قاتتىق مۇشەققەت چېكىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ياڭىدا بولۇر كۆرسە بارچا تاتىغ تاتىغنى تىلەپ ئەر كۆر ئەمگەر قاتىغ
Yañıda bolur körse barça tatığ, tatığnı tilep er kör emger katığ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dikkat edersen, bütün zevkler yenide bulunur, zevk için de insan her zahmete katlanır.
🇬🇧 EN 'All delight resides in what is new and fresh; and for the sake of delight, man willingly endures hardship.'
#690 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تۇراقسىز دەپ ئېيتار بۇ قىلىقىم ئۈچۈن،
ماڭا ئەيىب قويۇلار شۇ ئاتىم ئۈچۈن.

'Because of this disposition, they curse me as fickle, and cast blame upon me on account of this reputation.'

îşte bu tabiatım, için, dönek diye, bana söğerler ve bundan dolayı bana kusur isnat ederler.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ ئادىتىم ئۈچۈن مېنى تۇراقسىز دەپ سۆكىشىدۇ، بۇ نامىم ئۈچۈن ماڭا ئەيىب توقۇشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يايىغ تەپ سۆكەرلەر بۇ قىلقىم ئۈچۈن ماڭا مۈن ئۇرۇرلار بۇ ئاتىم ئۈچۈن
Yayığ tep sökerler bu kılkım üçün, maña mün ururlar bu atım üçün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR îşte bu tabiatım, için, dönek diye, bana söğerler ve bundan dolayı bana kusur isnat ederler.
🇬🇧 EN 'Because of this disposition, they curse me as fickle, and cast blame upon me on account of this reputation.'
#691 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇڭا ئوخشىتىپ ئېيتتى بىر قەھرىمان،
بۇ سۆزگە گۇۋاھتۇر مەنىسى ھامان.

A valiant warrior expressed this truth openly; the meaning of his words bears witness to this fact:

Bir kahramanın buna benzer ap-açık bir sözü vardır, onun mânası bu söylediklerime şahittir.

نەسرىي يەشمىسى:
باتۇر ئەر بۇنىڭغا تەقلىدتەن ئېنىق ئېيتتىكى، بىلسەڭ، ئۇنىڭ مەنىسى بۇ سۆزگە گۇۋاھدۇر:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەتۈ ئايدى ئالپ ئەر ئاچۇق ئانىڭ مانىسى كۆر بۇ سۆزكە تانۇق
Muñar meñzetü aydı alp er açuk, anıñ manisi kör bu sözke tanuk
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bir kahramanın buna benzer ap-açık bir sözü vardır, onun mânası bu söylediklerime şahittir.
🇬🇧 EN A valiant warrior expressed this truth openly; the meaning of his words bears witness to this fact:
#692 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تۆرەلگەن نېمىلەر بارى يوقىلۇر،
تۆرەتكەن بىر ئاللا، نە قىلسا قىلۇر.

'Whatever has been created is destined to perish; and the Creator does whatever He wills.'

Yoktan var olan her şey tekrar yok olacaktır, yaratan Tanrı ne isterse, onu yapar.

نەسرىي يەشمىسى:
يارىتىلغان نەرسىلەر يوقالغۇسىدۇر، ياراتقۇچى خالىق خالىغىنىنى قىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۆرۈمىش نەڭ ئەرسە يوقالغۇ-تۇرۇر تۆرۈتۈگلى ھالىك نە قولسا قىلۇر
Törümiş neñ erse yokalğu-turur, törütügli hâlik ne kolsa kılur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yoktan var olan her şey tekrar yok olacaktır, yaratan Tanrı ne isterse, onu yapar.
🇬🇧 EN 'Whatever has been created is destined to perish; and the Creator does whatever He wills.'
#693 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تىرىكلىك دېگەن ئۇ شامالدەك كېتەر،
قاچار، تۇتسا تۇرماس، ئاڭا كىم يېتەر.

'This thing called life passes by like the wind; it flees away and cannot be held—who could ever seize it?'

Bu hayat dediğin yel gibi geçer, tutmak olmaz, kaçar, onu kim bulabilir.

نەسرىي يەشمىسى:
تىرىكلىك دېگەن شامالدەك ئۆتۈپ كېتىدۇ، قاچىدۇ، تۇتۇپ بولمايدۇ، ئۇنىڭغا كىم ئېرىشەلەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىرىگلىك تەدۈكۈڭ بۇ يەل تەگ كەچەر قاچار تۇتسا بولماز ئانى كىم بۇلۇر
Tiriglik tedüküñ bu yel teg keçer, kaçar tutsa bolmaz anı kim bulur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu hayat dediğin yel gibi geçer, tutmak olmaz, kaçar, onu kim bulabilir.
🇬🇧 EN 'This thing called life passes by like the wind; it flees away and cannot be held—who could ever seize it?'
#694 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
سۆيۈنمە بەختكە، كېلەر ھەم كېتەر،
ئىشەنمە، بۇ دۆلەت ئالار ھەم بېرەر.

'Boast not of fortune: it comes, yet it also departs; trust not in power: it gives, yet it also takes away.'

Bu saadete güvenme, geldiği gibi gider, bu devlete inanma, verdiği gibi alır.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ بەختكە مەغرۇرلانما، ئۇ كېلىدۇ ۋە يەنە كېتىدۇ، بۇ دۆلەتكە ئىشەنمە، ئۇ بېرىدۇ ھەم ئالىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۈۋەنمە بۇ قۇتقا كەلىر ھەم بارىر ئىنانما بۇ دەۋلەت بەرۈر ھەم ئالىر
Küvenme bu kutka kelir hem barır, ınanma bu devlet berür hem alır
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu saadete güvenme, geldiği gibi gider, bu devlete inanma, verdiği gibi alır.
🇬🇧 EN 'Boast not of fortune: it comes, yet it also departs; trust not in power: it gives, yet it also takes away.'
#695 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تۇراقسىز ئەمەس بولسا دۆلەت ئۆزى،
نە ياخشى ئىدى بۇ بەخت ئەي قوزىئە.

'O my dear soul! How wonderful fortune would be, were it not so inconstant and shifting!'

Ey kuzum, bu ikbâl ne güzel şey olurdu, eğer devlet dönek olmasa idi.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ دۆلەت تۇراقسىز بولمىسا ئىدى، ئەي، قوزام، بەخت نېمىدېگەن ياخشى نەرسە بولاتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يايىغ ئەرمەز ئەرسە بۇ دەۋلەت ئۆزى نە ئەدگۈ نەڭ ئەردى بۇ قۇت ئاي قوزى
Yayığ ermez erse bu devlet özi, ne edgü neñ erdi bu kut ay kozı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey kuzum, bu ikbâl ne güzel şey olurdu, eğer devlet dönek olmasa idi.
🇬🇧 EN 'O my dear soul! How wonderful fortune would be, were it not so inconstant and shifting!'
#696 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كېلىپ كەتمەس ئولسا بۇ دۆلەت يانا،
يورۇق كۈن قارايماس ئىدى، كۆر، مانا.

'If this fortune came and never departed, the radiant day would never darken into night.'

بۇ دۆلەت كېلىپ يەنە كەتمىسە ئىدى، يورۇغان كۈن يەنە قاراڭغۇلاشمىغان بولاتتى.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ دۆلەت كېلىپ يەنە كەتمىسە ئىدى، يورۇغان كۈن يەنە قاراڭغۇلاشمىغان بولاتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كېلىپ كەتمەس ئولسا بۇ دۆلەت يانا، يورۇق كۈن قارايماس ئىدى، كۆر، مانا.
كېلىپ كەتمەس ئولسا بۇ دۆلەت يانا، / يورۇق كۈن قارايماس ئىدى، كۆر، مانا.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR بۇ دۆلەت كېلىپ يەنە كەتمىسە ئىدى، يورۇغان كۈن يەنە قاراڭغۇلاشمىغان بولاتتى.
🇬🇧 EN 'If this fortune came and never departed, the radiant day would never darken into night.'
#697 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگە دېدى: بىلدىم تۇراقسىزلىقىڭ،
يولۇرمۇ كېتىپ يەنە كەلمەكلىكىڭ.

The King said: 'I understand your inconstancy; but having turned away and departed, do you ever return and remain steadfast?'

ئەلىگ دېدى: بۇ تۇراقسىزلىقىڭنى ئۇقتۇم، يۈز ئۆرۈپقۇ كېتىسەنكەن، تۇرغۇنلۇقۇڭمۇ بولامدۇ؟

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ دېدى: بۇ تۇراقسىزلىقىڭنى ئۇقتۇم، يۈز ئۆرۈپقۇ كېتىسەنكەن، تۇرغۇنلۇقۇڭمۇ بولامدۇ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەلىگە دېدى: بىلدىم تۇراقسىزلىقىڭ، يولۇرمۇ كېتىپ يەنە كەلمەكلىكىڭ؟
ئەلىگە دېدى: بىلدىم تۇراقسىزلىقىڭ، / يولۇرمۇ كېتىپ يەنە كەلمەكلىكىڭ؟
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئەلىگ دېدى: بۇ تۇراقسىزلىقىڭنى ئۇقتۇم، يۈز ئۆرۈپقۇ كېتىسەنكەن، تۇرغۇنلۇقۇڭمۇ بولامدۇ؟
🇬🇧 EN The King said: 'I understand your inconstancy; but having turned away and departed, do you ever return and remain steadfast?'
#698 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئايتولدى ئېيتتى: مېنىڭ بۇ ئۆزۈم،
قىلىقىم كېيىكتەك، قىلاي بەس سۆزۈم.

Ay-Toldi answered: 'My nature and my character are like a wild gazelle—that is all.'

Ay-Toldı şöyle cevap verdi : — Kısaca benim kendim ve tabiatim bir geyiğe benzer.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى دېدى: مېنىڭ ئۆزۈم ۋە قىلىقىم كېيىكتەكتۇر، سۆز تامام.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئاي تولدى ئايدى مەنىڭ بۇ ئۆزۈم كەيىك تەغ-تۇرۇر قىلقى كەستىم سۆزۈم
Bu ay toldı aydı meniñ bu özüm, keyik teg-turur kılkı kestim sözüm
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı şöyle cevap verdi : — Kısaca benim kendim ve tabiatim bir geyiğe benzer.
🇬🇧 EN Ay-Toldi answered: 'My nature and my character are like a wild gazelle—that is all.'
#699 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
سۆيۈپ ئىستىگەن تېز تاپالماس مېنى،
قاچۇرسا ئەگەر، تېز توتالماس مېنى.

'The one who loves and desires me cannot easily find me; and even if he finds me, he fails to hold me and quickly loses me.'

Seven ve isteyen beni kolay bulamaz, bulsa bile, tutamaz ve çabuk kaybeder.

نەسرىي يەشمىسى:
سۆيۈپ ئارزۇ قىلغانلار ماڭا تېز ئېرىشەلمەيدۇ، ئەگەر ئېرىشسە، تۇتۇپ تۇرالمايدۇ، تېزلا زايە قىلىۋېتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مەنى تەرك بۇلۇماز تىلەگلى سەۋە قالى بۇلسا تۇتماز قىلۇر تەرك ياۋا
Meni terk bulumaz tilegli seve, kalı bulsa tutmaz kılur terk yava
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Seven ve isteyen beni kolay bulamaz, bulsa bile, tutamaz ve çabuk kaybeder.
🇬🇧 EN 'The one who loves and desires me cannot easily find me; and even if he finds me, he fails to hold me and quickly loses me.'
#700 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
مېنى تۇتسا چىڭ گەر كىشىلەر تېپىپ،
سۆزۈم شۈكى، كەتمەيمەن ئۈندىن قېچىپ.

'Yet if the person who obtains me holds me fast, I give my word: I shall not flee from him!'

ماڭا ئېرىشكەن ئەر بەك مەھكەم تۇتسا، سۆزۈمنى كېسىپ ئېيتىمەنكى، ئۇنىڭدىن قاچالمايمەن.

نەسرىي يەشمىسى:
ماڭا ئېرىشكەن ئەر بەك مەھكەم تۇتسا، سۆزۈمنى كېسىپ ئېيتىمەنكى، ئۇنىڭدىن قاچالمايمەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مېنى تۇتسا چىڭ گەر كىشىلەر تېپىپ، سۆزۈم شۈكى، كەتمەيمەن ئۈندىن قېچىپ.
مېنى تۇتسا چىڭ گەر كىشىلەر تېپىپ، / سۆزۈم شۈكى، كەتمەيمەن ئۈندىن قېچىپ.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ماڭا ئېرىشكەن ئەر بەك مەھكەم تۇتسا، سۆزۈمنى كېسىپ ئېيتىمەنكى، ئۇنىڭدىن قاچالمايمەن.
🇬🇧 EN 'Yet if the person who obtains me holds me fast, I give my word: I shall not flee from him!'
#701 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
دېدى خان: نەدۇر سېنى باغلاش يولى،
كېرەك نە كىشەن سېنى چىڭ تۇتقىلى.

The King asked: 'What is the way to bind you? What hobble is needed to hold you fast?'

ئەلىگ دېدى: ئېيتقىن بۇ تۇرغۇنلۇقۇڭ نېمىدە؟ سېنى باغلايدىغان قانداق كىشەن ئۇ؟

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ دېدى: ئېيتقىن بۇ تۇرغۇنلۇقۇڭ نېمىدە؟ سېنى باغلايدىغان قانداق كىشەن ئۇ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
دېدى خان: نەدۇر سېنى باغلاش يولى، كېرەك نە كىشەن سېنى چىڭ تۇتقىلى؟
دېدى خان: نەدۇر سېنى باغلاش يولى، / كېرەك نە كىشەن سېنى چىڭ تۇتقىلى؟
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئەلىگ دېدى: ئېيتقىن بۇ تۇرغۇنلۇقۇڭ نېمىدە؟ سېنى باغلايدىغان قانداق كىشەن ئۇ؟
🇬🇧 EN The King asked: 'What is the way to bind you? What hobble is needed to hold you fast?'
#702 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئايتولدى ئېيتتى: ماڭا چىڭ كىشەن،
ئېرۇر قانچە نەرسە، بېرەي مەن نىشان.

Ay-Toldi said: 'There are several things that serve as a strong fetter to hold me; behold, let me describe them:'

Ay-Toldı dedi : — Benim için bağ ve köstek olacak bir kaç şey vardır, bak, onları belirteyim.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى دېدى: مېنى باغلايدىغان كىشەن بۇ بىرقانچە نەرسىدۇر، قارا، ئۇلاردىن بەلگە بېرەي:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئاي تولدى ئايدى ماڭا بەرك كىشەن بۇ بىر قاچ نەڭ ئول كۆر بەرەيىن نىشان
Bu ay toldı aydı maña berk kişen, bu bir kaç neñ ol kör bereyin nişân
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı dedi : — Benim için bağ ve köstek olacak bir kaç şey vardır, bak, onları belirteyim.
🇬🇧 EN Ay-Toldi said: 'There are several things that serve as a strong fetter to hold me; behold, let me describe them:'
#703 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تاۋازۇلۇق ئولسۇن مېنى تاپقۇچى،
كىچىك يېڭىل ھەم سۆزنى يۇمشاق قىلغۇچى.

'He who finds me must be humble in nature, modest of heart, and sweet of tongue.'

Beni bulan kimse mütevâzi tabiatli, alçak gönüllü ve tatlı dilli olmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ماڭا ئېرىشكۈچىنىڭ مەجەزى كەمتەر بولۇشى، كۆڭلى مۇلايىم، سۆزى يۇمشاق بولۇشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مەنى بۇلغۇچى قىلقى ئالچاق كەرەك كۆڭۈل قودقى تىل سۆزدە يۇمشاق كەرەك
Meni bulğuçı kılkı alçak kerek, köñül kodkı til sözde yumşak kerek
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beni bulan kimse mütevâzi tabiatli, alçak gönüllü ve tatlı dilli olmalıdır.
🇬🇧 EN 'He who finds me must be humble in nature, modest of heart, and sweet of tongue.'
#704 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆزىنى تۇتسا ئۇ ئاشماي ھەددىدىن،
يامان ئەسكى ئىشلارغا بارماي يېقىن.

'He must watch over himself and never exceed proper bounds, keeping far away from evil and shameful deeds.'

Kendisini gözetmeli ve hiç bir zaman ifrata gitmemeli, kötü ve çirkin işlere yaklaşmamalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ ئۆزىگە ئېھتىيات قىلىشى، ھەرگىز چېكىدىن چىقماسلىقى، يامان، يارىماس ئىشلارغا يېقىن يولىماسلىقى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆزىنى كۈدەزسە ئايى ئەرتمەسە ياۋۇز يۇنچىغ ئىشكە ياقىن تۇرماسا
Özini küdezse ayı ertmese, yavuz yunçığ işke yakın turmasa
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kendisini gözetmeli ve hiç bir zaman ifrata gitmemeli, kötü ve çirkin işlere yaklaşmamalıdır.
🇬🇧 EN 'He must watch over himself and never exceed proper bounds, keeping far away from evil and shameful deeds.'
#705 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
يىغىلغان مېلىنى بۇزۇپ چاچمىسا،
تۈزەپ خۇلقىنى ئۇ، پەيلىن بۇزمىسا.

'He must spend the wealth he has accumulated with moderation, and order his life, actions, and conduct aright.'

Toplamış olan malı yerine sarfetmeli, hayatını, işini, tavır ve hareketini düzenlemelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
يىغقان مېلىنى ئۆز لايىقىدا ئىشلىتىشى، قىلىقى، مەجەز خۇلقىغا باب ھايات كەچۈرۈشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تەڭى بىرلە تۇتسا تىرىلمىش نەڭىن يورىق تۈزسە قىلقى قىلىنچى ياڭىن
Teñi birle tutsa tirilmiş neñin, yorık tüzse kılkı kılınçı yañın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Toplamış olan malı yerine sarfetmeli, hayatını, işini, tavır ve hareketini düzenlemelidir.
🇬🇧 EN 'He must spend the wealth he has accumulated with moderation, and order his life, actions, and conduct aright.'
#706 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆزىدىن ئۇلۇغقا خىزمەت قىلسا ئۆز،
ئۆزىدىن كىچىككە چۈچۈك قىلسا سۆز.

'He must show deference unto his elders, and speak with gentle kindness unto those younger than himself.'

Kendinden büyüğe saygı göstermeli, kendinden küçüğe ise, rifk ve şefkatle muamele etmelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆزىدىن چوڭلارغا خىزمەت كۆرسىتىشى، ئۆزىدىن كىچىكلەرگە شېرىن سۆزلۈك بولۇشى؛
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆزىندە ئۇلۇغقا تاپۇغ قىلسا ئۆز ئۆزىندە كىچىگكە سۈچىگ تۇتسا سۆز
Özinde uluğka tapuğ kılsa öz, özinde kiçigke süçig tutsa söz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kendinden büyüğe saygı göstermeli, kendinden küçüğe ise, rifk ve şefkatle muamele etmelidir.
🇬🇧 EN 'He must show deference unto his elders, and speak with gentle kindness unto those younger than himself.'
#707 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىنى كىيىر بىرلەر ەنجىتمىسە،
كىچىكلەر كۈلۈپ ھەم بوزەك ئەتمىسە.

'He must never insult others out of pride, nor degrade himself to become the laughingstock of the base.'

Kibir ve gurur ile başkalarını incitmemeli, kendisini küçüklerin eğlence ve tahakkümüne bırakmamalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
مەغرۇرلۇق بىلەن كىشىنى كەمسىتمەسلىكى، ئۆزىدىن كىچىكلەرنى زاڭلىق قىلىپ خارلىماسلىقى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشىگ ساتغاماسا كۈۋەزلىك بىلە باسىتماسا ئۆزدە كىچىگكە كۈلە
Kişig satğamasa küvezlik bile, basıtmasa özde kiçigke küle
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kibir ve gurur ile başkalarını incitmemeli, kendisini küçüklerin eğlence ve tahakkümüne bırakmamalıdır.
🇬🇧 EN 'He must never insult others out of pride, nor degrade himself to become the laughingstock of the base.'
#708 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بىكاردىن ھاراققا يېشىن تىقمىسا،
بىكاردىن بىكارغا مېلىن چاچمىسا.

'He must not plunge recklessly into wine, nor squander his wealth in idle folly.'

Boşu-boşuna kendisini içkiye vermemeli, boş yere malını saçıp, heba etmemelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىچىملىككە بىھۇدە بېرىلمەسلىكى، مېلىنى بىھۇدە ئىسراپ قىلماسلىقى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ياۋالىق بىلە بورقا باش سوقماسا ياۋالىققا بوشلاغ نەڭىن ساچماسا
Yavalık bile borka baş sokmasa, yavalıkka boşlağ neñin saçmasa
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Boşu-boşuna kendisini içkiye vermemeli, boş yere malını saçıp, heba etmemelidir.
🇬🇧 EN 'He must not plunge recklessly into wine, nor squander his wealth in idle folly.'
#709 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئويۇنغا بەرمىسە تىلۇ قولىنى،
دۇرۇس قىلسا دائىم خۇيى پەيلىنى.

'He must not involve his hands and tongue in frivolous games, but keep his conduct steadfast in rectitude.'

Eli ve dili ile oyuna karışmamalı, tavır ve hareketlerinde dürüst olmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
قول ۋە تىلى بىلەن ئويۇنغا كىرىشمەسلىكى، مەجەز خۇلقىنى توغرا تۇتۇشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئويۇنقا قاتىلماسا ئەلگىن تىلىن كۆنىلىك ئۆزە تۇتسا قىلقى ياڭىن
Oyunka katılmasa elgin tilin, könilik öze tutsa kılkı yañın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eli ve dili ile oyuna karışmamalı, tavır ve hareketlerinde dürüst olmalıdır.
🇬🇧 EN 'He must not involve his hands and tongue in frivolous games, but keep his conduct steadfast in rectitude.'
#710 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تۇراقسىز بەختكە شۇلاردۇر كىشەن،
مۇشۇ خىلدا باغلانسا، قاچماس، چۈشەن.

'These virtues are the hobbles that bind shifting Fortune; if Fortune is bound in this manner, it does not flee, but abides.'

Dönek saadetin kösteği bunlardır, saadet bu şekilde bağlanırsa, kaçamaz, kalır.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ نەرسىلەر تۇراقسىز بەختنىڭ كىشىنىدۇر، بەختنى بۇنداق باغلىسا، ئۇ قاچمايدۇ، قالىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يايىغ قۇت كىشەنى بۇ نەڭلەر-تۇرۇر بۇ ياڭلىغ باسا قۇتنى قاچماز قالۇر
Yayığ kut kişeni bu neñler-turur, bu yañlığ basa kutnı kaçmaz kalur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dönek saadetin kösteği bunlardır, saadet bu şekilde bağlanırsa, kaçamaz, kalır.
🇬🇧 EN 'These virtues are the hobbles that bind shifting Fortune; if Fortune is bound in this manner, it does not flee, but abides.'
#711 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ سۆزنىڭ گۇۋاھى شائىرنىڭ سۆزى،
شائىرنىڭ سۆزىدۇر بۇ سۆزنىڭ تۇزى.

The poet's words bear witness to this truth, adding flavor and spice to this discourse:

Şâirin şu sözü buna şahittir, şâir sözü söze tuz katmıştır.

نەسرىي يەشمىسى:
شائىرنىڭ بۇ سۆزى بۇنىڭغا گۇۋاھ، شائىرنىڭ بۇ سۆزى سۆزگە تەم قاتىدۇ:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ سۆزكە تانۇقى بۇ شاىر سۆزى بۇ شاىر سۆزى سۆزكە قاتتى تۇزى
Bu sözke tanukı bu şâir sözi, bu şâir sözi sözke kattı tuzı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şâirin şu sözü buna şahittir, şâir sözü söze tuz katmıştır.
🇬🇧 EN The poet's words bear witness to this truth, adding flavor and spice to this discourse:
#712 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
سائادەت كىشىگە ئۈرككەك كېيىكتەك،
ئەگەر كەلسە ساقلا چۈشەپ تېز ۋە بەك.

'Regard Fortune as a timid, wild gazelle; if it comes to you, hold it fast and place a hobble upon its feet.'

Saadeti insan için, ürkek bir geyik farzet, eğer gelirse, sıkı tut, ayağına köstek vur.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشى ئۈچۈن دۆلەت ئۈركىگەك كېيىكتەكتۇر، ئەگەر ئۇ كەلسە، چىڭ تۇت، چۈشەپ تىزگىنلە.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كەيىك سانى دەۋلەت كىشىكە تەزىگ قالى كەلسە بەكلە تۇشا ھەم تىزىگ
Keyik sanı devlet kişike tezig, kalı kelse bekle tuşa hem tizig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Saadeti insan için, ürkek bir geyik farzet, eğer gelirse, sıkı tut, ayağına köstek vur.
🇬🇧 EN 'Regard Fortune as a timid, wild gazelle; if it comes to you, hold it fast and place a hobble upon its feet.'
#713 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تۇتۇشنى بىلسە دۆلەت قاچماي تۇرۇر،
قېچىپ كەتسە كەلمەس يېنىپ تېز گېزەك.

'If you know how to hold it, Fortune cannot flee; but once it takes flight, it will not quickly return to your turn.'

تۇتۇشنى بىلسەڭ، دۆلەت تېزىپ كېتەلمەيدۇ، تۇرىدۇ. ئەگەر تېزىپ كەتسە، ساڭا يەنە تېز نۆۋەت كەلمەيدۇ.

نەسرىي يەشمىسى:
تۇتۇشنى بىلسەڭ، دۆلەت تېزىپ كېتەلمەيدۇ، تۇرىدۇ. ئەگەر تېزىپ كەتسە، ساڭا يەنە تېز نۆۋەت كەلمەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۇتۇشنى بىلسە دۆلەت قاچماي تۇرۇر، قېچىپ كەتسە كەلمەس يېنىپ تېز گېزەك.
تۇتۇشنى بىلسە دۆلەت قاچماي تۇرۇر، / قېچىپ كەتسە كەلمەس يېنىپ تېز گېزەك.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR تۇتۇشنى بىلسەڭ، دۆلەت تېزىپ كېتەلمەيدۇ، تۇرىدۇ. ئەگەر تېزىپ كەتسە، ساڭا يەنە تېز نۆۋەت كەلمەيدۇ.
🇬🇧 EN 'If you know how to hold it, Fortune cannot flee; but once it takes flight, it will not quickly return to your turn.'
#714 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: ئەي بەخت ئۇقتۇم سېنى،
سېنى بەك سۆيۈپتىم، تاشلارسەن مېنى.

The King said: 'O Fortune, I have understood you; I loved you dearly, yet you seek to depart from me.'

Hükümdar:—Ey saadet, seni anladım, seni çok sevmiştim, fakat sen benden ayrılmak istiyorsun — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: ئەي بەخت سېنى چۈشەندىم، سېنى قاتتىق سۆيگەندىم، سەن مەندىن يۈز ئۆرۈپسەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ ئايدى ئۇقتۇم ئايا قۇت سەنى قاتىغ سەۋدىم ئەردى ئىرەر سەن مەنى
İlig aydı uktum ayâ kut seni, katığ sevdim erdi irer sen meni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar:—Ey saadet, seni anladım, seni çok sevmiştim, fakat sen benden ayrılmak istiyorsun — dedi —
🇬🇧 EN The King said: 'O Fortune, I have understood you; I loved you dearly, yet you seek to depart from me.'
#715 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەگەر بولمىسا بۇ تۇراقسىزلىقنىڭ،
تە ياخشى ئىش ئىدى سېنىڭ كەلمىكىڭ.

'Were it not for this shifting inconstancy of yours, what a blessed thing your arrival would be!'

Bu karasızlığın ve bu hercâyiliğin olmasa idi, senin gelmen ne iyi bir iş olurdu.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر ئۆزگىرىشچان، تۇراقسىزلىقىڭ بولمىغاندا ئىدى، سېنىڭ كەلگەنلىكىڭ قانداق ياخشى ئىش بولاتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يايىغلىق يوق ئەرسە بۇ ئىرسەللىكىڭ نە ئەدگۈ ئىش ئەردى سەنىڭ كەلمەكىڭ
Yayığlık yok erse bu irsellikiñ, ne edgü iş erdi seniñ kelmekiñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu karasızlığın ve bu hercâyiliğin olmasa idi, senin gelmen ne iyi bir iş olurdu.
🇬🇧 EN 'Were it not for this shifting inconstancy of yours, what a blessed thing your arrival would be!'
#716 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
لېكىن سەن تۇراقسىز، ئۆزۈڭ بىۋاپا،
ۋاپا كۆرسىتىپ، قىلىسەنكەن جاپا.

'Yet you are inconstant and unfaithful: you promise fidelity, but deliver affliction.'

Fakat sen kararsız ve vefasızsın, kendini vefalı gösterir, fakat cefâ edersin.

نەسرىي يەشمىسى:
لېكىن تۇراقسىزسەن، بىۋاپاسەن، ۋاپانى كۆرسىتىسەنۇ، جاپا قىلىسەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ۋەلىكىن يايىغ سەن ئۆزۈڭ بى-ۋەفا ۋەفا كۆركىتۈر سەن قىلۇر سەن جەفا
Velikin yayığ sen özüñ bi-vefâ, vefâ körkitür sen kılur sen cefâ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Fakat sen kararsız ve vefasızsın, kendini vefalı gösterir, fakat cefâ edersin.
🇬🇧 EN 'Yet you are inconstant and unfaithful: you promise fidelity, but deliver affliction.'
#717 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاتىدىن، ئاتىدىن بولۇپ مېھرىبان،
ئالىقاندا كۆتۈرۈپ، كۈلۈپ باقىبان.

'At times you are more loving than father and mother, carrying a man upon the palm of your hand with a smiling face.'

Gün olur, anneden-babadan daha merhametli olursun, güler yüz göstererek, insanı el üstünde taşırsın.

نەسرىي يەشمىسى:
بەزىدە ئاتا ۋە ئانىدىن مېھرىبان بولۇپ، كۈلۈپ قاراپ، كىشىنى ئالىقىنىڭدا تۇتىسەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئانادا ئاتادا باغىرساق بولۇپ ئايادا تۇتار سەن كۈلەر يۈز ئۇرۇپ
Anada atada bağırsak bolup, ayada tutar sen küler yüz urup
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gün olur, anneden-babadan daha merhametli olursun, güler yüz göstererek, insanı el üstünde taşırsın.
🇬🇧 EN 'At times you are more loving than father and mother, carrying a man upon the palm of your hand with a smiling face.'
#718 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
گاھى كۆرمىگەندەك ئۆرۈيسەن يۈزۈڭ،
بۆلەكچە بولۇپ ھەر قىلىقنىڭ، سۆزۈڭ.

'At other times you turn your face away as if you had never seen him, and all your manners and words change in an instant.'

Gün olur, görmezlikten gelirsin, yüzünü çevirirsin, bütün tavrın ve sözün bir anda değişiverir.

نەسرىي يەشمىسى:
بەزىدە كۆرمىگەندەك يۈزۈڭنى ئۆرۈپسەن، پۈتۈن قىلىقىڭ ۋە سۆزلىرىڭ باشقىچە ئۆزگىرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئارا كۆرمەدۈك تەگ يۈز ئەۋرەر ئۆزۈڭ ئادىنسىغ بولۇر بارچا قىلقىڭ سۆزۈگ
Ara körmedük teg yüz evrer özüñ, adınsığ bolur barça kılkıñ sözüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gün olur, görmezlikten gelirsin, yüzünü çevirirsin, bütün tavrın ve sözün bir anda değişiverir.
🇬🇧 EN 'At other times you turn your face away as if you had never seen him, and all your manners and words change in an instant.'
#719 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تېرەرسەن، يىغارسەن، يەنە چاچارسەن،
ھەم چىللاپ، يۈزىگە ئىشىك ياپارسەن.

'You gather and accumulate, then scatter everything abroad; you summon a man, and when he turns to you, you shut the door in his face.'

يىغىسەن، توپلانسا، ھەممىنى قايتا چاچىسەن، چاقىرىسەن، ساڭا يۈزلەنسە، ئىشىكنى ياپسەن.

نەسرىي يەشمىسى:
يىغىسەن، توپلانسا، ھەممىنى قايتا چاچىسەن، چاقىرىسەن، ساڭا يۈزلەنسە، ئىشىكنى ياپسەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تېرەرسەن، يىغارسەن، يەنە چاچارسەن، ھەم چىللاپ، يۈزىگە ئىشىك ياپارسەن.
تېرەرسەن، يىغارسەن، يەنە چاچارسەن، / ھەم چىللاپ، يۈزىگە ئىشىك ياپارسەن.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR يىغىسەن، توپلانسا، ھەممىنى قايتا چاچىسەن، چاقىرىسەن، ساڭا يۈزلەنسە، ئىشىكنى ياپسەن.
🇬🇧 EN 'You gather and accumulate, then scatter everything abroad; you summon a man, and when he turns to you, you shut the door in his face.'
#720 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئايتولدى ئېيتتى: ئەي ئەلىگ بەختىيار،
دېگەنتىم مېنىڭ پەزل، قۇسۇرۇممۇ بار.

Ay-Toldi replied: 'O fortunate King! I have named all my flaws and all my virtues.'

Ay-Toldı : — Ey devletli hükümdar — dedi — kusur ve meziyetlerimin ne olduğunu hep söyledim.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى دېدى: ئەي دۆلەتمەن ئەلىگ، بارچە نۇقسان ۋە پەزىلەتلىرىمنىڭ ئېتىنى ئېيتتىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئاي تولدى ئايدى ئاي ئىلىگ قۇتى مۈنۈم ئەردەمىم بارچا ئايدىم ئاتى
Bu ay toldı aydı ay ilig kutı, münüm erdemim barça aydım atı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı : — Ey devletli hükümdar — dedi — kusur ve meziyetlerimin ne olduğunu hep söyledim.
🇬🇧 EN Ay-Toldi replied: 'O fortunate King! I have named all my flaws and all my virtues.'
#721 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
مېنى كىم تېپىپ چىڭ تۇتايىن دېسە،
ئېيتتىم چىڭ تۇتۇشنىڭ يولىنى، بىلسە.

'Whoever finds me and wishes to hold me firmly, I have described the means; let him apply them if he is able.'

Beni kim bulup, elinde sıkı tutmak isterse, gereken şeylerin hepsini saydım, elinden gelirse, tutsun.

نەسرىي يەشمىسى:
ماڭا كىم ئېرىشىپ، مەھكەم تۇتاي دېسە، كېرەكلىك نەرسىلەرنى ئېيتىپ بەردىم، چامى يەتسە تۇتسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مەنى كىم بۇلۇپ بەرك تۇتايىن تەسە ئايۇ بەردىم ئول نەڭنى تۇتسۇن ئۇسا
Meni kim bulup berk tutayın tese, ayu berdim ol neñni tutsun usa
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beni kim bulup, elinde sıkı tutmak isterse, gereken şeylerin hepsini saydım, elinden gelirse, tutsun.
🇬🇧 EN 'Whoever finds me and wishes to hold me firmly, I have described the means; let him apply them if he is able.'
#722 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
مېنى تۇتقۇچى گەر يۈگەن سالمىسا،
كېيىكتەك قاچارمەن، يېتەر كىم ماڭا.

'If he who catches me does not put a tether upon me, I flee like a gazelle; and who could ever overtake me?'

Beni tutan bana yular vurmazsa, ben geyik gibi kaçarım, bana kim yetişebilir.

نەسرىي يەشمىسى:
مېنى تۇتقۇچى ماڭا يۈگەن سالمىسا، كېيىكتەك قاچىمەن، ماڭا يەتكۈچى كىم بار؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ماڭا ئۇرماسا ئۆرك مەنى تۇتتاچى كەيىك تەگ قاچار-مەن كىم ئول يەتتەچى
Maña urmasa örk meni tuttaçı, keyik teg kaçar-men kim ol yetteçi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beni tutan bana yular vurmazsa, ben geyik gibi kaçarım, bana kim yetişebilir.
🇬🇧 EN 'If he who catches me does not put a tether upon me, I flee like a gazelle; and who could ever overtake me?'
#723 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەر ئىشت، كۆپنى كۆرگەن قېرى،
قېرىلار سۆزىدۇر ئۇ سۆز گۆھىرى.

Hear what an experienced elder said; the counsel of seasoned elders is the very cream of wisdom:

Dinle, tecrübeli ihtiyar ne der, tecrübeli ihtiyarların sözü sözlerin mayasıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
تەجرىبىلىك قېرى نېمە دېگەنلىكىنى ئاڭلا، تەجرىبىلىك قېرىلار سۆزى سۆزنىڭ قايمىقى:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل سىنامىش قارى سىنامىش قارىلار سۆزى سۆز قورى
Negü ter eşitgil sınamış karı, sınamış karılar sözi söz korı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dinle, tecrübeli ihtiyar ne der, tecrübeli ihtiyarların sözü sözlerin mayasıdır.
🇬🇧 EN Hear what an experienced elder said; the counsel of seasoned elders is the very cream of wisdom:
#724 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كېلۇر بەخت، تۇتۇشنى بىلمىسەڭ، كېتۇر،
بېرۇر مال، يېيىشنى بىلمىسەڭ، ئالۇر.

'Fortune comes, but if you know not how to hold it, it departs; it bestows wealth, but if you know not how to use it, it takes it back.'

Saadet gelir, tutmasını bilmezsen, gider, mal verir, yemesini bilmezsen, alır.

نەسرىي يەشمىسى:
بەخت كېلىدۇ، تۇتۇشنى بىلمىسەڭ، كېتىدۇ، ساڭا مال بېرىدۇ، يېيىشنى بىلمىسەڭ، ئۇنى ئالىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كەلىر قۇت تۇتا بىلمەسە سەن بارىر بەرۈر نەڭ يەيۈ بىلمەسە سەن ئالىر
Kelir kut tuta bilmese sen barır, berür neñ yeyü bilmese sen alır
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Saadet gelir, tutmasını bilmezsen, gider, mal verir, yemesini bilmezsen, alır.
🇬🇧 EN 'Fortune comes, but if you know not how to hold it, it departs; it bestows wealth, but if you know not how to use it, it takes it back.'
#725 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تۇراقسىز بەختنى تاپساڭ مەھكەم تۇت،
تۇتمىساڭ ئەگەر چىڭ، كېتەر يەنە، پۇت.

'If you obtain shifting Fortune, guard it with utmost care; for if you do not protect it, have no doubt that it will vanish.'

Kararsız saadeti bulursan, çok sıkı tut, eğer muhafaza altına almazsan, tekrar gideceğinden şüphe etme.

نەسرىي يەشمىسى:
تۇراقسىز بەختكە ئېرىشسەڭ، ئۇنى ناھايىتى مەھكەم تۇت، ئەگەر مەھكەم ساقلىمىساڭ، ئىشەنگىنكى، قايتا كېتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يايىغ قۇتنى بۇلسا ئىدى بەكرۈ تۇت قالى بەكلەمەسە يانا باردى بۈت
Yayığ kutnı bulsa idi bekrü tut, kalı beklemese yana bardı büt
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kararsız saadeti bulursan, çok sıkı tut, eğer muhafaza altına almazsan, tekrar gideceğinden şüphe etme.
🇬🇧 EN 'If you obtain shifting Fortune, guard it with utmost care; for if you do not protect it, have no doubt that it will vanish.'
#726 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بەختلىك كىشى ئۆزىنى ساقلاش كېرەك،
پۈتۈن ئەسكى ئىشتىن يىراقلاش كېرەك.

'The man blessed with fortune must be vigilant, keeping far removed from all unworthy deeds.'

Saadete ermiş olan insanın ihtiyatlı olması ve bütün yakışıksız işlerden uzak durması gerektir.

نەسرىي يەشمىسى:
بەختىيار كىشى ئېھتىياتكار بولۇشى لازىم، بارلىق نالايىق ئىشلاردىن يىراقلىشىشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قۇتادمىش كىشى كۆر ساقىنمىش كەرەك قامۇغ تەڭسىز ئىشتىن يىرامىش كەرەك
Kutadmış kişi kör sakınmış kerek, kamuğ teñsiz iştin yıramış kerek
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Saadete ermiş olan insanın ihtiyatlı olması ve bütün yakışıksız işlerden uzak durması gerektir.
🇬🇧 EN 'The man blessed with fortune must be vigilant, keeping far removed from all unworthy deeds.'
#727 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆزى پاكىزە، توغرا بولسا ئىشى،
بەختنىڭ باغى شۇدۇر، بىلسە كىشى.

'Let his person be pure and his conduct upright; this is the true bond of Fortune, let a man understand this well.'

ئۆزى پاك بولۇشى، توغرا يولدا مېڭىشى لازىم، بۇنىڭ بېغى مۇشۇنداق، بۇنى بىلىش كېرەك.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆزى پاك بولۇشى، توغرا يولدا مېڭىشى لازىم، بۇنىڭ بېغى مۇشۇنداق، بۇنى بىلىش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆزى پاكىزە، توغرا بولسا ئىشى، بەختنىڭ باغى شۇدۇر، بىلسە كىشى.
ئۆزى پاكىزە، توغرا بولسا ئىشى، / بەختنىڭ باغى شۇدۇر، بىلسە كىشى.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئۆزى پاك بولۇشى، توغرا يولدا مېڭىشى لازىم، بۇنىڭ بېغى مۇشۇنداق، بۇنى بىلىش كېرەك.
🇬🇧 EN 'Let his person be pure and his conduct upright; this is the true bond of Fortune, let a man understand this well.'
#728 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: ئۇقتۇم قۇسۇر ئەردەمىڭ،
بۇ ئاپتولدى ئىسمىڭ نە دېمەك سېتىڭ.

The King said: 'I understand your flaws and your virtues; but tell me, what is the meaning of your name, Ay-Toldi (Full Moon)?'

Hükümdar : — Senin kusurunu ve meziyetini anladım, — dedi — senin bu Ay-Toldı adın ne demektir?

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: نۇقسان ۋە پەزىلىتىڭنى چۈشەندىم، سېنىڭ بۇ ئايتولدى دېگەن ئېتىڭ نېمە دېمەكتۇر؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ ئايدى ئۇقتۇم مۈنۈڭ ئەردەمىڭ بۇ ئاي تولدى ئاتىڭ نە ئول بۇ سەنىڭ
İlig aydı uktum münüñ erdemiñ, bu ay toldı atıñ ne ol bu seniñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar : — Senin kusurunu ve meziyetini anladım, — dedi — senin bu Ay-Toldı adın ne demektir?
🇬🇧 EN The King said: 'I understand your flaws and your virtues; but tell me, what is the meaning of your name, Ay-Toldi (Full Moon)?'
#729 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمىدۇر مەنىسى بۇنىڭ، ئېيت ماڭا،
بىلەي مەن، ئۇقاي ھەم پۈتەي مەن ساڭا.

'What is its significance? Explain it to me, that I may understand and place my trust in you.'

ئۇنىڭ مەنىسى نېمە، ماڭا ئېيتىپ بەر، ئۇنى بىلەي، چۈشىنەي، ساڭا ئىشىنەي.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇنىڭ مەنىسى نېمە، ماڭا ئېيتىپ بەر، ئۇنى بىلەي، چۈشىنەي، ساڭا ئىشىنەي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نېمىدۇر مەنىسى بۇنىڭ، ئېيت ماڭا، بىلەي مەن، ئۇقاي ھەم پۈتەي مەن ساڭا. ئاپتولدىنىڭ ئەلىككە خاۋابى
نېمىدۇر مەنىسى بۇنىڭ، ئېيت ماڭا، / بىلەي مەن، ئۇقاي ھەم پۈتەي مەن ساڭا. ئاپتولدىنىڭ ئەلىككە خاۋابى
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئۇنىڭ مەنىسى نېمە، ماڭا ئېيتىپ بەر، ئۇنى بىلەي، چۈشىنەي، ساڭا ئىشىنەي.
🇬🇧 EN 'What is its significance? Explain it to me, that I may understand and place my trust in you.'
#730 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئاپتولدى ئېيتتى: مېنىڭ بۇ ئېتىم،
خۇيۇم ئوخشىتىپ ئايغا قويمىش ھېكىم.

Ay-Toldi answered: 'The sages liken my name and my character to the moon.'

Ay-Toldı: — Benim adımı ve bu tabiatimi hakimler bir aya benzetirler — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى ئېيتتى: مېنىڭ ئېتىمنى ۋە مىجەزىمنى دانالار ئايغا ئوخشىتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئاي تولدى ئايدى مەنىڭ ئاتىمى بۈگۈ مەڭزەتۈر ئايقا بۇ قىلقىمى
Bu ay toldı aydı meniñ atımı, bügü meñzetür ayka bu kılkımı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı: — Benim adımı ve bu tabiatimi hakimler bir aya benzetirler — dedi —
🇬🇧 EN Ay-Toldi answered: 'The sages liken my name and my character to the moon.'
#731 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاي ئاۋۋال تولىمۇ كىچىك تۇغۇلۇر،
كۈندىن - كۈن چوڭىيىپ يۇقىرى چىقۇر.

'When the moon first rises, it is exceedingly small; day by day it grows and ascends into the heavens.'

Ay doğarken, önce çok küçük doğar, sonra gün geçtikçe büyür ve yükselir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاي توغسا، دەسلەپتە بەك كىچىك تۇغىدۇ، كۈنسېرى چوڭىيىپ يۇقىرى كۆتۈرۈلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئاي تۇغسا ئاشنۇ ئىدى ئاز تۇغار كۈنىڭە بەدۈيۈر يوقارۇ ئاغار
Bu ay tuğsa aşnu idi az tuğar, küniñe bedüyür yokaru ağar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay doğarken, önce çok küçük doğar, sonra gün geçtikçe büyür ve yükselir.
🇬🇧 EN 'When the moon first rises, it is exceedingly small; day by day it grows and ascends into the heavens.'
#732 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تولۇن بولسا تولۇپ، جاھان يورۇتار،
جاھان خەلقى ئۇنىڭدىن يورۇقلۇق ئالار.

'When it becomes full (tolun ay), it illuminates the entire world, and all mankind partakes of its light.'

Büyüyüp, dolun ay hâline gelince, dünyaya ışık saçar ve dünya halkı onun aydınlığından faydalanır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاي تولۇن بولۇپ تولسا، دۇنيانى يورۇتىدۇ، دۇنيا خەلقى ئۇنىڭدىن يورۇقلۇق ئالىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تولۇن بولسا تولسا ئاجۇنقا يارۇر ئاجۇن ھالقى ئاندىن يارۇقلۇق بۇلۇر
Tolun bolsa tolsa ajunka yarur, ajun halkı andın yarukluk bulur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Büyüyüp, dolun ay hâline gelince, dünyaya ışık saçar ve dünya halkı onun aydınlığından faydalanır.
🇬🇧 EN 'When it becomes full (tolun ay), it illuminates the entire world, and all mankind partakes of its light.'
#733 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تولۇپ ئاي ئېگىزگە ئۆرلىگەچ،
كېيىن كېيىپ ئاستا، كۆركى كېتەر يۈزىدىن.

'Yet once the moon reaches its fullness and ascends to its zenith, it begins to wane, and its beauty fades.'

Ay büyüyüp, tamamlanarak, en yüksek noktaya çıkınca, tekrar eksilmeğe başlar ve güzelliği gider.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاي تولۇپ ئېگىزگە كۆتۈرۈلسە، ئۇ يەنە كېمىيىشكە باشلايدۇ، چىراي ھۆسنى كېتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۈكەل بولسا كۆر ئاي بۇ ئاغسا ئەدىز يانا ئىرلۈ تۆرچىر كىتەر كۆرك مەڭىز
Tükel bolsa kör ay bu ağsa ediz, yana irlü törçir kiter körk meñiz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay büyüyüp, tamamlanarak, en yüksek noktaya çıkınca, tekrar eksilmeğe başlar ve güzelliği gider.
🇬🇧 EN 'Yet once the moon reaches its fullness and ascends to its zenith, it begins to wane, and its beauty fades.'
#734 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
يورۇقى ئاز - ئازدىن يەنە يوقىلۇر،
تۇغۇلۇپ كىچىك ئۇ، قايتىدىن تولۇر.

'Its radiance diminishes until it disappears entirely; then it is reborn in the night, tiny at first, and grows full once more.'

Onun parlaklığı azalır ve sonunda kaybolur, sonra tekrar, küçük olarak, doğar ve yine büyür.

نەسرىي يەشمىسى:
يورۇقلۇقى ئازىيىپ، ئاخىر يوقايدۇ، قايتا تۇغىدۇ، ھەر كېچىسى ئاز ئازدىن يەنە تولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يارۇقلۇقى ئەكسۈر يانا يوق بولۇر تۇغار كەچە ئازىن يانا ئوق تولۇر
Yaruklukı eksür yana yok bolur, tuğar keçe azın yana ok tolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Onun parlaklığı azalır ve sonunda kaybolur, sonra tekrar, küçük olarak, doğar ve yine büyür.
🇬🇧 EN 'Its radiance diminishes until it disappears entirely; then it is reborn in the night, tiny at first, and grows full once more.'
#735 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
مېنىڭ بۇ ئۆزۈممۇ شۇنداق ئېرۇرمەن،
يەزى بار، بەزىدە يوقاپ كېتۇرمەن.

'My own nature is just like this: at times I exist in fullness, and at other times I vanish away.'

Benim de tabiatım bunun gibidir, bâzan var, bâzan da yok olurum.

نەسرىي يەشمىسى:
مەن ئۆزۈممۇ شۇنىڭغا ئوخشايمەن، بەزەن بار بولمەنۇ، بەزەن يوق بولىمەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مەنىڭ بۇ ئۆزۈم مە بۇ ياڭلىغ-تۇرۇر ئارا بار بولۇر ما ئارا يوق بولۇر
Meniñ bu özüm me bu yañlığ-turur, ara bar bolur ma ara yok bolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Benim de tabiatım bunun gibidir, bâzan var, bâzan da yok olurum.
🇬🇧 EN 'My own nature is just like this: at times I exist in fullness, and at other times I vanish away.'
#736 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ھەرقانچە ئاجىزغا قاراتسام يۈزۈم،
ئاشار كۆركى ئۇنىڭ، قىلاي بەس سۆزۈم 8-1.

'Whomever I turn toward, however wretched he may be, his condition steadily improves and blossoms.'

Ne kadar düşkün olursa-olsun, ben bir kimseye teveccüh edersem, onun ahvâli, muhakkak, gittikçe düzelir ve güzelleşir.

نەسرىي يەشمىسى:
مەن ھەرقانچە ئەيىپ كىشىگە يۈزلەنسەم، كېسىپ ئېيىتمەنكى، ئۇنىڭ ھۆسنى بارغانسېرى گۈزەللىشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەچە يۇنچىغ ئۆزكە يۈز ئۇرسا ئۆزۈم بارۇ كۆركى ئارتار كەسەر-مەن سۆزۈم
Neçe yunçığ özke yüz ursa özüm, baru körki artar keser-men sözüm
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ne kadar düşkün olursa-olsun, ben bir kimseye teveccüh edersem, onun ahvâli, muhakkak, gittikçe düzelir ve güzelleşir.
🇬🇧 EN 'Whomever I turn toward, however wretched he may be, his condition steadily improves and blossoms.'
#737 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بېيىسا، چوڭايسا، ئاشسا شۆھرىتى،
كېتەرمەن ئۇنىڭدىن تۈگەر ھۆرمىتى.

'When he grows wealthy, elevated, and renowned, I depart from him; and with my departure, his honor and prestige fade.'

Zenginleşip, büyüyerek, şöhreti yayılınca, ben ondan uzaklaşırım, onun da itibarı gider.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ بېيىپ ئولغايسا، داڭقى يېيىلسا، ئۇنىڭدىن كېتەرمەن، ئۇنىڭمۇ شۆھرەت ئىناۋىتى كېتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بايۇسا بەدۈسە يادىلسا چاۋى كىتەر-مەن ئانىڭدىن كىتەر يۈز سۇۋى
Bayusa bedüse yadılsa çavı, kiter-men anıñdın kiter yüz suvı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Zenginleşip, büyüyerek, şöhreti yayılınca, ben ondan uzaklaşırım, onun da itibarı gider.
🇬🇧 EN 'When he grows wealthy, elevated, and renowned, I depart from him; and with my departure, his honor and prestige fade.'
#738 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇ يىغقان جىمى مال چېچىلىپ كېتەر،
ئۆزىمۇ بۇرۇنقى ھالىغا چۈشەر.

'The wealth he gathered is scattered once more, and his estate returns to what it was before.'

Topladığı malı tekrar dağılır, onun ahvâli yine eskisi gibi olur.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە ئۇنىڭ يىغقان مال دۇنياسى چېچىلىدۇ، ئۇنىڭ تەقى تۇرقى يەنە قايتا بۇرۇنقىدەك بولۇپ قالىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا ساچلۇر ئاندىن تىرىلمىش نەڭى سۆكى تەگ بولۇر ياندرۇ قىلقى ياڭى
Yana saçlur andın tirilmiş neñi, söki teg bolur yandru kılkı yañı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Topladığı malı tekrar dağılır, onun ahvâli yine eskisi gibi olur.
🇬🇧 EN 'The wealth he gathered is scattered once more, and his estate returns to what it was before.'
#739 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇڭا ئوخشىشىپ كەلدى شائىر سۆزى،
بۇ شائىر سۆزىدۇر بىلىمسىز كۆزى.

A poet's verse illustrates this truth; for the words of a poet serve as eyes for the unknowing:

Buna benzer bir şâir sözü vardır, bu şâir sözü bilgisiz için bir gözdür.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنىڭغا تەقلىدتەن شائىرنىڭ بىر سۆزى باركى، شائىرنىڭ بۇ سۆزى بىلىمسىزنىڭ كۆزىدۇر:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەتۈ كەلدى شاىر سۆزى بۇ شاىر سۆزى ئول بىلىگسىز كۆزى
Muñar meñzetü keldi şâir sözi, bu şâir sözi ol biligsiz közi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Buna benzer bir şâir sözü vardır, bu şâir sözü bilgisiz için bir gözdür.
🇬🇧 EN A poet's verse illustrates this truth; for the words of a poet serve as eyes for the unknowing:
#740 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بەخت كەلسە ئەرگە، ئېتى يېيىلۇر،
يېڭى ئايدەك ئېشىپ يورۇقى تولۇر.

'Fortune comes unto a man and his fame resounds; like the new moon, his radiance waxes until it is full.'

İnsana saadet gelir, meşhur olur, yeni ay gibi, büyür ve parlaklığı artar.

نەسرىي يەشمىسى:
”كىشىگە بەخت كېلىدۇ، نامى شۆھرەتلىك بولىدۇ، خۇددى يېڭى ئايدەك نۇرى ئارتىپ، ئاخىر تولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كەلىر قۇت كىشىكە ئاتى چاۋلانۇر ياڭى ئاي تەگ ئارتار يارۇقى تولۇر
Kelir kut kişike atı çavlanur, yañı ay teg artar yarukı tolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsana saadet gelir, meşhur olur, yeni ay gibi, büyür ve parlaklığı artar.
🇬🇧 EN 'Fortune comes unto a man and his fame resounds; like the new moon, his radiance waxes until it is full.'
#741 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تۇراقسىز تەلۋىدۇر بەخت، بەرمە دىل،
بۇ دۆلەت تولۇن ئاي كەبى كېمىيۇر.

'Attach not your heart to shifting, mad Fortune; for like the full moon, this Fortune wanes once more.'

Dönek ve deli saadete gönül bağlama, saadet dolun ay gibidir, tekrar küçülür.

نەسرىي يەشمىسى:
دۆلەت تۇراقسىز، تەلۋە، ئۇنىڭغا كۆڭۈل باغلىما، دۆلەت تولۇن ئايدەك قايتا كىچىكلەيدۇ.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يايىغ تەلۋە دەۋلەت كۆڭۈل باماغىل تولۇن تەگ بۇ دەۋلەت يانا ئىرىلۈر
Yayığ telve devlet köñül bamağıl, tolun teg bu devlet yana irilür
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dönek ve deli saadete gönül bağlama, saadet dolun ay gibidir, tekrar küçülür.
🇬🇧 EN 'Attach not your heart to shifting, mad Fortune; for like the full moon, this Fortune wanes once more.'
#742 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە بىر مەنىنى مەن ئېيتاي ساڭا،
بۇنى سەن ئاڭلىغىن، ئىشەنگىن ماڭا.

'Let me tell you another meaning of my name; hear it now and believe me:'

Adımın başka bir mânasını daha söyleyeyim, şimdi bunu da dinle ve bana inan.

نەسرىي يەشمىسى:
ساڭا ئېتىمنىڭ يەنە بىر مەنىسىنى ئېيتاي، ئۇنى ئاڭلىغىن، بۇنىڭدا ماڭا ئىشەنگىن؛
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاقى بىر بۇ مانى ئايايىن ساڭا ئەشىتگىل ئانى سەن مۇنۇ بۈت ماڭا
Takı bir bu mani ayayın saña, eşitgil anı sen munu büt maña
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Adımın başka bir mânasını daha söyleyeyim, şimdi bunu da dinle ve bana inan.
🇬🇧 EN 'Let me tell you another meaning of my name; hear it now and believe me:'
#743 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئاينىڭ ئۆيى ھەم ئورنى مۇنقەلىپ،
مۇنقەلىپ قالۇر ئۆيسىز ئاخىر بېرىپ.

'The mansion of the moon is ever-changing; and that which constantly shifts can never settle firmly in one place.'

Bu ay hep yerini, evini değiştirir, dâima yer değiştiren, ne yapsan, bir yere ısınmaz.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ ئاينىڭ ئورنى ئۆيى ئۆزگىرىپ تۇرىدۇ، ئۆزگىرىپ تۇرغاچقا، ھەرنېمە تىلساڭمۇ، ئورۇنسىز قالىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئاي ئورنى بولدى ئەۋى مۈنقالىب ئورۇنسۇز بولۇر مۈنقالىب نەڭ قىلىپ
Bu ay ornı boldı evi münkalib, orunsuz bolur münkalib neñ kılıp
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu ay hep yerini, evini değiştirir, dâima yer değiştiren, ne yapsan, bir yere ısınmaz.
🇬🇧 EN 'The mansion of the moon is ever-changing; and that which constantly shifts can never settle firmly in one place.'
#744 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئاي بۇرجى سەرەتان، بۇ بۇرج ئۆزگىرۈر،
ئۆيى ئۆزگىرۈر ھەم ئۆزى چۆرگۈلۈر.

'The zodiac house of the moon is Cancer; and this house continually revolves, turning the moon along with it.'

Ayın burcu Seretân'dır, bu ev döner, evi dönünce, kendisi de döner.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاينىڭ بۇرچى سەرتاندۇر، بۇ ئۆي ئايلىنىدۇ، ئۆيى ئايلىنىدۇ ھەم ئۆزى چۆرگىلەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئاي بۇرجى سەرتان بۇ ئەۋ ئەۋرىلۈر ئەۋى ئەۋرىلۈر ھەم ئۆزى چەۋرىلۈر
Bu ay burcı sertân bu ev evrilür, evi evrilür hem özi çevrilür
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ayın burcu Seretân'dır, bu ev döner, evi dönünce, kendisi de döner.
🇬🇧 EN 'The zodiac house of the moon is Cancer; and this house continually revolves, turning the moon along with it.'
#745 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
قايۇ ئۆيگە كىرسە بۇ ئاي تېز چىقار،
چىقىشقا ئالدىراپ ئۆيىن تېز بۇزار.

'Into whatever mansion the moon enters, it quickly departs; and in order to depart swiftly, it destroys its resting place.'

Bu ay hangi eve girerse, oradan çabucak çıkar, çabuk çıkabilmek için de, yattığı yeri yıkar.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ ئاي قايسى ئۆيگە كىرسە، تېزلا چىقىدۇ، تېز چىقماق ئۈچۈن، ياتقان يېرىنىمۇ بۇزىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ ئەۋكە كىرسە بۇ ئاي تەرك چىقار چىقارى ئۈچۈن تەرك ياتارىن يىقار
Kayu evke kirse bu ay terk çıkar, çıkarı üçün terk yatarın yıkar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu ay hangi eve girerse, oradan çabucak çıkar, çabuk çıkabilmek için de, yattığı yeri yıkar.
🇬🇧 EN 'Into whatever mansion the moon enters, it quickly departs; and in order to depart swiftly, it destroys its resting place.'
#746 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆزۈممۇ ئاڭا ئوخشىشۇرمەن، قارا،
گاھى مەن ئېگىزدە، تۆۋەندە ئارا.

'Behold, I myself am just like this: my course is now descending, and now ascending.'

Ben kendim de işte ona benzerim, gidişim kâh aşağıya, kâh yukarıya doğrudur.

نەسرىي يەشمىسى:
قارا، مەن ئۆزۈممۇ شۇنىڭغا ئوخشايمەن، قىلىقىم بەزىدە تۆۋەنلەش، بەزىدە يۇقىرى ئۆرلەش.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مەنىڭ مە ئۆزۈم كۆر ئاڭار ئوقشادى ئارا قىلقىم ئىلدى ئارا يوقلادى
Meniñ me özüm kör añar okşadı, ara kılkım ildi ara yokladı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ben kendim de işte ona benzerim, gidişim kâh aşağıya, kâh yukarıya doğrudur.
🇬🇧 EN 'Behold, I myself am just like this: my course is now descending, and now ascending.'
#747 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كېلۇرمەن، كېتۇرمەن، يۈرۈرمەن بۇرۇن،
كېزەرمەن جاھاننى ماڭا يوق ئورۇن.

'I come and I go, ever journeying forward; I wander through the world, for I have no fixed dwelling.'

Gelirim, giderim, ileriye doğru yürürüm, dünyayı dolaşırım, benim için yer-yurt yoktur.

نەسرىي يەشمىسى:
كېلىمەن، كېتىمەن، ھەممىدىن بۇرۇن يۈرىمەن، دۇنيانى كېزىمەن، مېنىڭ تۇراقلىق ئورنۇم يوق.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كەلىر-مەن بارىر-مەن يورىر-مەن بۇرۇن ئاجۇنۇغ كەزەر-مەن ماڭا يوق ئورۇن
Kelir-men barır-men yorır-men burun, ajunuğ kezer-men maña yok orun
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gelirim, giderim, ileriye doğru yürürüm, dünyayı dolaşırım, benim için yer-yurt yoktur.
🇬🇧 EN 'I come and I go, ever journeying forward; I wander through the world, for I have no fixed dwelling.'
#748 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
شۇ مەنە ئۈچۈن ئاتىم ئايتولدى دەپ،
ئاتىدى يىلىملىك سۆزدىن ئىنچىكلەپ.

'Because of this profound meaning, the wise endowed me with the name Ay-Toldi through subtle insight.'

Bundan dolayı âlim, ince bir nükte ile, bana Ay-Toldı adını vermiştir.

نەسرىي يەشمىسى:
قىلىقلىرىمنىڭ مەنىسى شۇنداق بولغىنى ئۈچۈن دانشمەنلەر نازۇك مەنىلىك قىلىپ ئېتىمىنى ئايتولدى دەپ ئاتىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ مانى ئۈچۈن ئاتىم ئاي تولدى تەپ ئاتادى بىلىگلىگ سۆزىن يىنچگە يىپ
Bu mani üçün atım ay toldı tep, atadı biliglig sözin yinçge yıp
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bundan dolayı âlim, ince bir nükte ile, bana Ay-Toldı adını vermiştir.
🇬🇧 EN 'Because of this profound meaning, the wise endowed me with the name Ay-Toldi through subtle insight.'
#749 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
مانا مەنمۇ دۆلەت، پەزلىم، قۇسۇرۇم،
كېسىلىم، داۋايىمنى ئېيتتىم ئۆزۈم.

'Behold, I am Fortune: I have explained my flaws, my virtues, my affliction, and its cure.'

işte ben de saadetim ve şimdi bütün kusur ve meziyetlerimi, hastalığı ve ilâcını izah ettim.

نەسرىي يەشمىسى:
شۇنداق، مەن دۆلەت بولسامۇ، نۇقسانىم ۋە پەزىلىتىمىنى، كېسىلىم ھەم ئۇنىڭ داۋاسىنى ئېيتىپ بەردىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇنۇ مەن مە دەۋلەت مۈنۈم ئەردەمىم ئايۇ بەردىم ئەمدى ئىگىم ھەم ئەمىم
Munu men me devlet münüm erdemim, ayu berdim emdi igim hem emim
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR işte ben de saadetim ve şimdi bütün kusur ve meziyetlerimi, hastalığı ve ilâcını izah ettim.
🇬🇧 EN 'Behold, I am Fortune: I have explained my flaws, my virtues, my affliction, and its cure.'
#750 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئوچۇق ئېيتتىم سۆزۈم، ماڭا ئەمدى پۈت،
قاچۇرساڭ قاچۇر، گەر تۇتاي دېسەڭ تۇت.

'I have spoken openly; now believe me: cast me aside if you will, or hold me fast if you choose.'

سۆزنى ئوچۇق سۆزلىدىم، ئەمدى ماڭا ئىشەن، تاشلايمەن دېسەڭ تاشلا، تۈتمەن دېسەڭ تۈت.

نەسرىي يەشمىسى:
سۆزنى ئوچۇق سۆزلىدىم، ئەمدى ماڭا ئىشەن، تاشلايمەن دېسەڭ تاشلا، تۈتمەن دېسەڭ تۈت.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئوچۇق ئېيتتىم سۆزۈم، ماڭا ئەمدى پۈت، قاچۇرساڭ قاچۇر، گەر تۇتاي دېسەڭ تۇت.
ئوچۇق ئېيتتىم سۆزۈم، ماڭا ئەمدى پۈت، / قاچۇرساڭ قاچۇر، گەر تۇتاي دېسەڭ تۇت.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR سۆزنى ئوچۇق سۆزلىدىم، ئەمدى ماڭا ئىشەن، تاشلايمەن دېسەڭ تاشلا، تۈتمەن دېسەڭ تۈت.
🇬🇧 EN 'I have spoken openly; now believe me: cast me aside if you will, or hold me fast if you choose.'
#751 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: بارچە ئىشىتتىم سۆزۈڭ،
يۈرۈتتى سۆزۈڭ ھەم يارىدىڭ ئۆزۈڭ.

The King said: 'I have heard all your words; your speech has illuminated my mind, and you yourself have pleased me greatly.'

Hükümdar : — Bütün sözlerini dinledim — dedi— sözün beni aydınlattığı kadar, seni de beğendim.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: بارچە سۆزۈڭنى ئاڭلىدىم، سۆزلىرىڭ دىلنى يورۇتتى، ئۆزۈڭمۇ يارىدىڭ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ ئايدى بارچا ئەشىتتىم سۆزۈگ يارۇتتى سۆزۈگ ھەم يارادى ئۆزۈڭ
İlig aydı barça eşittim sözüg, yaruttı sözüg hem yaradı özüñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar : — Bütün sözlerini dinledim — dedi— sözün beni aydınlattığı kadar, seni de beğendim.
🇬🇧 EN The King said: 'I have heard all your words; your speech has illuminated my mind, and you yourself have pleased me greatly.'
#752 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تىلەر ئەردىم ئەمدى سېنىڭدەك كىشى،
خۇدا بەردى ئارزۇ، ئەي، ئەرلەر بېشى.

'I was searching for a man of your caliber; O leader among men, God has granted my desire!'

Ben de şimdi senin gibi bir insan arıyordum, ey insanların ileri geleni, Tanrı dilediğimi verdi.

نەسرىي يەشمىسى:
سەندەك بىر كىشىنى ئارزۇ قىلغانىدىم، ئەي، ئەرلەر سەردارى، خۇدا ئارزۇيۇمنى بەردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىلەر ئەردىم ئەمدى سەنى تەگ كىشى بايات بەردى ئارزۇ ئاي ئەردە باشى
Tiler erdim emdi seni teg kişi, bayat berdi ârzû ay erde başı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ben de şimdi senin gibi bir insan arıyordum, ey insanların ileri geleni, Tanrı dilediğimi verdi.
🇬🇧 EN 'I was searching for a man of your caliber; O leader among men, God has granted my desire!'
#753 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
خۇدا كىمگە بەرسە تىلەك ئارزۇنى،
كېرەكتۇر جاۋابەن دېمەك شۈكرىنى.

'When God grants a person their heartfelt desire, it is their duty to offer thanksgiving in return.'

Tanrı birini dilek ve arzusuna kavuşturunca, karşılığında -onun da Tanrıya şükür etmesi gerekir.

نەسرىي يەشمىسى:
خۇدا كىمنىڭ ئارزۇ تىلىكىنى بەرسە، ئۇنىڭغا جاۋابەن شۈكۈر قىلغۇلۇق.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بايات كىمكە بەرسە تىلەك ئارزۇسى ئانىڭ شۈكرى بولدى يانۇت قىلغۇسى
Bayat kimke berse tilek ârzûsı, anıñ şükri boldı yanut kılğusı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tanrı birini dilek ve arzusuna kavuşturunca, karşılığında -onun da Tanrıya şükür etmesi gerekir.
🇬🇧 EN 'When God grants a person their heartfelt desire, it is their duty to offer thanksgiving in return.'
#754 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ كۈندىن كېيىن مەن ئۆزۈم تىنمايىن،
زېرىكمەي ئۇنىڭكىم شۈكرىن ئېيتايىن.

'From this day forward, I must offer ceaseless thanksgiving unto Him without weariness.'

Bugünden itibaren ben de durmadan, usanmadan, bunun şükrünü yerine getireyim.

نەسرىي يەشمىسى:
بۈگۈندىن باشلاپ مەنمۇ تىنماستىن، ئېرىنمەستىن بۇنىڭ شۈكۈرسىنى قىلىشىم كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ كۈندە نارۇ بۇ ئۆزۈم تىنمادىن مۇنىڭ شۈكرى قىلغۇ كەرەك ئەرمەدىن
Bu künde naru bu özüm tınmadın, munıñ şükri kılğu kerek ermedin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bugünden itibaren ben de durmadan, usanmadan, bunun şükrünü yerine getireyim.
🇬🇧 EN 'From this day forward, I must offer ceaseless thanksgiving unto Him without weariness.'
#755 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەر ئىشىت ئەمدى ئالىم تېتىك،
ئۆزى كەتتى، قويدى ئۇ بىزگە بىتىك.

Hear what the wise and learned man, who passed away leaving his book behind for us, said:

Şimdi dinle, kendisi gitmiş, fakat bize eserini bırakmış olan zeki ve âlim insan ne der.

نەسرىي يەشمىسى:
بىزگە كىتاب قالدۇرۇپ دۇنيادىن ئۆتكەن، ئالىم، ئاقىل كىشىنىڭ نېمە دېگەنلىكىنى ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىت ئەمدى بىلگە تەتىگ ئۆزى باردى قودتى بىزىڭە بىتىگ
Negü ter eşit emdi bilge tetig, özi bardı kodtı biziñe bitig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şimdi dinle, kendisi gitmiş, fakat bize eserini bırakmış olan zeki ve âlim insan ne der.
🇬🇧 EN Hear what the wise and learned man, who passed away leaving his book behind for us, said:
#756 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەي نېمەت ئىگىسى سەن قىلغىن شۈكۈر،
شۈكۈر قىلسا نېمەتنى ھەق ئارتتۇرۇر.

'Render thanks, O master of bounty! For when you give thanks, God multiplies His bounty.'

Ey nimet sahibi olan muktedir kimse, şükür et, şükür edersen, Tanrı nimetini arttırır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي، نېمەتكە ئىگە بولغۇچى ئەزىمەت، شۈكۈر قىل، شۈكۈر قىلساڭ خۇدا نېمەتنى ئاشۇرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
شۈكۈر قىل ئاي نىمەت ئىدىسى ئۇنۇر شۈكۈر قىلسا نىمەت بايات ئارتۇرۇر
Şükür kıl ay nimet idisi unur, şükür kılsa nimet bayat arturur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey nimet sahibi olan muktedir kimse, şükür et, şükür edersen, Tanrı nimetini arttırır.
🇬🇧 EN 'Render thanks, O master of bounty! For when you give thanks, God multiplies His bounty.'
#757 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ نېمەت ئىگىسى ئۇنىتتۇر ئۆزىن،
شۈكۈر قىلسا نېمەت ئۆرۈمەس يۈزىن.

'The master of bounty often forgets himself; yet if he knows how to give thanks, bounty will never turn away from him.'

Bu nimet sahibi çok defa kendisini unutur, fakat şükür ederse, nimet ondan yüz çevirmez.

نەسرىي يەشمىسى:
نېمەتكە ئىگە بولغۇچى ئۆزىنى ئۇنتۇپ قالدۇ، بۇنىڭغا شۈكۈر قىلسا، نېمەت يۈز ئۆرۈمەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ نىمەت ئىدىسى ئۇنىتۇر ئۆزىن مۇنىڭ شۈكرى بىلسە ئەۋۈرمەز يۈزىن
Bu nimet idisi unıtur özin, munıñ şükri bilse evürmez yüzin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu nimet sahibi çok defa kendisini unutur, fakat şükür ederse, nimet ondan yüz çevirmez.
🇬🇧 EN 'The master of bounty often forgets himself; yet if he knows how to give thanks, bounty will never turn away from him.'
#758 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كىچىك ياخشىلىققا تولا شۈكۈر قىل،
تولا بولسا نېمەت، ئۇنىڭ قەدرىن بىل.

'Give abundant thanks for even a small blessing; and when bounties multiply, recognize their true worth.'

Az bir iyiliğe karşı çok şükür et, nimet çok olursa, onun kıymetini bil.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاز ياخشىلىق ئۈچۈن ناھايىتى كۆپ شۈكۈر قىل، ئېرىشكەن نېمىتىڭ كۆپ بولسا، ئۇنىڭ قەدىرىنى بىل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاز ئەدگۈكە ئارتۇق ئۈكۈش شۈكرى قىل ئۈكۈش بولسا نىمەت ئانىڭ قادرى بىل
Az edgüke artuk üküş şükri kıl, üküş bolsa nimet anıñ kadri bil
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Az bir iyiliğe karşı çok şükür et, nimet çok olursa, onun kıymetini bil.
🇬🇧 EN 'Give abundant thanks for even a small blessing; and when bounties multiply, recognize their true worth.'
#759 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
شۈكۈر قىلسا، نېمەت بىرى ئون بولۇر،
بىرى ئون بولۇپ ھەم ئۆي مالغا تولۇر.

'When a man gives thanks, a single blessing turns to ten; and when it becomes tenfold, his home is filled with riches.'

însan şükür ederse, nimetin biri on olur, biri on olur ve evi mal ile dolar.

نەسرىي يەشمىسى:
شۈكۈر قىلساڭ، بىر نېمەت ئون بولىدۇ، بىرى ئون بولۇپ، ئۆيگە مال دۇنيا تولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
شۈكۈر قىلسا نىمەت بىرى ئون بولۇر بىرى ئون بولۇپ كۆر ئەۋى نەڭ تولۇر
Şükür kılsa nimet biri on bolur, biri on bolup kör evi neñ tolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR însan şükür ederse, nimetin biri on olur, biri on olur ve evi mal ile dolar.
🇬🇧 EN 'When a man gives thanks, a single blessing turns to ten; and when it becomes tenfold, his home is filled with riches.'
#760 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆر، ئايتولدىنى ئەلىگ ئالقىشلىدى،
ماڭا قارىغىن كېچە كۈندۈز، دېدى.

The King bestowed high praise upon Ay-Toldi, saying: 'Remain in my service day and night.'

Hükümdar Ay-Toldı'yi öğdü ve : — Sen gece-gündüz benim hizmetimde bulun — dedi.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئايتولدىنى ئالقىشلىدى ۋە كېچە كۈندۈز ماڭا قارىشىپتۇر، دېدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ بەردى ئالقىش كۆر ئاي تولدىقا ئايۇر تۈنلە كۈندۈز ماڭا تۇر باقا
İlig berdi alkış kör ay toldıka, ayur tünle kündüz maña tur baka
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar Ay-Toldı'yi öğdü ve : — Sen gece-gündüz benim hizmetimde bulun — dedi.
🇬🇧 EN The King bestowed high praise upon Ay-Toldi, saying: 'Remain in my service day and night.'
#761 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تولا مال تاۋار بەردى ماختاپ ئۇنى،
ھەم ئالتۇن كۈمۈش بەردى، قەدىرلەپ ئۇنى.

He granted him abundant wealth, praised him before all, honored him, and bestowed upon him gold and silver.

Çok mal, mülk verdi, onu çok öğdü, ona ihsanda bulundu, altın ve gümüş verdi.

نەسرىي يەشمىسى:
نۇرغۇن مال دۇنيا، مۈلۈك بەردى، كۆپ ماختىدى، قەدىرلىدى، كۆپ ئالتۇن كۈمۈش بەردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تەلىم نەڭ تاۋار بەردى ئۆگدى ئۈكۈش ئاغىرلادى بەردى كۆر ئالتۇن كۈمۈش
Telim neñ tavar berdi ögdi üküş, ağırladı berdi kör altun kümüş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Çok mal, mülk verdi, onu çok öğdü, ona ihsanda bulundu, altın ve gümüş verdi.
🇬🇧 EN He granted him abundant wealth, praised him before all, honored him, and bestowed upon him gold and silver.
#762 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاڭا ئېيتتى ھەممە سۆزىنى ئەلىگ،
ئۇنىڭدىن سورىدى ئەقىل ھەم بىلىك.

The King consulted him in all his affairs, seeking his intellect and wisdom in every matter.

Hükümdar her işini ona danıştı, her işte onun fikrine ve bilgisine baş vurdu.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئۇنىڭغا ھەممە ئىشلىرىنى سۆزلەپ بەردى، ھەممە ئىشتا ئۇنىڭدىن ئەقىل ۋە بىلىم تەلەپ قىلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاڭار سۆزلەدى سۆزنى بارچا ئىلىگ ئانىڭدىن تىلەدى قامۇغ ئۆگ بىلىگ
Añar sözledi sözni barça ilig, anıñdın tiledi kamuğ ög bilig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar her işini ona danıştı, her işte onun fikrine ve bilgisine baş vurdu.
🇬🇧 EN The King consulted him in all his affairs, seeking his intellect and wisdom in every matter.
#763 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئايتولدى بۇ قەدىر - ھۆرمەتنى كۆرۈپ،
خىزمەت قىلدى ئۇ چىن كۆيۈمچان بولۇپ.

Having attained this high honor, Ay-Toldi served with genuine, upright devotion.

Ay-Toldı da, bu itibâra lâyık olmak için, ona doğruluk ve dürüstlük ile candan hizmet etti.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدىمۇ بۇ قەدىر قىممەتكە ئېرىشىپ، چىن ھەققىي سادىقلىق بىلەن خىزمەت قىلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆر ئاي تولدى ما بۇ ئاغىرلىق بۇلۇپ تاپىندى بۈتۈن چىن باغىرساق بولۇپ
Kör ay toldı ma bu ağırlık bulup, tapındı bütün çın bağırsak bolup
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı da, bu itibâra lâyık olmak için, ona doğruluk ve dürüstlük ile candan hizmet etti.
🇬🇧 EN Having attained this high honor, Ay-Toldi served with genuine, upright devotion.
#764 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ بىرنەچچە ۋاق سىناپ كۆردى ئۇ،
تېپىلغان كىشىنى كامىل تاپتى ئۇ.

The King tested him further for a time, and found him to be more perfected than all other men.

Hükümdar onu daha bir müddet tecrübe etti ve bulduğu insanın her keşten daha mükemmel olduğunu gördü.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئۇنى يەنە بىر مۇددەت سىناپ يۈردى، ئېرىشكەن بۇ ئادەمى ھەممىدىن مۇكەممەل ئىكەنلىكىنى بىلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىر ئانچا يورىدى سىنادى ئىلىگ قامۇغدىن تۈكەل بۇلدى بۇلمىش ئەرىگ
Bir ança yorıdı sınadı ilig, kamuğdın tükel buldı bulmış erig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar onu daha bir müddet tecrübe etti ve bulduğu insanın her keşten daha mükemmel olduğunu gördü.
🇬🇧 EN The King tested him further for a time, and found him to be more perfected than all other men.
ئاۋازلىق كىتاب
16-باب: ئايتولدىنىڭ پادىشاھقا ھۆكۈمرانلىق سۈپىتىنى سۆزلىشى
100%
00:00 --:--