تىزىملىك
تىل تاللاش:
18-باب 792 – 954-بېيىتلەر (163 بېيىت) بايان قىلغۇچى: كۈنتۇغدى (پادىشاھ)

پادىشاھ كۈنتۇغدىنىڭ ئادالەت ئۆلچەملىرىنى بايان قىلىشى

Padishah Küntughdining Adalet Ölchemlirini Bayan Qilishi

پادىشاھ كۈنتۇغدىنىڭ ئادالەت ئۆلچەملىرىنى بايان قىلىشى. قۇتادغۇبىلىكنىڭ 18-بابى، 792–954-بېيىتلەر.

🎙️ CD پىلاستىنكىسى: 023 كۈنتۇغدى ئىلىكنىڭ ئادالەت سۈپەتلىرىنىڭ قانداقلىقىنى ئېيتىشى — 23:06
مەنبە:
#792 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: ئۇقتۇم سۆزۈڭ بىر - بىرلەپ،
ئاچاي مەن سۆزۈمنى ساڭا شەرھلەپ.

The King replied: 'I understand what you ask; let me unveil these symbols and explain their meaning unto you.'

Hükümdar dedi : — Ne demek istediğini anladım, bunların ne demek olduğunu sana anlatayım.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: سۆزلىرىڭنى ئېنىق چۈشەندىم، بۇلارنى يېشىپ، سۆزۈمنى ئېيتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ ئايدى ئۇقتۇم سۆزۈگ بەلگۈلەپ ئاچايىن سۆزۈمنى ساڭا ئۈلگۈلەپ
İlig aydı uktum sözüg belgülep, açayın sözümni saña ülgülep
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar dedi : — Ne demek istediğini anladım, bunların ne demek olduğunu sana anlatayım.
🇬🇧 EN The King replied: 'I understand what you ask; let me unveil these symbols and explain their meaning unto you.'
#793 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
قىچقىردىم سېنى مەن ئەڭ ئاۋۋالقى كۈن،
قەدىرلەپ شۇ كۈن ھەم يەردىم مەن ئورۇن.

'The other day I summoned you into my presence; I showed you honor and granted you a place.'

Geçen gün ben seni çağırdım, sana gösterdim ve yer verdim.

نەسرىي يەشمىسى:
مەن سېنى دەسلەپكى كۈنى چاقىردىم، شۇ كۈنى ھۆرمەت كۆرسىتىپ، ئورۇن بەردىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەنى مەن ئوقىدىم ئەڭ ئاشنۇقى كۈن ئاغىرلىق بىلە بەردىم ئول كۈن ئورۇن
Seni men okıdım eñ aşnukı kün, ağırlık bile berdim ol kün orun
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Geçen gün ben seni çağırdım, sana gösterdim ve yer verdim.
🇬🇧 EN 'The other day I summoned you into my presence; I showed you honor and granted you a place.'
#794 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەجەپ تاڭسۇق ئىشلار ماڭا كۆرسىتىپ،
كايىيتتىڭ مېنى سەن، ئۆزۈڭ بەك تۈرۈپ.

'You displayed strange actions before me, provoking my wrath; yet you defended your conduct with firm resolve.'

O acayip işleri bana göstererek, beni hiddetlendirdin, fakat kendini iyi müdâfaa ettin.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاشۇ ئاجايىپ ئىشلارنى ماڭا كۆرسىتىپ، مېنى قەھرىلەندۈردۇڭ، ئەمما ئۆزۈڭ مەھكەم تۇردۇڭ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ تاڭ تاڭسۇق ئىشلەر ماڭا كۆركىتىپ بۇشۇردۇڭ مەنى سەن ئىشىڭ بەركىتىپ
Bu tañ tañsuk işler maña körkitip, buşurduñ meni sen işiñ berkitip
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR O acayip işleri bana göstererek, beni hiddetlendirdin, fakat kendini iyi müdâfaa ettin.
🇬🇧 EN 'You displayed strange actions before me, provoking my wrath; yet you defended your conduct with firm resolve.'
#795 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆرۈپ قەھرىلەتسەم، رەنجىتتىڭ ئۆزۈڭ،
چىداپ تۇرسام يەنە تۈرۈلدى يۈزۈڭ.

'When I was angered, you rebuked me; when I bore it patiently, you turned your face away in a frown.'

Sana hiddetlenince, beni tekdir ettin, buna tahammül ettim, fakat tekrar yüzünü buruşturdun.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنى كۆرۈپ غەزەپلەنسەم، تاپا تەنە قىلدىڭ، بۇنىڭنا سەۋر قىلدىم، يەنە چىرايىڭنى تۇردۇڭ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆرۈپ بۇشتۇم ئەرسە ئىلەندى ئۆزۈڭ سارىلدىم ساڭا مەن تۆكۈلدى سۆزۈگ
Körüp buştum erse ilendi özüñ, sarıldım saña men töküldi sözüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sana hiddetlenince, beni tekdir ettin, buna tahammül ettim, fakat tekrar yüzünü buruşturdun.
🇬🇧 EN 'When I was angered, you rebuked me; when I bore it patiently, you turned your face away in a frown.'
#796 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
دېدىڭ سەن ماڭا: مەن بەخت، بىل مېنى،
ئۇقتۇراي دەپ قىلدىم، سەن ئۇققىن بۇنى.

'You told me: I am Fortune—know me well! I acted thus to reveal my true nature unto you.'

Sen bana : —Ben saadetim, beni tanı, sana anlatmak için, böyle yaptım, bunu anla — dedin.

نەسرىي يەشمىسى:
سەن ماڭا: مەن بەختمەن، مېنى بىلىۋال، ساڭا. ئۇقتۇرۇپ بۇنداق قىلدىم، بۇنى ئۇقۇۋال، دېدىڭ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەن ئايدىڭ ماڭا قۇت-مەن بىلگىل مەنى ساڭا ئۇقتۇرۇ قىلدىم ئۇقغىل مۇنى
Sen aydıñ maña kut-men bilgil meni, saña ukturu kıldım ukğıl munı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sen bana : —Ben saadetim, beni tanı, sana anlatmak için, böyle yaptım, bunu anla — dedin.
🇬🇧 EN 'You told me: I am Fortune—know me well! I acted thus to reveal my true nature unto you.'
#797 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە قىلغىنىڭنى سەن ئايرىم يېشىپ،
دېدىڭ ماڭا، مەنمۇ چۈشەندىم يېتىپ.

'You explained your actions one by one, and I understood everything clearly.'

Niçin yaptığını sen birer-birer izah ettin, ben de her şeyini açıkça anladım.

نەسرىي يەشمىسى:
نېمە ئۈچۈن ئۇنداق قىلغىنىڭنى ئايرىم ئىزاھلاپ بەردىڭ، مەنىمۇ ھەممە نەرسىنى ئوچۇق چۈشەندىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ قىلمىشىڭنى سەن ئادرا سەچە يورا بەردىڭ ئۇقتۇم قامۇغنى ئاچا
Negü kılmışıñnı sen adra seçe, yora berdiñ uktum kamuğnı aça
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Niçin yaptığını sen birer-birer izah ettin, ben de her şeyini açıkça anladım.
🇬🇧 EN 'You explained your actions one by one, and I understood everything clearly.'
#798 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
كەچۈردۈم ئاشۇ چاغدا ئۆزرەڭنى مەن،
قەدىرلەپ بۇ پەزىلىڭنى ھۆرمەت بىلەن.

'I accepted your apology and pardoned you, and then honored you according to your merit.'

O zaman ben senin kusurunu affettim ve sana meziyetin nisbetinde saygı gösterdim.

نەسرىي يەشمىسى:
شۇ چاغدا ئۆزرەڭنى قوبۇل كۆرۈپ كەچۈردۈم، ئاندىن پەزىلىتىڭگە يارىشا سېنى قەدىرلىدىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كەچۈردۈم مەن ئاندا سەنىڭ ئۈدرۈڭى ئاغىرلادىم ئۆترۈ ئول ئەردەم تەڭى
Keçürdüm men anda seniñ üdrüñi, ağırladım ötrü ol erdem teñi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR O zaman ben senin kusurunu affettim ve sana meziyetin nisbetinde saygı gösterdim.
🇬🇧 EN 'I accepted your apology and pardoned you, and then honored you according to your merit.'
#799 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بۈگۈن كۆرسىتەي مەنمۇ ئەمدى ساڭا،
قىلىق، ئەردەمىمنى، قاراپ تۇر ماڭا.

'Today I too display my own nature unto you, revealing all the attributes and virtues of my office.'

Bugün de ben kendi tabiatimi ve bütün meziyetlerimi sana gösteriyorum.

نەسرىي يەشمىسى:
بۈگۈن مەنمۇ ئۆز مىجەزىم ۋە بارچە پەزىلەتلىرىمنى ساڭا كۆرسەتتىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ كۈن مە مەنىڭ بۇ ئۆزۈم قىلقلارىن ساڭا كۆركىتۈر بارچا ئەردەملەرىن
Bu kün me meniñ bu özüm kılkların, saña körkitür barça erdemlerin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bugün de ben kendi tabiatimi ve bütün meziyetlerimi sana gösteriyorum.
🇬🇧 EN 'Today I too display my own nature unto you, revealing all the attributes and virtues of my office.'
#800 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئادالەت ۋە قانۇن ئۆزۈم مەن، قارا،
قانۇننىڭ ۋەسىيىتى بۇلاردىن سورا.

'Behold: I am Righteous Law and Justice! Ponder carefully the qualities that belong to Just Law:'

işte bak, ben de doğruluk ve kanunum, kanunum vasıfları bunlardır, dikkat et.

نەسرىي يەشمىسى:
قارىغىن، مەنمۇ ئادالەت ۋە قانۇنمەن، قانۇنىمنىڭ سۈپەتلىرى مۇنۇلاردۇر، دىققەت قىل:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇنۇ مەن مە كۆرگىل كۆنىلىك تۆرۈ تۆرۈ قىلقلارى بۇ باقا تۇر كۆرۈ
Munu men me körgil könilik törü, törü kılkları bu baka tur körü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR işte bak, ben de doğruluk ve kanunum, kanunum vasıfları bunlardır, dikkat et.
🇬🇧 EN 'Behold: I am Righteous Law and Justice! Ponder carefully the qualities that belong to Just Law:'
#801 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
مۇنۇ مەن ئولتۇرغان بۇ كۈرسىغا باق،
ئەي كۆڭلۈم توقى، بار ئۇندا ئۈچ ئاياغ.

'Behold this silver throne upon which I sit: it has three legs, O joy of my heart!'

Bak, bu üzerinde oturduğum tahtın üç ayağı vardır, ey gönlümü doyuran.

نەسرىي يەشمىسى:
قارا، ئۆزۈم ئۈستىدە ئولتۇرغان بۇ كۇرسىنىڭ ئۈچ پۇتى بار، ئەي دىلىمنىڭ ھۆرۈرى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ كۈرسى ئۆزەلە ئۆز ئولدۇردۇقى ئاداقى ئۈچ ئول كۆر ئاي كۆڭلۈم توقى
Bu kürsi özele öz oldurdukı, adakı üç ol kör ay köñlüm tokı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bak, bu üzerinde oturduğum tahtın üç ayağı vardır, ey gönlümü doyuran.
🇬🇧 EN 'Behold this silver throne upon which I sit: it has three legs, O joy of my heart!'
#802 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
پۈتۈن ئۈچ ئاياغلىق قىڭغايماس بولۇر،
تۇرۇر ئۈچ پۇتى تۈز ھەم قايماس بولۇر.

'Whatever rests upon three legs never leans to one side; as long as all three stand straight, the seat never tilts.'

Üç ayak üzerinde olan hiç bir şey bir tarafa meyletmez, her üçü düz durdukça, taht sallanmaz.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۈچ پۇتلۇق نەرسىنىڭ ھەممىسى قىڭغايمايدۇ، ئۈچىلا پۇتى تۈز تۇرسا قىمرىلمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قامۇغ ئۈچ ئاداقلىغ ئەمىتمەز بولۇر ئۈچەغۈ-تۇرۇر تۈز قامىتماز بولۇر
Kamuğ üç adaklığ emitmez bolur, üçegü-turur tüz kamıtmaz bolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Üç ayak üzerinde olan hiç bir şey bir tarafa meyletmez, her üçü düz durdukça, taht sallanmaz.
🇬🇧 EN 'Whatever rests upon three legs never leans to one side; as long as all three stand straight, the seat never tilts.'
#803 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
قىڭغايسا يىرى ئۈچ ئاياغنىڭ ئەگەر،
قايار ئىككىسى، ئولتۇرۇرچى چۈشەر.

'If any one of the three legs should tilt, the remaining two wobble and he who sits upon it falls to the ground.'

Eğer üç ayaktan biri yana yatarsa, diğer ikisi de kayar ve üzerinde oturan yuvarlanır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر ئۈچ پۇتتىن بىرەرسى ئېگىلىپ كەتسە، قالغان ئىككىلىسىمۇ قىڭغىيىدۇ، كىشى يىقىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى ئۈچ ئاداقتا ئەمىتسە بىرى ئىكىسى قامىتار ئۇچار ئول ئەرى
Kalı üç adakta emitse biri, ikisi kamıtar uçar ol eri
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer üç ayaktan biri yana yatarsa, diğer ikisi de kayar ve üzerinde oturan yuvarlanır.
🇬🇧 EN 'If any one of the three legs should tilt, the remaining two wobble and he who sits upon it falls to the ground.'
#804 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
پۈتۈن ئۈچ ئاياغلىق توغرا،
تۈز تۇرۇر، ئەگەر بولسا تۆت، كۆر، يىر ئەگرى بولۇر.

'Everything resting on three legs stands straight and true; but if it has four legs, one may easily become crooked.'

Üç ayaklı olan her şey doğru ve düz durur, eğer dört ayaklı olursa, biri eğri olabilir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۈچ پۇتلۇق نەرسىلەرنىڭ ھەممىسى توغرا، تۈز بولىدۇ، ئەگەر تۆت پۇتلۇق بولسا، قارا، بىرى ئەگرى بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قامۇغ ئۈچ ئاداقلىغ كۆنى تۈز-تۇرۇر قالى بولسا تۆرت كۆر بىر ئەگرى بولۇر
Kamuğ üç adaklığ köni tüz-turur, kalı bolsa tört kör bir egri bolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Üç ayaklı olan her şey doğru ve düz durur, eğer dört ayaklı olursa, biri eğri olabilir.
🇬🇧 EN 'Everything resting on three legs stands straight and true; but if it has four legs, one may easily become crooked.'
#805 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمىكى تۈز ئولسا، پۈتۈن ئۈز بولۇر،
نېمىكى ئۈز ئولسا، دېمەك تۈز بولۇر.

'Whatever is straight and balanced is noble in every part; and every noble thing possesses upright conduct.'

Düz olan bir şeyin her tarafı, iyidir, her iyinin, dikkat edersen, tavır ve hareketi düzgündür.

نەسرىي يەشمىسى:
قايسى نەرسە تۈز بولسا، ھەممە يېرى ئۇز بولىدۇ، بارلىق ئۇز نەرسىگە سەپسالساڭ، قىلمىشىمۇ تۈز بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ نەڭ تۈز ئەرسە قامۇغى ئۇز ئول قامۇغ ئۇز كۆرۈ بارسا قىلقى تۈز ئول
Kayu neñ tüz erse kamuğı uz ol, kamuğ uz körü barsa kılkı tüz ol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Düz olan bir şeyin her tarafı, iyidir, her iyinin, dikkat edersen, tavır ve hareketi düzgündür.
🇬🇧 EN 'Whatever is straight and balanced is noble in every part; and every noble thing possesses upright conduct.'
#806 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمىكى ئېگىلسە، ئۈ ئەگرى بولۇر،
پۈتۈن ئەگرى، يامانلىق ئۇرۇقى بولۇر.

'Whatever tilts becomes crooked; and in every crookedness lies the seed of evil.'

Hangi şey yana yatarsa, eğri olur, her eğrilikte bir kötülüğün tohumu vardır.

نەسرىي يەشمىسى:
قايسى نەرسە قىڭغايسا، ئۇ ئەگرى بولىدۇ، ئەگرى نەرسىلەر نىڭ ھەممىسى ياماننىڭ ئۇرۇقى بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ نەڭ ئەمىتسە كۆر ئەگرى بولۇر قامۇغ ئەگرىلەر ئىسىز ئۇرغى بۇلۇر
Kayu neñ emitse kör egri bolur, kamuğ egriler isiz urğı bulur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hangi şey yana yatarsa, eğri olur, her eğrilikte bir kötülüğün tohumu vardır.
🇬🇧 EN 'Whatever tilts becomes crooked; and in every crookedness lies the seed of evil.'
#807 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
قايسى تۈز ئېگىلسە، تۇرماس،
يىقىلار، نېمىكى تۈز بولسا، يىقىلماي تۇرار.

'Whatever is straight, if it tilts, cannot stand and falls; but whatever is upright remains steadfast and never topples.'

Düz olan yana yatarsa, duramaz, düşer, hangi şey doğru ise, düşmez, yerinde durur.

نەسرىي يەشمىسى:
ھەرقانداق تۈز نەرسە پۈكۈلسە، تىك تۇرماي يىقىلىدۇ، قايسى نەرسە توغرا بولسا، يىقىلماي مەزمۇن تۇرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ تۈز ئەمىتسە تۇرۇماز تۈشەر قايۇ نەڭ كۆنى بولسا تۈشمەز سەرەر
Kayu tüz emitse turumaz tüşer, kayu neñ köni bolsa tüşmez serer
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Düz olan yana yatarsa, duramaz, düşer, hangi şey doğru ise, düşmez, yerinde durur.
🇬🇧 EN 'Whatever is straight, if it tilts, cannot stand and falls; but whatever is upright remains steadfast and never topples.'
#808 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمىكى ھەم قىلىقىم ئېگىلمەس ئېرۇر،
ئېگىلسە دۇرۇسلۇق، قىيامەت بولۇر.

'My own nature is like this: straight, leaning to neither side; for if justice were to tilt, the Day of Judgment would dawn.'

Bak, benim tabiatim de yana yatmaz, doğrudur, eğer doğru eğrilirse, kıyamet kopar.

نەسرىي يەشمىسى:
قارا، مېنىڭ ئادىتىمۇ ئېگىلىمەس، توغرىدۇر، ئەگەر توغرىلىق ئېگىلسە، قىيامەت بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مەنىڭ قىلقىم ئول كۆر ئەمىتمەز كۆنى كۆنى ئەگرى بولسا كۆنىلىك كۈنى
Meniñ kılkım ol kör emitmez köni, köni egri bolsa könilik küni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bak, benim tabiatim de yana yatmaz, doğrudur, eğer doğru eğrilirse, kıyamet kopar.
🇬🇧 EN 'My own nature is like this: straight, leaning to neither side; for if justice were to tilt, the Day of Judgment would dawn.'
#809 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
قىلۇرمەن ئادالەت بىلەن ھەل ئىشىن،
ئايرىماسمەن بەگ ۋە قۇل دەپ ھېچ كىشىن.

'I settle all matters with unwavering rectitude; I make no distinction between prince and slave.'

Ben işleri doğruluk ile hallederim, insanları, bey veya kul olarak, ayırmam.

نەسرىي يەشمىسى:
مەن ئىشلارنى توغرىلىق بىلەن ھەل قىلىمەن، كىشىلەرنى بەگ تائىپسىدىن، قۇل تائىپسىدىن دەپ ئايرىمايمەن
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆنىلىك ئۆزەلە كەسەر-مەن ئىشىگ ئادىرماز-مەن بەگسىگ يا قۇلسىغ كىشىگ
Könilik özele keser-men işig, adırmaz-men begsig ya kulsığ kişig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ben işleri doğruluk ile hallederim, insanları, bey veya kul olarak, ayırmam.
🇬🇧 EN 'I settle all matters with unwavering rectitude; I make no distinction between prince and slave.'
#810 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ خەنجەر - پىچاقكىم،
قولۇمدا تۇرۇر، پىچار ھەم كېسەر بىر قورال، ئەي غەيۇر.

'This sharp dagger in my hand is an instrument that slices and cuts decisively, O capable soul!'

Ey becerikli insan, elimdeki bu bıçak biçen ve kesen bir âlettir.

نەسرىي يەشمىسى:
قولۇمدىكى بۇ خەنجەر پىچاق كېسىدىغان، پىچىدىغان قورال دۇر، ئەي قۇدرەتلىك كىشى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ بۆگدە بىچەك كىم ئەلىغدە-تۇرۇر بىچىغلى قەسىغلى-تۇرۇر ئاي ئۇنۇر
Bu bögde biçek kim eligde-turur, bıçığlı kesigli-turur ay unur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey becerikli insan, elimdeki bu bıçak biçen ve kesen bir âlettir.
🇬🇧 EN 'This sharp dagger in my hand is an instrument that slices and cuts decisively, O capable soul!'
#811 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
پىچاقتەك كېسەرمەن، پىچىپ ئىشىنى،
ساقلاتماي دەۋاغا كەلگەن كىشىنى.

'Like a sharp knife, I sever and cut through disputes; I never allow the cause of a seeker of justice to drag on endlessly.'

Ben işleri bıçak gibi keser, atarım, hak arayan kimsenin işini uzatmam.

نەسرىي يەشمىسى:
مەن ئىشلارنى پىچاقتەك كېسىمەن، پىچىمەن، دەۋا قىلغۇچىلارنىڭ ئىشىنى ئۇزارتمايمەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىچەك تەگ بىچار-مەن كەسەر-مەن ئىشىگ ئۇزاتماز-مەن داۋى قىلىغلى كىشىگ
Biçek teg bıçar-men keser-men işig, uzatmaz-men davi kılığlı kişig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ben işleri bıçak gibi keser, atarım, hak arayan kimsenin işini uzatmam.
🇬🇧 EN 'Like a sharp knife, I sever and cut through disputes; I never allow the cause of a seeker of justice to drag on endlessly.'
#812 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
شېكەر شۈكى، بىركىم زۇلۇم يەتتى دەپ،
ئىشىكىمگە كەلسە ئادالەت تىلەپ.

'As for the sugar: it is for the oppressed person who comes to my gate suffering wrong and finds justice through me.'

Şekere gelince, o zulüme uğrayarak, benim kapıma gelen ve adaleti bende bulan insan içindir.

نەسرىي يەشمىسى:
شېكەر زورلۇققا ئۇچراپ، ئىشكىمگە كېلىپ، مەندىن ئادالەت تىلىگەن كىشى ئۇچۇندۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
شەكەر ئول كىشى يەر ئاڭار كۈچ تەگىپ تۆرۈ بۇلسا مەندىن قاپۇغقا كەلىپ
Şeker ol kişi yer añar küç tegip, törü bulsa mendin kapuğka kelip
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şekere gelince, o zulüme uğrayarak, benim kapıma gelen ve adaleti bende bulan insan içindir.
🇬🇧 EN 'As for the sugar: it is for the oppressed person who comes to my gate suffering wrong and finds justice through me.'
#813 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
شېكەردەك لەززەتلە يانۇر ئۇ كىشى،
سۆيۈنۈپ ئېچىلۇر يۈزى ھەم قېشى.

'Such a person departs from me tasting sweet delight like sugar; his heart rejoices and his countenance brightens with joy.'

O insan benden şeker gibi tatlı-tatlı ayrılır, sevinir ve yüzü güler.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ كىشى شېكەردەك لەززەت بىلەن قايتىدۇ، سۆيۈنچ تېپىپ، چىرايى ئېچىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
شەكەر تەگ سۈچىيۈ بارىر ئول كىشى سەۋىنچلىگ بولۇر ئاندا يازلۇر قاشى
Şeker teg süçiyü barır ol kişi, sevinçlig bolur anda yazlur kaşı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR O insan benden şeker gibi tatlı-tatlı ayrılır, sevinir ve yüzü güler.
🇬🇧 EN 'Such a person departs from me tasting sweet delight like sugar; his heart rejoices and his countenance brightens with joy.'
#814 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ تۈرغان ئۇراغۇن شۇنداقلار ئىچەر،
كى زورلۇق ئىشلىتىپ، ئەدىلدىن كېچەر.

'As for the bitter herb (*urâğûn*): it is drunk by tyrants and those who flee from rectitude.'

Zehir gibi acı olan bu Hind otunu ise, zorbalar ve doğruluktan kaçan kimseler içer.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇراغۇن ئوتىنى ئۆزى زوراۋان، ھەققەتتىن تەزگەن كىشىلەر ئىچىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇراغۇن يەمە ئول كىشىلەر ئىچەر ئۆزى كۈچكەي ئەرسە كۆنىدىن قاچار
Urâğûn yeme ol kişiler içer, özi küçkey erse könidin kaçar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Zehir gibi acı olan bu Hind otunu ise, zorbalar ve doğruluktan kaçan kimseler içer.
🇬🇧 EN 'As for the bitter herb (*urâğûn*): it is drunk by tyrants and those who flee from rectitude.'
#815 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
تۇتۇشۇپ ماڭا كەلسە قىلسام ھۆكۈم،
ئۇراغۇن ئىچكەندەك بولۇرلار چوقۇم.

'When they come before me in dispute and I deliver righteous judgment, they wince and suffer as if forced to drink bitter medicine.'

Bunlar kavga edip, bana gelirler ve ben hüküm verince, bakarsın, acı Hind ilâcı içmiş gibi, yüzlerini ekşitirler.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇلار جاڭجاللىشىپ ماڭا كەلسە، مەن ئادالەت بىلەن ھۆكۈم قىلسام، ئۇراغۇن ئىچكەندەك ئازابلانغانلىقىنى كۆرىمەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ماڭا كەلسە تۈتشۈ تۆرۈ بەرسە-مەن ئۇراغۇن ئىچەر تەگ ئاچىر كۆرسە-مەن
Maña kelse tütşü törü berse-men, urâğûn içer teg açır körse-men
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bunlar kavga edip, bana gelirler ve ben hüküm verince, bakarsın, acı Hind ilâcı içmiş gibi, yüzlerini ekşitirler.
🇬🇧 EN 'When they come before me in dispute and I deliver righteous judgment, they wince and suffer as if forced to drink bitter medicine.'
#816 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ قاشىم تۈرۈكى، بۇ كۆركسىزلىكىم،
زۇلۇم قىلغۇچىغا بۇ يۈزسىزلىكىم.

'My knit brow, my stern presence, and my uncompromising demeanor are reserved for the oppressors who come before me.'

Benim bu sertliğim, kaşlarımın bu çatıklığı ve bu asık suratım bana gelen zâlimler içindir.

نەسرىي يەشمىسى:
قاپىقىمنىڭ تۈرۈلگەنلىكى، سۈرلۈك بولۇشۇم، يۈز خاتىر قىلماسلىقىم ئالدىمغا كەلگەن زوراۋانلار ئۈچۈندۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ قاشىم تۈگۈكى بۇ كۆركسۈزلۈكۈم كۈچەمچى كەلىركە بۇ يۈزسۈزلۈكۈم
Bu kaşım tügüki bu körksüzlüküm, küçemçi kelirke bu yüzsüzlüküm
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Benim bu sertliğim, kaşlarımın bu çatıklığı ve bu asık suratım bana gelen zâlimler içindir.
🇬🇧 EN 'My knit brow, my stern presence, and my uncompromising demeanor are reserved for the oppressors who come before me.'
#817 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
كېرەك ئوغلۇم ئولسۇن، يېقىن تۇغقىنىم،
يولۇچى، ئۆتكۈنچى، بىرەر قونىقىم.

'Whether he be my own son, a close kin, an acquaintance, or an unfamiliar traveler and passerby,'

ister oğlum, ister yakınım veya hısımım olsun, ister yolcu, geçici, ister misafir olsun;

نەسرىي يەشمىسى:
مەيلى ئوغلۇم بولسۇن ياكى يېقىنىم، تونۇشۇم بولسۇن، مەيلى يولۇچى ياكى ئۆتكۈنچى مېھمان بولسۇن،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كەرەك ئوغلۇم ئەرسە ياقىن يا ياغۇق كەرەك بارقىن ئەرسە كەچىگلى قونۇق
Kerek oğlum erse yakın ya yağuk, kerek barkın erse keçigli konuk
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ister oğlum, ister yakınım veya hısımım olsun, ister yolcu, geçici, ister misafir olsun;
🇬🇧 EN 'Whether he be my own son, a close kin, an acquaintance, or an unfamiliar traveler and passerby,'
#818 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ماڭا تەڭ ئىككىسى قانۇن ئالدىدا،
بۆلەكچە بولماسمەن ھۆكۈم ۋاقتىدا.

'Before the Law, all are equal in my sight; in delivering judgment, none shall ever find partiality in me.'

Kanun karşısında benim için bunların hepsi birdir, hüküm verirken, hiç biri beni farklı bulmaz.

نەسرىي يەشمىسى:
قانۇن ئالدىدا ھەر ئىككىلىسى مەن ئۈچۈن بىزدەك، ھۆكۈم قىلغاندا، ھېچبىرى مەندە پەرق تاپالمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۆرۈدە ئىكىگۈ ماڭا بىر سانى كەسەردە ئادىن بۇلماغاي ئول مەنى
Törüde ikigü maña bir sanı, keserde adın bulmağay ol meni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kanun karşısında benim için bunların hepsi birdir, hüküm verirken, hiç biri beni farklı bulmaz.
🇬🇧 EN 'Before the Law, all are equal in my sight; in delivering judgment, none shall ever find partiality in me.'
#819 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ بەگلىك ئاساسى ئادالەت ئېرۇر،
ئادىل ئولسا بەگلەر، تىرىكلىك بولۇر.

'The foundation of sovereignty is Justice; when rulers are righteous, life across the realm is filled with peace.'

Bu beyliğin temeli doğruluktur, beyler doğru olursa, dünya huzura kavuşur.

نەسرىي يەشمىسى:
قارا، بەگلىكنىڭ ئۇلى ھەق ئادالەتتۇر، بەگلەر ئادىل بولسا، ھاياتتا ھالاۋەت بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ بەگلىك ئۇلى كۆر قۆنىلىق-تۇرۇر كۆنى بولسا بەگلەر تىرىگلىك بولۇر
Bu beglik ulı kör könilik-turur, köni bolsa begler tiriglik bolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu beyliğin temeli doğruluktur, beyler doğru olursa, dünya huzura kavuşur.
🇬🇧 EN 'The foundation of sovereignty is Justice; when rulers are righteous, life across the realm is filled with peace.'
#820 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
مۇنىڭدەك دېدى سۆز ئەقىللىك كىشى،
كىم ئاقىل سۆزدىن تۇتسا تۈزىلەر ئىشى.

A wise man spoke words well-suited to this; whoever keeps the words of the wise prospers in all his affairs:

Akıllı insan buna benzer bir söz söylemiştir, kim akıllı insanın sözünü tutarsa, iş yoluna girer.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەقىللىق كىشى بۇنىڭغا تەقلىد قىلىپ شۇنداق سۆز ئېيتقان، كىمكى ئاقىلنىڭ سۆزىنى ئېسىدە تۇتسا، ئىشى ئوڭۇشلۇق بولىدۇ:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەتۈ سۆزلەر ئۆگلۈگ كىشى كىم ئۆگلۈگ سۆزىن تۇتسا ئىتلۈر ئىشى
Muñar meñzetü sözler öglüg kişi, kim öglüg sözin tutsa itlür işi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akıllı insan buna benzer bir söz söylemiştir, kim akıllı insanın sözünü tutarsa, iş yoluna girer.
🇬🇧 EN A wise man spoke words well-suited to this; whoever keeps the words of the wise prospers in all his affairs:
#821 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئادالەت ئۈستىدە بۇ بەگلىك ئۈلى،
بۇ بەگلىك ئاساسى ئادالەت يولى.

'The foundation of kingship is established upon rectitude; the path of justice is the very root of sovereignty.'

Beyliğin temeli doğruluk üzerine kurulmuştur, doğruluk yolu beyliğin esâsıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
”بەگلىكنىڭ ئۇلى ئادالەت ئۈستىگە قۇرۇلغاندۇر، بەگلىكنىڭ يىلتىزى ئادالەت يولىدۇر.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆنىلىك ئۆزە بولدى بەگلىك ئۇلى بۇ بەگلىك كۆكى ئول كۆنىلىك يولى
Könilik öze boldı beglik ulı, bu beglik köki ol könilik yolı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyliğin temeli doğruluk üzerine kurulmuştur, doğruluk yolu beyliğin esâsıdır.
🇬🇧 EN 'The foundation of kingship is established upon rectitude; the path of justice is the very root of sovereignty.'
#822 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
هۆكۈم قىلسا ئەلگە ئەدىل بىرلە بەگ،
تىلەك - ئارزۇسىغا بولۇر يەتكىلى.

'When a ruler governs his realm with equity and justice, he attains every desire of his heart.'

بەگ ئەلگە قانۇن يۈرگۈزسە ۋە ئادىل بولسا، ئىستىگەن ئارزۇ تىلەكلىرىگە ئېرىشەلەيدۇ.“

نەسرىي يەشمىسى:
بەگ ئەلگە قانۇن يۈرگۈزسە ۋە ئادىل بولسا، ئىستىگەن ئارزۇ تىلەكلىرىگە ئېرىشەلەيدۇ.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
هۆكۈم قىلسا ئەلگە ئەدىل بىرلە بەگ، تىلەك ئارزۇسىغا بولۇر يەتكىلى.
هۆكۈم قىلسا ئەلگە ئەدىل بىرلە بەگ، / تىلەك ئارزۇسىغا بولۇر يەتكىلى.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR بەگ ئەلگە قانۇن يۈرگۈزسە ۋە ئادىل بولسا، ئىستىگەن ئارزۇ تىلەكلىرىگە ئېرىشەلەيدۇ.“
🇬🇧 EN 'When a ruler governs his realm with equity and justice, he attains every desire of his heart.'
#823 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە ئېيتتى ئايتولدى: ئەلىگە قۇتى،
ئېچۈن بولدى كۈتتۈغدى ئەلىگە ئېتى.

Ay-Toldi asked again: 'O fortunate King! Why were you given the name Kün-Togdi (Rising Sun)?'

ئايتولدى يەنە ئېيتتى: ئەي دۆلەتلىك ئەلىگ، نېمە ئۈچۈن ئەلىگنىڭ ئېتى كۈنتۇغدى بولدى؟

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى يەنە ئېيتتى: ئەي دۆلەتلىك ئەلىگ، نېمە ئۈچۈن ئەلىگنىڭ ئېتى كۈنتۇغدى بولدى؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يەنە ئېيتتى ئايتولدى: ئەلىگە قۇتى، ئېچۈن بولدى كۈتتۈغدى ئەلىگە ئېتى؟
يەنە ئېيتتى ئايتولدى: ئەلىگە قۇتى، / ئېچۈن بولدى كۈتتۈغدى ئەلىگە ئېتى؟
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئايتولدى يەنە ئېيتتى: ئەي دۆلەتلىك ئەلىگ، نېمە ئۈچۈن ئەلىگنىڭ ئېتى كۈنتۇغدى بولدى؟
🇬🇧 EN Ay-Toldi asked again: 'O fortunate King! Why were you given the name Kün-Togdi (Rising Sun)?'
#824 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگە دېدى: ئالىم بۇ قىلىقىم كۆرۈپ،
قويدى بۇ ئېتىمنى كۈنگە ئوخشىتىپ.

The King answered: 'The sages observed my nature, likened it to the sun, and bestowed this name upon me.'

Hükümdar cevap verdi : — Alim benim tabiatimi güneşe benzeterek, bu adı verdi.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: ئالىم مېنىڭ ئادەتلىرىمنى كۆرۈپ، كۈنگە تەقلىد قىلىپ، بۇ ئاتنى قويدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ ئايدى بىلگە مەنىڭ قىلقىمى كۆرۈپ مەڭزەتۈ ئۇردى بۇ ئاتىمى
İlig aydı bilge meniñ kılkımı, körüp meñzetü urdı bu atımı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar cevap verdi : — Alim benim tabiatimi güneşe benzeterek, bu adı verdi.
🇬🇧 EN The King answered: 'The sages observed my nature, likened it to the sun, and bestowed this name upon me.'
#825 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
قارا، كۈن ئۇۋالماس ھەمشە پۈتۈن،
يورۇقى بىردەكلا ۋە پارلاق تولۇن.

'Look upon the sun: it never wanes, but remains ever complete; its brilliance is always equally radiant.'

Güneşe bak, küçülmez, bütünlüğünü dâima muhafaza eder, parlaklığı hep aynı şekilde kuvvetlidir.

نەسرىي يەشمىسى:
كۈنگە قارىغىن كېمەيمەيدۇ، پەقەت تولۇن بولۇپ تۇرىدۇ، يورۇقلۇقى دائىم ئوخشاشلا كۈچلۈكتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۈنۈگ كۆر ئىرىلمەز تولۇ ئوق-تۇرۇر يارۇقلۇقى بىر تەگ تالۇ ئوق-تۇرۇر
Künüg kör irilmez tolu ok-turur, yaruklukı bir teg talu ok-turur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Güneşe bak, küçülmez, bütünlüğünü dâima muhafaza eder, parlaklığı hep aynı şekilde kuvvetlidir.
🇬🇧 EN 'Look upon the sun: it never wanes, but remains ever complete; its brilliance is always equally radiant.'
#826 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
مېنىڭمۇ قىلىقىم ئاڭا ئوخشىدى،
ئادالەت بىلەن تولدى، كەم بولمىدى.

'My nature resembles it: filled with justice, never diminishing or falling short.'

Benim tabiatim de ona benzer, doğruluk ile doludur ve hiç bir vakit eksilmez.

نەسرىي يەشمىسى:
مېنىڭ قىلىقلىرىمۇ ئۇنىڭغا ئوخشايدۇ، ئادالەت بىلەن تولۇپ تۇرىدۇ، ئۆكسۈپ قالمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مەنىڭ مە قىلىنچىم ئاڭار ئوقشادى كۆنىلىك بىلە تولدى ئەكسۈمەدى
Meniñ me kılınçım añar okşadı, könilik bile toldı eksümedi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Benim tabiatim de ona benzer, doğruluk ile doludur ve hiç bir vakit eksilmez.
🇬🇧 EN 'My nature resembles it: filled with justice, never diminishing or falling short.'
#827 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىككىنچى، تۇغار كۈن، يورۇر بۇ جاھان،
ئومۇمغا چاچار نۇر، كېمەيمەس ھامان.

'Secondly: when the sun rises, it illuminates the world; it bestows its light upon all mankind without losing anything of itself.'

ikincisi — güneş doğar ve bu dünya aydınlanır, aydınlığını bütün halka eriştirir, kendinden bir şey eksilmez.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىككىنچىدىن، كۈن چىقسا جاھان يورۇيدۇ، يورۇقلۇقىنى بارچە خەلققە يەتكۈزىدۇيۇ، ئۆزى ئۆچمەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇كىنچى تۇغار كۈن يارۇر بۇ ئاجۇن تۈزۈ ھالققا تەگرۈر يوقالماز ئۆزۈن
İkinçi tuğar kün yarur bu ajun, tüzü halkka tegrür yokalmaz özün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ikincisi — güneş doğar ve bu dünya aydınlanır, aydınlığını bütün halka eriştirir, kendinden bir şey eksilmez.
🇬🇧 EN 'Secondly: when the sun rises, it illuminates the world; it bestows its light upon all mankind without losing anything of itself.'
#828 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
مېنىڭمۇ ھۆكۈم شۇ، يوقالماس ئۆزۈم،
پۈتۈن خەلققە بىردەك قىلىقىم سۆزۈم.

'My rule is like this: I never disappear; my conduct and my decrees are equal for all the people.'

Benim de hükmüm böyledir, ben ortadan kaybolmam: hareketim ve sözüm bütün halk için aynıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
مېنىڭمۇ قانۇنىيىتىم شۇنداق: ئۆزۈم يوقالمايمەن، ئادىتىم ۋە سۆزلىرىم بارچە خەلق ئۈچۈن بىردەكتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مەنىڭ مە تۆرۈم بۇ يوقالماز ئۆزۈم قامۇغ ھالققا بىر تەگ نە قىلقىم سۆزۈم
Meniñ me törüm bu yokalmaz özüm, kamuğ halkka bir teg ne kılkım sözüm
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Benim de hükmüm böyledir, ben ortadan kaybolmam: hareketim ve sözüm bütün halk için aynıdır.
🇬🇧 EN 'My rule is like this: I never disappear; my conduct and my decrees are equal for all the people.'
#829 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۈچىنچى، ئىسسىيدۇ يەر، تۇغقاندا كۈن،
چېچەك ئاچىلۇر ئاندا تۈمەتمىڭ تۈسۈن.

'Thirdly: when the sun rises, it brings warmth unto the earth, causing thousands of colorful blossoms to open.'

Üçüncüsü — bu güneş doğunca, yere sıcaklık gelir, o zaman binlerce renkli çiçekler açılır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۈچىنچىدىن، كۈن چىقسا يەرگە ئىسسىقلىق بېرىدۇ، يەردە رەڭگارەڭ گۈل چېچەك ئېچىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۈچۈنچى بۇ كۈن تۇغسا يەركە ئىسىگ چەچەك يازلۇر ئاندا تۈمەن مىڭ تۈسىگ
Üçünçi bu kün tuğsa yerke isig, çeçek yazlur anda tümen miñ tüsig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Üçüncüsü — bu güneş doğunca, yere sıcaklık gelir, o zaman binlerce renkli çiçekler açılır.
🇬🇧 EN 'Thirdly: when the sun rises, it brings warmth unto the earth, causing thousands of colorful blossoms to open.'
#830 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
قايۇ ئەلگە كىرسە، مېنىڭ قانۇنۇم،
ئۇ ئەل تۈزىلەر بولسا تاش يا قۇرۇم87.

'To whatever land my justice reaches, even if it be stony and barren, that land flourishes and becomes fruitful.'

Benim bu kanunum hangi memlekete erişirse, o memleket baştan başa taşlık ve kayalık dahi olsa, hep düzene girer.

نەسرىي يەشمىسى:
مېنىڭ قانۇنىم قايسى ئەلگە يېتىپ بارسا، ئۇ ئەل قورام تاشلىق يەر بولسىمۇ، ئاۋاتلىشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ ئەلكە تەگسە مەنىڭ بۇ تۆرۈم ئول ئەل بارچا ئىتلۈر تاش ئەرسە قورۇم
Kayu elke tegse meniñ bu törüm, ol el barça itlür taş erse korum
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Benim bu kanunum hangi memlekete erişirse, o memleket baştan başa taşlık ve kayalık dahi olsa, hep düzene girer.
🇬🇧 EN 'To whatever land my justice reaches, even if it be stony and barren, that land flourishes and becomes fruitful.'
#831 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
تۇغار كۈن ئېرىغ يا ئېرىغسىز دېمەس،
ئومۇمغا يورۇقلۇق بېرەر كېمەيمەس.

'The rising sun makes no distinction between the pure and the impure; it sheds its radiant light upon all without diminishing.'

Güneş doğar, temiz veya kirli demeden, her, şeye aydınlık verir, kendisinden bir şey eksilmez.

نەسرىي يەشمىسى:
چىققان كۈن ياخشى ياكى يامان دېمەيدۇ، ھەممىگە بىردەك يورۇقلۇق بېرىدۇ، ئۆكسۈپ قالمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۇغار كۈن ئارىغ يا ئارىغسىز تەمەز قامۇغقا يارۇقلۇق بەرۈر ئەكسۈمەز
Tuğar kün arığ ya arığsız temez, kamuğka yarukluk berür eksümez
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Güneş doğar, temiz veya kirli demeden, her, şeye aydınlık verir, kendisinden bir şey eksilmez.
🇬🇧 EN 'The rising sun makes no distinction between the pure and the impure; it sheds its radiant light upon all without diminishing.'
#832 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
مېنىڭمۇ قىلىقىم مۇشۇنداق بولۇش،
مېنىڭدىن جىمىگە تېگەر تەڭ گۈلۈش.

'My conduct is precisely like this: every soul receives its rightful share from me equally.'

Benim de hareketim tıpkı böyledir, her kes benden nasibini alır.

نەسرىي يەشمىسى:
مېنىڭمۇ ئادىتىم ئېنىق شۇنداقتۇر، مەندىن ھەممىگە باراۋەر ئۆلۈش تېگىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مەنىڭ مە قىلىنچىم بۇ ئول بەلگۈلۈگ تۆزۈكە تەگىر بارچا مەندىن ئۈلۈگ
Meniñ me kılınçım bu ol belgülüg, tözüke tegir barça mendin ülüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Benim de hareketim tıpkı böyledir, her kes benden nasibini alır.
🇬🇧 EN 'My conduct is precisely like this: every soul receives its rightful share from me equally.'
#833 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە بۇرجى كۈننىڭ گۇ سابىت ئېرۇر،
بۇ سابىت دېگىنىم تېگى چىڭ بولۇر.

'Furthermore, the astrological mansion of the sun is fixed; and that which is fixed possesses an unshakeable foundation.'

Bir de güneşin burcu sabittir, bu sabit dediğim, temeli sağlam olduğu içindir.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە كېلىپ، كۈننىڭ بۇرجى تۇرغۇن بولىدۇ، تۇرغۇن دېگىنىم ئۇنىڭ ئاساسى مۇستەھكەم دېگىنىمدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا ما بۇ كۈن بۇرجى سابىت-تۇرۇر بۇ سابىت تەدۈكۈم تۈپى بەرك بولۇر
Yana ma bu kün burcı sâbit-turur, bu sâbit tedüküm tüpi berk bolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bir de güneşin burcu sabittir, bu sabit dediğim, temeli sağlam olduğu içindir.
🇬🇧 EN 'Furthermore, the astrological mansion of the sun is fixed; and that which is fixed possesses an unshakeable foundation.'
#834 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ كۈن بۇرجى ئارسلان،
گۇ تەۋرىمەس، تەۋرىمەس بولغاچ ئۆيى ھەم بۇزۇلماس.

'The sun's mansion is Leo (Arslan); this constellation never wavers, and because it wavers not, its house is never disordered.'

Güneşin burcu Arslan'dır ve bu burç yerinden kımıldamaz, yerinden kımıldamadığı için de evi bozulmaz.

نەسرىي يەشمىسى:
كۈن بۇرجى ئارسلان، بۇ بۇرج تەۋرەنمەيدۇ، ئورنىدىن تەۋرىمىگەنلىكى ئۈچۈن ئۆيى بۇزۇلمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ كۈن بۇرجى ئارسلان بۇ بۇرج تەپرەمەز ئەۋى تەپرەمەزى ئۈچۈن ئارتاماز
Bu kün burcı arslan bu burc tepremez, evi tepremezi üçün artamaz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Güneşin burcu Arslan'dır ve bu burç yerinden kımıldamaz, yerinden kımıldamadığı için de evi bozulmaz.
🇬🇧 EN 'The sun's mansion is Leo (Arslan); this constellation never wavers, and because it wavers not, its house is never disordered.'
#835 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
مېنىڭمۇ قىلىقىم، تۇرقۇمغا قارا،
يورۇقۇم مېنىڭ ئۆزگىرىشسىز بارا.

'Look upon my conduct: it is ever steadfast and unchanging; my light shines without alteration.'

مېنىڭ ئادەتلىرىمگە باق، دائىم بىر خىلدۇر، يورۇقلۇق بېرىشتە ھەرگىز ئۆزگەرمەيمەن.

نەسرىي يەشمىسى:
مېنىڭ ئادەتلىرىمگە باق، دائىم بىر خىلدۇر، يورۇقلۇق بېرىشتە ھەرگىز ئۆزگەرمەيمەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مېنىڭمۇ قىلىقىم، تۇرقۇمغا قارا، يورۇقۇم مېنىڭ ئۆزگىرىشسىز بارا.
مېنىڭمۇ قىلىقىم، تۇرقۇمغا قارا، / يورۇقۇم مېنىڭ ئۆزگىرىشسىز بارا.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR مېنىڭ ئادەتلىرىمگە باق، دائىم بىر خىلدۇر، يورۇقلۇق بېرىشتە ھەرگىز ئۆزگەرمەيمەن.
🇬🇧 EN 'Look upon my conduct: it is ever steadfast and unchanging; my light shines without alteration.'
#836 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئايتولدى ئېيتتى: ئەي ساھىبقىران،
يېيىلسۇن ئېتىڭ ھەمدە تۇتقىن جاھان.

Ay-Toldi said: 'O fortunate King! May you rule over many realms, and may your glorious name spread across the world!'

Ay-Toldı dedi : — Ey devletli hükümdar, ülkelere hâkim ol, iyi adın dünyaya yayılsın.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى ئېيتتى: ئەي دۆلەتمەن ئەلىگ، جاھاندا ئەل سورا، نامىڭ يېيىلسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئاي تولدى ئايدى ئاي ئىلىگ قۇتى ئاشاسۇ ئاجۇن ئەل يادىلسۇ ئاتى
Bu ay toldı aydı ay ilig kutı, aşasu ajun el yadılsu atı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı dedi : — Ey devletli hükümdar, ülkelere hâkim ol, iyi adın dünyaya yayılsın.
🇬🇧 EN Ay-Toldi said: 'O fortunate King! May you rule over many realms, and may your glorious name spread across the world!'
#837 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆزۈممۇ بۇ ئۇزۇن يوللارنى يېسىپ،
ساڭا ئەمگىنىپ كەلدىم ئارتۇق ھېرىپ.

'I too traversed distant roads, enduring hardships and weariness, to come into your presence.'

Ben de bu uzun yolu yürüyüp ve çok zahmet çekip, yorularak, sana geldim.

نەسرىي يەشمىسى:
مەنمۇ ئۇزۇن يول يۈرۈپ، مۇشەققەت چېكىپ، ھېرىپ چارچاپ ئالدىڭغا كەلدىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مەنىڭ مە ئۆزۈم بۇ ئۇزۇن يول يورىپ ساڭا كەلدى ئەمگەپ ھەم ئارتۇق ئارىپ
Meniñ me özüm bu uzun yol yorıp, saña keldi emgep hem artuk arıp
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ben de bu uzun yolu yürüyüp ve çok zahmet çekip, yorularak, sana geldim.
🇬🇧 EN 'I too traversed distant roads, enduring hardships and weariness, to come into your presence.'
#838 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
شۇ خۇلقۇڭ، بۇ ئەردەملىرىڭ بار ئۈچۈن،
ئۈمىد بىرلە خىزمەتكە كەلدىم كۈچۈن.

'Because you possess this noble character and these virtues, I yearned with all my heart to enter your service.'

Bu tabiat ve faziletlerinden dolayı, büyük bir arzu ile senin hizmetine geldim.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنداق ئادىتىڭ، پەزىلىتىڭ بارلىقى ئۈچۈن، كۈچلۈك ئارزۇ قىلىپ، سېنىڭ خىزمىتىڭگە كەلدىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ قىلقىڭ بۇ ئەردەملەرىڭ بار ئۈچۈن كۈسەپ كەلدىم ئەمدى تاپۇغقا كۈچۈن
Bu kılkıñ bu erdemleriñ bar üçün, küsep keldim emdi tapuğka küçün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu tabiat ve faziletlerinden dolayı, büyük bir arzu ile senin hizmetine geldim.
🇬🇧 EN 'Because you possess this noble character and these virtues, I yearned with all my heart to enter your service.'
#839 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
دېگىن خىزمىتىڭنى نېچۈك مەن قىلاي،
سۆيۈنچىڭ سېنىڭ قايسى، شۇنى مەن تۈتاي.

'Teach me how I may serve you; tell me what pleases you, that I may perform it faithfully.'

Sen bana söyle, nasıl hizmet edeyim, seni memnun etmek için, nasıl davranayım.

نەسرىي يەشمىسى:
ماڭا ئېيتقىن، قانداق خىزمەت قىلاي؟ سۆيۈندىغان ئىشىڭ نېمە بولسا، شۇنى قىلاي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئايۇ بەر ماڭا سەن نەتەگ تاپنايىن سەۋىنچىڭ قايۇ ئول ئانى تۇتنايىن
Ayu ber maña sen neteg tapnayın, sevinçiñ kayu ol anı tutnayın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sen bana söyle, nasıl hizmet edeyim, seni memnun etmek için, nasıl davranayım.
🇬🇧 EN 'Teach me how I may serve you; tell me what pleases you, that I may perform it faithfully.'
#840 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
خىزمەت بولمىغاندا، بۇ بەگ مەيلىچە،
ئىشى يارىماس ئىشلىسىمۇ تېچە.

'If service does not conform to the ruler's pleasure, no matter how much toil is spent, it remains unaccepted.'

Hizmet beyin arzusuna göre olmadıkça, ne kadar zahmet çekilmiş olursa-olsun, makbule geçmez.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەت بەگنىڭ تەلىپىگە لايىق بولمىسا، قانچە مۇشەققەت چەككەن بىلەنمۇ، خىزمىتى يارىمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاپۇغ بەگ تاپىسى ئۆزە بولماسا ياراماز بۇ تاپغى نەچە ئەمگەسە
Tapuğ beg tapısı öze bolmasa, yaramaz bu tapğı neçe emgese
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmet beyin arzusuna göre olmadıkça, ne kadar zahmet çekilmiş olursa-olsun, makbule geçmez.
🇬🇧 EN 'If service does not conform to the ruler's pleasure, no matter how much toil is spent, it remains unaccepted.'
#841 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشىتكىن، ئېمە دەر ئىلى ئاتلىقى،
ئىش ئىشلەپ چوڭايغان كىشى قۇتلۇقى.

Hear what the celebrated hero of the realm of Ila, who attained high fortune through worthy service, said:

ila ülkesinin hizmet ederek, ikbâle ermiş şöhret kazanmış kudretli şahsiyeti ne der, dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەت بىلەن يۈكسەلگەن، بەختكە ئېرىشكەن ئېلىنىڭ داڭدار ئادەمى نېمە دەيدۇ، ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل ئىلا ئاتلىغى تاپۇغۇن بەدۈمىش كىشى قۇتلۇغى
Negü ter eşitgil ıla atlığı, tapuğun bedümiş kişi kutluğı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ila ülkesinin hizmet ederek, ikbâle ermiş şöhret kazanmış kudretli şahsiyeti ne der, dinle.
🇬🇧 EN Hear what the celebrated hero of the realm of Ila, who attained high fortune through worthy service, said:
#842 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
خادىم بەگ ئىشىگە باغلاركەن بېلىن،
قاتتىق تۇتقۇلۇق بەگ سۆيۈنچى يولىن.

'When a servant serves his lord, he must hold fast to whatever brings pleasure unto his master.'

Hizmetkâr hizmet ederken, dâima beyleri memnun edecek yoldan yürümelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر خىزمەتكار بېگىگە خىزمەت قىلىدىكەن، بىڭتەرنى رازى قىلىش يولىنى قاتتىق تۇتۇشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاپىنسا تاپۇغچى بەگىڭە قالى قاتىغ تۇتغۇ بەگلەر سەۋىنچى يولى
Tapınsa tapuğçı begiñe kalı, katığ tutğu begler sevinçi yolı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmetkâr hizmet ederken, dâima beyleri memnun edecek yoldan yürümelidir.
🇬🇧 EN 'When a servant serves his lord, he must hold fast to whatever brings pleasure unto his master.'
#843 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ بەگلەر ئۈمىدىچە قىلغىن تاپۇغ،
رىزا بولسا بەگلەر ئاچار بەخت قوۋۇغ.

'Serve according to the pleasure of rulers; for when the ruler is pleased, service unlocks the gates of fortune.'

Beyleri memnun edecek şekilde hizmet et, bey memnun olursa, bu hizmet ikbâl kapılarını açar.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلەر رايى بويىچە خىزمەت قىل، خىزمىتىدىن بەگ رازى بولسا، بەخت ئىشىكىنى ئاچىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ بەگلەر تاپىسى ئۆزە قىل تاپۇغ بەگى تاپلاسا تاپغى ئاچتى قاپۇغ
Bu begler tapısı öze kıl tapuğ, begi taplasa tapğı açtı kapuğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyleri memnun edecek şekilde hizmet et, bey memnun olursa, bu hizmet ikbâl kapılarını açar.
🇬🇧 EN 'Serve according to the pleasure of rulers; for when the ruler is pleased, service unlocks the gates of fortune.'
#844 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
تاپۇغچى تاپۇغ بىلسە تۆرگە چىقۇر،
تاپۇغ بىلمىسە تۆردىن پەسكە چۈشۈر.

'If a servant knows how to serve, he rises to the place of honor; but if he knows not how to serve, he falls from the seat of honor to the threshold.'

Hizmetkâr hizmet etmesini bilirse, baş-köşeye erişir, hizmet etmesini bilmezse, baş-köşeden eşiğe düşer.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەتچى خىزمەت قىلىشنى بىلسە، تۆرگە چىقىدۇ، خىزمەت قىلىشنى بىلمىسە، تۆردىن پەگاغا چۈشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاپۇغچى تاپۇغ بىلسە تۆركە تەگىر تاپۇغ بىلمەسە تۆردىن ئەلكە كەلىر
Tapuğçı tapuğ bilse törke tegir, tapuğ bilmese tördin elke kelir
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmetkâr hizmet etmesini bilirse, baş-köşeye erişir, hizmet etmesini bilmezse, baş-köşeden eşiğe düşer.
🇬🇧 EN 'If a servant knows how to serve, he rises to the place of honor; but if he knows not how to serve, he falls from the seat of honor to the threshold.'
#845 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
سۆيۈندۈرسە خىزمەتتە بەگنى قۇلى،
ئېچىلار ئاڭا قەدىر - ھۆرمەت يولى.

'When a servant brings true delight to his master, the pathway of esteem and reward opens wide before him.'

خىزمەتچى قۇلى بېگىنى ناھايىتى سۆيۈندۈرسە، بۇ قۇل ئۈچۈن قەدىر قىممەتنىڭ يولى ئېچىلىدۇ.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەتچى قۇلى بېگىنى ناھايىتى سۆيۈندۈرسە، بۇ قۇل ئۈچۈن قەدىر قىممەتنىڭ يولى ئېچىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سۆيۈندۈرسە خىزمەتتە بەگنى قۇلى، ئېچىلار ئاڭا قەدىر ھۆرمەت يولى.
سۆيۈندۈرسە خىزمەتتە بەگنى قۇلى، / ئېچىلار ئاڭا قەدىر ھۆرمەت يولى.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR خىزمەتچى قۇلى بېگىنى ناھايىتى سۆيۈندۈرسە، بۇ قۇل ئۈچۈن قەدىر قىممەتنىڭ يولى ئېچىلىدۇ.
🇬🇧 EN 'When a servant brings true delight to his master, the pathway of esteem and reward opens wide before him.'
#846 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگى ئېيتتى: ئۇقتۇم مەن ئەمدى سۆزۈڭ،
سۆيۈنچۈم تىلە، بەك كۆزەتكىن ئۆزۈڭ.

The King said: 'I understand your words; seek to please me, and watch over yourself with utmost care.'

Hükümdar dedi : — Söylediklerini anladım, beni memnun etmeğe çalış ve çok dikkatli hareket et.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: ئەمدى مەن سۆزلىرىڭنى چۈشەندىم، مېنىڭ شادلىقىمنى تىلە، ئۆزۈڭگە قاتتىق ئېھتىيات قىل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ ئايدى ئۇقتۇم مەن ئەمدى سۆزۈگ سەۋىنچىم تىلە كەد كۈدەزگىل ئۆزۈڭ
İlig aydı uktum men emdi sözüg, sevinçim tile ked küdezgil özüñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar dedi : — Söylediklerini anladım, beni memnun etmeğe çalış ve çok dikkatli hareket et.
🇬🇧 EN The King said: 'I understand your words; seek to please me, and watch over yourself with utmost care.'
#847 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
مەن ئېيتاي يارامسىز تېمىنى ساڭا،
ئۆزۈڭ پاكىزە يۈر، يولىما ئاڭا.

'I shall tell you what things are unworthy: draw not near unto them, but keep yourself pure.'

Ben hoşlaşmadığım şeyleri sana söyleyeyim, sen onlara yaklaşma, temiz olmağa çalış.

نەسرىي يەشمىسى:
مەن ساڭا يارامسىزلارنى ئېيتاي، يارامسىزغا يېقىنلاشما، پاك يۈرگىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ساڭا مەن ئايايىن ياراغسىزلارىغ ياراغسىزقا ياقما يورىغىل ئارىغ
Saña men ayayın yarağsızlarığ, yarağsızka yakma yorığıl arığ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ben hoşlaşmadığım şeyleri sana söyleyeyim, sen onlara yaklaşma, temiz olmağa çalış.
🇬🇧 EN 'I shall tell you what things are unworthy: draw not near unto them, but keep yourself pure.'
#848 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆزۈم خالىماسنىڭ بىرى يالغان ئول،
ئۆتىڭدىن كېيىنكى زۆلۈم قىلغان ئول.

'One of the things I detest most is falsehood; and next to it is committing injustice and oppression.'

Benim beğenmediğim şeylerden biri — yalandır, ondan sonra zulüm edenler gelir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆزۈم ياقتۇرمايدىغان نەرسىلەرنىڭ بىرى يالغانچىلىقتۇر، ئۇنىڭدىن قالسا زوراۋانلىق قىلغانلاردۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆزۈم تاپلاماز نەڭ بىرى يالغان ئول مۇنىڭدا باساسى بۇ كۈچ قىلغان ئول
Özüm taplamaz neñ biri yalğan ol, munıñda basası bu küç kılğan ol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Benim beğenmediğim şeylerden biri — yalandır, ondan sonra zulüm edenler gelir.
🇬🇧 EN 'One of the things I detest most is falsehood; and next to it is committing injustice and oppression.'
#849 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بىرى ئاچ كۆز، تەمەخور ۋە تويماس ئۆزى،
بىرى ئالدىراڭغۇ، ئۇياتسىز كۆزى.

'I despise the greedy in disposition, the unseasoned in affairs, the hasty in temper, and the brazen who know no shame.'

Sonra da haris tabiatli ve olgun olmayan insanlar ile aceleci huylu ve gözü doymaz olanlar.

نەسرىي يەشمىسى:
تەبىئىتى ئاچكۆز، ئۆزى ئىشتا خام بولغانلار. مىجەزى ئالدىراڭغۇ، كۆزلىرى ھاياسىز بولغانلار،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سۇق ئەرسە قىلىنچى يەگ ئەرسە ئۆزى ئىۋەك ئەرسە قىلقى ئۇۋۇتسۇز كۆزى
Suk erse kılınçı yeg erse özi, ivek erse kılkı uvutsuz közi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sonra da haris tabiatli ve olgun olmayan insanlar ile aceleci huylu ve gözü doymaz olanlar.
🇬🇧 EN 'I despise the greedy in disposition, the unseasoned in affairs, the hasty in temper, and the brazen who know no shame.'
#850 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ھەر ئىشتا غەزەپكار، ئاچچىقى يامان،
قول ئەگرى، ھاراققا يېرىلسە ھەر ئان.

'I despise those who give way to rage in their duties, the idle, the drunkards, and those whose hands are crooked with theft.'

Her işte hiddet gösterenler, içkiye düşkünler veya çalıp-çırpanlar.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىش ئۈستىدە قەھرىلەنگەن، غەزەپلەنگەنلەر، بىكار تەلەپ، ھاراقكەش ۋە قولى ئەگرى بولغانلار،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇشى ئەرسە ئىشتە يەمە ئۆۋكەلىگ ياۋا ئەرسە بورچى يا قىيغان ئەلىگ
Buşı erse işte yeme övkelig, yava erse borçı ya kıyğan elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Her işte hiddet gösterenler, içkiye düşkünler veya çalıp-çırpanlar.
🇬🇧 EN 'I despise those who give way to rage in their duties, the idle, the drunkards, and those whose hands are crooked with theft.'
#851 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ياڭلىغ كىشىلەر يارىماس ماڭا،
بۇنى ئېيتتىم ئەمدى ئوچۇقلا ساڭا.

'Such people are utterly useless to me; I have now named them openly unto you.'

Bu gibi insanlar bana yaramaz, işte saha bunları açıkça döküp-saydım.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ خىل كىشىلەر ماڭا يارىمايدۇ، بۇنى ئەمدى ساڭا ئوچۇق ئاشكارا ئېيتىپ بەردىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ياڭلىغ كىشىلەر ياراماز ماڭا ئايۇ بەردىم ئەمدى ئاچۇقلۇغ ساڭا
Bu yañlığ kişiler yaramaz maña, ayu berdim emdi açukluğ saña
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu gibi insanlar bana yaramaz, işte saha bunları açıkça döküp-saydım.
🇬🇧 EN 'Such people are utterly useless to me; I have now named them openly unto you.'
#852 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
يارايمەن دېسەڭ سەن ماڭا بەلگىلىك،
ئەي نامدار، بۇلاردىن يىراق يۈرگۈلۈك.

'If you truly wish to be worthy of my service, keep yourself far removed from these vices, O celebrated man!'

Sen benim gerçekten işime yaramak istiyorsan, bu bir kaç şeyi kendinden uzak tut, ey namlı insan.

نەسرىي يەشمىسى:
سەن ماڭا مۇناسىپ ھالدا ياراشنى خالساڭ، بۇ بىرقانچە نەرسىدىن ئۆزۈڭنى يىراق تۆت، ئەي شۆھرەتلىك كىشى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يارايىن تەسە سەن ماڭا بەلگۈلۈگ بۇ قاچ نەڭ ئۆزۈڭدىن يىرات ئاي(ۈنلەم) كۈلۈگ
Yarayın tese sen maña belgülüg, bu kaç neñ özüñdin yırat ay(ünlem) külüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sen benim gerçekten işime yaramak istiyorsan, bu bir kaç şeyi kendinden uzak tut, ey namlı insan.
🇬🇧 EN 'If you truly wish to be worthy of my service, keep yourself far removed from these vices, O celebrated man!'
#853 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بولۇرسەن كۈنۈ كۈن يېقىن سەن ماڭا،
ئاشار قەدىر ئېھسان مېنىڭدىن ساڭا.

'If you do so, you shall draw nearer to me day by day, and my favor and bounties unto you shall multiply.'

شۇنداق قىلساڭ كۈندىن كۈنگە ماڭا يېقىنراق بولسەن، مېنىڭ ساڭا بولغان ھۆرمىتىم، ئىلتىپاتىم ئاشىدۇ.

نەسرىي يەشمىسى:
شۇنداق قىلساڭ كۈندىن كۈنگە ماڭا يېقىنراق بولسەن، مېنىڭ ساڭا بولغان ھۆرمىتىم، ئىلتىپاتىم ئاشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بولۇرسەن كۈنۈ كۈن يېقىن سەن ماڭا، ئاشار قەدىر ئېھسان مېنىڭدىن ساڭا. ئايتولدنىڭ ئەلىگە سۈلەي
بولۇرسەن كۈنۈ كۈن يېقىن سەن ماڭا، / ئاشار قەدىر ئېھسان مېنىڭدىن ساڭا. ئايتولدنىڭ ئەلىگە سۈلەي
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR شۇنداق قىلساڭ كۈندىن كۈنگە ماڭا يېقىنراق بولسەن، مېنىڭ ساڭا بولغان ھۆرمىتىم، ئىلتىپاتىم ئاشىدۇ.
🇬🇧 EN 'If you do so, you shall draw nearer to me day by day, and my favor and bounties unto you shall multiply.'
#854 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئايتولدى ئېيتتى: ئىشىتىم بۇنى،
يەنە بىر سۆزۈم بار يېشىپ بەر ئۇنى.

Ay-Toldi said: 'I have heard all this; but I have another question, which I pray you answer:'

Ay-Toldı dedi : — Bunları işittim, bir suâlim daha var, onu da arzedeyim.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى دېدى: بۇلارنى ئاڭلىدىم، يەنە بىر سۆزۈم بار، ئۈنىمۇ ئېيتىپ بەر:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئاي تولدى ئايدى ئەشىتتىم مۇنى تاقى بىر سۆزۈم بار ئايۇ بەر ئانى
Bu ay toldı aydı eşittim munı, takı bir sözüm bar ayu ber anı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı dedi : — Bunları işittim, bir suâlim daha var, onu da arzedeyim.
🇬🇧 EN Ay-Toldi said: 'I have heard all this; but I have another question, which I pray you answer:'
#855 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
نەدۇر ھەم نە خىلدا ئېرۇر ياخشىلىق،
تېچۈكتۇر ئۇنىڭدا تەبىئەت قىلىق.

'What is the nature of Goodness, what does it resemble, and what are the hallmarks of a good person?'

ياخشىلىق قانداق بولىدۇ، نېمىگە ئوخشايدۇ، ياخشىنىڭ مىجەز خۇلقى قايسى تەرىقىدە بولىدۇ؟

نەسرىي يەشمىسى:
ياخشىلىق قانداق بولىدۇ، نېمىگە ئوخشايدۇ، ياخشىنىڭ مىجەز خۇلقى قايسى تەرىقىدە بولىدۇ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەدۇر ھەم نە خىلدا ئېرۇر ياخشىلىق، تېچۈكتۇر ئۇنىڭدا تەبىئەت قىلىق؟
نەدۇر ھەم نە خىلدا ئېرۇر ياخشىلىق، / تېچۈكتۇر ئۇنىڭدا تەبىئەت قىلىق؟
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ياخشىلىق قانداق بولىدۇ، نېمىگە ئوخشايدۇ، ياخشىنىڭ مىجەز خۇلقى قايسى تەرىقىدە بولىدۇ؟
🇬🇧 EN 'What is the nature of Goodness, what does it resemble, and what are the hallmarks of a good person?'
#856 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: ياخشىلىق سۈپىتى شۇدۇر،
كى خەلققە ئۇنىڭدىن پايدىلار يېتۇر.

The King answered: 'The nature of the good person is to be beneficial, bringing welfare and profit unto the people.'

Hükümdar dedi: — iyinin vasfı faydalı olmaktır, onun halka çok faydaları dokunur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: ياخشىنىڭ مىجەز قىلىقى پايدىلىق بولىدۇ، خەلققە مەنپەئىتى تېگىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ ئايدى ئەدگۈ بۇ قىلقى ياڭى تۇسۇلۇر بولۇر ھالققا ئاسغى ئوڭى
İlig aydı edgü bu kılkı yañı, tusulur bolur halkka asğı oñı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar dedi: — iyinin vasfı faydalı olmaktır, onun halka çok faydaları dokunur.
🇬🇧 EN The King answered: 'The nature of the good person is to be beneficial, bringing welfare and profit unto the people.'
#857 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
قىلۇر ياخشىلىق ئۇ پۈتۈن ئېلىگ،
يەنە مىننەت ئۇرماس كىشى يۈزىگە.

'He continually does good unto all mankind, yet never reproaches anyone for the favors he has bestowed.'

O bütün halka hep iyilik eder, fakat yaptığını insanın başına kakmaz.

نەسرىي يەشمىسى:
خەلققە ھەمشە كۆپ ياخشىلىق قىلىدۇ، كىشىدىن شۆھرەت تىلىمەيدۇ ، مىننەت قىلمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۈزۈ ھالققا بارچا قىلۇر ئەدگۈلۈك يانا مىننەت ئۇرماز كىشىكە كۆلۈك
Tüzü halkka barça kılur edgülük, yana minnet urmaz kişike kölük
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR O bütün halka hep iyilik eder, fakat yaptığını insanın başına kakmaz.
🇬🇧 EN 'He continually does good unto all mankind, yet never reproaches anyone for the favors he has bestowed.'
#858 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
تىلەر نەپ ئۇ ئەلگە ئۆز نەپىئىن دېمەس،
يەتكۈزگەن نەپىئىچۈن بەدەل كۆزلىمەس.

'He seeks the welfare of others without regard for his own gain, and never demands a reward for the good he has done.'

ئۆز پايدىسىنى كۆزلىمەي، كىشىلەرگە پايدا كەلتۈرىدۇ، بۇ پايدىسى ئۈچۈن بەدەل تەلەپ قىلمايدۇ.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆز پايدىسىنى كۆزلىمەي، كىشىلەرگە پايدا كەلتۈرىدۇ، بۇ پايدىسى ئۈچۈن بەدەل تەلەپ قىلمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىلەر نەپ ئۇ ئەلگە ئۆز نەپىئىن دېمەس، يەتكۈزگەن نەپىئىچۈن بەدەل كۆزلىمەس. ئايتولدنىڭ ئەلىگە سۈلەي
تىلەر نەپ ئۇ ئەلگە ئۆز نەپىئىن دېمەس، / يەتكۈزگەن نەپىئىچۈن بەدەل كۆزلىمەس. ئايتولدنىڭ ئەلىگە سۈلەي
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئۆز پايدىسىنى كۆزلىمەي، كىشىلەرگە پايدا كەلتۈرىدۇ، بۇ پايدىسى ئۈچۈن بەدەل تەلەپ قىلمايدۇ.
🇬🇧 EN 'He seeks the welfare of others without regard for his own gain, and never demands a reward for the good he has done.'
#859 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە ئېيتتى ئايتولدى: ئۇقتۇم بۇنى،
تېخى بىر تىلەك ياركى، ئېيتاي ئۇنى.

Ay-Toldi said: 'I understand this; now I have another question to ask of you:'

Ay-Toldı tekrar dedi : —Bu sözü anladım, bir şey daha sormak istiyorum.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى يەنە ئېيتتى: بۇ سۆزلەرنى چۈشەندىم، يەنە بىر تىلىكىمنى سەندىن سورايمەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا ئايدى ئاي تولدى ئۇقتۇم بۇ سۆز تاقى بىر تىلەكىمنى ئايتۇر بۇ ئۆز
Yana aydı ay toldı uktum bu söz, takı bir tilekimni aytur bu öz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı tekrar dedi : —Bu sözü anladım, bir şey daha sormak istiyorum.
🇬🇧 EN Ay-Toldi said: 'I understand this; now I have another question to ask of you:'
#860 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ماڭا ئېيت، دۇرۇسلۇق تېچۇك نەرسىدۇر،
ئۇنىڭدىن كىشى كۈنى قانداق يۈرۈر.

'Expound rectitude unto me: what is truly upright, and how does a man illuminate his life through it?'

Bana doğruluğu anlat, hangi şey doğrudur, insan onunla gününü nasıl aydınlatır.

نەسرىي يەشمىسى:
ماڭا توغرىلىق ھەققىدە سۆزلەپ بەرگىن، ئىنساننىڭ ھاياتىنى يورۇتىدىغان توغرىلىق قانداق بولىدۇ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ماڭا ئاي كۆنىلىك قايۇ ئول كۆنى ئانىڭ بىرلە يالڭۇق يارۇتسا كۈنى
Maña ay könilik kayu ol köni, anıñ birle yalñuk yarutsa küni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bana doğruluğu anlat, hangi şey doğrudur, insan onunla gününü nasıl aydınlatır.
🇬🇧 EN 'Expound rectitude unto me: what is truly upright, and how does a man illuminate his life through it?'
#861 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
قايۇ نەرسىنى دەر دۇرۇسلۇق يولى،
ئېمىدەك بولۇر بۇ دۇرۇسلۇق ئۈلى.

'What is called the path of rectitude, and what is the foundation of truth?'

نېمىنى توغرا يول دەپ ئاتايدۇ، توغرىلىقنىڭ ئۇلى قانداق بولىدۇ؟

نەسرىي يەشمىسى:
نېمىنى توغرا يول دەپ ئاتايدۇ، توغرىلىقنىڭ ئۇلى قانداق بولىدۇ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ نەرسىنى دەر دۇرۇسلۇق يولى، ئېمىدەك بولۇر بۇ دۇرۇسلۇق ئۈلى؟
قايۇ نەرسىنى دەر دۇرۇسلۇق يولى، / ئېمىدەك بولۇر بۇ دۇرۇسلۇق ئۈلى؟
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR نېمىنى توغرا يول دەپ ئاتايدۇ، توغرىلىقنىڭ ئۇلى قانداق بولىدۇ؟
🇬🇧 EN 'What is called the path of rectitude, and what is the foundation of truth?'
#862 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: شۇدۇر دۇرۇس ئەر ئۆزى،
تىلى، كۆڭلى بىرلە بىرىكەر سۆزى.

The King answered: 'Behold: in the upright man, thought, tongue, and speech are in complete harmony.'

Hükümdar : — Bak, kimin düşündüğü ile söylediği bir olursa, işte doğru insan odur — dedi—

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگە ئېيتتى: قارا، توغرا ئەرنىڭ تىلى بىلەن دىلى ۋە سۆزى بىردەك بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ ئايدى كۆرگىل كۆنى ئەر ئۆزى تىلى كۆڭلى بىرلە بىرىكەر سۆزى
İlig aydı körgil köni er özi, tili köñli birle biriker sözi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar : — Bak, kimin düşündüğü ile söylediği bir olursa, işte doğru insan odur — dedi—
🇬🇧 EN The King answered: 'Behold: in the upright man, thought, tongue, and speech are in complete harmony.'
#863 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
تېشىدەك ئىچىمۇ، ئىچىدەك تېشى،
بۇ ياڭلىغ بولۇر چىن ۋە توغرا كىشى.

'His inside is like his outside, and his outside is like his inside; such is the truly honest and upright man.'

Onun içi dışı gibi, dışı da içi gibidir, doğru ve dürüst insan böyle olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىچى تېشىدەك ۋە تېشى ئىچىدەك بولىدۇ ، چىن ۋە توغرا كىشى ئەنە شۇنداق بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاشى تەگ ئىچى ئول ئىچى تەگ تاشى بۇ ياڭلىغ بولۇر ئول كۆنى چىن كىشى
Taşı teg içi ol içi teg taşı, bu yañlığ bolur ol köni çın kişi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Onun içi dışı gibi, dışı da içi gibidir, doğru ve dürüst insan böyle olur.
🇬🇧 EN 'His inside is like his outside, and his outside is like his inside; such is the truly honest and upright man.'
#864 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
چىقىرىپ يۈرەكنى ئالىقاندا تۇتۇپ،
ئۇياتماي يۈرەلىسە ئەلنى كۆرۈپ.

'A man should be able to take his heart out, place it upon his open palm, and walk among men without shame.'

insan gönlünü çıkarıp, avucuna koyarak, başkaları önünde, mahcup olmadan, dolaşabilmelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
يۈرىكىنى ئالقىنىغا ئېلىپ ئىنسانلار ئالدىدا ئۇيالماستىن يۈرەلەيدىغان بولسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆڭلىن چىقارسا ئايادا ئۇرۇپ يورىسا ئۇيادماسا يالڭۇق كۆرۈپ
Köñlin çıkarsa ayada urup, yorısa uyadmasa yalñuk körüp
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insan gönlünü çıkarıp, avucuna koyarak, başkaları önünde, mahcup olmadan, dolaşabilmelidir.
🇬🇧 EN 'A man should be able to take his heart out, place it upon his open palm, and walk among men without shame.'
#865 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بەختلىك ياشاشقا دۇرۇسلۇق كېرەك،
كىشىلىك ئېتىدۇر دۇرۇسلۇق دېمەك.

'To rise in fortune, a man needs rectitude; know that rectitude is the very definition of true humanity.'

Saaâdette yükselmek için, insana doğruluk lâzımdır, insanlık doğruluğun adıdır, inan.

نەسرىي يەشمىسى:
بەختلىك بولۇپ ، يۈكسىلىش ئۈچۈن كىشىگە توغرىلىق زۆرۈر، ئىشەنگىنكى، توغرىلىق كىشىلىكنىڭ نامىدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆنىلىك كەرەك ئەركە قوپسا قۇتۇن كۆنىلىك ئاتى ئول كىشىلىك بۈتۈن
Könilik kerek erke kopsa kutun, könilik atı ol kişilik bütün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Saaâdette yükselmek için, insana doğruluk lâzımdır, insanlık doğruluğun adıdır, inan.
🇬🇧 EN 'To rise in fortune, a man needs rectitude; know that rectitude is the very definition of true humanity.'
#866 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى قىس ئەمەستۇر، كىشىلىك قىس ئول،
ئەمەس ئاز بۇ ئىنسان، دۇرۇسلۇق ئاز ئول.

'Human beings are not rare, but true humanity is rare; people are plentiful, but rectitude is scarce.'

insan nâdir değil, insanlık nâdirdir, insan az değil, doğruluk azdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئادەم قىس ئەمەس، بەلكى كىشىلىك قىستۇر، ئىنسانلار ئاز ئەمەس، بەلكى توغرىلىق ئازدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قىز ئەرمەز بۇ يالڭۇق كىشىلىك قىز ئول ئاز ئەرمەز بۇ يالڭۇق كۆنىلىك ئاز ئول
Kız ermez bu yalñuk kişilik kız ol, az ermez bu yalñuk könilik az ol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insan nâdir değil, insanlık nâdirdir, insan az değil, doğruluk azdır.
🇬🇧 EN 'Human beings are not rare, but true humanity is rare; people are plentiful, but rectitude is scarce.'
#867 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ھەقتە شائىرنىڭ دېگەن بىر سۆزى،
ئوخشايدۇ مەن ئېيتقان سۆزۈمگە ئۆزى.

A poet spoke verses resembling this truth; behold, I relate them here unto you:

Bak, şimdi benim sana söylediğim söze benzer bir sözü de şâir söylemiştir.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنىڭغا تەقلىدتەن، شائىر ئۇشبۇ سۆزنى ئېيتقان، ئەمدى ساڭا سۆزلىدىم، سەنمۇ كۆرگىن:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەتۈ ئايدى شاىر بۇ سۆز ساڭا سۆزلەدى ئەمدى كۆرگىل بۇ ئۆز
Muñar meñzetü aydı şâir bu söz, saña sözledi emdi körgil bu öz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bak, şimdi benim sana söylediğim söze benzer bir sözü de şâir söylemiştir.
🇬🇧 EN A poet spoke verses resembling this truth; behold, I relate them here unto you:
#868 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
مېڭىپ يۈرگەن ئىنسان بەكمۇ كۆپ ئېرۇر،
دۇرۇس، چىن، پۈتۈن ئەر ماڭا خوپ ئېرۇر.

'Those who walk upon the earth are exceedingly numerous; but the upright, truthful, and dependable man is precious to me.'

Gezip-dolaşan insan pek çoktur, fakat benim için aziz olan doğru, dürüst ve güvenilebilecek bir insandır.

نەسرىي يەشمىسى:
”مېڭىپ يۈرگەن ئىنسان ناھايىتى كۆپتۇر، توغرا، چىن ۋە ھەق ئادەم مەن ئۈچۈن ناھايىتى ئەزىز.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يورىغلى بۇ يالڭۇق ئىدى ئۆك ئۈكۈش كۆنى چىن بۈتۈن ئەر ماڭا كەد كۈسۈش
Yorığlı bu yalñuk idi ök üküş, köni çın bütün er maña ked küsüş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gezip-dolaşan insan pek çoktur, fakat benim için aziz olan doğru, dürüst ve güvenilebilecek bir insandır.
🇬🇧 EN 'Those who walk upon the earth are exceedingly numerous; but the upright, truthful, and dependable man is precious to me.'
#869 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى قىس ئەمەستۇر، كىشىلىك قىس ئول،
دۇرۇس، چىن كىشى ئۇ تولا ماختىلۇر.

'Man himself is not scarce, but true humanity is scarce; and intellect praises only the upright and truthful soul.'

كىشى قەدىرلىك ئەمەس، بەلكى كىشىلىك قەدىرلىكتۇر، ئەقىل ئىدراك توغرا، چىن كىشىلەرنىلا ماختايدۇ.“

نەسرىي يەشمىسى:
كىشى قەدىرلىك ئەمەس، بەلكى كىشىلىك قەدىرلىكتۇر، ئەقىل ئىدراك توغرا، چىن كىشىلەرنىلا ماختايدۇ.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى قىس ئەمەستۇر، كىشىلىك قىس ئول، دۇرۇس، چىن كىشى ئۇ تولا ماختىلۇر. ئايتولدىنىڭ ئەلىڭكە سۇئالى
كىشى قىس ئەمەستۇر، كىشىلىك قىس ئول، / دۇرۇس، چىن كىشى ئۇ تولا ماختىلۇر. ئايتولدىنىڭ ئەلىڭكە سۇئالى
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR كىشى قەدىرلىك ئەمەس، بەلكى كىشىلىك قەدىرلىكتۇر، ئەقىل ئىدراك توغرا، چىن كىشىلەرنىلا ماختايدۇ.“
🇬🇧 EN 'Man himself is not scarce, but true humanity is scarce; and intellect praises only the upright and truthful soul.'
#870 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە ئېيتتى ئايتولدى: بەختىيار خان،
بۇ سۆزنىڭ سىرىنى ماڭا قىل ئايان.

Ay-Toldi asked: 'O fortunate King! Unveil the secret of this matter unto me:'

Ay-Toldı tekrar dedi : — Devletli hükümdar şimdi bana şu sözün sırrını çözsün.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى يەنە ئېيتتى: دۆلەتمەن ئەلىگ، ماڭا ئەمدى بۇ سۆزنىڭ سىرىنى ئېچىپ بەر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا ئايدى ئاي تولدى ئىلىگ قۇتى ماڭا ئاچسۇ ئەمدى بۇ سۆز بۈك قاتى
Yana aydı ay toldı ilig kutı, maña açsu emdi bu söz bük katı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı tekrar dedi : — Devletli hükümdar şimdi bana şu sözün sırrını çözsün.
🇬🇧 EN Ay-Toldi asked: 'O fortunate King! Unveil the secret of this matter unto me:'
#871 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ياخشى كىشىلەر بولۇرمۇ يامان،
يامانلار بولۇرمۇ ياخشى بىر زامان.

'Can a good person ever turn evil? And can the wicked ever reform and follow the path of the good?'

ياخشى كىشىلەرنىڭ يامان بولۇشى مۇمكىنمۇ، يامانلارمۇ بىر كۈنى ياخشىلارغا ئەگىشەرمۇ؟

نەسرىي يەشمىسى:
ياخشى كىشىلەرنىڭ يامان بولۇشى مۇمكىنمۇ، يامانلارمۇ بىر كۈنى ياخشىلارغا ئەگىشەرمۇ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ياخشى كىشىلەر بولۇرمۇ يامان، يامانلار بولۇرمۇ ياخشى بىر زامان؟
بۇ ياخشى كىشىلەر بولۇرمۇ يامان، / يامانلار بولۇرمۇ ياخشى بىر زامان؟
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ياخشى كىشىلەرنىڭ يامان بولۇشى مۇمكىنمۇ، يامانلارمۇ بىر كۈنى ياخشىلارغا ئەگىشەرمۇ؟
🇬🇧 EN 'Can a good person ever turn evil? And can the wicked ever reform and follow the path of the good?'
#872 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگى ئېيتتى: ياخشى ئىككى تۈرلۈك ئول،
بۇنىڭدىن بىرى چىن، تۇتار ياخشى يول.

The King said: 'Good men are of two kinds: one follows the path of goodness by innate nature.'

Hükümdar : — iyi insan iki türlü olur — dedi-, bunlardan biri doğrudan doğruya iyilik yolunu tutar.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: ياخشىلار ئىككى تۈرلۈك بولىدۇ، بۇنىڭ بىرى، ھەققىي ھالدا ياخشىلىق يولىنى تۇتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ ئايدى ئەدگۈ ئىكى تۆرلۈگ ئول مۇنىڭدا بىرى چىن تۇتار ئەدگۈ يول
İlig aydı edgü iki törlüg ol, munıñda biri çın tutar edgü yol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar : — iyi insan iki türlü olur — dedi-, bunlardan biri doğrudan doğruya iyilik yolunu tutar.
🇬🇧 EN The King said: 'Good men are of two kinds: one follows the path of goodness by innate nature.'
#873 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بىرىدۇر ئانىدىن ياخشى تۇغۇلۇپ،
يۈرەر ئۇ دۇرۇس ۋە ياخشى بولۇپ.

'One is born good from his mother's womb, living an upright and virtuous life till the end.'

Biri anadan doğma iyi olur, iyi bir insan doğru ve dürüst bir hayat sürer.

نەسرىي يەشمىسى:
بىرى، ئانىدىن تۇغۇلۇپلا ياخشى بولىدۇ، ئۇ توغرا ۋە دۇرۇس ھايات كەچۈرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىر ئەدگۈ بولۇر كۆر ئانادىن تۇغۇپ يورىر ئول كۆنى چىن كۆر ئەدگۈ بولۇپ
Bir edgü bolur kör anadın tuğup, yorır ol köni çın kör edgü bolup
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Biri anadan doğma iyi olur, iyi bir insan doğru ve dürüst bir hayat sürer.
🇬🇧 EN 'One is born good from his mother's womb, living an upright and virtuous life till the end.'
#874 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بىرى دورىماق بىرلە ياخشى بولۇر،
يامانغا قوشۇلسا، يامانلىق قىلۇر.

'The other is good through imitation; if he associates with the wicked, he commits evil.'

Biri de taklit yolu ile iyi olur, kötüye uyarsa, kötülük yapar.

نەسرىي يەشمىسى:
قارا، يەنە بىرى تەقلىد يولى بىلەن ياخشى بولغانلار، ئۇلار يامانغا قېتىلسا، يامانلىق قىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاقى بىرى ئەدگۈ كۆر ئۆتكۈنچ بولۇر ئىسىزكە قاتىلسا ئول ئىسىز قىلۇر
Takı biri edgü kör ötkünç bolur, isizke katılsa ol isiz kılur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Biri de taklit yolu ile iyi olur, kötüye uyarsa, kötülük yapar.
🇬🇧 EN 'The other is good through imitation; if he associates with the wicked, he commits evil.'
#875 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
يامانمۇ ئىككى خىل بولۇر دائىما،
ئىككى خىل ياماننى بىردەك سانىما.

'Likewise, the wicked are of two kinds: do not regard both as evil in the same degree.'

Kötü insan da iki türlü olur, bunların ikisini de aynı derecede kötü sayma.

نەسرىي يەشمىسى:
يامانلارمۇ ئىككى تۈرلۈك بولىدۇ، بۇلارنىڭ ھەر ئىككىسىنى ئوخشاش يامان ھېسابلىما:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇كى تۆرلۈگ ئول كۆر بۇ ئىسىز يەمە ئىكىگۈنى بىر تەپ ئىسىزكە ساما
İki törlüg ol kör bu isiz yeme, ikigüni bir tep isizke sama
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kötü insan da iki türlü olur, bunların ikisini de aynı derecede kötü sayma.
🇬🇧 EN 'Likewise, the wicked are of two kinds: do not regard both as evil in the same degree.'
#876 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
يامان بوپ تۇغۇلۇر ئۇنىڭدىن بىرى،
بۇ ئەر ئۆلمىگۈنچە ئېرىمەس كىرى.

'One is born wicked from birth; until this person dies, his stain cannot be cleansed.'

Bunlardan biri doğuştan kötüdür, bu insanın lekesi ölünceye kadar temizlenmez.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇلاردىن بىرى تۇغما يامانلاردۇر، بۇنداق كىشى ئۆلمىگۈچە كىرى تازىلانمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
توغا ئىسىز ئول كۆر مۇنىڭدا بىرى بۇ ئەر ئۆلمەگىنچە ئارىماز كىرى
Toğa isiz ol kör munıñda biri, bu er ölmeginçe arımaz kiri
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bunlardan biri doğuştan kötüdür, bu insanın lekesi ölünceye kadar temizlenmez.
🇬🇧 EN 'One is born wicked from birth; until this person dies, his stain cannot be cleansed.'
#877 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە بىرسى دوراپ يامانلىق قىلۇر،
ئەشى ياخشى بولسا، ئۇ ياخشى بولۇر.

'The other becomes wicked through imitation; if he finds good companions, he too turns toward the righteous path.'

Diğeri ise, taklit yolu ile kötü olur, arkadaşı iyi olursa, o da iyi yola gider.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە بىرى، تەقلىد يولى بىلەن يامان بولغانلار، بۇلارنىڭ دوستلىرى ياخشى بولسا، ئۇمۇ ياخشى يولغا ماڭىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاقى بىرى ئۆتكۈنچ بولۇر بۇ ئىسىز ئىشى ئەدگۈ بولسا تۈزەر بۇ ما ئىز
Takı biri ötkünç bolur bu isiz, işi edgü bolsa tüzer bu ma iz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Diğeri ise, taklit yolu ile kötü olur, arkadaşı iyi olursa, o da iyi yola gider.
🇬🇧 EN 'The other becomes wicked through imitation; if he finds good companions, he too turns toward the righteous path.'
#878 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
كېلۇر تۇغما ياخشىدىن دائىم ياخشىلىق،
جاھان خەلقى ئالۇر ئۇندىن پايدىلىق.

'From the one who is born good, goodness flows ceaselessly, and mankind benefits from his presence.'

Doğuştan iyi olandan dâima iyilik gelir, dünya halkı ondan istifâde eder.

نەسرىي يەشمىسى:
تۇغما ياخشىدىن دائىم ياخشىلىق كېلىدۇ، جاھان خەلقى ئۇنىڭدىن پايدا ئالىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
توغا ئەدگۈدىن تۇتچى ئەدگۈ كەلىر ئاجۇن بودنى ئاندىن ئاسىغلار ئالىر
Toğa edgüdin tutçı edgü kelir, ajun bodnı andın asığlar alır
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Doğuştan iyi olandan dâima iyilik gelir, dünya halkı ondan istifâde eder.
🇬🇧 EN 'From the one who is born good, goodness flows ceaselessly, and mankind benefits from his presence.'
#879 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
يامان بولسا تۇغما، ئاڭا يوق داۋا،
خەلققە ئاپەتتۇر، جاھانغا بالا.

'For the congenital evildoer, there is no remedy; he is an affliction to the world and a ruin unto the people.'

Doğuştan kötü olanın ıslâhına çâre yoktur, o dünya için belâ ve halk için felâkettir.

نەسرىي يەشمىسى:
تۇغما يامان بولسا، ئۇنىڭغا داۋا يوق، ئۇ دۇنيا ئۈچۈن بالا ۋە خەلق ئۈچۈن جۇتدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
توغا ئىسىز ئەرسە ئاڭار يوق ئوتى ئاجۇنقا بەلا ئول بودۇنقا يۇتى
Toğa isiz erse añar yok otı, ajunka belâ ol bodunka yutı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Doğuştan kötü olanın ıslâhına çâre yoktur, o dünya için belâ ve halk için felâkettir.
🇬🇧 EN 'For the congenital evildoer, there is no remedy; he is an affliction to the world and a ruin unto the people.'
#880 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
كېلۇر بۇڭا ئوخشاپ تۇركچە ماقال،
ئىشىتكىن بۇنى سەن، ئۇقۇپ ئۈلگە ئال.

A Turkic proverb illustrates this truth; hear it, comprehend it, and live by its wisdom:

Buna benzer türkçe bir ata-sözü vardır, bunu dinle ve sırrına ererek, ona göre hareket et.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنىڭغا تەقلىدتەن ئېيتىلغان بىر تۈركچە مەسەل باركى، بۇنى ئاڭلا ۋە چۈشىنىپ، ئۆزلەشتۈرگىن:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەتۈ ئايدى تۈركچە مەسەل ئەشىتگىل مۇنى سەن ئۇقۇپ ئۆزكە ئال
Muñar meñzetü aydı türkçe mesel, eşitgil munı sen ukup özke al
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Buna benzer türkçe bir ata-sözü vardır, bunu dinle ve sırrına ererek, ona göre hareket et.
🇬🇧 EN A Turkic proverb illustrates this truth; hear it, comprehend it, and live by its wisdom:
#881 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەگەر كىرسە ئاق سۈت يىلەن ياخشى خۇلق،
ئۆلۈم تۈتمىغۈنچە ئۆزگەرمەس قىلىق.

'If a noble character enters a soul with the mother's white milk, that person departs not from rectitude until death takes hold of him.'

Eğer iyilik ananın ak sütü ile insanın ruhuna girerse, o ölünceye kadar doğru yoldan çıkmaz.

نەسرىي يەشمىسى:
ياخشى ئادەت ئاق سۈت بىلەن كىرگەن بولسا، بۇنداق كىشى ئۆلگەنگە قەدەر ئۆز ئادىتىنى ئۆزگەرتمەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۈرۈڭ سۈت بىلە كىرسە ئەدگۈ قىلىق ئۆلۈم تۇتماغىنچا ئەۋۈرمەز يورىق
Ürüñ süt bile kirse edgü kılık, ölüm tutmağınça evürmez yorık
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer iyilik ananın ak sütü ile insanın ruhuna girerse, o ölünceye kadar doğru yoldan çıkmaz.
🇬🇧 EN 'If a noble character enters a soul with the mother's white milk, that person departs not from rectitude until death takes hold of him.'
#882 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
قىلىقكىم تەيىنىي تۆرەلگەنىكەن،
ئۆلۈم بۇزمىغۈنچە بۈزۈلمايدىكەن.

'The character that is woven into a person's nature at birth is never corrupted until death dissolves it.'

İnsanın tıynetine sinmiş olan ahlâk, ölüm bozmadıkça, katiyyen bozulmaz.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشىنىڭ تەبىئىتى بىلەن قوشۇلۇپ يارىتىلغان قىلىق ئۆلۈم بۇزمىغۇچە ھەرگىز بۇزۇلمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تادۇ بىرلە قاتلىپ تۆرۈمىش قىلىنچ ئۆلۈم بۇزماغىنچا بۇزۇلماز ئەرىنچ
Tadu birle katlıp törümiş kılınç, ölüm buzmağınça buzulmaz erinç
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsanın tıynetine sinmiş olan ahlâk, ölüm bozmadıkça, katiyyen bozulmaz.
🇬🇧 EN 'The character that is woven into a person's nature at birth is never corrupted until death dissolves it.'
#883 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
قورساقتا تۆرەلمىش خۇلقى، ئەي چېۋەر،
قوڭۇر يەر قېتىغا كىرگەندە تۈگەر.

'The habits and character formed in the mother's womb leave a person only when he enters beneath the dark earth, O sage!'

Ana karnında teşekkül eden tabiat ve terbiye ancak kara toprak altında insanı terkedip gider, ey zeki insan.

نەسرىي يەشمىسى:
ئانىنىڭ قارنىدا پەيدا بولغان مىجەز ۋە ئادەت بوز يەر قېتىغا كىرگەندىلا كېتىدۇ، ئەي دانا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قارىندا تۆرۈمىش قىلىنچ ئۆگرەتىگ ياغىز يەر قاتىندا كىتەر ئاي تەتىگ
Karında törümiş kılınç ögretig, yağız yer katında kiter ay tetig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ana karnında teşekkül eden tabiat ve terbiye ancak kara toprak altında insanı terkedip gider, ey zeki insan.
🇬🇧 EN 'The habits and character formed in the mother's womb leave a person only when he enters beneath the dark earth, O sage!'
#884 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەگەر ياخشىغا بولسا ھەمراھ يامان،
يامان بولدى قىلىقى يامانلارسىمان.

'If an evil companion befriends a good person, his character becomes corrupted like that of his companion.'

Eğer iyiye kötü biri arkadaş olursa, onun tabiatı de, arkadaşınınki gibi, kötü olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر ياخشىغا بىر يامان يولداش بولسا، ئۇنىڭ قىلمىشلىرىمۇ يامانىڭكىگە ئوخشاش يامان بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى ئەدگۈكە بولسا ئىسىز ئىشى ئىسىز بولدى قىلقى ئول ئىسىز تۇشى
Kalı edgüke bolsa isiz işi, isiz boldı kılkı ol isiz tuşı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer iyiye kötü biri arkadaş olursa, onun tabiatı de, arkadaşınınki gibi, kötü olur.
🇬🇧 EN 'If an evil companion befriends a good person, his character becomes corrupted like that of his companion.'
#885 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
يامانمۇ قوشۇلسا ياخشىغا بىراق،
پۈتۈن ياخشىلىققا تاپار ئۇ چىراغ.

'Yet if an evil person associates with the righteous, he finds a guiding torch leading to all goodness.'

Kötü de iyi ile düşüp-kalkarsa, bütün iyiliklere ulaşmak için, bir meşale bulmuş olur.

نەسرىي يەشمىسى:
يامان ياخشى بىلەن بىللە قېتىلىپ يۈرسە، بارلىق ياخشىلىقلارغا يەتمەك ئۈچۈن مەشئەلگە ئېرىشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇سىز مە قاتىلسا كۆر ئەدگۈ بىلە قامۇغ ئەدگۈلۈككە بۇ بۇلدى يول ئا
İsiz me katılsa kör edgü bile, kamuğ edgülükke bu buldı yol a
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kötü de iyi ile düşüp-kalkarsa, bütün iyiliklere ulaşmak için, bir meşale bulmuş olur.
🇬🇧 EN 'Yet if an evil person associates with the righteous, he finds a guiding torch leading to all goodness.'
#886 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
يەتە بىر سەۋەب شۇ بۇ ياخشى - يامان،
يېقىنلىق يولىدىن تاپار ئىز ھامان.

'Another reason is this: whether people become good or evil depends largely on the companions they keep.'

İyi veya kötü insanların bu yollara girmelerinin sebeplerinden biri iyi veya kötü arkadaş edinmiş olmalarıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
قارا، يەنە بىر سەۋەب شۇكى، ياخشى بىلەن يامان يېقىنلىشىش تۈپەيلىدىن يولىنى توغرىلىۋالىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاقى بىر سەبەب كۆر بۇ ئەدگۈ ئىسىز ياقىنلىق يولىندىن تۈزەر تۈزسە ئىز
Takı bir sebeb kör bu edgü isiz, yakınlık yolındın tüzer tüzse iz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İyi veya kötü insanların bu yollara girmelerinin sebeplerinden biri iyi veya kötü arkadaş edinmiş olmalarıdır.
🇬🇧 EN 'Another reason is this: whether people become good or evil depends largely on the companions they keep.'
#887 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بېگى ياخشى بولسا، پۈتۈن خەلقى تۈز،
بولۇر ھەم قىلىقى، يۈرۈشلىرى ئۈز.

'If the ruler is good, his subjects are orderly, their conduct is righteous, and their morals are noble.'

Bey iyi olursa, halk da dâin.â ona itaat eder, iyi ve güzel tavır ve harekete sahip olur.

نەسرىي يەشمىسى:
بېگى ياخشى بولسا، بارچە خەلق تەرتىپلىك، قىلىقلىرى ياخشى، خۇي پەيلى گۈزەل بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بەگى ئەدگۈ بولسا بودۇن بارچا تۈز بولۇر قىلقى ئەدگۈ يورىقلارى ئۇز
Begi edgü bolsa bodun barça tüz, bolur kılkı edgü yorıkları uz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bey iyi olursa, halk da dâin.â ona itaat eder, iyi ve güzel tavır ve harekete sahip olur.
🇬🇧 EN 'If the ruler is good, his subjects are orderly, their conduct is righteous, and their morals are noble.'
#888 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئە... يېقىن تۇتسا بەگلەر، قارا، ياخشىنى،
يامانلارمۇ ياخشى قىلار ئىشىنى.

'If rulers draw the virtuous close to themselves, the wicked are compelled to behave with goodness.'

Beyler iyi insanları kendilerine yakın tutarlarsa, kötüler de işlerinde iyi hareket etmeğe mecbur olurlar.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلەر ياخشى كىشىنى ئۆزىگە يېقىن تۇتسا، يامانلارمۇ ياخشى ئىش قىلىدىغان بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ياقىن تۇتسا بەگلەر كۆر ئەدگۈ كىشىگ ئىسىز بارچا ئەدگۈ قىلۇر ئول ئىشىگ
Yakın tutsa begler kör edgü kişig, isiz barça edgü kılur ol işig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyler iyi insanları kendilerine yakın tutarlarsa, kötüler de işlerinde iyi hareket etmeğe mecbur olurlar.
🇬🇧 EN 'If rulers draw the virtuous close to themselves, the wicked are compelled to behave with goodness.'
#889 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەگەردە يېقىن بولسا بەگكە يامان،
يامان قولى ئەلگە بولۇر ھۆكۈمران.

'Yet if the wicked surround rulers, evil gains the upper hand across the entire land.'

Beylerin etrafını kötüler çevirirse, memlekete tamamen kötüler hâkim olur.

نەسرىي يەشمىسى:
يامانلار بەگلەرگە يېقىن بولسا، ئەلدە يامانلارنىڭ قولى ئۇزىراپ كېتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇سىزلەر ياقىن بولسا بەگلەر تاپا ئۇزادى ئىسىز ئەلگى ئىلكە تۈپ ئە
İsizler yakın bolsa begler tapa, uzadı isiz elgi ilke tüp e
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beylerin etrafını kötüler çevirirse, memlekete tamamen kötüler hâkim olur.
🇬🇧 EN 'Yet if the wicked surround rulers, evil gains the upper hand across the entire land.'
#890 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
يامان باش كۆتۈرسە، ياخشىلار تۈگەر،
گەر ياخشى بەگ ئولسا، يامانلار بىتەر.

'When evil raises its head, the good disappear; but when the righteous hold authority, evil vanishes.'

Kötü serbest kalırsa, iyi ortadan kaybolur, iyi hâkim vaziyette olursa, kötü ortadan kalkar.

نەسرىي يەشمىسى:
يامانلار باش كۆتۈرسە، ياخشىلار يوقىلىدۇ، ياخشىلار ھۆكۈمران بولسا، يامانلار ئارىدىن كېتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇سىز باش كۆتۈرسە كۆر ئەدگۈ يىتەر بۇ ئەدگۈ ئەلىگ بۇلسا ئىسىز كىتەر
İsiz baş kötürse kör edgü yiter, bu edgü elig bulsa isiz kiter
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kötü serbest kalırsa, iyi ortadan kaybolur, iyi hâkim vaziyette olursa, kötü ortadan kalkar.
🇬🇧 EN 'When evil raises its head, the good disappear; but when the righteous hold authority, evil vanishes.'
#891 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەگەر بولسا بەگ ياخشى ھەمدە قۇتۇن،
تامام ياخشى بولغاي ئاۋام خەلق پۈتۈن.

'If rulers are righteous through fortune, all their subjects undoubtedly become good.'

Eğer beyler, bir talih eseri olarak, iyi olurlarsa, onların halkı da, şüphesiz, iyi olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر بەگلەر بەخت بەلگىسى سۈپىتىدە ياخشى بولىدىكەن، پۈتۈن خەلقىمۇ، شۈبھىسىز ياخشى بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى ئەدگۈ بولسا بۇ بەگلەر قۇتۇن قامۇغ ئەدگۈ بولدى قاراسى بۈتۈن
Kalı edgü bolsa bu begler kutun, kamuğ edgü boldı karası bütün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer beyler, bir talih eseri olarak, iyi olurlarsa, onların halkı da, şüphesiz, iyi olur.
🇬🇧 EN 'If rulers are righteous through fortune, all their subjects undoubtedly become good.'
#892 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
يامان بولمىغۇنچە بۇ بەگلەر ئۆزى،
ئۇ ئەلدە ياماننىڭ سۆيۈنمەس يۈزى.

'Unless rulers themselves are corrupt, the faces of evildoers will never radiate with joy in that realm.'

Beyler kötü olmadıkça, o memlekette kötülerin yüzü sevinçle parlamaz.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر بەگلەر ئۆزى يامان بولسىلا، ئۇ ئەلدە يامانلارنىڭ يۈزىدە شادلىق جىلۋە قىلمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ بەگلەر ئىسىز بولماغىنچا ئىسىز ئول ئىلدە سەۋىنچىن قىزارتماز مەڭىز
Bu begler isiz bolmağınça isiz, ol ilde sevinçin kızartmaz meñiz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyler kötü olmadıkça, o memlekette kötülerin yüzü sevinçle parlamaz.
🇬🇧 EN 'Unless rulers themselves are corrupt, the faces of evildoers will never radiate with joy in that realm.'
#893 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
نە ياخشى نىزام قويدى بەگلەر بېگى،
يامانغا جازا يەردى زىندان تېگى.

'What an excellent law the King of kings established: for the wicked, the best remedy is the rod and the dungeon.'

Beylerin beyi ne iyi bir kanun vaz'etmiş, kötü için en iyi çâre sopa ve zindandır.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلەر بېگى بىر ياخشى قانۇن تۇرغۇزغانكى، يامان ئۈچۈن ئەڭ ياخشى چارە جازا ۋە زىنداندۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نە ئەدگۈ تۆرۈ ئۇردى بەگلەر بەگى ئىسىزكە بۇ قىن بەرگە زىندان يەگى
Ne edgü törü urdı begler begi, isizke bu kın berge zindân yegi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beylerin beyi ne iyi bir kanun vaz'etmiş, kötü için en iyi çâre sopa ve zindandır.
🇬🇧 EN 'What an excellent law the King of kings established: for the wicked, the best remedy is the rod and the dungeon.'
#894 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەگەر ياخشى بولسا خەلق باشچىسى،
پۈتۈن ياخشى بولۇر ئۇنىڭ ئىشچىسى.

'If the leader of the people is good, all his officials and servants become good as well.'

Eğer halkın başında bulunan kimse iyi olursa, onun bütün memurları da iyi olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر خەلقنىڭ باشچىسى ياخشى بولسا، ئۇنىڭ بارلىق خىزمەتچىلىرى ياخشى بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى ئەدگۈ بولسا بودۇن باشچىسى قامۇغ ئەدگۈ بولدى ئانىڭ ئىشچىسى
Kalı edgü bolsa bodun başçısı, kamuğ edgü boldı anıñ işçisi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer halkın başında bulunan kimse iyi olursa, onun bütün memurları da iyi olur.
🇬🇧 EN 'If the leader of the people is good, all his officials and servants become good as well.'
#895 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆزى ياخشى بولسا بۇ بەگلەر ئەگەر،
بېيىپ ھەممە خەلقى، جاھان تۈزىلەر.

'If rulers themselves are righteous, all their subjects prosper and the world is ordered with peace.'

ئەگەر بەگلەرنىڭ ئۆزلىرى ياخشى بولسا، پۈتۈن خەلقى بېيىيدۇ، دۇنيا تۈزىلىدۇ.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر بەگلەرنىڭ ئۆزلىرى ياخشى بولسا، پۈتۈن خەلقى بېيىيدۇ، دۇنيا تۈزىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆزى ياخشى بولسا بۇ بەگلەر ئەگەر. بېيىپ ھەممە خەلقى، جاھان تۈزىلەر.
ئۆزى ياخشى بولسا بۇ بەگلەر ئەگەر. / بېيىپ ھەممە خەلقى، جاھان تۈزىلەر.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئەگەر بەگلەرنىڭ ئۆزلىرى ياخشى بولسا، پۈتۈن خەلقى بېيىيدۇ، دۇنيا تۈزىلىدۇ.
🇬🇧 EN 'If rulers themselves are righteous, all their subjects prosper and the world is ordered with peace.'
#896 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە ئېيتتى ئايتولدى: ئۈقتۈم بۇنى،
ئەلىگە ئېيتتى سۆزنىڭ توغرىسىنى.

Ay-Toldi said: 'I understand this; the King has spoken words of absolute truth.'

Ay-Toldı tekrar dedi : — Bunları anladım, hükümdar bu sözleri doğru buyurdu.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى يەنە شۇنداق دېدى: بۇلارنى چۈشەندىم، ئەلىك بۇ سۆزلەرنى ناھايىتى توغرا ئېيتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا ئايدى ئاي تولدى ئۇقتۇم مۇنى ئىلىگ يارلىقادى بۇ سۆزلەر كۆنى
Yana aydı ay toldı uktum munı, ilig yarlıkadı bu sözler köni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı tekrar dedi : — Bunları anladım, hükümdar bu sözleri doğru buyurdu.
🇬🇧 EN Ay-Toldi said: 'I understand this; the King has spoken words of absolute truth.'
#897 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ياخشىنى كىشى بىلۈر ياخشى دەپ،
تونۇپ پايدىسىنى ھەم ئەيلەر تەلەپ.

'People recognize the good as good; knowing its benefits, they desire to practice it.'

بۇ ياخشىلىقلارنى كىشى ياخشى دەپ بىلىدۇ، پايدىلىق بولغىنى ئۈچۈن شۇنداق قىلىشنى خالايدۇ.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ ياخشىلىقلارنى كىشى ياخشى دەپ بىلىدۇ، پايدىلىق بولغىنى ئۈچۈن شۇنداق قىلىشنى خالايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ياخشىنى كىشى بىلۈر ياخشى دەپ، تونۇپ پايدىسىنى ھەم ئەيلەر تەلەپ.
بۇ ياخشىنى كىشى بىلۈر ياخشى دەپ، / تونۇپ پايدىسىنى ھەم ئەيلەر تەلەپ.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR بۇ ياخشىلىقلارنى كىشى ياخشى دەپ بىلىدۇ، پايدىلىق بولغىنى ئۈچۈن شۇنداق قىلىشنى خالايدۇ.
🇬🇧 EN 'People recognize the good as good; knowing its benefits, they desire to practice it.'
#898 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
سۆيۈپ ھەممە ئادەم ئۇنى ئارزۇلار،
لېكىن ئىستىگەنلەر نېچۈكمۇ تاپار.

'Every human being loves and seeks goodness; how then does one who desires it attain it?'

Bu iyiyi insan iyi olarak tanır ve faydalı olduğu için, yapılmasını ister.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇنى پۈتۈن ئىنسان سۆيىدۇ، خالايدۇ، ئارزۇ قىلىدۇ، ئۇنى ئىستىگەنلەر ئۇنىڭغا قانداق ئېرىشىدۇ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئەدگۈگ بىلىر ئول كىشى ئەدگۈ تەپ ئاسىغلىغ ئەرۈرىن مۇنى قىلغۇ تەپ
Bu edgüg bilir ol kişi edgü tep, asığlığ erürin munı kılğu tep
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu iyiyi insan iyi olarak tanır ve faydalı olduğu için, yapılmasını ister.
🇬🇧 EN 'Every human being loves and seeks goodness; how then does one who desires it attain it?'
#899 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگە ئېيتتى: ياخشى ئۇ نادىر ئېرۇر،
نادىرنى نادىرلارلا ئۈمىد قىلۇر.

The King answered: 'Goodness is a distinguished treasure; and distinguished things are sought only by noble souls.'

Hükümdar : — iyi mümtaz bir şeydir — dedi — mümtaz bir şeyi ise, dâima bü vasfı hâiz olanlar ister.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىك ئېيتتى: ياخشىلىق ئېسىل نەرسىدۇر، ئېسىل نەرسىنى دائىم ئېسىل كىشىلەر خالايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ ئايدى ئەدگۈ تالۇ نەڭ-تۇرۇر تالۇ نەڭى تۇتچى تالۇلار قولۇر
İlig aydı edgü talu neñ-turur, talu neñi tutçı talular kolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar : — iyi mümtaz bir şeydir — dedi — mümtaz bir şeyi ise, dâima bü vasfı hâiz olanlar ister.
🇬🇧 EN The King answered: 'Goodness is a distinguished treasure; and distinguished things are sought only by noble souls.'
#900 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمىكى نادىر بولسا، ئۇ خىل بولۇر،
ئۇنى قىلماقمۇ ئانچە مۈشكۈل تۈرۈر.

'Whatever is noble, rare, and precious requires great effort and hardship to achieve.'

Hangi şey mümtaz, nâdir ve değerli ise, onu gerçekleştirmek de hiç kolay değildir.

نەسرىي يەشمىسى:
قايسى نەرسە ئېسىل، نادىر ۋە قەدىرلىك بولسا، ئۇنى ئەمەلگە ئاشۇرۇش بارچە كىشىگە ئېغىر چۈشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ نەڭ تالۇ بولسا ئۈدرۈم ئاغىر ئانىڭ قىلماقى بارچا ئۆزكە ئاغىر
Kayu neñ talu bolsa üdrüm ağır, anıñ kılmakı barça özke ağır
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hangi şey mümtaz, nâdir ve değerli ise, onu gerçekleştirmek de hiç kolay değildir.
🇬🇧 EN 'Whatever is noble, rare, and precious requires great effort and hardship to achieve.'
#901 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
يامانلىق قەدىرسىز، قىلغان خار ھامان،
يامان ئىشنى قىلغان ھەمىشە يامان.

'Evil is base, and he who commits it is base; vile deeds are worthless and lead ever unto ruin.'

Kötülük değersiz bir şey olduğu için, onu yapan da değersizdir, fena iş değersizdir ve dâima- kötü olacaktır.

نەسرىي يەشمىسى:
يامانلىق ۋە ئۇنى قىلغۇچىلار قەدىرسىزدۇر، ياۋۇز ئىشمۇ قەدىرسىزدۇر، ئۇ يامانلىققا ئېلىپ بارىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇سىزلىك ئۇچۇز ئول ئانى قىلداچى ياۋۇز ئىش ئۇچۇز ئول ئىسىز بولداچى
İsizlik uçuz ol anı kıldaçı, yavuz iş uçuz ol isiz boldaçı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kötülük değersiz bir şey olduğu için, onu yapan da değersizdir, fena iş değersizdir ve dâima- kötü olacaktır.
🇬🇧 EN 'Evil is base, and he who commits it is base; vile deeds are worthless and lead ever unto ruin.'
#902 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمىكى قەدىرسىز ئۇ، يەردە ياتۇر،
ئاغى2 - چۈز قىممەتلىك ئۇ تۆرنى ئالۇر.

'Whatever is worthless lies abandoned on the ground; but precious silk and Chinese brocade reside in the seat of honor.'

Hangi şey değersiz ise, ona kimse bakmaz bile, ipekli ve ağır çin kumaşları, değerli olduğu için, baş-köşede yer alır.

نەسرىي يەشمىسى:
قانداق نەرسە قەدىرسىز بولسا، يەردە ياتىدۇ، تاۋار دۇردۇن قىممەتلىك بولغاچقا، تۆردە تۇرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ نەڭ ئۇچۇز بولسا يەردە ياتۇر ئاغى چۇز ئاغىر بولدى تۆردە ياتۇر
Kayu neñ uçuz bolsa yerde yatur, ağı çuz ağır boldı törde yatur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hangi şey değersiz ise, ona kimse bakmaz bile, ipekli ve ağır çin kumaşları, değerli olduğu için, baş-köşede yer alır.
🇬🇧 EN 'Whatever is worthless lies abandoned on the ground; but precious silk and Chinese brocade reside in the seat of honor.'
#903 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئېرۇر ياخشىلىق ئۆرلىگەندەك ئېغىر،
يامان ئىش چۈشۈشتەك، ئاساندۇر ئاخىر.

'Doing good is like climbing a steep ascent—it is arduous; while evil is like running downhill—it is easy to fall into.'

îyi — yokuş tırmanmak gibidir, güçtür, kötü şey — iniş gibidir, kolayca elde edilir.

نەسرىي يەشمىسى:
ياخشىلىق يۇقىرىغا چىقىشتەك ئېغىر ئىشتۇر، يامانلىق تۆۋەنگە چۈشۈشتەك، ئېرىشمەك ئاساندۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئەدگۈ ئاغىش تەگ ئاغىر ئاغغۇقا ياۋۇز نەڭ ئەىش ئول ئۇچۇز بۇلغۇقا
Bu edgü ağış teg ağır ağğuka, yavuz neñ eiş ol uçuz bulğuka
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR îyi — yokuş tırmanmak gibidir, güçtür, kötü şey — iniş gibidir, kolayca elde edilir.
🇬🇧 EN 'Doing good is like climbing a steep ascent—it is arduous; while evil is like running downhill—it is easy to fall into.'
#904 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىل ئېيتتى بىر سۆز ئۇڭا ئوخشىتىپ،
ئاقىلنىڭ سۆزىن تۆت، ئۇنىڭ نەپئى كۆپ.

Reason illustrated this through a wise proverb; whoever heeds the words of the wise reaps immense benefit:

Bak, akıl buna benzer bir söz söylemiştir, akıllının sözü tutulursa faydası çoktur.

نەسرىي يەشمىسى:
قارا، ئەقىل بۇنىڭغا تەقلىدتەن بىر سۆز ئېيتقانكى، ئەقىللىقنىڭ سۆزىگە ئەمەل قىلسا، پايدىسى كۆپتۇر:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەتۈ سۆزلەدى كۆر ئۇقۇش ئۇقۇشلۇغ سۆزى تۇتسا ئاسغى ئۈكۈش
Muñar meñzetü sözledi kör ukuş, ukuşluğ sözi tutsa asğı üküş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bak, akıl buna benzer bir söz söylemiştir, akıllının sözü tutulursa faydası çoktur.
🇬🇧 EN Reason illustrated this through a wise proverb; whoever heeds the words of the wise reaps immense benefit:
#905 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ياخشىلىق ئۆرلەشتەك، چىقالماس كىشى،
قىلالمايدۇ ھەركىم بۇ ئۆرلەش ئىشى.

'Goodness is like an uphill climb: not everyone can ascend it; nor can any ordinary person accomplish this feat.'

”ياخشىلىق يۇقىرىغا چىقىشتەك ئىش، ھەممە كىشى چىقالمايدۇ، بۇ ئىشنى قىلىمەن دەپمۇ ھەممە ئىنسان قىلالمايدۇ.

نەسرىي يەشمىسى:
”ياخشىلىق يۇقىرىغا چىقىشتەك ئىش، ھەممە كىشى چىقالمايدۇ، بۇ ئىشنى قىلىمەن دەپمۇ ھەممە ئىنسان قىلالمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ياخشىلىق ئۆرلەشتەك، چىقالماس كىشى، قىلالمايدۇ ھەركىم بۇ ئۆرلەش ئىشى.
ياخشىلىق ئۆرلەشتەك، چىقالماس كىشى، / قىلالمايدۇ ھەركىم بۇ ئۆرلەش ئىشى.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ”ياخشىلىق يۇقىرىغا چىقىشتەك ئىش، ھەممە كىشى چىقالمايدۇ، بۇ ئىشنى قىلىمەن دەپمۇ ھەممە ئىنسان قىلالمايدۇ.
🇬🇧 EN 'Goodness is like an uphill climb: not everyone can ascend it; nor can any ordinary person accomplish this feat.'
#906 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
قەدىرلىك ئىشلارنى قىلماقلىق قىيىن، قىلالماس بۇ ئىشنى بىلىمسىز كىشى،
ئايتولدىنىڭ ئەلىككە سوتالى.

'Goodness is like a steep ascent: not everyone can climb it; ordinary people cannot perform this work without devotion.'

iyi — yokuşa çıkmak gibidir, her kes yükselemez, uğraşmakla değme insan bu işi yapamaz.

نەسرىي يەشمىسى:
قەدىرلىك بولغان ھەرقانداق نەرسىنى بېجىرىش ئېغىرغا چۈشىدۇ. بىلىمسىز ۋە نادانلار بۇنى ئادا قىلالمايدۇ.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاغىش تەگ بۇ ئەدگۈ ئاغۇماز كىشى تەگىپ تەگمە يالڭۇق قىلۇماز ئىشى
Ağış teg bu edgü ağumaz kişi, tegip tegme yalñuk kılumaz işi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR iyi — yokuşa çıkmak gibidir, her kes yükselemez, uğraşmakla değme insan bu işi yapamaz.
🇬🇧 EN 'Goodness is like a steep ascent: not everyone can climb it; ordinary people cannot perform this work without devotion.'
#907 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
م... بۇ ئايتولدى ئېيتتى: ئەي ئەلىگ قۇتى،
ئىكەن شۇنچە ماختاشتا ياخشىلىق ئېتى.

Ay-Toldi said: 'O fortunate King! Since goodness has won such renown and praise,'

Ay-Toldı :— Ey devletli hükümdar — dedi— iyi bu derece nâm ve şöhret kazanmıştır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى ئېيتتى: ئەي دۆلەتمەن ئەلىگ، ياخشىلىق شۇ قەدەر نام ۋە مەدھىيىگە ئېرىشكەن ئىكەن،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئاي تولدى ئايدى ئاي ئىلىگ قۇتى بۇ ئۆگدى بىلە مۇنچا ئەدگۈ ئاتى
Bu ay toldı aydı ay ilig kutı, bu ögdi bile munça edgü atı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı :— Ey devletli hükümdar — dedi— iyi bu derece nâm ve şöhret kazanmıştır.
🇬🇧 EN Ay-Toldi said: 'O fortunate King! Since goodness has won such renown and praise,'
#908 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
قۇسۇرى بارمىكىن كىشى دەيدىغان،
ئاقىللار بىلىپ بايقىيالايدىغان.

'Does it have any shortcoming that critics speak of, which the discerning might observe?'

ئۇنىڭمۇ ئىنسانلار سۆزلىگۈدەك قۇسۇرى بارمۇ، پاراسەتلىك لەر ئۇنى ئۇقامدۇ، نېمە ئىكەنلىكىنى بىلەمدۇ؟

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇنىڭمۇ ئىنسانلار سۆزلىگۈدەك قۇسۇرى بارمۇ، پاراسەتلىك لەر ئۇنى ئۇقامدۇ، نېمە ئىكەنلىكىنى بىلەمدۇ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قۇسۇرى بارمىكىن كىشى دەيدىغان؟ ئاقىللار بىلىپ بايقىيالايدىغان؟
قۇسۇرى بارمىكىن كىشى دەيدىغان؟ / ئاقىللار بىلىپ بايقىيالايدىغان؟
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئۇنىڭمۇ ئىنسانلار سۆزلىگۈدەك قۇسۇرى بارمۇ، پاراسەتلىك لەر ئۇنى ئۇقامدۇ، نېمە ئىكەنلىكىنى بىلەمدۇ؟
🇬🇧 EN 'Does it have any shortcoming that critics speak of, which the discerning might observe?'
#909 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: ياخشى ھامان ماختىلۇر،
يامانلار بۇنى بىر قۇسۇر دەپ بىلۇر.

The King said: 'Goodness is ever praised; but the wicked seek to find fault in it through these pretexts:'

Hükümdar dedi : — iyi dâima öğülür, kötüler onda şu kusurları bulurlar.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: ياخشىلىق دائىم ماختىلىدۇ، يامانلار بولسا ئۇنىڭدىن قۇسۇر تاپماقچى بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ ئايدى ئەدگۈ تۇچى ئۆگدىلۈر مۈنى بۇ ئىسىزلەر ئارا ساۋلانۇر
İlig aydı edgü tuçı ögdilür, müni bu isizler ara savlanur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar dedi : — iyi dâima öğülür, kötüler onda şu kusurları bulurlar.
🇬🇧 EN The King said: 'Goodness is ever praised; but the wicked seek to find fault in it through these pretexts:'
#910 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
يېقىندۇر كىشىگە كىشى ھەر زامان،
ئىش يوقتۇر ياخشىغا، يولىسا يامان.

'They say: The good person lives close to others, yet without the wicked, the good would have no deed to perform.'

insan insana dâima yakın yaşar, kötü olmasa, iyi yapacak iş bulmaz.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشىلەرگە دائىم يېقىنلىق قىلغۇچى ئەرمۇ، ئەگەر يامانلار بولمىسا، ياخشى ئىش قىلالمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ياقىنلىق قىلۇر ئەر كىشىكە تۇشى ياۋۇز بولماسا قىلماز ئەدگۈ ئىشى
Yakınlık kılur er kişike tuşı, yavuz bolmasa kılmaz edgü işi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insan insana dâima yakın yaşar, kötü olmasa, iyi yapacak iş bulmaz.
🇬🇧 EN 'They say: The good person lives close to others, yet without the wicked, the good would have no deed to perform.'
#911 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
يامانلار كۈرەشتە يېڭىلغان ئۈچۈن،
قىلار قەست يورۇتماسقا ياخشىغا كۈن.

'Because they are weakened in this struggle, the wicked seek everywhere to cast a shadow over the good man's day.'

Bu çatışmada zayıf kaldıklarından dolayı, kötüler her yerde iyinin gününü gölgelemek isterler.

نەسرىي يەشمىسى:
يامانلار خورلانغانلىقى ۋە كەمسىتىلگەنلىكى ئۈچۈن، ياخشىلارغا كۈن بەرمەيدۇ، ياراتماي يۈرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ساتغاغ باسىنچاق ئۈچۈن ئەدگۈنى ئىسىزلەر يەرىپ كۆر يارۇتماز كۈنى
Bu satğağ basınçak üçün edgüni, isizler yerip kör yarutmaz küni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu çatışmada zayıf kaldıklarından dolayı, kötüler her yerde iyinin gününü gölgelemek isterler.
🇬🇧 EN 'Because they are weakened in this struggle, the wicked seek everywhere to cast a shadow over the good man's day.'
#912 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ياخشىلىق تىلىگەن ياخشىلىق قىلۇر. زەئىپ،
پەس - خۇنۇكلەرگە باقماس بولۇر.

'Whoever desires goodness practices good, paying no heed to conflict or weakness.'

Kim iyilik dilerse, iyilik eder, çatışmaya veya zayıflığa bakmaz.

نەسرىي يەشمىسى:
كىم ياخشىلىقنى خالىسا ياخشىلىق قىلىدۇ، خورلاش ۋە كەمسىتىلىشكە پىسەنت قىلمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىم ئەدگۈ تىلەر ئەرسە ئەدگۈ قىلۇر باسىنچاق يا ساتغاغقا باقماز بولۇر
Kim edgü tiler erse edgü kılur, basınçak ya satğağka bakmaz bolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kim iyilik dilerse, iyilik eder, çatışmaya veya zayıflığa bakmaz.
🇬🇧 EN 'Whoever desires goodness practices good, paying no heed to conflict or weakness.'
#913 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
كىمىكى تىلسە بۇ كۈن خۇشلىقىن،
يامانلىق قىلىپ تاڭلا يەر قايغۇسىن.

'Whoever seeks only today's fleeting pleasure commits evil, and tomorrow he shall taste bitter sorrow.'

Kim sâdece bugünlük rahatını düşünürse, o kötülük yapar, fakat yarın kaygı çeker.

نەسرىي يەشمىسى:
كىمكى بۈگۈنكى شادلىقنىڭ تىلىسە، ئۇ يامانلىق قىلىدۇ، كېيىن قايغۇرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىم ئەرسە بۇ كۈنلۈك تىلەسە سەۋىنچ ئىسىزلىك قىلۇر ئول يارىن يەر ساقىنچ
Kim erse bu künlük tilese sevinç, isizlik kılur ol yarın yer sakınç
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kim sâdece bugünlük rahatını düşünürse, o kötülük yapar, fakat yarın kaygı çeker.
🇬🇧 EN 'Whoever seeks only today's fleeting pleasure commits evil, and tomorrow he shall taste bitter sorrow.'
#914 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەر ياخشىلىق تىلىگەن كىشى،
پۈتۈن ياخشىلىقنى قىل ئۆزنىڭ ئەشى.

Hear what the seeker of goodness declared: 'Do good at all times, and make goodness your constant companion!'

iyilik dileyen insan ne der, dinle, dâima iyilik et, o senden ayrılmayan bir arkadaşın olsun.

نەسرىي يەشمىسى:
ياخشىلىق تىلىگۈچى نېمە دەيدۇ، ئاڭلا، دائىم ياخشىلىق قىل، ياخشىلىقنى ئۆزۈڭگە ھەمراھ قىل:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئەدگۈ تىلەگلى نەگۈ تەر ئەشىت قامۇغ ئەدگۈلۈك قىل ئۆزۈڭكە ئىش ئىت
Bu edgü tilegli negü ter eşit, kamuğ edgülük kıl özüñke iş it
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR iyilik dileyen insan ne der, dinle, dâima iyilik et, o senden ayrılmayan bir arkadaşın olsun.
🇬🇧 EN Hear what the seeker of goodness declared: 'Do good at all times, and make goodness your constant companion!'
#915 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
زىيان يوق بۈگۈن ياخشىلىقتىن ساڭا،
بولۇر تاڭلا پايدا، بۈگۈن پۈت مۇڭا.

'Goodness brings you no loss today; believe today that on the morrow you shall reap its boundless reward.'

iyiliğin sana bugün hiç bir zararı yoktur;'fakat bugün inan ki, yarın onun faydasını göreceksin.

نەسرىي يەشمىسى:
ياخشىلىقنىڭ بۈگۈن ساڭا ھىچ زىيىنى يوقتۇر، بۈگۈن ئىشەنگىنكى، كېيىن ئۇنىڭ پايدىسى بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ياس ئەرمەز بۇ ئەدگۈ بۇ كۈنلۈك ساڭا يارىن بولغا ئاسغىڭ بۇ كۈن بۈت مۇڭا
Yas ermez bu edgü bu künlük saña, yarın bolğa asğıñ bu kün büt muña
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR iyiliğin sana bugün hiç bir zararı yoktur;'fakat bugün inan ki, yarın onun faydasını göreceksin.
🇬🇧 EN 'Goodness brings you no loss today; believe today that on the morrow you shall reap its boundless reward.'
#916 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆرۈنسە يامانلىق بۈگۈن پايدىلىق،
ئۇ تاڭلا زىياندۇر، بۇنى ئۇق ئېنىق.

'Even if evil appears profitable today, understand with your intellect that it brings ruin on the morrow.'

Kötülük bugün faydalı görünse bile, yarın orada bunun zararını görürsün, bunu düşünüp, idrâk et.

نەسرىي يەشمىسى:
يامانلىق بۈگۈن پايدىلىق تەك كۆرۈنسىمۇ، ئۇ ئەتە زىيان كەلتۈرىدۇ، بۇنى پاراسەت بىلەن ئۇققىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاسىغ كۆرنۈر ئەرسە ئىسىزلىك بۇ كۈن يارىن ياس قىلۇر ئاندا ئۇقغىل ئۆگۈن
Asığ körnür erse isizlik bu kün, yarın yas kılur anda ukğıl ögün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kötülük bugün faydalı görünse bile, yarın orada bunun zararını görürsün, bunu düşünüp, idrâk et.
🇬🇧 EN 'Even if evil appears profitable today, understand with your intellect that it brings ruin on the morrow.'
#917 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئېرۇر ياخشىلىق ئوڭ، يامانلىق ئۇ سول،
جەھەننەم سولۇڭدا، يېھىش ئوڭدا ئول.

'Goodness is on the right, and evil is on the left; on your left lies hell, while paradise rests on your right.'

iyilik sağ ve kötülük soldur, senin solunda cehennem vardır, cennet ise, sağdadır.

نەسرىي يەشمىسى:
ياخشىلىق ئوڭ بولسا، يامانلىق سولدۇر، سولۇڭدا دوزاخ، ئوڭ تەرىپىڭدە جەننەت بار.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئەدگۈ ئوڭ ئول كۆر ئىسىزلىك بۇ سول سولۇڭدىن تامۇ ئورنى ئۇشتماھ ئوڭ ئول
Bu edgü oñ ol kör isizlik bu sol, soluñdın tamu ornı uştmah oñ ol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR iyilik sağ ve kötülük soldur, senin solunda cehennem vardır, cennet ise, sağdadır.
🇬🇧 EN 'Goodness is on the right, and evil is on the left; on your left lies hell, while paradise rests on your right.'
#918 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ھۈزۈرلانسا قانچە يامانلار بۈگۈن،
قىيىنلار پۇشايمان بىلەن تاڭلا كۈن.

'However much the wicked enjoys comfort today, on the morrow he shall suffer in bitter remorse.'

Bugün kötü ne kadar huzur içinde olursa-olsun, yarın peşiman olur, azap çeker.

نەسرىي يەشمىسى:
يامانلار بۈگۈن قانچىلىك ھۇزۇرلانسىمۇ، ئەتىكى كۈندە ئۆكۈنچ بىلەن ئازاب چېكىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەچە مە ئەرەجلەنسە ئىسىز بۇ كۈن ئۆكۈنچ بىرلە ئەمگەر يارىنقى كۈنۈن
Neçe me erejlense isiz bu kün, ökünç birle emger yarınkı künün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bugün kötü ne kadar huzur içinde olursa-olsun, yarın peşiman olur, azap çeker.
🇬🇧 EN 'However much the wicked enjoys comfort today, on the morrow he shall suffer in bitter remorse.'
#919 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
خار ئولسا نېچەكىم، بۇ ياخشى كىشى،
ئۆكۈنمەس، تاڭلا كۈن بولۇر ھەل ئىشى.

'However much the good person is wronged today, on the morrow he shall feel no regret, but attain eternal peace.'

iyi insan ne kadar mağdur olursa-olsun, yarın orada peşiman olmaz ve huzura erer.

نەسرىي يەشمىسى:
ياخشى كىشى قانچىلىك خار بولسىمۇ، ئەتە ئۇ يەردە ئۆكۈنمەيدۇ، ئىش ئوڭۇشلۇق بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەچە ساتغاغ ئەرسە بۇ ئەدگۈ كىشى ئۆكۈنمەز يارىن ئاندا ئىتلۈر ئىشى
Neçe satğağ erse bu edgü kişi, ökünmez yarın anda itlür işi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR iyi insan ne kadar mağdur olursa-olsun, yarın orada peşiman olmaz ve huzura erer.
🇬🇧 EN 'However much the good person is wronged today, on the morrow he shall feel no regret, but attain eternal peace.'
#920 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇنى بىل ھەقىقەت، ئەي ئايتولدى سەن،
ئۆكۈنچىسىز مەن ئۆلسەم ياخشى ئات بىلەن.

Ay-Toldi, know this as absolute truth: If I depart from this world leaving a good name, I shall never have cause for regret.'

Ey Ay-Toldı, sen bunu hakikat bil, dünyada iyi ad bırakıp da göçersem, peşiman olmam.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي ئايتولدى، سەن بۇنى ھەققەت دەپ بىلگىنكى، ياخشى نام بىلەن ئۆلسەم، ئۆكۈنچىسىز بولمىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ھاقىقات مۇنى بىل ئاي ئاي تولدى سەن ئۆكۈنچسۈز-مەن ئەدگۈ ئاتىن ئۆلسە-مەن
Hakikat munı bil ay ay toldı sen, ökünçsüz-men edgü atın ölse-men
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey Ay-Toldı, sen bunu hakikat bil, dünyada iyi ad bırakıp da göçersem, peşiman olmam.
🇬🇧 EN Ay-Toldi, know this as absolute truth: If I depart from this world leaving a good name, I shall never have cause for regret.'
#921 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
تە ياخشى دېدى توغرا ئەرتىڭ تىلى،
دۇرۇس ئەر تىلىدۇر ئۇ سۆزنىڭ ئۆلى.

How beautifully the righteous man spoke; the tongue of the righteous lays the foundation for wisdom:

Doğru insan ne kadar güzel söz söylemiş, değerli söze temel atan doğru insanların dilidir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئادىل كىشى نەقەدەر ياخشى سۆزلەرنى ئېيتقان، ئادىل كىشىنىڭ تىلى سۆزگە ئۇل سالىدۇ:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نە ئەدگۈ سۆز ئايمىش كۆنى ئەر تىلى كۆنى ئەر تىلى ئۇردى سۆزكە ئۇلى
Ne edgü söz aymış köni er tili, köni er tili urdı sözke ulı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Doğru insan ne kadar güzel söz söylemiş, değerli söze temel atan doğru insanların dilidir.
🇬🇧 EN How beautifully the righteous man spoke; the tongue of the righteous lays the foundation for wisdom:
#922 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
كىمىكى يامانلاپ خارلار ياخشىنى،
ئەي ياخشى، مەن خالاپ ئىستەيمەن سېنى.

'However much the wicked despises you, O Goodness, I seek you with all my heart and yearn for you!'

Ey iyi, kötü seni istediği kadar hakîr görsün, ben seni isteyerek ararım.

نەسرىي يەشمىسى:
باشقىلار يامان دەپ ياخشىنى رەت قىلسا، ئەي ياخشى، مەن سېنى ئارزۇ قىلىپ تىلەيمەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىم ئەدگۈگ يەرەر ئەرسە ئىسىز بولۇپ تىلەر-مەن ئاي ئەدگۈ سەنى مەن قولۇپ
Kim edgüg yerer erse isiz bolup, tiler-men ay edgü seni men kolup
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey iyi, kötü seni istediği kadar hakîr görsün, ben seni isteyerek ararım.
🇬🇧 EN 'However much the wicked despises you, O Goodness, I seek you with all my heart and yearn for you!'
#923 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەي ياخشى، ساڭا كىم تويار، ئېيت ماڭا،
يېقىن كەل، مەن ئەمدى ئاچتۇرمەن ساڭا.

'Tell me, O Goodness, who could ever have enough of you? I am still hungry for you—come unto me!'

Ey iyi, bana söyle, sana kim doyar, ben ise, tamamen açım, şimdi bana gel.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي ياخشى، ئېيتقىنچۇ، ساڭا كىم تويىدۇ؟ قېنى بېرى كەل، مەن ساڭا تويىدىم، تېخى ئاچمەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاي ئەدگۈ ساڭار كىم تودار ئاي ماڭا بەرۈ كەلگىل ئەمدى مەن ئاچ-مەن ساڭا
Ay edgü sañar kim todar ay maña, berü kelgil emdi men aç-men saña
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey iyi, bana söyle, sana kim doyar, ben ise, tamamen açım, şimdi bana gel.
🇬🇧 EN 'Tell me, O Goodness, who could ever have enough of you? I am still hungry for you—come unto me!'
#924 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ھەرقانچە خارلانسا ئۇ ياخشى كىشى،
رىزا مەن بۇلايىن ئۇنىڭ يولدىشى.

'However poor the good person may be, I am well pleased to be the companion of the good.'

iyi insan ne kadar düşkün olursa-olsun, râziyim, yeter ki, ben bir iyinin arkadaşı olayım.

نەسرىي يەشمىسى:
ياخشى كىشى قانچىلىك خورلانغان بولسىمۇ، مەن شۇ ياخشى كىشى گە ھەمراھ بولۇشقا رازىمەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەچە ساتغاغ ئەرسە بۇ ئەدگۈ كىشى تاپى مەن بولايىن بۇ ئەدگۈ ئىشى
Neçe satğağ erse bu edgü kişi, tapı men bolayın bu edgü işi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR iyi insan ne kadar düşkün olursa-olsun, râziyim, yeter ki, ben bir iyinin arkadaşı olayım.
🇬🇧 EN 'However poor the good person may be, I am well pleased to be the companion of the good.'
#925 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
يامانلىق بىلە كەلسە بەگلىك ماڭا،
كېرەكمەس بۇ بەگلىك، قويارمەن ساڭا.

'If kingship should come to me through evil, I desire it not—let that kingship be yours!'

Beylik bana kötülük ile birlikte gelecekse, istemem, o beylik senin olsun.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلىك ماڭا يامانلىق بىلەن كېلىدىغان بولسا، بۇنداق بەگلىك كېرەك ئەمەس، ئۇنى ساڭا بەردىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇سىزلىك بىلە ئەرسە بەگلىك ماڭا كەرەكمەز بۇ بەگلىك قودۇر-مەن ساڭا
İsizlik bile erse beglik maña, kerekmez bu beglik kodur-men saña
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beylik bana kötülük ile birlikte gelecekse, istemem, o beylik senin olsun.
🇬🇧 EN 'If kingship should come to me through evil, I desire it not—let that kingship be yours!'
#926 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆرەرمەن كىشىنىڭ قىلىقى گەر يامان،
ھۇزۇرى ئېرۇر ئاز، كۆپى پۇشايمان.

'I see with my own eyes that human nature tends toward evil: its pleasure is brief, while its remorse is long.'

insanın tabiati kötüdür, bunu gözümle görüyorum, huzuru kısa fakat peşimanlığı uzun sürer.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشىنىڭ تەبىئىتى ياماندۇر، بۇنى ئۆز كۆزۈم بىلەن كۆرۈۋاتىمەن. ھالاۋىتى ناھايىتى قىسقا، ئۆكۈنچى ئۇزۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى قىلقى ئىسىز كۆرۈر-مەن كۆزۈن ئەرەجى ئاز ئول كۆر ئۆكۈنچى ئۇزۇن
Kişi kılkı isiz körür-men közün, ereji az ol kör ökünçi uzun
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insanın tabiati kötüdür, bunu gözümle görüyorum, huzuru kısa fakat peşimanlığı uzun sürer.
🇬🇧 EN 'I see with my own eyes that human nature tends toward evil: its pleasure is brief, while its remorse is long.'
#927 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
مۇڭا ئوخشىتىپ ئېيتتى شائىر بۇ سۆز،
چوڭايغاي ئوقۇساڭ، ئىتتىكىلىنىپ كۆز.

A poet spoke verses well-suited to this; read them with sharp insight and comprehend their meaning:

Şâir buna benzer bir söz söylemiştir, okursan, mânası anlaşılır, görüşünü keskinleştir.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنىڭغا تەقلىد قىلىپ شائىر بۇ سۆزنى ئېيتقان، ئۇنى ئوقۇساڭ مەنىسى ئېچىلىدۇ، كۆزۈڭنى ئۆتكۈر قىل:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەتۈ ئايدى شاىر بۇ سۆز ئوقىسا ئاچىلغاي يىتى قىل بۇ كۆز
Muñar meñzetü aydı şâir bu söz, okısa açılğay yiti kıl bu köz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şâir buna benzer bir söz söylemiştir, okursan, mânası anlaşılır, görüşünü keskinleştir.
🇬🇧 EN A poet spoke verses well-suited to this; read them with sharp insight and comprehend their meaning:
#928 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ياخشىلىق قىلىپ كىم ئۇندىن ئۆكۈنۈر،
يامان مىڭ ئاتانسا، پۇشايمان قىلۇر.

'Which good man has ever regretted doing good? Yet every notorious evildoer ends in bitter remorse.'

Bak, hangi iyi iyiliğinden dolayı peşiman olmuştur, kötü ne kadar şöhret sahibi olursa-olsun, sonunda peşiman olur.

نەسرىي يەشمىسى:
”قارا، قايسى ياخشى كىشى ياخشىلىقى ئۈچۈن ئۆكۈنىدۇ؟ ئاتانغان يامانلار ئاخىر قاتتىق پۇشايمان قىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ ئەدگۈ ئۆكنۈر كۆر ئەدگۈ ئۈچۈن ئاتىقمىش ئىسىز ئاھىر ئۆكنۈر كۈچۈن
Kayu edgü öknür kör edgü üçün, atıkmış isiz âhır öknür küçün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bak, hangi iyi iyiliğinden dolayı peşiman olmuştur, kötü ne kadar şöhret sahibi olursa-olsun, sonunda peşiman olur.
🇬🇧 EN 'Which good man has ever regretted doing good? Yet every notorious evildoer ends in bitter remorse.'
#929 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
يامانلىققا مۇمكىنچە قىل ياخشىلىق،
يامان قىلسا يامانلىق، پۇشايمان يانۇر.

'If you commit evil, the recompense of evil is regret; if you are able, repay evil with goodness!'

Kötülük edersen, kötülüğün karşılığı peşimanlıktır, elinden gelirse, kötülüğün ınâdma, iyilik yap.

نەسرىي يەشمىسى:
يامانلىق قىلسا، يامانلىقنىڭ جاۋابى ئۆكۈنچ بولىدۇ، قولۇڭدىن كەلسە يامانغا ياخشىلىق قىل، ئۆچ ئال.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇سىز قىلسا ئىسىز يانۇتى ئۆكۈنچ ئۇسا ئەدگۈلۈك قىل ئىسىزكە ئۆچۈن
İsiz kılsa isiz yanutı ökünç, usa edgülük kıl isizke öçün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kötülük edersen, kötülüğün karşılığı peşimanlıktır, elinden gelirse, kötülüğün ınâdma, iyilik yap.
🇬🇧 EN 'If you commit evil, the recompense of evil is regret; if you are able, repay evil with goodness!'
#930 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
نېچۈكمۇ مەدھىيەلەي يامان كىشىنى،
نېچۈكمۇ تىلەيىن يامان ئىشىنى.

'How could I ever praise an evil person? How could I ever desire an evil deed?'

Kötü insanı nasıl öğeyim, bu kötü işi nasıl arzu edeyim.

نەسرىي يەشمىسى:
يامان كىشىلەرنى قانداقمۇ ماختاي، نېمىشقىمۇ يامان ئىشنى ئارزۇ قىلاي؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەگ ئۆگەيىن بۇ ئىسىز كىشىگ نەگۈ تەگ تىلەيىن بۇ ئىسىز ئىشىگ
Negü teg ögeyin bu isiz kişig, negü teg tileyin bu isiz işig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kötü insanı nasıl öğeyim, bu kötü işi nasıl arzu edeyim.
🇬🇧 EN 'How could I ever praise an evil person? How could I ever desire an evil deed?'
#931 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
قوپاللىق، گۈستاخلىق، تەتۈرلۈك بولار،
ئەي ئۈلۈغ، يامانلار ئىشىدۇر ئۇلار.

'Arrogance, vulgarity, and obstinacy are the hallmarks of the wicked, O noble soul!'

Küstahlık, kabalık, aksilik hep kötülerin harektidir, ey büyük!

نەسرىي يەشمىسى:
ئەسكىلىك، پەسكەشلىك، جاھىللىقنىڭ ھەممىسى يامانلارنىڭ قىلىق ئادىتىدۇر، ئەي ئۇلۇغ كىشى .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئوتۇنلۇق بىۋالىق ياۋالىق قامۇغ ئىسىزلەر قىلىنچى بولۇر ئاي ئۇلۇغ
Otunluk bıvalık yavalık kamuğ, isizler kılınçı bolur ay uluğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Küstahlık, kabalık, aksilik hep kötülerin harektidir, ey büyük!
🇬🇧 EN 'Arrogance, vulgarity, and obstinacy are the hallmarks of the wicked, O noble soul!'
#932 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بالا، مېھنەت، پۇشايمان، زەخمەت، يىغا،
يامانلىق جاۋابى بولۇر، ئەي توڭا.

'Calamity, affliction, hardship, and tears of remorse are the wages of evil, O youth!'

Belâ, mihnet, zahmet, peşimanlık ve keder hep kötülüğün karşılığıdır, ey yiğit !

نەسرىي يەشمىسى:
بالا، ئازاب، مۇشەققەت ۋە ئۆكۈنچىلىك كۆز يېشى يامانلىق ئۈچۈن بېرىلگەن جاۋاب، ئەي يىگىت.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بەلا مىھنەت ئەمگەك ئۆكۈنچۈن سىغىت ئىسىزلىك يانۇتى بولۇر ئاي يەگىت
Belâ mihnet emgek ökünçün sığıt, isizlik yanutı bolur ay yegit
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Belâ, mihnet, zahmet, peşimanlık ve keder hep kötülüğün karşılığıdır, ey yiğit !
🇬🇧 EN 'Calamity, affliction, hardship, and tears of remorse are the wages of evil, O youth!'
#933 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
شۇڭا ياخشىنى مەن نېچۈك سۆيمەيسى،
نېچۈن ياخشى ئىشنى مەدھىي ئەتمەيسى.

'How then could I not love the good person? How could I not praise righteous deeds?'

Bu iyi insanı nasıl sevmeyeyim, bu iyi işi nasıl öğmeyeyım.

نەسرىي يەشمىسى:
قارا، بۇ ياخشى كىشىلەرنى قانداقمۇ سۆيمەي، بۇ ياخشى ئىشلارنى قانداقمۇ ماختىماي؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى سەۋمەيىن كۆر بۇ ئەدگۈ كىشىگ قالى ئۆگمەيىن مەن بۇ ئەدگۈ ئىشىگ
Kalı sevmeyin kör bu edgü kişig, kalı ögmeyin men bu edgü işig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu iyi insanı nasıl sevmeyeyim, bu iyi işi nasıl öğmeyeyım.
🇬🇧 EN 'How then could I not love the good person? How could I not praise righteous deeds?'
#934 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
سېخىيلىق، كىشىلىك، پايدا، ئەزگۈلۈك،
كېلۇرلار ياخشىدىن بۇلار بەلگىلىك.

'Generosity, humanity, benefit, and goodness undeniably flow from the good person.'

Cömertlik, insanlık, fayda ve iyiliğin hep iyi insandan geldiği şüphesizdir.

نەسرىي يەشمىسى:
سېخىيلىق، ئادەمگەرچىلىك، مەنپەئەت ۋە ياخشىلىق، ئېنىقكى، ياخشى كىشىلەردىن كېلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاقىلىق كىشىلىك ئاسىغ ئەدگۈلۈك بۇ ئەدگۈ كىشىدىن كەلىر بەلگۈلۈگ
Akılık kişilik asığ edgülük, bu edgü kişidin kelir belgülüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Cömertlik, insanlık, fayda ve iyiliğin hep iyi insandan geldiği şüphesizdir.
🇬🇧 EN 'Generosity, humanity, benefit, and goodness undeniably flow from the good person.'
#935 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ياخشى كىشى بارچە ئەش ياخشىسى،
ئېرۇر ياخشى ئىش ھەممە ئىش ياخشىسى.

'The good person is the finest of companions; and a righteous deed is the noblest of all actions.'

İyi insan arkadaşların en iyisidir, iyi iş işlerin en iyisidir.

نەسرىي يەشمىسى:
ياخشى كىشى دوستلار ئىچىدىكى ئەڭ ئەۋزىلىدۇر، ياخشى ئىش ئىشلارنىڭ ئەڭ ئەۋزىلىدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئەدگۈ كىشى بارچا ئىش ئەدگۈسى بۇ ئەدگۈ ئىش ئول بارچا ئىش ئەدگۈسى
Bu edgü kişi barça iş edgüsi, bu edgü iş ol barça iş edgüsi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İyi insan arkadaşların en iyisidir, iyi iş işlerin en iyisidir.
🇬🇧 EN 'The good person is the finest of companions; and a righteous deed is the noblest of all actions.'
#936 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ھەمراھ ياخشى بولسا نېمە كۈتسەڭ كۈت،
تاپايسىن دېسەڭ يول، ھەمراھ ياخشى تۈت.

'If your companion is good, you may ask whatever you will; to keep your path open, you need a noble companion.'

Arkadaşın iyi ise, ne istersen iste, yolunun açık olması için iyi arkadaş lâzımdır.

نەسرىي يەشمىسى:
دوستۇڭ ياخشى بولسا، نېمە خالىساڭ قىلالايسەن، ياخشى يول تېپىش ئۈچۈن ياخشى دوست كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇شىڭ ئەدگۈ بولسا نەگۈ قولسا قول ئىش ئەدگۈ كەرەك ئول ئۆزۈڭ بۇلسا يول
İşiñ edgü bolsa negü kolsa kol, iş edgü kerek ol özüñ bulsa yol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Arkadaşın iyi ise, ne istersen iste, yolunun açık olması için iyi arkadaş lâzımdır.
🇬🇧 EN 'If your companion is good, you may ask whatever you will; to keep your path open, you need a noble companion.'
#937 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
راھەت، نېمەت، ئارزۇ، قۇۋانچ ھەم ھۈزۈر،
بۇلارغا جاۋاب شۇ، خۇشاللىق بولۇر.

'Peace, aspirations, bounty, security, comfort, and joy are the rewards of goodness.'

Huzur, arzu, nimet, emniyet, rahat ve bu neş'e, sevinç, hep iyiliğin karşılığıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ھۇزۇر ھالاۋەت، ئارزۇ، نېمەت، غۇرۇر ۋە خۇشال خۇراملىق ياخشىلىقنىڭ جاۋابى بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەرەج ئارزۇ نىمەت كۈۋەنچىن ئاۋىنچ بۇ ئەدگۈ يانۇتى بولۇر بۇ سەۋىنچ
Erej ârzû nimet küvençin avınç, bu edgü yanutı bolur bu sevinç
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Huzur, arzu, nimet, emniyet, rahat ve bu neş'e, sevinç, hep iyiliğin karşılığıdır.
🇬🇧 EN 'Peace, aspirations, bounty, security, comfort, and joy are the rewards of goodness.'
#938 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: ئايتولدى، ئۇققىن سۆزۈم،
جاۋاب قىلدىم ئېيتقان سۆزۈڭگە ئۆزۈم.

The King concluded: 'O Ay-Toldi, comprehend these words; thus have I answered all that you asked of me.'

ئەلگ ئېيتتى: ئايتولدى، بۇ سۆزلەرنى ئۇققىن، سورىغان سوئالىڭغا شۇنداق جاۋاب بەردىم.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلگ ئېيتتى: ئايتولدى، بۇ سۆزلەرنى ئۇققىن، سورىغان سوئالىڭغا شۇنداق جاۋاب بەردىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەلىگ ئېيتتى: ئايتولدى، ئۇققىن سۆزۈم، جاۋاب قىلدىم ئېيتقان سۆزۈڭگە ئۆزۈم.
ئەلىگ ئېيتتى: ئايتولدى، ئۇققىن سۆزۈم، / جاۋاب قىلدىم ئېيتقان سۆزۈڭگە ئۆزۈم.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئەلگ ئېيتتى: ئايتولدى، بۇ سۆزلەرنى ئۇققىن، سورىغان سوئالىڭغا شۇنداق جاۋاب بەردىم.
🇬🇧 EN The King concluded: 'O Ay-Toldi, comprehend these words; thus have I answered all that you asked of me.'
#939 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
يەر ئۆپتى ئايتولدى، تىك تۈردى شۇ ئان،
دېدى: ئەي ياخشى قانۇن، ساھىبقىران.

Ay-Toldi kissed the ground, arose, and said: 'O sacred Fortune! O Just Law!'

Ay-Toldı yer öptü, ayağa kalktı ve:— Ey aziz ikbâl, ey iyi kanun dedi.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى يەر ئۆپۈپ، ئورنىدىن تۇردى ۋە دېدى: ئەي مۇقەددەس بەخت، ئەي ياخشى قانۇن،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يەر ئۆپتى كۆر ئاي تولدى تۇردى ئۆرۈ ئايۇر ئاي ئىدۇق قۇت ئاي ئەدگۈ تۆرۈ
Yer öpti kör ay toldı turdı örü, ayur ay ıduk kut ay edgü törü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı yer öptü, ayağa kalktı ve:— Ey aziz ikbâl, ey iyi kanun dedi.
🇬🇧 EN Ay-Toldi kissed the ground, arose, and said: 'O sacred Fortune! O Just Law!'
#940 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
جاھان قۇدرىتىن تاپتىڭ، ئۇزارسۇن يېشىڭ،
ھۇزۇر ياخشىلىقتا تىنچ ئولسۇن بېشىڭ.

'You have attained supreme dominion over the realm; may your life be long, and may you dwell in peace, health, and welfare!'

Dünya kudretini elde ettin, ömrün uzun olsun, huzur ve iyilik içinde başın esen olsun.

نەسرىي يەشمىسى:
دۇنيانىڭ ھاكىمى بولدۇڭ، ئۆمرۈڭ ئۇزۇن بولسۇن، ھالاۋەت ۋە ياخشىلىق ئىچىدە بېشىڭ ئامان بولسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاجۇن ئەركى بۇلدۇر ئۇزۇن بولسۇ ياش ئەرەج ئەدگۈ بىرلە ئەسەن بولسۇ باش
Ajun erki buldur uzun bolsu yaş, erej edgü birle esen bolsu baş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dünya kudretini elde ettin, ömrün uzun olsun, huzur ve iyilik içinde başın esen olsun.
🇬🇧 EN 'You have attained supreme dominion over the realm; may your life be long, and may you dwell in peace, health, and welfare!'
#941 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ساق ئولسۇن بەگلىكىڭ بۈيۈكلۈك بىلە،
ياشا سەن ھۇزۇردا سۆيۈنۈپ كۈلە.

'May your sovereignty and majesty never suffer decline; may you live in contentment and rejoice with joy!'

Beyliğin ve ihtişamın zeval bulmasın, ömrün rahatlık ve sevinç içinde geçsin.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلىكىڭ ۋە سەلتەنىتىڭ بۇزۇلمىسۇن، شاد خۇرام كۈلۈپ، راھەتتە ياشا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇزۇلماسۇ بەگلىك بەدۈكلۈك بىلە ئاۋىنچىن تىرىلگىل سەۋىنچىن كۈلە
Buzulmasu beglik bedüklük bile, avınçın tirilgil sevinçin küle
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyliğin ve ihtişamın zeval bulmasın, ömrün rahatlık ve sevinç içinde geçsin.
🇬🇧 EN 'May your sovereignty and majesty never suffer decline; may you live in contentment and rejoice with joy!'
#942 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇلۇغلۇق بىلەن بول تولا ئەلگە بەگ،
بۇ كۈچ بىرلە بەگلىك ئۇلى بولسۇن بەك.

'Rule over many lands in greatness and might; through this strength, may the foundation of your reign be firm as bedrock!'

Kudret ve azametle bir çok illere hâkim ol, beyliğinin temeli, bu kuvvet sayesinde, sağlam olsun.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇلۇغلۇق بىلەن كۆپ ئەللەرگە ھاكىم بول، بەگلىكىڭنىڭ ئۇلى قۇدرىتىڭ بىلەن مۇستەھكەم بولسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇلۇغلۇق بىلە بۇل ئۈكۈش ئىلكە ئەرك بۇ ئەرك بىرلە بەگلىك ئۇلى بولسۇ بەرك
Uluğluk bile bul üküş ilke erk, bu erk birle beglik ulı bolsu berk
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kudret ve azametle bir çok illere hâkim ol, beyliğinin temeli, bu kuvvet sayesinde, sağlam olsun.
🇬🇧 EN 'Rule over many lands in greatness and might; through this strength, may the foundation of your reign be firm as bedrock!'
#943 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئېقىپ كەلسۇن ئارزۇ قۇرۇماس بولۇپ،
تۇرسۇن ئىشىكتە دۆلەت قېرىماس بولۇپ.

'May your desires flow unto you like an unceasing river; and may royal fortune stand at your gate like an ageless servant!'

Arzun, kurumayan ırmak gibi, akıp-gelsin, saadetin, ihtiyarlamayan bir hizmetkâr gibi, daimî kapında dursun.

نەسرىي يەشمىسى:
ئارزۇلىرىڭ قۇرىماس ئېقىندەك ئېقىپ تۇرسۇن، دۆلەت قېرىماس خىزمەتچىدەك دائىم ئىشىكىڭدە تۇرسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاقا كەلسۈ ئارزۇ قۇرىماز بولۇپ قاپۇغ تۇتسۇ دەۋلەت قارىماز بولۇپ
Aka kelsü ârzû kurımaz bolup, kapuğ tutsu devlet karımaz bolup
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Arzun, kurumayan ırmak gibi, akıp-gelsin, saadetin, ihtiyarlamayan bir hizmetkâr gibi, daimî kapında dursun.
🇬🇧 EN 'May your desires flow unto you like an unceasing river; and may royal fortune stand at your gate like an ageless servant!'
#944 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
يىغىلسۇن ساڭا ھەممە خۇشلۇق كېلىپ،
ئەلەم ئىچرە دۈشمەنلەر ئولسۇن سىزىپ.

'May all blessings gather unto you, and may your enemies pine away and perish in sorrow!'

Bütün sevinçlerin hepsi sana gelsin, düşmanın endişe içinde, eriyip bitsin.

نەسرىي يەشمىسى:
بارلىق خۇشاللىقنىڭ ھەممىسى ساڭىلا كەلسۇن، دۈشمەنلەر قايغۇ بىلەن زەئىپلىشىپ ئۆلسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەۋىنچ بارچا يۇمغى ساڭا كەلسۈنى ساقىنچ بىرلە دۈشمان سىزىپ ئۆلسۈنى
Sevinç barça yumğı saña kelsüni, sakınç birle düşman sızıp ölsüni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bütün sevinçlerin hepsi sana gelsin, düşmanın endişe içinde, eriyip bitsin.
🇬🇧 EN 'May all blessings gather unto you, and may your enemies pine away and perish in sorrow!'
#945 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
لايىقتۇر خىزمىتىڭ كىم قىلسا ساڭا،
ئېچىلۇر بەختىنىڭ ئىشىكى ئاڭا.

'You are worthy of every man's service; and when one serves the worthy, the gates of fortune open wide.'

Sen her kesin hizmetine lâyıksın, lâyık olana hizmet edilirse, saadet kapısı açılır.

نەسرىي يەشمىسى:
سەن ھەركىمنىڭ خىزمەت قىلىشىغا ئەرزىيسەن، ئەرزىگەن كىشىگە خىزمەت قىلسا، بەخت ئىشىك ئاچىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەزا ئول ساڭا كىم تاپىنسا تاپۇغ سەزاقا تاپىنسا ئاچار قۇت قاپۇغ
Sezâ ol saña kim tapınsa tapuğ, sezâka tapınsa açar kut kapuğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sen her kesin hizmetine lâyıksın, lâyık olana hizmet edilirse, saadet kapısı açılır.
🇬🇧 EN 'You are worthy of every man's service; and when one serves the worthy, the gates of fortune open wide.'
#946 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
تېمە دەيدۇ، ئاڭلا، خىزمەت قىلغان ئەر،
خىزمەت بىرلە ئارزۇ - تىلەك تاپقان ئەر.

Hear what the man who rendered worthy service and attained his desires said:

Hizmet etmiş ve hizmet ile arzu ve dileğine kavuşmuş olan insan ne der, dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەت كۆرسەتكەن ۋە خىزمىتى بىلەن ئارزۇ تىلىكىگە ئېرىشكەن كىشى نېمە دەيدۇ، ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل تاپۇغ قىلمىش ئەر تاپۇغ بىرلە ئارزۇ تىلەك بۇلمىش ئەر
Negü ter eşitgil tapuğ kılmış er, tapuğ birle ârzû tilek bulmış er
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmet etmiş ve hizmet ile arzu ve dileğine kavuşmuş olan insan ne der, dinle.
🇬🇧 EN Hear what the man who rendered worthy service and attained his desires said:
#947 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
خىزمەت قىلما، قىلساڭ لايىق بەگكە قىل،
لايىق بەگ بىلۇر ئۇ خادىم ھەققىن، بىل.

'Do not serve carelessly; but if you serve, serve the worthy; for the worthy ruler recognizes the true rights of his servant.'

Hizmet etme, edersen, lâyık olana hizmet et, lâyık olan bey hizmetkârın hakkını bilir.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەت قىلما، ئەگەر قىلساڭ ئەرزىگەنگە قىل، لاياقەتلىك بەگ خىزمەتكارىنىڭ ھەققىنى بىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاپۇغ قىلما قىلسا سەزاقا تاپىن سەزا بەگ بىلىر ئول تاپۇغچى ھاقىن
Tapuğ kılma kılsa sezâka tapın, sezâ beg bilir ol tapuğçı hakın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmet etme, edersen, lâyık olana hizmet et, lâyık olan bey hizmetkârın hakkını bilir.
🇬🇧 EN 'Do not serve carelessly; but if you serve, serve the worthy; for the worthy ruler recognizes the true rights of his servant.'
#948 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
خىزمەت قىلما، قىلساڭ سېخىيلارغا قىل،
سېخىي ئۆيى ئالتۇن، كۈمۈش ئىشىكى بىل.

'Serve not the unworthy; if you serve, serve the generous; know that the generous man's house is gold and his gate is silver.'

Hizmet etme, edersen, cömerd olana hizmet et, bil ki, cömerdin evi altın, kapısı gümüştür.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەت قىلما، ئەگەر قىلساڭ سېخىينىڭ خىزمىتىنى قىل، بىلگىنكى، سېخىينىڭ ئۆيى ئالتۇن، ئىشىكى كۈمۈشتۈر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاپىنما تاپىنسا ئاقى تاپغى قىل ئاقى ئەۋى ئالتۇن كۈمۈش قاپغى بىل
Tapınma tapınsa akı tapğı kıl, akı evi altun kümüş kapğı bil
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmet etme, edersen, cömerd olana hizmet et, bil ki, cömerdin evi altın, kapısı gümüştür.
🇬🇧 EN 'Serve not the unworthy; if you serve, serve the generous; know that the generous man's house is gold and his gate is silver.'
#949 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بېخىل خىزمىتىن قىلما سەن ھېچ زامان،
ھاياتىڭ كېتەر بوش، بولۇرسەن يامان.

'Serve not a miser, O servant! For in his service your life will be wasted in vain and you will come to grief.'

Hasise hizmet etme, ey hizmet eden insan, yoksa, hayatın boş geçmiş olur ve kendin de kötü olursun.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي خىزمەت قىلغۇچى، خەسسىكە خىزمەت قىلما، بولمىسا ئۆمرۈڭ زايە كېتىدۇ، ئۆزۈڭ يامان بولسەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سارانقا تاپىنما ئاي تاپنۇر كىشى تىرىگلىك ياۋا بولغا ئىسىز باشى
Saranka tapınma ay tapnur kişi, tiriglik yava bolğa isiz başı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hasise hizmet etme, ey hizmet eden insan, yoksa, hayatın boş geçmiş olur ve kendin de kötü olursun.
🇬🇧 EN 'Serve not a miser, O servant! For in his service your life will be wasted in vain and you will come to grief.'
#950 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بېخىل ئۆز مېلىدىن ئۆزى قىزغىنار،
قاچان كىشى ھەققىن بېرىشكە ئۇنار.

'A miser grudges his own goods even to himself; tell me, how could he ever give another their rightful due?'

Hasîs kendi malını kendisinden esirger, nasıl olurda başkasının hakkını verir, söyle!

نەسرىي يەشمىسى:
خەسسى ئۆز نەرسىسىنى ئۆزىدىن ئايايدۇ، ئېيتقىنچۇ، قانداقمۇ باشقىنىڭ ھەققىنى بېرىدۇ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆزىڭە ئەسىركەر ساران ئۆز نەڭىن كىشىكە قاچان بەرگە ئايغىل تەڭىن
Öziñe esirker saran öz neñin, kişike kaçan berge ayğıl teñin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hasîs kendi malını kendisinden esirger, nasıl olurda başkasının hakkını verir, söyle!
🇬🇧 EN 'A miser grudges his own goods even to himself; tell me, how could he ever give another their rightful due?'
#951 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
سۆزىن كەستى ئايتولدى چىقتى تۈرۈپ،
ئۆيىگە يۈرۈپ كەتتى، خۇشال بولۇپ.

Ay-Toldi ended his speech, arose, and departed, turning toward his dwelling with a joyful heart.

Ay-Toldı burada sözünü kesti, Halktı ve huzurdan çıktı, sevinç içinde evine yöneldi.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى سۆزىنى تۈگەتتى، تۇرۇپ تاشقىرىغا چىقتى، شادلىققا چۆمۈپ ئۆز ئۆيىگە يول ئالدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سۆزىن كەستى ئاي تولدى چىقتى تۇرۇپ ئەۋىڭە يۈز ئۇردى سەۋىنچلىگ بولۇپ
Sözin kesti ay toldı çıktı turup, eviñe yüz urdı sevinçlig bolup
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı burada sözünü kesti, Halktı ve huzurdan çıktı, sevinç içinde evine yöneldi.
🇬🇧 EN Ay-Toldi ended his speech, arose, and departed, turning toward his dwelling with a joyful heart.
#952 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
قۇسۇرسىز خىزمەت قىلدى شۇندىن بېرى،
يېتىپ كەچ، تۈرۈپ ئۆرە كۈندۈزلىرى.

From that day forward, he served with unswerving devotion, resting not by day and watching by night.

O günden itibaren, gündüzleri oturmadan ve geceleri uyumadan, ona hizmette kusur etmedi.

نەسرىي يەشمىسى:
شۇندىن باشلاپ تەۋرەنمەي خىزمەت قىلدى، كېچىسى كۆزەتتە تۇردى، كۈندۈزى ئارام ئالمىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قىيىقسىز تاپۇغ قىلدى ئاندا نارۇ تۈنى ياتتى ياتغاقتا كۈندۈز ئۆرۈ
Kıyıksız tapuğ kıldı anda naru, tüni yattı yatğakta kündüz örü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR O günden itibaren, gündüzleri oturmadan ve geceleri uyumadan, ona hizmette kusur etmedi.
🇬🇧 EN From that day forward, he served with unswerving devotion, resting not by day and watching by night.
#953 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆيۈمچان بولۇپ قىلدى ئۇ ئىشنى چىن،
ئەلىگە كۈنسايىن تۈتتى ئۆزگە يېقىن.

He served with sincere and upright loyalty; and the King drew him closer unto himself day by day.

Doğruluk ve samimiyetle çalıştı, hükümdar da onu günden güne kendisine yaklaştırdı.

نەسرىي يەشمىسى:
ھەققانىي ۋە سادىقلىق بىلەن خىزمەت قىلدى، ئەلىگ ئۇنى كۈندىن كۈنگە ئۆزىگە يېقىن تۇتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ھاقىقات تاپىندى باغىرساقلىقىن ئىلىگ تۇتتى كۈندە ئۆزىڭە ياقىن
Hakikat tapındı bağırsaklıkın, ilig tuttı künde öziñe yakın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Doğruluk ve samimiyetle çalıştı, hükümdar da onu günden güne kendisine yaklaştırdı.
🇬🇧 EN He served with sincere and upright loyalty; and the King drew him closer unto himself day by day.
#954 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆتۈپ كەتتى بىرقانچە ۋاقىت ئۇشبۇ خىل،
ئىشى قىلدى ئايتولدىنى مەڭزى قىزىل.

Thus a period of time passed in this manner, and Ay-Toldi made his countenance shine with honor through his noble service.

Böylece bir müddet geçti, Ay-Toldı hizmeti ile her keşi memnun etti.

نەسرىي يەشمىسى:
شۇ خىلدا يەنە بىرقانچە زامان ئۆتتى، ئايتولدى ئۆز خىزمىتى بىلەن يۈزىنى يورۇق قىلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يەمە كەچتى ئۈدلەر بىر ئانچا بۇ ياڭ بۇ ئاي تولدى تاپغۇن قىزىل قىلدى ئەڭ
Yeme keçti üdler bir ança bu yañ, bu ay toldı tapğun kızıl kıldı eñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Böylece bir müddet geçti, Ay-Toldı hizmeti ile her keşi memnun etti.
🇬🇧 EN Thus a period of time passed in this manner, and Ay-Toldi made his countenance shine with honor through his noble service.
ئاۋازلىق كىتاب
18-باب: پادىشاھ كۈنتۇغدىنىڭ ئادالەت ئۆلچەملىرىنى بايان قىلىشى
100%
00:00 --:--