تىزىملىك
تىل تاللاش:
24-باب 1548 – 1580-بېيىتلەر (33 بېيىت) بايان قىلغۇچى: كۈنتۇغدى (پادىشاھ)

پادىشاھ كۈنتۇغدىنىڭ ئۆگدۈلمىشنى چاقىرىشى

Padishah Küntughdining Ögdülmishni Chaqirishi

پادىشاھ كۈنتۇغدىنىڭ ئۆگدۈلمىشنى چاقىرىشى. قۇتادغۇبىلىكنىڭ 24-بابى، 1548–1580-بېيىتلەر.

🎙️ CD پىلاستىنكىسى: 029 كۈنتۇغدى ئىلىكنىڭ ئۆگدۈلمىشنى چاقىرتقانلىقى — 05:20
مەنبە:
#1548 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ماتەم ئۆتكۈزدى ئايتولدىغا،
ئۈگۈت بەردى كۆپ، قىچقىرىپ ئوغلىغا.

When the period of mourning for Ay-Toldi had passed, the King summoned his son and offered him solace and wise counsel.

Hükümdar, Ay-Toldı'nın yası sona erince, onun oğlunu çağırtarak, ona öğüt ve nasihatte bulundu.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىك ئايتولدىنىڭ ماتىمىنى ئۆتكۈزدى، ئوغلىنى چاقىرتىپ، ئۇنىڭغا پەند نەسەت قىلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئاي تولدى ياسىن كەچۈردى ئىلىگ ئوقىپ ئوغلىڭا بەردى ئۆت ساۋ ئەرىگ
Bu ay toldı yasın keçürdi ilig, okıp oğlıña berdi öt sav erig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar, Ay-Toldı'nın yası sona erince, onun oğlunu çağırtarak, ona öğüt ve nasihatte bulundu.
🇬🇧 EN When the period of mourning for Ay-Toldi had passed, the King summoned his son and offered him solace and wise counsel.
#1549 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
دېدى: ئەي ئوغۇل، قىلما ئارتۇقچە غەم،
غەم ئۆتسە، بولۇرلار ئاخىر شادلىق ھەم.

He said: 'O my son, grieve not excessively; sorrow passeth away, and behind it joyful ease surely followeth.'

Dedi : — Ey oğul, fazla üzülme, keder geçer ve arkasından sevinç gelir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئېيتتى: ئەي ئوغۇل، ئارتۇق غەم قىلما، غەم قايغۇ كەتسە، ئاخىردا شاد خۇراملىق كېلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئايۇر ئاي ئوغۇ قىلما ئارتۇق ساقىنچ ساقىنچ كەچسە ئاھىر تۈپ ئىندە سەۋىنچ
Ayur ay oğu kılma artuk sakınç, sakınç keçse âhır tüp inde sevinç
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dedi : — Ey oğul, fazla üzülme, keder geçer ve arkasından sevinç gelir.
🇬🇧 EN He said: 'O my son, grieve not excessively; sorrow passeth away, and behind it joyful ease surely followeth.'
#1550 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ غەم كەلمىدى، قارا، يالغۇز ساڭا،
ئۇزۇن قايغۇ - غەملەرمۇ كەلدى ماڭا.

'This grief hath not touched thee alone; it hath brought unending sorrow and heavy anguish upon me as well.'

Bu keder yalnız sana dokunmadı, bu benim için de sonsuz kaygı ve üzühtü oldu.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ قايغۇ يالغۇز ساڭىلا كەلمىدى، ماڭىمۇ چەكسىز قايغۇ ھەسرەت كەلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ساڭا تەگمەدى بۇ ساقىنچ يالڭۇزۇن ماڭا تەگدى قادغۇ ساقىنچلار ئۇزۇن
Saña tegmedi bu sakınç yalñuzun, maña tegdi kadğu sakınçlar uzun
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu keder yalnız sana dokunmadı, bu benim için de sonsuz kaygı ve üzühtü oldu.
🇬🇧 EN 'This grief hath not touched thee alone; it hath brought unending sorrow and heavy anguish upon me as well.'
#1551 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
چۈشۈرمە روھىڭنى، ئۇزۇڭنى ئاۋۇت،
يېشىمدا تۇرۇپ سەن، خىزمىتىمدە ئۆت.

'Let not thy heart be cast down, but take comfort; draw near unto my presence, and hasten into my service.'

Gönlünü çökertme, kendini avut, benim yanıma gel ve hizmetimde bulun.

نەسرىي يەشمىسى:
روھىڭنى چۈشۈرمە، ئۆزۈڭنى ئاۋۇت، ماڭا يېقىن بول ۋە خىزمىتىمنى قىل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆڭۈلنى چۆكۈرمە ئۆزۈڭنى ئاۋىت باقا تۇر ماڭا ئۆز تاپۇغقا ئىۋىت
Köñülni çökürme özüñni avıt, baka tur maña öz tapuğka ivit
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gönlünü çökertme, kendini avut, benim yanıma gel ve hizmetimde bulun.
🇬🇧 EN 'Let not thy heart be cast down, but take comfort; draw near unto my presence, and hasten into my service.'
#1552 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاتاڭ ئۆلگەن ئولسا، ئاتا مەن ساڭا،
ئاتىلىق قىلاي مەن، ئوغۇل بول ماڭا.

'Though thy father hath passed away, I am now a father unto thee; I shall show thee a father's care, and be thou a son unto me.'

ئاتاڭ ئۆلگەن بولسا، مەن ساڭا ئاتا، مەن ئاتىدارچىلىق قىلاي، ماڭا ئوغۇل بول.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاتاڭ ئۆلگەن بولسا، مەن ساڭا ئاتا، مەن ئاتىدارچىلىق قىلاي، ماڭا ئوغۇل بول.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاتاڭ ئۆلگەن ئولسا، ئاتا مەن ساڭا، ئاتىلىق قىلاي مەن، ئوغۇل بول ماڭا.
ئاتاڭ ئۆلگەن ئولسا، ئاتا مەن ساڭا، / ئاتىلىق قىلاي مەن، ئوغۇل بول ماڭا.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئاتاڭ ئۆلگەن بولسا، مەن ساڭا ئاتا، مەن ئاتىدارچىلىق قىلاي، ماڭا ئوغۇل بول.
🇬🇧 EN 'Though thy father hath passed away, I am now a father unto thee; I shall show thee a father's care, and be thou a son unto me.'
#1553 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
يەر ئۆپتى ئۆگدۈلمىش دېدى: ئەي ئەلىگ،
سوراپ ئەل سەن ئۇزۇن ياشا، بول تىرىك.

Ögdülmiş kissed the ground and said: 'O King, may God grant thee long life at the head of the realm!'

Öğdülmiş yer öptü ve dedi : — Ey hükümdar, Allah sana devletin başında uzun ömürler versin.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش يەر ئۆپتى ۋە ئېيتتى: ئەلىك، ئەل باشقۇرۇپ ئۆزۈن يىل ياشىغىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يەر ئۆپتى كۆر ئۆگدۈلمىش ئايدى ئىلىگ ئۇزۇن كەچ ياشاغىل ئاشايۇ ئىلىگ
Yer öpti kör ögdülmiş aydı ilig, uzun keç yaşağıl aşayu ilig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öğdülmiş yer öptü ve dedi : — Ey hükümdar, Allah sana devletin başında uzun ömürler versin.
🇬🇧 EN Ögdülmiş kissed the ground and said: 'O King, may God grant thee long life at the head of the realm!'
#1554 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆستۈرگەن قۇلۇڭمەن، خىزمەتچىڭ سېنىڭ،
پىدا بولسۇن ئەلىگكە جانىم مېنىڭ.

'I am thy servant reared under thy shadow, thy humble subject; may my very life be a ransom for the King!'

Ben senin himaye ettiğin bir kulunum, senin hizmetkârınım, hükümdar için canım feda olsun.

نەسرىي يەشمىسى:
مەن يېتىشتۈرگەن قۇلۇڭ ۋە سېنىڭ خىزمەتكارىڭ، ئەلگە ئۈچۈن مېنىڭ جېنىم پىدا بولسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مەن ئىگدىش قۇلۇڭ مەن تاپۇغچى سەنىڭ يۇلۇغ بولسۇ جانىم ئىلىگكە مەنىڭ
Men igdiş kuluñ men tapuğçı seniñ, yuluğ bolsu cânım iligke meniñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ben senin himaye ettiğin bir kulunum, senin hizmetkârınım, hükümdar için canım feda olsun.
🇬🇧 EN 'I am thy servant reared under thy shadow, thy humble subject; may my very life be a ransom for the King!'
#1555 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاتام جانى بولدى ئەلىگكە پىدا،
پىدا قىلسۇن ساڭا بۇ قۇلنى خۇدا.

'My father's life was spent in the service of the King; may God make this servant likewise a sacrifice for thee!'

Babamın canı hükümdarın hizmetinde feda oldu, Tanrı sana bu kulu da feda etsin.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاتامنىڭ جېنىمۇ ئەلگە ئۈچۈن پىدا بولدى، تەڭرى بۇ قۇلنىمۇ ساڭا پىدا قىلسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاتام جانى بولدى ئىلىگكە يۇلۇغ يۇلۇغ قىلسۇ تەڭرى ساڭا بۇ قۇلۇغ
Atam cânı boldı iligke yuluğ, yuluğ kılsu teñri saña bu kuluğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Babamın canı hükümdarın hizmetinde feda oldu, Tanrı sana bu kulu da feda etsin.
🇬🇧 EN 'My father's life was spent in the service of the King; may God make this servant likewise a sacrifice for thee!'
#1556 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
چىقاردى ئاتىنىڭ خېتىنى ئوغۇل،
ئەلىگە ئەدەپلە سۇتۇپ بەردى ئول.

The youth drew forth his father's testament and presented it with courtesy and deep reverence unto the King.

Çocuk babasının mektubunu çıkardı, edep ve hürmetle hükümdara takdim etti.

نەسرىي يەشمىسى:
ئوغۇل ئاتىسىنىڭ خېتىنى چىقاردى، ئەدەپ ۋە ھۆرمەت بىلەن ئەلگە تەقدىم قىلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
چىقاردى ئاتاسى بىتىگىن ئوغۇل ئىلىگكە ئۆتۈندى كۆر ئاقرۇ ئامۇل
Çıkardı atası bitigin oğul, iligke ötündi kör akru amul
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Çocuk babasının mektubunu çıkardı, edep ve hürmetle hükümdara takdim etti.
🇬🇧 EN The youth drew forth his father's testament and presented it with courtesy and deep reverence unto the King.
#1557 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئالدى - ئاچتى، ئوقۇدى بىتىك،
سۆزىن ئۇقتى، دېدى: ئىست، ئەي تىتىك.

The King took the letter, opened it, and read; comprehending its words, he sighed: 'Alas, what a loss, O discerning sage!'

Hükümdar mektubu aldı ve açıp okudu, ne demek istediğini anladı ve dedi : — Ne yazık, ey akıllı insan.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلگە خەتنى ئالدى ۋە ئېچىپ ئوقۇدى، سۆزلىرىنى چۈشەندى ۋە ئەي ئىست زېرەك، دېدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ ئالدى ئاچتى ئوقىدى بىتىگ سۆزىن ئۇقتى ئايدى ئىسىز ئاي تەتىگ
İlig aldı açtı okıdı bitig, sözin uktı aydı isiz ay tetig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar mektubu aldı ve açıp okudu, ne demek istediğini anladı ve dedi : — Ne yazık, ey akıllı insan.
🇬🇧 EN The King took the letter, opened it, and read; comprehending its words, he sighed: 'Alas, what a loss, O discerning sage!'
#1558 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
دېدى: ئەي مېھرىبان كىشى سەرۋىرى،
ئىشكىم قۇرۇتتۇڭ، بوش قالدى يېرى.

He said: 'O compassionate one, foremost among men, thou hast left my gate desolate and thy high station vacant!'

Ey merhametli insan, ey insanların ileri geleni, kapımı kimsesiz ve yerini boş bıraktın.

نەسرىي يەشمىسى:
ئېيتتىكى، ئەي مېھرىبان، كىشىلەرنىڭ ئالدى، ئىشىكىمنى قۇرۇق، ئورۇننى بوش قويدۇڭ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئايۇر ئاي باغىرساق كىشىدە بۇرۇن قاپۇغۇم قۇرىتتىڭ قور ئىتتىڭ ئورۇن
Ayur ay bağırsak kişide burun, kapuğum kurıttıñ kor ittiñ orun
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey merhametli insan, ey insanların ileri geleni, kapımı kimsesiz ve yerini boş bıraktın.
🇬🇧 EN He said: 'O compassionate one, foremost among men, thou hast left my gate desolate and thy high station vacant!'
#1559 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
تىرىك چاغدا ئىشلەپ، ھەققىم ئۆتىدىڭ،
ئۆلەر چاغدا ئويلاپ، غېمىنى يېدىڭ.

'In life thou didst serve me faithfully and fulfilled my claim; in death, thou didst think of me and bore anxiety for my sake.'

Hayatta iken, hizmet ettin ve hakkımı ödedin, ölürken de beni düşündün ve benim için üzüldün.

نەسرىي يەشمىسى:
تىرىكلىكىڭدە خىزمەت قىلىپ ھەققىمنى ئادا قىلدىڭ، ئۆلەردىمۇ تەشۋىش قىلىپ، غېمىنى يېدىڭ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىرىگلە تاپىندىڭ ئۆتەدىڭ ھاقىم ئۆلۈردە مۇڭادىپ يىدىڭ ھەم غامىم
Tirigle tapındıñ ötediñ hakım, ölürde muñadıp yidiñ hem ğamım
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hayatta iken, hizmet ettin ve hakkımı ödedin, ölürken de beni düşündün ve benim için üzüldün.
🇬🇧 EN 'In life thou didst serve me faithfully and fulfilled my claim; in death, thou didst think of me and bore anxiety for my sake.'
#1560 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ھەققىڭنى ئۆتەلمەي قالدىم مەن سېنىڭ،
خۇدالا ئادا قىلسۇن ھەققىڭ سېنىڭ.

'I was unable to repay all thy worthy service; may God Himself bestow full recompense upon thee!'

Ben senin hakkını ödeyemedim, senin hakkını bizzat Tanrı ödesin.

نەسرىي يەشمىسى:
مەن سېنىڭ ھەققىڭنى ئادا قىلالمىدىم، سېنىڭ ھەقلىرىڭنى خۇدالا ئادا قىلغاي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ھاقىڭنى ئۆتەيۈمەدىم مەن سەنىڭ بايات ئوق ئۆتەسۈن سەنىڭ ھاقلارىڭ
Hakıñnı öteyümedim men seniñ, bayat ok ötesün seniñ haklarıñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ben senin hakkını ödeyemedim, senin hakkını bizzat Tanrı ödesin.
🇬🇧 EN 'I was unable to repay all thy worthy service; may God Himself bestow full recompense upon thee!'
#1561 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
نېچۈككىم، سېنىڭدىن خۇشالمەن بۇ كۈن،
خۇدا بەرسۇن سېنىڭ سۆيۈنچىڭ قۇتۇن.

'Even as thou hast gladdened my heart this day, may God grant thee thousands of joys and eternal bliss!'

Sen beni bugün nasıl memnun ettin ise, Tanrı da seni öyle memnun etsin.

نەسرىي يەشمىسى:
مەن سەندىن بۈگۈن قانچىلىك سۆيۈنگەن بولسام، ساڭىمۇ خۇدا مىڭلارچە سۆيۈنچ بەخت ئاتا قىلسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەتەگ كىم سەۋىنچلىگ مەن سەندىن بۇ كۈن بايات بەرسۈنى مىڭ سەۋىنچىڭ قۇتۇن
Neteg kim sevinçlig men sendin bu kün, bayat bersüni miñ sevinçiñ kutun
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sen beni bugün nasıl memnun ettin ise, Tanrı da seni öyle memnun etsin.
🇬🇧 EN 'Even as thou hast gladdened my heart this day, may God grant thee thousands of joys and eternal bliss!'
#1562 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
سۆزىن كەستى ئەلىگ، كۆزى ياش چېچىپ،
تۇرۇپ چىقتى ئۇندىن، ئەلەم - دەرد قۇچۇپ.

The King ceased speaking, tears streaming from his eyes; Ögdülmiş arose and departed thence with a sorrowful heart.

Hükümdar süzünü kesti, gözünden yaşlar akıttı, Öğdülmiş keder iyinde, oradan kalkıp, çıktı.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلگە كۆزىدىن ياش تۆكۈپ سۆزىنى توختاتتى، ئوغۇل ئۇ يەردىن قايغۇ ئەلەم قۇچۇپ يېنىپ چىقتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سۆزىن كەستى ئىلىگ كۆزى ياش ساچا تۇرۇپ چىقتى ئاندىن ساقىنچىغ قۇچا
Sözin kesti ilig közi yaş saça, turup çıktı andın sakınçığ kuça
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar süzünü kesti, gözünden yaşlar akıttı, Öğdülmiş keder iyinde, oradan kalkıp, çıktı.
🇬🇧 EN The King ceased speaking, tears streaming from his eyes; Ögdülmiş arose and departed thence with a sorrowful heart.
#1563 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆيىگە كېلىپ كىردى كۆڭلى چۈشۈك،
نېچە كۈن ياتتى غەمكىن، يېپىپ ئىشىك.

The King mourned Ay-Toldi for many days, reflecting on the transience of all earthly grandeur.

Gönlü sıkıntı içinde, gelip evine girdi, bir kaç gün her kese kapısını kapalı tutup, kederi ile baş-başa kaldı.

نەسرىي يەشمىسى:
روھى چۈشكەن ھالدا كېلىپ ئۆيىگە كىردى، ئىشىكىنى تاقاپ، نادامەت بىلەن بىرقانچە كۈننى غەمكىن ئۆتكۈزدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەۋىڭە كەلىپ كىردى كۆڭلى تۈشۈك قاپۇغ ياپتى قاچ كۈن ساقىنچىن تۈگۈك
Eviñe kelip kirdi köñli tüşük, kapuğ yaptı kaç kün sakınçın tügük
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gönlü sıkıntı içinde, gelip evine girdi, bir kaç gün her kese kapısını kapalı tutup, kederi ile baş-başa kaldı.
🇬🇧 EN The King mourned Ay-Toldi for many days, reflecting on the transience of all earthly grandeur.
#1564 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاتىسى ئۈچۈن قىلدى نەزىر ئوغۇل،
ئۈلەشتۈردى يوقسۇلغا يىپەك رەخت ۋە پۇل.

He said: 'A wise and faithful minister is the pillar of the throne; when the pillar falleth, the palace trembleth.'

Oğlu, Ay-Toldı için, ölüm aşı yaptı, fakirlere gümüş ve ipekli kumaşlar dağıttı.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدىنىڭ ئوغلى نەزىر بەردى، كەبەغەللەرگە كۈمۈش ۋە تاۋار دۇردۇن ئۈلەشتۈردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئاي تولدىنىڭ قىلدى ئوغلى يوغى چىغايقا ئۈلەدى كۈمۈش ھەم ئاغى
Bu ay toldınıñ kıldı oğlı yoğı, çığayka üledi kümüş hem ağı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Oğlu, Ay-Toldı için, ölüm aşı yaptı, fakirlere gümüş ve ipekli kumaşlar dağıttı.
🇬🇧 EN He said: 'A wise and faithful minister is the pillar of the throne; when the pillar falleth, the palace trembleth.'
#1565 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
كەچۈردى شۇ ھالدا ئاتا قايغۇسىن،
ئۆزىگە قىلدى دوست كىشى ياخشىسىن.

He opened his storehouses and gave alms for the repose of Ay-Toldi's soul, praying for his forgiveness.

Babasının matemini böyle hayırlı işler yaparak geçirdi, iyi insanları kendisine ahbap edindi.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاتىسىنىڭ قايغۇسىنى شۇنداق كەچۈردى، ياخشى ئادەملەرنى ئۆزىگە يېقىن تۇتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كەچۈردى يەمە ئۆك ئاتا قادغۇسىن ياقىن قىلدى ئۆزكە كىشى ئەدگۈسىن
Keçürdi yeme ök ata kadğusın, yakın kıldı özke kişi edgüsin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Babasının matemini böyle hayırlı işler yaparak geçirdi, iyi insanları kendisine ahbap edindi.
🇬🇧 EN He opened his storehouses and gave alms for the repose of Ay-Toldi's soul, praying for his forgiveness.
#1566 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاتا پەندىنى تۇتتى بولدى كۈنى،
ئېشىپ بەختى ھەر كۈن، يۈرۈدى كۈنى.

Days turned into weeks, and the King felt the heavy burden of governance pressing upon him alone.

Baba öğüdünü tuttu ve doğruluktan ayrılmadı, saadeti günden güne arttı, güneşi parladı.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاتىسىنىڭ پەندىنى تۇتتى، توغرا يولدا يۈردى، بەختى كۈندىن كۈنگە زىيادە بولۇپ، كۈنى پارلىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاتا پەندى تۇتتى يورىدى كۆنى قۇتى كۈندە ئارتتى يارۇدى كۈنى
Ata pendi tuttı yorıdı köni, kutı künde arttı yarudı küni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Baba öğüdünü tuttu ve doğruluktan ayrılmadı, saadeti günden güne arttı, güneşi parladı.
🇬🇧 EN Days turned into weeks, and the King felt the heavy burden of governance pressing upon him alone.
#1567 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
تېمە دەر ئىشت ئەمدى ئاقىل كىشى،
بېشىدىن ئىش ئۆتكەن بىلەر ئەل ئىشى.

Without a trusted confidant, the ruler's heart is weary; statecraft without a wise minister is a ship without a rudder.

Şimdi akıllı, görmüş-geçirmiş ve memleket ışını bilen insan ne der dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەقىللىق، بېشىدىن ئىش ئۆتكەن، ئەل ئىشىنى بىلىدىغان كىشى نېمە دەيدۇ، ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىت ئەمدى ئۆگلۈگ كىشى باشىندا كەچۈرمىش بىلىر ئەل ئىشى
Negü ter eşit emdi öglüg kişi, başında keçürmiş bilir el işi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şimdi akıllı, görmüş-geçirmiş ve memleket ışını bilen insan ne der dinle.
🇬🇧 EN Without a trusted confidant, the ruler's heart is weary; statecraft without a wise minister is a ship without a rudder.
#1568 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاتا پەندىنى سەن قاتتىق تۈت قاتتىق،
كۈنۈڭ قۇتلۇق بولۇر كۈنسايىن تاتىق.

Hear what the wise monarch hath said: a king who hath no loyal vizier must bear the grief of the whole world alone.

Baba nasihatini sen sıkı tut, sıkı, günün kutlu olur ve sana her gün bir sevinç getirir.

نەسرىي يەشمىسى:
” ئاتا پەندىنى سەن بەكمۇ چىڭ تۇت، كۈنۈڭ قۇتلۇق بولغاي ۋە كۈنلىرىڭ ھالاۋەتلىك ئۆتكەي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاتا پەندىنى سەن قاتىغ تۇت قاتىغ قۇتادغاي كۈنۈڭ بەرگە كۈندە تاتىغ
Ata pendini sen katığ tut katığ, kutadğay künüñ berge künde tatığ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Baba nasihatini sen sıkı tut, sıkı, günün kutlu olur ve sana her gün bir sevinç getirir.
🇬🇧 EN Hear what the wise monarch hath said: a king who hath no loyal vizier must bear the grief of the whole world alone.
#1569 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
خىزمەتلە خۇش قىلساڭ ئاتا _ ئانىنى،
تاپارسەن تۈمەنمىڭ كۆپ پايدا _ ئاسىغ.

When the king hath a wise helper, difficult tasks become easy, and tangled affairs are quickly unraveled.

Babanı, anneni hoşnut eyle, onlara hizmet et, bu hizmet karşılığı binlerce fayda elde edersin.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاتا ئاناڭنى خۇش قىلىپ، ئۇلارغا خىزمەت قىل، بۇ خىزمىتىڭنىڭ بەدىلىگە تۈمەنمىڭ پايدا كەلگەي.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاتاڭنى ئاناڭنى سەۋىندۈر تاپىن يانۇت بەرگە تاپغۇڭ تۈمەن مىڭ ئاسىغ
Atañnı anañnı sevindür tapın, yanut berge tapğuñ tümen miñ asığ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Babanı, anneni hoşnut eyle, onlara hizmet et, bu hizmet karşılığı binlerce fayda elde edersin.
🇬🇧 EN When the king hath a wise helper, difficult tasks become easy, and tangled affairs are quickly unraveled.
#1570 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگمۇ تىرىشتى شۇنىڭدىن كېيىن،
تۈزەپ قانۇننى ياخشى ھەر كۈنسايىن.

The King looked upon his courtiers, seeking one who might possess the wisdom and integrity of Ay-Toldi.

Hükümdar da o günden itibaren gayretle çalıştı, günden-güne iyi kanunlar vaz'etti.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگمۇ شۇندىن بېرى غەيرەتكە كەلدى، كۈندىن كۈنگە توغرا قانۇنلارنى تۈزۈپ باردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ مە قاتىغلاندى ئاندا نارۇ كۈنىڭە ئۇرۇ باردى ئەدگۈ تۆرۈ
İlig me katığlandı anda naru, küniñe uru bardı edgü törü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar da o günden itibaren gayretle çalıştı, günden-güne iyi kanunlar vaz'etti.
🇬🇧 EN The King looked upon his courtiers, seeking one who might possess the wisdom and integrity of Ay-Toldi.
#1571 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
- - بېيىدى خەلقى ھەم تۈزەلدى ئېلى،
ئەلىگە دۇئا قىلدى خەلقى تىلى.

Many were the courtiers who sought high office, yet few were those endowed with intellect and righteousness.

Halk zenginleşti, memlekette nizam kuvvetlendi, halk hükümdara duâ etti.

نەسرىي يەشمىسى:
خەلق بېيىدى ھەم ئەل ئىشى يۈرۈشتى، ئەلىگە خەلقى دۇئا قىلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بايۇدى بودۇن ھەم ئىتىلدى ئىلى ئىلىگكە دۇا قىلدى بودنى تىلى
Bayudı bodun hem itildi ili, iligke duâ kıldı bodnı tili
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Halk zenginleşti, memlekette nizam kuvvetlendi, halk hükümdara duâ etti.
🇬🇧 EN Many were the courtiers who sought high office, yet few were those endowed with intellect and righteousness.
#1572 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ بىر كۈن ئولتۇردى يالغۇز ئۆزى،
كىتابنى قويدى، تىكتى ئۇزاققا كۆزى.

Ambition without virtue is like salt in honey; it spoileth the flavor and bringeth bitterness.

Hükümdar bir gün tek-başına oturuyordu, elindeki kitabı bıraktı uzun uzun düşündü.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ بىر كۈنى يالغۇز ئۆزى ئولتۇراتتى، قولىدىكى كىتابنى قويدى ۋە كۆزىنى ئۇزاققا تىكتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ بىر كۈن ئولدۇردى يالڭۇز ئۆزۈن كەمىشتى كىتاب ئۆترۈ باقتى ئۇزۇن
İlig bir kün oldurdı yalñuz özün, kemişti kitâb ötrü baktı uzun
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar bir gün tek-başına oturuyordu, elindeki kitabı bıraktı uzun uzun düşündü.
🇬🇧 EN Ambition without virtue is like salt in honey; it spoileth the flavor and bringeth bitterness.
#1573 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
توسالدى ئويى ھېچ ئەقلى يەتمىدى،
سوراشقا كىشى ئىستىدى، تاپمىدى.

He said to himself: 'Where shall I find a man of pure heart, who feareth God and speaketh only the truth?'

Bir yere aklı takılmıştı, anlayamadı, sormak için biriniara di, fakat bulamadı.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەقلى چىگىلدى، كۆڭلى ھېچنېمىنى چۈشەنمىدى، سورىماقچى بولدى، لېكىن ھېچكىم تېپىلمىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۈگۈلدى ئۆگى كۆڭلى يەتلۈمەدى تىلەدى ئايىتغۇ كىشى بۇلمادى
Tügüldi ögi köñli yetlümedi, tiledi ayıtğu kişi bulmadı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bir yere aklı takılmıştı, anlayamadı, sormak için biriniara di, fakat bulamadı.
🇬🇧 EN He said to himself: 'Where shall I find a man of pure heart, who feareth God and speaketh only the truth?'
#1574 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
شۇ ئان ئەسلەپ ئايتولدى ئەردەملىرى،
دېدى: ۋاي ئىست، ئىدى ئەرلەر ئەرى.

A ruler must not haste in choosing his ministers; for if an unworthy man is exalted, the subjects suffer wrong.

O zaman Ay-Toldı'nın faziletlerini hatırladı ve : — Ah yazık, o erler eri idi — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
قارا، ئايتولدىنىڭ پەزىلەتلىرىنى ئەسلىدى، دەرىخا، ئۇ ئەرلەرنىڭ ئەرى ئىدى، دېدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ساقىندى كۆر ئاي تولدى ئەردەملەرى ئايۇر ئاي دىرىغا ئول ئەردە ئەرى
Sakındı kör ay toldı erdemleri, ayur ay diriğâ ol erde eri
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR O zaman Ay-Toldı'nın faziletlerini hatırladı ve : — Ah yazık, o erler eri idi — dedi —
🇬🇧 EN A ruler must not haste in choosing his ministers; for if an unworthy man is exalted, the subjects suffer wrong.
#1575 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشىك كۆركى ھەم ياخشى ھەمراھ ئىدى،
ئاڭا تەگسە ئىش، خەلققە پايدا ئىدى.

He weighed the qualities of his nobles, testing their discernment and weighing their loyalty.

O bana ıyı arkadaş idi ve bârgâhımın süsü idi, o her işinde halkın faydasını düşünürdü.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ ئىشكىمنىڭ كۆركى، ماڭا ياخشى ھەمراھ ئىدى، ئۇ بېجىرگەن ئىش خەلققە پايدىلىق ئىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قاپۇغ كۆركى ئەردى ماڭا ئەدگۈ ئىش بودۇن ئاسغى ئەردى ئاڭار تەگسە ئىش
Kapuğ körki erdi maña edgü iş, bodun asğı erdi añar tegse iş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR O bana ıyı arkadaş idi ve bârgâhımın süsü idi, o her işinde halkın faydasını düşünürdü.
🇬🇧 EN He weighed the qualities of his nobles, testing their discernment and weighing their loyalty.
#1576 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
قۇرۇق قالدى ئورنى، يوق بولدى ئەشىم،
بۇنى تولدۇرۇشقا قېنى بىر كىشىم.

'My companion hath vanished and his place is empty; who is there that can fill this void in the state?'

Arkadaşım kayboldu, yeri boş kaldı, hani bu boşluğu dolduracak bir insan.

نەسرىي يەشمىسى:
ھەمراھىم يوقالدى، ئورنى بوش قالدى، بۇ بوشلۇقنى تولدۇرالايدىغان بىرەر كىشى بارمۇ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قۇرۇغ قالدى ئورنى ئىرىلدى ئىشىم ئىرۈكلەر بۈتۈرگۈ قانى بىر كىشىم
Kuruğ kaldı ornı irildi işim, irükler bütürgü kanı bir kişim
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Arkadaşım kayboldu, yeri boş kaldı, hani bu boşluğu dolduracak bir insan.
🇬🇧 EN 'My companion hath vanished and his place is empty; who is there that can fill this void in the state?'
#1577 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە بۇ ئۆگدۈلمىشنى ئۈ ئەسلىدى،
بۇ ياخشى ئىشنى مەن ئۈنتۈپمەن، دېدى.

Then suddenly he recalled Ögdülmiş, and said: 'Behold, I had forgotten a noble duty!'

Sonra birden-bire Öğdülmiş'i hatırladı ve dedi : — Ben bu iyi işi unutmuştum.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە ئويلىنىپ، ئۆگدۈلمىشنى ئېسىگە ئالدى ۋە دېدىكى: مەن بىر ياخشى ئىشنى ئۇنتۇپتىمەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا ساقنۇ ئالدى كۆر ئۆگدۈلمىشىگ ئايۇر-مەن ئۇنىتمىش-مەن ئەدگۈ ئىشىگ
Yana saknu aldı kör ögdülmişig, ayur-men unıtmış-men edgü işig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sonra birden-bire Öğdülmiş'i hatırladı ve dedi : — Ben bu iyi işi unutmuştum.
🇬🇧 EN Then suddenly he recalled Ögdülmiş, and said: 'Behold, I had forgotten a noble duty!'
#1578 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆلەر چاغدا ئايتولدى ئوغلىن ماڭا،
تايشۇرغان ئىدىكىم، ئۈنتۈپمەن، تاڭا.

'When Ay-Toldi was dying, he entrusted his son unto me; how marvelous that I let him slip from my mind!'

Ay-Toldı ölürken, oğlunu bana emânet etmişti, hayret, ben onu nasıl unuttum.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ ئايتولدى ئۆلەر ۋاقتىدا ئوغلىنى ماڭا تاپشۇرغانىدى، مەن ئۇنى نېمىشقا ئۇنتۇدۇمكىن تاڭ!
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆلۈردە ئول ئاي تولدى ئوغلىن ماڭا تۇتۇزدى ئانى مەن ئۇنىتتىم تاڭا
Ölürde ol ay toldı oğlın maña, tutuzdı anı men unıttım taña
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı ölürken, oğlunu bana emânet etmişti, hayret, ben onu nasıl unuttum.
🇬🇧 EN 'When Ay-Toldi was dying, he entrusted his son unto me; how marvelous that I let him slip from my mind!'
#1579 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاتا ئۆلدى، قويدى تىرىك ئوغلىنى،
بىرىنى يىتتۈردۈم، تۇتاي بىرىنى.

'Though the father is dead, the son is alive; I have lost the one, let me now take hold of the other.'

Babası öldü ise, oğlu hayattadır, birini kaybettim, bari birini tutayım.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاتىسى ئۆلگەن بولسا، ئوغلى ھايات بار، بىرىنى يوقاتتىم، ئەمدى بىرىنى تۇتاي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاتا ئۆلدى ئەرسە ئوغۇل بار تىرىگ بىرىسىن يىتۈردۈم تۇتايىن بىرىگ
Ata öldi erse oğul bar tirig, birisin yitürdüm tutayın birig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Babası öldü ise, oğlu hayattadır, birini kaybettim, bari birini tutayım.
🇬🇧 EN 'Though the father is dead, the son is alive; I have lost the one, let me now take hold of the other.'
#1580 كۈنتۇغدى (پادىشاھ)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەۋەتتى ئۆگدۈلمىشكە تېزدىن كىشى،
چاقىردى ئۆزىگە، ھەل ئەتتى ئىشى.

He immediately dispatched an envoy, summoned Ögdülmiş to his court, and set the matter firmly in order.

Derhâl adam gönderdi, Öğdülmiş'i huzuruna çağırttı ve bu işi de böylece yerine getirdi.

نەسرىي يەشمىسى:
دەرھال ئادەم ئەۋەتتى، ئۆگدۈلمىشنى ئالدىغا چاقىرتتى دە، ئىشنى ھەل قىلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى ئىدتى تەركىن كۆر ئۆگدۈلمىشىگ ئوقىدى ئۆزىڭە بەكىتتى ئىشىگ
Kişi ıdtı terkin kör ögdülmişig, okıdı öziñe bekitti işig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Derhâl adam gönderdi, Öğdülmiş'i huzuruna çağırttı ve bu işi de böylece yerine getirdi.
🇬🇧 EN He immediately dispatched an envoy, summoned Ögdülmiş to his court, and set the matter firmly in order.
ئاۋازلىق كىتاب
24-باب: پادىشاھ كۈنتۇغدىنىڭ ئۆگدۈلمىشنى چاقىرىشى
100%
00:00 --:--