تىزىملىك
تىل تاللاش:
66-باب 4644 – 4679-بېيىتلەر (36 بېيىت) بايان قىلغۇچى: ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)

ئۆيىگە مېھمان چاقىرىش ۋە مېھمان كۈتۈش قائىدىلىرى

Öyige Mëhman Chaqirish we Mëhman Kütüsh Qaidiliri

ئۆيىگە مېھمان چاقىرىش ۋە مېھمان كۈتۈش قائىدىلىرى. قۇتادغۇبىلىكنىڭ 66-بابى، 4644–4679-بېيىتلەر.

🎙️ CD پىلاستىنكىسى: 071 ئۆگدۈلمىشنىڭ زىياپەتكە تەكلىپ قىلىش قائىدىسىنى ئېيتىشى — 04:29
مەنبە:
#4644 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قىچقىرماق بولۇرسەن ئەگەر كىشىنى،
قىچقىر، ياخشى قىلغىن كۈتۈش ئىشىنى.

If you desire to call guests to your door, Prepare with thorough diligence beforehand.

Eğer sen başkalarını davet etmek istersen, davet et, fakat bunun için evvelce çok iyi hazırlık gör.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر سەن كىشىلەرنى تەكلىپ قىلىمەن دېسەڭ، تەكلىپ قىلغىن، لېكىن ئىشىڭىنى پۇختا تەييارلىغىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى سەن ئوقىيىن تەسە سەن كىشىگ ئوقىغىل ۋەلىكىن كەد ئىتگىل ئىشىگ
Kalı sen okıyın tese sen kişig, okığıl velikin ked itgil işig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer sen başkalarını davet etmek istersen, davet et, fakat bunun için evvelce çok iyi hazırlık gör.
🇬🇧 EN If you desire to call guests to your door, Prepare with thorough diligence beforehand.
#4645 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سېلىپ كۆرپە، داستىخان، قاچا تازا قىل،
يېمەك - ئىچمىكىڭنى ئوبدان خىللىغىل.

Let bowls, cloths, home, and cushions all be neat, And let your food and drink be rich and sweet.

Ev-bark sofra ve tabakların temiz, odan minderlerle döşenmiş, yiyecek ve içeceklerin de seçkin olmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
قاچا قومۇچ، داستىخان، ئۆي مۈلۈك ۋە تۆشەكلەرنى پاكىز تۇت، تۆشەك سال، يېمەك ئىچمەك ۋە باشقا كېرەكلىكلەرنى تەييارلا .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاياق تىركى ئەۋ بارق ئارىغ تۇت تۆشەك تۆشەگىل ئاش ئىچگۈ يەمە كەد كەرەك
Ayak tirki ev bark arığ tut töşek, töşegil aş içgü yeme ked kerek
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ev-bark sofra ve tabakların temiz, odan minderlerle döşenmiş, yiyecek ve içeceklerin de seçkin olmalıdır.
🇬🇧 EN Let bowls, cloths, home, and cushions all be neat, And let your food and drink be rich and sweet.
#4646 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
غىزانى ياسا پاك، ھەم تاتلىق قىلىپ،
يېسۇن زوقى بىلەن قولىنى سېلىپ.

Make food and drink both savory and clean, That eager guests may relish what is seen.

Misafirlerin arzu ile yiyebilmeleri için, yiyecek ve içeceklerin temiz ve lezzetli olması lâzımdır.

نەسرىي يەشمىسى:
يېمەك ئىچمەكلەرنى پاكىز تەييارلا، لەززەتلىك بولسۇن، مېھمانلار قول ئرزىتىپ، ئارزۇلاپ يېسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئارىغ ئىت ئاش ئىچگۈ تاتىغلىغ سىلىگ يەسۈ ئارزۇ بىرلە سۇنۇغلى ئەلىگ
Arığ it aş içgü tatığlığ silig, yesü ârzû birle sunuğlı elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Misafirlerin arzu ile yiyebilmeleri için, yiyecek ve içeceklerin temiz ve lezzetli olması lâzımdır.
🇬🇧 EN Make food and drink both savory and clean, That eager guests may relish what is seen.
#4647 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
چاقىرمىساڭ ئاشقا، قۇسۇر بىر بولۇر،
چاقىرساڭ، كۆرگەنلەر بىرىن يۈز قىلۇر.

If you invite not, faults remain unshown; Invite, and one small flaw a hundred's blown!

Ziyafete davet etmezsen, bir kusur işlemiş olursun, davet edersen, gelenler, bir kusur yerine, bin kusur bulurlar.

نەسرىي يەشمىسى:
مېھمان تەكلىپ قىلمىغاندا ئاش تائامنىڭ قۇسۇرى بىر بولسىمۇ بىلىنمەيدۇ مېھمان تەكلىپ قىلغاندا تائامنىڭ قۇسۇرى بىر بولسا، يېگەنلەر يۈز قىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئوقىماسا ئاش سۇۋ مۈنى بىر بولۇر ئوقىسا كۆرۈگلى بىرىگ يۈز قىلۇر
Okımasa aş suv müni bir bolur, okısa körügli birig yüz kılur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ziyafete davet etmezsen, bir kusur işlemiş olursun, davet edersen, gelenler, bir kusur yerine, bin kusur bulurlar.
🇬🇧 EN If you invite not, faults remain unshown; Invite, and one small flaw a hundred's blown!
#4648 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىلاج بار يېمەكنى شۇڭا راسلا خوپ،
م. يېنىشسۇن مېھمانلار پۈتۈنلەي تويۇپ.

Prepare the feast with plentiful supply, That every guest departs well-satisfied.

Bütün misafirlerin sofradan doyarak kalkması için, yiyecek ve içeceği mümkün mertebe iyi ve temiz hazırla.

نەسرىي يەشمىسى:
يېمەك ئىچىمەكلەرنى ئىمكانىقەدەر پاكىز ۋە ياخشى تەييارلىغىنىكى، كەلگەن مېھمانلارنىڭ ھەممىسى تويۇپ قويسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇسا ئەدگۈ ئىتگىل سەن ئاش سۇۋ ئارىغ تودۇپ قوپسۇ بارسۇ كەلىگلى ئارىغ
Usa edgü itgil sen aş suv arığ, todup kopsu barsu keligli arığ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bütün misafirlerin sofradan doyarak kalkması için, yiyecek ve içeceği mümkün mertebe iyi ve temiz hazırla.
🇬🇧 EN Prepare the feast with plentiful supply, That every guest departs well-satisfied.
#4649 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاداشىڭ، قاياشىڭ، يىراق يا يېقىن،
تۇز - ئاشقا قىچقىرغىن كۆزىتىپ ھەققىن.

Invite both friends and kinsmen, far and near; Pay each their due with generous good cheer.

Arkadaş, kardeş, uzak ve yakın, her kesin hakkını gözet ve onları yemeğe davet et.

نەسرىي يەشمىسى:
دوست، قېرىنداش، يىراق يېقىنلارنى بىردەك زىياپەتكە تەكلىپ قىل، ھەققىنى ئادا قىل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاداشىغ قاداشىغ يىراق يا ياقىن تۆزۈگ ئاشقا ئۈندە كۈدەزگىل ھاقىن
Adaşığ kadaşığ yırak ya yakın, tözüg aşka ünde küdezgil hakın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Arkadaş, kardeş, uzak ve yakın, her kesin hakkını gözet ve onları yemeğe davet et.
🇬🇧 EN Invite both friends and kinsmen, far and near; Pay each their due with generous good cheer.
#4650 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كېلەلىگەن كەلگەي، ئەگەر كەلمىسە،
كۆڭۈل قالمىغاي، كۆر ۋە ھەرنە ئېسە.

Those who can come will come with willing heart; Those kept away will nurse no wounded smart.

Gelen gelir, gelmeyenler olursa, onların da hatırı kalmamış olur.

نەسرىي يەشمىسى:
كېلىدىغانلىرى كېلىدۇ، ئەگەر كەلمىسە، كېيىنچە كۆڭلى قالمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كەلىگلىسى كەلگەي قالى كەلمەسە كۆڭۈل قالماغاي كۆر ئانىڭدا باسا
Keliglisi kelgey kalı kelmese, köñül kalmağay kör anıñda basa
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gelen gelir, gelmeyenler olursa, onların da hatırı kalmamış olur.
🇬🇧 EN Those who can come will come with willing heart; Those kept away will nurse no wounded smart.
#4651 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يولۇر بەك يامان گال - بوغۇز رەنجىكى،
قالۇر ئۆلگۈچىلىك ئۆچى ھەم كېكى.

Resentment born of food is sharp and base; Men harbor malice till the grave's embrace.

Boğaz meselesinden doğan öfke çok fena bir şeydir, insan ölünceye kadar kin ve intikam besler.

نەسرىي يەشمىسى:
نەپسىنىڭ خاپىلىقى يامان بولىدۇ، ئۆچەكشىپ ئاداۋەت ساقلايدۇ، بۇ ئاداۋەت ئۆلگەندىلا قالىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بوغۇز ئۆۋكەسى بولسا ياۋلاق بولۇر ئۆچەپ كەك سۈرەر ئۆلسە ئۆترۈ قالۇر
Boğuz övkesi bolsa yavlak bolur, öçep kek sürer ölse ötrü kalur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Boğaz meselesinden doğan öfke çok fena bir şeydir, insan ölünceye kadar kin ve intikam besler.
🇬🇧 EN Resentment born of food is sharp and base; Men harbor malice till the grave's embrace.
#4652 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
دىققەت قىل، يېتىشسۇن تاماق ھەممىگە،
يەنە تارت غىزانى كېچىككەنلىگە.

Ensure that food reaches each diner's sight; Even latecomers must not starve tonight.

Dikkat et, her kese yiyecek ve içecek yetiştir, geciken varsa, onu da yemeksiz bırakma.

نەسرىي يەشمىسى:
دىققەت قىلىپ، ھەممىگە ئاش تائامنى يەتكۈزۈپ بەر، كېچىكىپ كەلگەنلەر بولسا، ئۇلارغىمۇ تائام يېگۈز.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆرۈ بار تۆزۈكە ئاش ئىچگۈ تەگۈر كىنىكمىش بار ئەرسە يەمە ئاش يىتۈر
Körü bar tözüke aş içgü tegür, kinikmiş bar erse yeme aş yitür
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dikkat et, her kese yiyecek ve içecek yetiştir, geciken varsa, onu da yemeksiz bırakma.
🇬🇧 EN Ensure that food reaches each diner's sight; Even latecomers must not starve tonight.
#4653 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يېسە ئاش كىشى سوڭ ئىچكۈ تەڭلىگىن،
تۈگەتسە يەنە قايتا ھازىرلىغىن.

Offer fresh drink when guests have eaten well; Replenish cups before the thirst can swell.

Yemekte misafirin içeceğini eksik etme, biri biter-bitmez, diğeri hazır bulunsun.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشىلەر ئاش يېسە كېيىن ئىچكۈ تۇتقىن، ئۇنى ئىچىپ بولغاندىن كېيىن، يەنە تولۇقلاپ قۇي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى ئاش يەسە سەن ئۆزە ئىچگۈ تۇت ئانى ئىچسە ئىچگۈ يەمە ئۆك ئانۇت
Kişi aş yese sen öze içgü tut, anı içse içgü yeme ök anut
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yemekte misafirin içeceğini eksik etme, biri biter-bitmez, diğeri hazır bulunsun.
🇬🇧 EN Offer fresh drink when guests have eaten well; Replenish cups before the thirst can swell.
#4654 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئە يەردە يېمەك بولسا،
ئىچكۈ ھەم كېرەك. يېمەك بىرلە ئىچمەكنى تەڭشەش كېرەك.

Wherever food is served, let drink attend; Let dishes and sweet beverages blend.

Yemek yenilen yerde içecek de bulunmalı, yiyecek ve içecek birbirine denk olmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
يېمەك بار يەردە، ئىچىملىكمۇ بولۇشى كېرەك، يېمەكنى ئىچىملىك بىلەن تەڭ ئېلىپ بېرىش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇدا يەگۈ بولسا ئىچغۇ كەرەك يەگۈ ئىچگۈ بىرلە تەڭەشگۈ كەرەك
Kayuda yegü bolsa içgu kerek, yegü içgü birle teñeşgü kerek
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yemek yenilen yerde içecek de bulunmalı, yiyecek ve içecek birbirine denk olmalıdır.
🇬🇧 EN Wherever food is served, let drink attend; Let dishes and sweet beverages blend.
#4655 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يېمەكلىك يار يەردە ئىچكۈ بولمىسا،
بولۇر بىر زەھەر، ئۇق، ئۇ ئاشنى يېسە.

If drink is missing when the meat is spread, The sweetest morsel turns to poison dread.

Yemek yanında içecek de hazır olmazsa, o yemek, yiyenler için, zehir olur.

نەسرىي يەشمىسى:
يېمەكنىڭ يېنىدا ئىچىملىك تەييار بولمىسا، ئۇ تاماق يېگۈچىلەر ئۈچۈن ئوغا بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يەگۈ بولسا ئىچگۈ ئانۇق بولماسا ئاغۇ بولدى ساقىن ئول ئاشنى يەسە
Yegü bolsa içgü anuk bolmasa, ağu boldı sakın ol aşnı yese
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yemek yanında içecek de hazır olmazsa, o yemek, yiyenler için, zehir olur.
🇬🇧 EN If drink is missing when the meat is spread, The sweetest morsel turns to poison dread.
#4656 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تىلىسە فۇقا بەر، تىلىسە مىزاپ،
ھەسەل - گۈل شاراب بەر، تىلىسە جۇلاپ.

Offer cool fuqa', mizab, or rose-sherbet fine, Or fragrant jülab syrup sweet as wine.

ister fuka', ister mîzâb, istersen cülengbîn veya cülâb şertbetlerini ver.

نەسرىي يەشمىسى:
خالىسا شەربەت بەر، خالىسا مەيزاپ بەر ، خالىسا گۈل شارابى، خالىسا جۇلاپ بەر .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىلەسە فۇقا بەر تىلەسە مىزاب تىلەسە جۈلەڭبىن تىلەسە جۈلاب
Tilese fukâ ber tilese mizâb, tilese cülengbin tilese cülâb
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ister fuka', ister mîzâb, istersen cülengbîn veya cülâb şertbetlerini ver.
🇬🇧 EN Offer cool fuqa', mizab, or rose-sherbet fine, Or fragrant jülab syrup sweet as wine.
#4657 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بېرىش لازىم بۆلەك نېمىنى يانا،
مېنىڭدىن سورىما، بۆلەكتىن سورا.

Ask me no further what else you should pour; Consult the guests for what they cherish more.

Bunlardan başka daha neler vereceğini bana sorma, bunu başkalarına sor.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنىڭدىن باشقا يەنە نېمە بېرىشىڭىنى مەندىن سورىما، باشقا مېھمانلاردىن سورا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇنىڭدا نارۇقى نەگۈ بەرگۈڭى ماڭا سەن ئايىتما ئايىتغىل ئۆڭى
Munıñda narukı negü bergüñi, maña sen ayıtma ayıtğıl öñi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bunlardan başka daha neler vereceğini bana sorma, bunu başkalarına sor.
🇬🇧 EN Ask me no further what else you should pour; Consult the guests for what they cherish more.
#4658 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۈلۈغلار يەپ بولۇپ يىغىلسا يېمەك،
كىچىكلەرگە ئاندىن ئاش تارتماق كېرەك.

When elders finish eating and arise, Let younger folk partake before your eyes.

Büyükler yemeklerini yeyip sofradan kalktıktan sonra, küçüklere yiyecek ve içecek verilmelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇلۇغلار تائام يەپ تۈگىتىپ بولغاندىن كېيىن، كىچىكلەرگە يېمەك ئىچمەك تارتىش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇلۇغلار يەسە ئاش تۈكەسە يەيۈ كىچىگلەركە بەرگۈ ئاش ئىچگۈ يەگۈ
Uluğlar yese aş tükese yeyü, kiçiglerke bergü aş içgü yegü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Büyükler yemeklerini yeyip sofradan kalktıktan sonra, küçüklere yiyecek ve içecek verilmelidir.
🇬🇧 EN When elders finish eating and arise, Let younger folk partake before your eyes.
#4659 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاش يەتسۇن ھەممىگە، كۆرۈپ تۇر ھامان،
قېلىپ ئاچ يانمىسۇن سېنى تىللىبان.

Serve all in turn, let none be passed unblest; Let no one curse you as a hungry guest.

Her kese yemek yetiştir, hiç kimseyi gözden kaçırma, onları aç bırakma, sana söğerek dönmesinler.

نەسرىي يەشمىسى:
ھەممىگە تاماقنى تەلتۈكۈس يەتكۈزۈپ بەرگىن، چالا قويما، ئاچ قايتۇرما، سېنى سۆكۈپ قايتمىسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۆزۈكە تەگۈر ئاش كۆرۈ قودماغىل سۆكە بارماسۇنلار ئاچىن ئىدماغىل
Tözüke tegür aş körü kodmağıl, söke barmasunlar açın ıdmağıl
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Her kese yemek yetiştir, hiç kimseyi gözden kaçırma, onları aç bırakma, sana söğerek dönmesinler.
🇬🇧 EN Serve all in turn, let none be passed unblest; Let no one curse you as a hungry guest.
#4660 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
غىزادىن كېيىن تارت شېرىنلىك يېمىش،
قۇرۇق - ھۆل يېمىش قوي ۋە ئازراق سىمىش.

When meals conclude, serve fruits both dried and fresh, With nuts and sweets to satisfy the flesh.

Yiyecek ve içecek tamam olunca, çerez ve meyva ver, kuru ve yaş meyva yanında, bir mikdar simiş de bulunsun.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاش تائام يېپىلىپ بولغاندا، يەل يېمىش قوي، قۇرۇق ھۆل يېمىشلەردىن ۋە ئاز تولا سىمىشكا قوي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاش ئىچگۈ يەسەلەر نۇقۇل ئۇر يىمىش قۇرۇغ ئۆل يىمىش ئۇر بىر ئانچا سىمىش
Aş içgü yeseler nukul ur yimiş, kuruğ öl yimiş ur bir ança simiş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yiyecek ve içecek tamam olunca, çerez ve meyva ver, kuru ve yaş meyva yanında, bir mikdar simiş de bulunsun.
🇬🇧 EN When meals conclude, serve fruits both dried and fresh, With nuts and sweets to satisfy the flesh.
#4661 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يىرتىش قىل، كۈچۈڭ يەتسە يىرتقىن يېمەك،
بېسىلسۇن چىش ھەققى بىلەن سۆز - چۆچەك.

Bestow fine gifts, distribute silk of worth; Give "tooth-fare" gifts to silence tongues on earth.

Hediye ver, gücün yeterse, ipekli kumaş ver, mümkün ise, diş kirası ver ki, gelenlerin ağzı kapansın.

نەسرىي يەشمىسى:
كۈچۈڭ يەتسە، يىرتىش قىل، يېپەك رەختلەر تارقات، چىش ھەققىنى بەرگىن، گەپ سۆزلەر بېسىلسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىچىش قىل كۈچۈڭ يەتسە بىچغىل ئاغى ئۇسا تىش تەرى بىر كەسىلسۈ چوغى
Bıçış kıl küçüñ yetse bıçğıl ağı, usa tiş teri bir kesilsü çoğı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hediye ver, gücün yeterse, ipekli kumaş ver, mümkün ise, diş kirası ver ki, gelenlerin ağzı kapansın.
🇬🇧 EN Bestow fine gifts, distribute silk of worth; Give "tooth-fare" gifts to silence tongues on earth.
#4662 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاياغلاشسا شۇنداق زىياپەت ئىشى،
ئىشىك ئاچ، توسما سەن، گەر قايتسا كىشى.

Thus ends the feast in honor and delight; Open your gates, nor bar their homeward flight.

Bu ziyafet işi böylece tamam olur, kapıları aç, misafirler gitmek isterlerse, artık onlara mâni olma.

نەسرىي يەشمىسى:
شۇنىڭ بىلەن زىياپەت ئىشلىرى تامام بولىدۇ، دەرۋازىنى ئېچىۋەت، قايتقۇچىلارنى تۇتۇپ قالما.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۈكەل بولدى ئەمدى ئاش ئىچگۈ ئىشى ئاچا بەر قاپۇغ بارسا تىدما كىشى
Tükel boldı emdi aş içgü işi, aça ber kapuğ barsa tıdma kişi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu ziyafet işi böylece tamam olur, kapıları aç, misafirler gitmek isterlerse, artık onlara mâni olma.
🇬🇧 EN Thus ends the feast in honor and delight; Open your gates, nor bar their homeward flight.
#4663 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بولۇر تۆت خىل تەكلىپ قىلىنغان ئادەم،
بارۇر چايمۇ تۆت خىل بولۇر، ئەي بوتام.

Four classes seek an invitation's call, And four distinct respondents fill the hall:

Ziyafete davet edenler dört zümre olduğu gibi, buna icabet eden. insanlar da dört türlü olur, ey yavrum.

نەسرىي يەشمىسى:
زىياپەتكە تەكلىپ قىلىنىدىغانلار تۆت تەبىقە بولىدۇ، كېلىدىغانلارمۇ تۆت تەبىقە بولىدۇ، ئەي بوتام.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئاشقا ئوقىغلى بولۇر تۆرت قوتۇ بارىغلى يەمە تۆرت بولۇر ئاي بوتۇ
Bu aşka okığlı bolur tört kotu, barığlı yeme tört bolur ay botu
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ziyafete davet edenler dört zümre olduğu gibi, buna icabet eden. insanlar da dört türlü olur, ey yavrum.
🇬🇧 EN Four classes seek an invitation's call, And four distinct respondents fill the hall:
#4664 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىرى، ئاشقا تەكلىپ قىلىنغان ھامان،
بارۇر ۋە نە بەرسە، ئىچەر، يەر ھەر ئان.

The first attends each feast where he is fed, Consuming all the meat and drink and bread;

Bunlardan biri davet edildiği her ziyafete gider ve ziyafette ne ikram edilirse, yer, içer.

نەسرىي يەشمىسى:
بىرى، تەكلىپ قىلسا، زىياپەتكە بارىدۇ، نېمە بەرسە، شۇنى يەپ ئىچىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىرەگۈ بارىر ئاشقا ئۈندەسەلەر ئاش ئىچگۈ ئىچەر يەر نەگۈ بەرسەلەر
Biregü barır aşka ündeseler, aş içgü içer yer negü berseler
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bunlardan biri davet edildiği her ziyafete gider ve ziyafette ne ikram edilirse, yer, içer.
🇬🇧 EN The first attends each feast where he is fed, Consuming all the meat and drink and bread;
#4665 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىراق، ئۆز ئۆيىگە قىچقىرماس كىشى،
تاماقنى ئۆزلا يېيىشتۇر ئىشى.

Yet never invites another to his floor, Eating alone behind his bolted door.

Fakat kendisi evine başkalarını çağırmaz, yemeğini evine kapanıp, yalnız başına yer.

نەسرىي يەشمىسى:
لېكىن ئۆز ئۆيىگە ئادەم تەكلىپ قىلمايدۇ، ئۆيىدە ئاش تامىقىنى ئۆزى يالغۇز يەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا ئۆز ئەۋىڭە ئوقىماز كىشى باشى بۈرنۈ يەر ئەۋدە يالڭۇز ئاشى
Yana öz eviñe okımaz kişi, başı bürnü yer evde yalñuz aşı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Fakat kendisi evine başkalarını çağırmaz, yemeğini evine kapanıp, yalnız başına yer.
🇬🇧 EN Yet never invites another to his floor, Eating alone behind his bolted door.
#4666 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە بىرسى، قىچقىرسا ئاشقا بارۇر،
ئېشىن يەر، ئۆزىمۇ ئۆيگە قىچقىرۇر.

The second goes to feasts when called to dine, And invites his host in turn to bread and wine.

Biri de ziyafete gider, yemeği yer ve kendisi de onu yemeğe davet eder.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە بىر خىل كىشىلەر زىياپەتكە بارىدۇ، قارىساڭ، ئاشنى يەيدۇ، جاۋابەن ئاشقا تەكلىپ قىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاقى بىر كىشى كۆرسە ئاشقا بارىر ئاشىن يەر ئانى ياندرۇ ئاشقا ئوقىر
Takı bir kişi körse aşka barır, aşın yer anı yandru aşka okır
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Biri de ziyafete gider, yemeği yer ve kendisi de onu yemeğe davet eder.
🇬🇧 EN The second goes to feasts when called to dine, And invites his host in turn to bread and wine.
#4667 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىرىكىم، كىشىنىڭ بارماس چېيىغا،
ئۆزى ھەم كىشىنى ئېيتماس چېيىغا.

The third will never go when others call, Nor ever welcomes a soul into his hall.

Biri de, kendisi ziyafete gitmediği gibi, başkalarını da evine davet etmez.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە بەزى كىشىلەر زىياپەتكە بارمايدۇ، كىشىلەرنىمۇ ئۆيىگە چاقىرمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاقى بىر كىشى ئاشقا بارماز بولۇپ كىشىگ مە ئەۋىڭە ئوقىماز كۆرۈپ
Takı bir kişi aşka barmaz bolup, kişig me eviñe okımaz körüp
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Biri de, kendisi ziyafete gitmediği gibi, başkalarını da evine davet etmez.
🇬🇧 EN The third will never go when others call, Nor ever welcomes a soul into his hall.
#4668 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆلۈك ئۇ، ئۇنى سەن تىرىكتۇر دېمە،
تىرىكلىكتە ھەرگىز ئاڭا قېتىلما.

Such men are dead—count them not with the live; Shun their companionship and never thrive.

Böyle bir insan ölüdür, sen onu diriden sayma, ona katılma ve onunla birlikte bulunma.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنداقلار ئۆلۈكتۇر، تىرىك ھېسابلىما، بۇنداقلارغا قوشۇلما، بىللە تىرىكچىلىك قىلما.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆلۈگ ئول مۇنى سەن تىرىگكە ساما قاتىلما مۇڭار سەن تىرىگلىك يەمە
Ölüg ol munı sen tirigke sama, katılma muñar sen tiriglik yeme
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Böyle bir insan ölüdür, sen onu diriden sayma, ona katılma ve onunla birlikte bulunma.
🇬🇧 EN Such men are dead—count them not with the live; Shun their companionship and never thrive.
#4669 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە بەزىلەر بار، بارمايدۇ پەقەت،
سويۇپ قاتچە مالنى، بېرۇر زىياپەت.

The fourth declines when called to feast and dine, Yet slaughters sheep to host his guests benign.

Bir kısmı da davete gitmez, fakat kendisi, hayvanlar keserek, başkalarını ziyafete çağırır.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە بىر خىل تەبىقە تەكلىپ قىلىنسىمۇ زىياپەتكە بارمايدۇ، مال سويۇپ، باشقىلارنى زىياپەتكە تەكلىپ قىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاقى بىر قوتۇ ئاشقا بارماز ئوقىپ كىشىگ ئاشقا ئۈندەر توقىملار توقىپ
Takı bir kotu aşka barmaz okıp, kişig aşka ünder tokımlar tokıp
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bir kısmı da davete gitmez, fakat kendisi, hayvanlar keserek, başkalarını ziyafete çağırır.
🇬🇧 EN The fourth declines when called to feast and dine, Yet slaughters sheep to host his guests benign.
#4670 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇلارنىڭ ئىچىدە ئەڭ ياخشىسى شۇ،
ھېكىم، ئالىم ماختىغان قىلىقمۇ شۇ.

Of all these four, the last is best and crown; The wise and learned give him high renown.

Bunlardan en iyisi bu sonuncusudur, hakîm ve âlim insanların beğendikleri hareket de budur.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇلاردىن ئەڭ ياخشىسى مۇشۇ يوسۇندۇر دانا بىلىمدانلار ماختىغان قىلىق ئەنە شۇدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇلاردا ئەڭ ئەدگۈ يورىق بۇ-تۇرۇر بۈگۈ بىلگە ئۆگمىش قىلىق بۇ-تۇرۇر
Bularda eñ edgü yorık bu-turur, bügü bilge ögmiş kılık bu-turur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bunlardan en iyisi bu sonuncusudur, hakîm ve âlim insanların beğendikleri hareket de budur.
🇬🇧 EN Of all these four, the last is best and crown; The wise and learned give him high renown.
#4671 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كېرەك ئاشقا بارغىن، كېرەك بارمىغىن،
يىغىپ گالنى ئاز يە، ئېسەن ياشىغىن.

Whether you go or stay within your seat, Restrain your throat, eat little, and be neat.

ister ziyafete git, ister gitme, fakat boğazına hâkim ol, yemeği az ye ve sıhhatle yaşa.

نەسرىي يەشمىسى:
مەيلى زىياپەتكە بارغىن ياكى بارمىغىن، گېلىڭنى تىيىپ، تاماقنى ئاز يېگىن، سالامەت ياشىغىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كەرەك ئاشقا بارغىل كەرەك بارماغىل بوغۇز تىد ئاش ئاز يە ئەسەنىن تىرىل
Kerek aşka barğıl kerek barmağıl, boğuz tıd aş az ye esenin tiril
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ister ziyafete git, ister gitme, fakat boğazına hâkim ol, yemeği az ye ve sıhhatle yaşa.
🇬🇧 EN Whether you go or stay within your seat, Restrain your throat, eat little, and be neat.
#4672 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تولا يېگەن ئادەم كېسەلچان بولۇر،
سېرىق يۈز، ياداڭغۇ، ئۆزىن خار قىلۇر.

The gluttonous man is sickly and distraught, His visage sallow and his strength to naught.

Çok yiyen insan her vakit hastalıklı olur, yüzü sarı, kendisi cılız olur ve itibardan düşer.

نەسرىي يەشمىسى:
نەزەر سال، كۆپ يېگەن كىشى كېسەلچان بولىدۇ، چىرايى سېرىق، ماغدۇرسىز، ئېتىبارى يوق بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۈكۈش يەگلى يالڭۇق كۆر ئىگچىل بولۇر سارىغ مەڭزى قوۋداق ئاتى ئەل بولۇر
Üküş yegli yalñuk kör igçil bolur, sarığ meñzi kovdak atı el bolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Çok yiyen insan her vakit hastalıklı olur, yüzü sarı, kendisi cılız olur ve itibardan düşer.
🇬🇧 EN The gluttonous man is sickly and distraught, His visage sallow and his strength to naught.
#4673 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
مىزاجىنى بىلگۈچى ئىلمى كەڭ تېۋىپ،
سۆزى دەل كېلۈر، كۆر، مۇڭا ئوخشىشىپ.

The wise physician, skilled in mind and lore, Confirms this truth with words for evermore:

Mizacı bilen, fikir ve bilgisi geniş olan tabip de bu hususta bunu teyit eder bir söz söylemiştir.

نەسرىي يەشمىسى:
كۆڭلى، بىلىمى كەڭ، كىشىنىڭ مىزاجىنى بىلگۈچى تېۋىپلارنىڭ سۆزى ئەنە شۇنىڭغا قارىتىلغان:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەيۈر كۆر ئوتاچى سۆزى تادۇ بىلگۈچى كۆڭلى بىلگى يازى
Muñar meñzeyür kör otaçı sözi, tadu bilgüçi köñli bilgi yazı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Mizacı bilen, fikir ve bilgisi geniş olan tabip de bu hususta bunu teyit eder bir söz söylemiştir.
🇬🇧 EN The wise physician, skilled in mind and lore, Confirms this truth with words for evermore:
#4674 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئېغىزدىن كىرۈر ئاش بىلەن بۇ كېسەل،
قېرىتۇر كىشىنى يېشىدىن ئەۋۋەل.

"Disease enters through the throat with food each day; It brings old age and cuts life's span away."

İnsana hastalık boğazdan ve yemekle birlikte girer, hastalık insanı ihtiyarlatır ve o ömrünü tamamlayamaz.

نەسرىي يەشمىسى:
”كىشىگە كېسەل گالدىن تاماق بىلەن كىرىدۇ، كېسەل كىشىنى قېرىتىدۇ، تولۇق ياشىيالمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بوغۇزدىن كىرۈر ئىگ كىشىكە ئاشىن كىشىگ ئىگ قارىتۇر تۈكەمەز ياشىن
Boğuzdın kirür ig kişike aşın, kişig ig karıtur tükemez yaşın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsana hastalık boğazdan ve yemekle birlikte girer, hastalık insanı ihtiyarlatır ve o ömrünü tamamlayamaz.
🇬🇧 EN "Disease enters through the throat with food each day; It brings old age and cuts life's span away."
#4675 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
گېلىڭنى يىغىپ سەن، دائىم ئېسەن يۈر،
قىلۇر يۈزنى سولغۇن كېسەل ھەرمەھەل.

"Restrain your throat, let health your life embrace; For sickness fades the brightness of the face."

Boğazı dâima gözet ve hasta olmamağa çalış, hastalık insanın yüzünü yişin yapar.

نەسرىي يەشمىسى:
گېامىڭنى تىيىپ، دائىم كېسەلسىز ياشا، كېسەل كىشىنىڭ يۈزىنى سۇلدۇرىدۇ.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بوغۇزۇغ كۈدەز تۇتچى ئىگسىز يورى قىلۇر ئىگ كىشىنىڭ يۈزىنى ئىشىن
Boğuzuğ küdez tutçı igsiz yorı, kılur ig kişiniñ yüzini ışın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Boğazı dâima gözet ve hasta olmamağa çalış, hastalık insanın yüzünü yişin yapar.
🇬🇧 EN "Restrain your throat, let health your life embrace; For sickness fades the brightness of the face."
#4676 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
شۇ ياڭلىغ بولۇر، كۆر، زىياپەت ئىشى،
زىياپەت ئۆتكۈزسۈن يا بارسۇن كىشى.

Such is the rule of feasts, O brother dear, Both hosting guests and sharing others' cheer.

Ziyafet işi, gerek davete icabette, gerek başkasını davet ederken, işte böyle olur.

نەسرىي يەشمىسى:
قارا، زىياپەت ئىشلىرى ئەنە شۇنداق بولىدۇ، تەكلىپ قىلغاننىڭكىگە بارساڭمۇ ۋە تەكلىپ قىلساڭمۇ شۇنداق .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ياڭلىغ بولۇر كۆر ئاش ئىچگۈ ئىشى ئوقىغلىقا بارسا يا كەلسە كىشى
Bu yañlığ bolur kör aş içgü işi, okığlıka barsa ya kelse kişi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ziyafet işi, gerek davete icabette, gerek başkasını davet ederken, işte böyle olur.
🇬🇧 EN Such is the rule of feasts, O brother dear, Both hosting guests and sharing others' cheer.
#4677 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇنى سۆزلىدىم مەن، ئىشىتىنىڭ ئۆزۈڭ،
يېتەر دەپ بىل ئەمدى، ئۇزارتما سۆزۈڭ.

I have recounted all; you heard it plain; Let this suffice, nor multiply the strain.

İşte ben söyledim, sen dinledin, bunu şimdilik kâfi bul ve sözü uzatma.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇلارنى مەن سۆزلىدىم، سەن ئاڭلىدىڭ، شۇنىڭ ئۆزى يېتەرلىك، سۆزنى ئۇزارتما.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇنۇ سۆزلەدىم مەن ئەشىتتى ئۆزۈڭ مۇنى تاپقىل ئەمدى ئۇزاتما سۆزۈگ
Munu sözledim men eşitti özüñ, munı tapkıl emdi uzatma sözüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İşte ben söyledim, sen dinledin, bunu şimdilik kâfi bul ve sözü uzatma.
🇬🇧 EN I have recounted all; you heard it plain; Let this suffice, nor multiply the strain.
#4678 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
جاھان ھالى، مىجەزى، يولىدۇر شۇلار،
كىشىگە قوشۇلماق تىلسەڭ ئەگەر.

If among mortal men you wish to abide, This is the world's custom, rule, and guide.

Eğer insanlar arasına karışmak istersen, bu dünyanın hâli, tavrı ve yolu budur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر كىشىلەرگە ئارىلىشىشنى خالىساڭ، دۇنيانىڭ ئەھۋالى، قائىدە يوسۇنلىرى ئەنە شۇنداق.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئول دۈنيا ھالى يورىقى يولى كىشىكە قاتىلماق تىلەسە قالى
Bu ol dünyâ hali yorıkı yolı, kişike katılmak tilese kalı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer insanlar arasına karışmak istersen, bu dünyanın hâli, tavrı ve yolu budur.
🇬🇧 EN If among mortal men you wish to abide, This is the world's custom, rule, and guide.
#4679 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەي كۆڭلۈم يورۇقى، ھەقىقىي يېقىن،
چۈشەن ھەم تازا ئۇق سۆزۈم مەنسىس.

O light of my heart, true kin of faithful grace, Grasp well these words, and ponder in your place.

Ey gönlümün ışığı ve gerçekten yakınım olan insan, sözümün mânasını anla ve iyice düşün.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي دىلىمنىڭ روشىنى، ھەققىي يېقىن دوستۇم ، سۆزۈمنىڭ مەنىسىنى چۈشىنىپ، ياخشىراق ئويلان.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاي كۆڭلۈم يارۇقى ھاقىقات ياقىن سۆزۈم مانىسىن ئۇق يەمە كەد ساقىن
Ay köñlüm yarukı hakikat yakın, sözüm manisin uk yeme ked sakın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey gönlümün ışığı ve gerçekten yakınım olan insan, sözümün mânasını anla ve iyice düşün.
🇬🇧 EN O light of my heart, true kin of faithful grace, Grasp well these words, and ponder in your place.
ئاۋازلىق كىتاب
66-باب: ئۆيىگە مېھمان چاقىرىش ۋە مېھمان كۈتۈش قائىدىلىرى
100%
00:00 --:--