تىزىملىك
تىل تاللاش:
65-باب 4573 – 4643-بېيىتلەر (71 بېيىت) بايان قىلغۇچى: ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)

مېھماندارچىلىق ۋە زىياپەتكە بېرىش ئەدەبلىرى

Mëhmandarchiliq we Ziyapetke Bërish Edebliri

مېھماندارچىلىق ۋە زىياپەتكە بېرىش ئەدەبلىرى. قۇتادغۇبىلىكنىڭ 65-بابى، 4573–4643-بېيىتلەر.

🎙️ CD پىلاستىنكىسى: 070 ئۆگدۈلمىشنىڭ زىياپەتكە بېرىش قائىدىسىنى ئېيتىشى — 08:55
مەنبە:
#4573 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
جاۋابىن ئۆگدۈلمىش دېدى: بۇ ئىش ھەم،
كېرەكلىك ئېرۇر، ئەي قېرىنداش، دېسەم.

Ögdülmish answered: "O my brother dear, This matter too requires explaining clear.

Öğdülmiş cevap verdi ve : — Ey kardeş, bu da izah edilmesi gereken bir şeydir — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش جاۋاب بېرىپ، شۇنداق دېدى: ئەي قېرىنداش، بۇمۇ ئېيتىشقا تېگىشلىك ئىشلاردۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانۇت بەردى ئۆگدۈلمىش ئايدى بۇ ما قەرەقلىغ-تۇرۇر بۇ قاداش ئايسا ما
Yanut berdi ögdülmiş aydı bu ma, kereklig-turur bu kadaş aysa ma
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öğdülmiş cevap verdi ve : — Ey kardeş, bu da izah edilmesi gereken bir şeydir — dedi —
🇬🇧 EN Ögdülmish answered: "O my brother dear, This matter too requires explaining clear.
#4574 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
چاقىرغان كىشىنىڭ كۆپتۈر خىللىرى،
بولۇر خىلمۇخىل ھەم زىياپەت تۈرى.

For various folk extend a feast's invite, And banquets differ both in kind and site.

Çağıran kimseler muhtelif sınıf ve tabakalara mensup olduğu gibi, ziyafetler de türlü-türlü olur.

نەسرىي يەشمىسى:
تەكلىپ قىلىدىغان كىشىلەر ھەر خىلدۇر، زىياپەتمۇ ھەر خىل بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۈكۈش تۆرلۈگ ئول بۇ ئوقىغۇ كىشى تەلىم تۆرلۈگ ئول بۇ قونۇقلۇق ئاشى
Üküş törlüg ol bu okığu kişi, telim törlüg ol bu konukluk aşı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Çağıran kimseler muhtelif sınıf ve tabakalara mensup olduğu gibi, ziyafetler de türlü-türlü olur.
🇬🇧 EN For various folk extend a feast's invite, And banquets differ both in kind and site.
#4575 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇلاردىن بىرىكىم، نىكاھ تويى ئول،
يا سۈننەت تويى يا تۇغۇلسا ئوغۇل.

One banquet is for weddings richly spread; Another marks a newborn's cradle-bed.

Bunlardan biri — düğün ziyafetidir, biri de—ya bir oğlun doğumu sünneti dolayısiyle verilen ziyafettir.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇلاردىن بىرى نىكاھ زىياپىتىدۇر، يەنە بىرى ئوغۇل تۇغۇلسا بېرىلىدىغان سۈننەت زىياپىتىدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئولاردا بىرىسى كۈدەنكە ئاش ئول يا سۈننەت ئاشى يا توغۇرسا ئوغۇل
Olarda birisi küdenke aş ol, ya sünnet aşı ya toğursa oğul
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bunlardan biri — düğün ziyafetidir, biri de—ya bir oğlun doğumu sünneti dolayısiyle verilen ziyafettir.
🇬🇧 EN One banquet is for weddings richly spread; Another marks a newborn's cradle-bed.
#4576 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يا تەڭتۇش قىچقىرغاي يا قولداش، ئاداش،
چوڭ - كىچىك، يېقىنلار ۋە ياكى قاياش.

Some feasts are called by kinsmen, friends, and peers, Both great and small across the passing years.

Birde eş, dost yahut arkadaş, ahbap, büyük veya küçük, yakın veya veya kardeş ziyafete çağırır.

نەسرىي يەشمىسى:
بەزىدە دوست، بۇرادەر، ئەل ئاغىنىلەر چاقىرىلىدۇ، چوڭ كىچىك، قوۋم قېرىنداشلار تەكلىپ قىلىنىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يا ئىش تۇش ئوقىغاي يا قولداش ئاداش ئۇلۇغ يا كىچىگ تۇت ياقىن يا قاداش
Ya iş tuş okığay ya koldaş adaş, uluğ ya kiçig tut yakın ya kadaş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Birde eş, dost yahut arkadaş, ahbap, büyük veya küçük, yakın veya veya kardeş ziyafete çağırır.
🇬🇧 EN Some feasts are called by kinsmen, friends, and peers, Both great and small across the passing years.
#4577 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يا ئۆلگەن كىشىگە نەزىر ئاتماق،
يا ئۆسكەچ مەرتىۋە، ياتقا ئاش تارتماق.

Some meals are mourning banquets for the dead, Or feasts when honors crown a ruler's head.

Yahut bir ölü için yapılan yog aşı olur yahut biri bir rütbe alınca, başkalarına ziyafet çeker.

نەسرىي يەشمىسى:
ياكى ئۆلۈم نامغا ئاتالغان ھازا ئېشى بېرىلىدۇ، ياكى نام ئاتاققا ئىگە بولغاندا، زىياپەت بېرىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يوغ ئاشى بولۇر يا ئۆلۈگ ئاتىڭا يا ئول ئات بۇلۇپ ئاش بەرۈر ياتىڭا
Yoğ aşı bolur ya ölüg atıña, ya ol at bulup aş berür yatıña
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yahut bir ölü için yapılan yog aşı olur yahut biri bir rütbe alınca, başkalarına ziyafet çeker.
🇬🇧 EN Some meals are mourning banquets for the dead, Or feasts when honors crown a ruler's head.
#4578 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىش لازىم بۇلاردىن قايسىسىغا،
بېرىش ۋە ياكى بارماسلىقنى تەڭلا.

At any feast where meat and drink appear, Discerning when to go must be made clear.

Bu ziyafetlerden hangisine gitmek ve hangisine gitmemek icap ettiğini bilmek lâzımdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاش سۇ بېرىلىدىغان زىياپەت نىڭ قايسىسى بولمىسۇن، ئۇنىڭغا بېرىش بارماسلىقنى ئويلاپ كۆرۈش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇلاردا قايۇ ئەرسە ئاش سۇۋ يەگۈ ئانى تەڭلە بارغۇ ئازۇ بارماغۇ
Bularda kayu erse aş suv yegü, anı teñle barğu azu barmağu
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu ziyafetlerden hangisine gitmek ve hangisine gitmemek icap ettiğini bilmek lâzımdır.
🇬🇧 EN At any feast where meat and drink appear, Discerning when to go must be made clear.
#4579 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاداش، قولداش، قاياش، دوستلار ئېشىنى،
يېمەك لازىم بېرىپ، كۆرگەچ ئەشىنى.

If comrades, friends, or kinsmen bid you call, Go forth with willingness and aid their hall.

Arkadaş, dost, ahbap ve kardeş ziyafetleri olursa, oraya gidip eşi, dostu görmelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
دوست، يولداش، يار بۇرادەرلەرنىڭ زىياپىتى بولۇپ قالسا، بېرىپ ئىشلىرىغا قارىشىپ بېرىش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاداش قولداش ئارداش قاداش ئاشلارى بولۇر ئەرسە كۆرگۈ بارىپ ئىشلەرى
Adaş koldaş ardaş kadaş aşları, bolur erse körgü barıp işleri
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Arkadaş, dost, ahbap ve kardeş ziyafetleri olursa, oraya gidip eşi, dostu görmelidir.
🇬🇧 EN If comrades, friends, or kinsmen bid you call, Go forth with willingness and aid their hall.
#4580 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
زىياپەتتە ياتقا قاراپ تۇرغۇلۇق،
ئاش ئازمۇ ياكى كۆپ دىققەت قىلغۇلۇق.

Attend to guests and strangers gathered there; Ensure the trays are shared with thoughtful care.

Ziyafette bilhassa yat ve yabancılara itina göstermeli, yiyecek ve içeceğin az veya çok dağıtılmasına dikkat etmelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
زىياپەتتە بولۇپ، يات كىشىلەرگە قارىشىش كېرەك، زىياپەت تائاملىرى يېتەرلىكمۇ، ئازمۇ، بۇنى ئېيتىپ تۇرۇش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۇرۇ بەرگۈ ئاشتا كۆرۈپ يات بازىغ ئاش ئىچگۈ تەگىرى ئۈكۈش يا ئازىغ
Turu bergü aşta körüp yat bazığ, aş içgü tegiri üküş ya azığ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ziyafette bilhassa yat ve yabancılara itina göstermeli, yiyecek ve içeceğin az veya çok dağıtılmasına dikkat etmelidir.
🇬🇧 EN Attend to guests and strangers gathered there; Ensure the trays are shared with thoughtful care.
#4581 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يېقىن قوشنا ساڭا بەرسە زىياپەت،
ۋە يا تەڭرىلىك دوست گەر قىلسا دەۋەت.

If your close neighbor calls you to his spread, Or your dear brother in the faith has said,

Yakın komşu senin için bir ziyafet verir yahut âhiret kardeşin seni davet ederse, ey yiğit,

نەسرىي يەشمىسى:
يېقىن قوشنا ساڭا زىياپەت بەرسە، ياكى خۇدايى دوستلار سېنى تەكلىپ قىلسا،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ياقىن قوشنى ئاشنى ئاش ئىتسە ساڭا ئازۇ تەڭرىلىك ئىش ئوقىسا توڭا
Yakın koşnı aşnı aş itse saña, azu teñrilik iş okısa toña
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yakın komşu senin için bir ziyafet verir yahut âhiret kardeşin seni davet ederse, ey yiğit,
🇬🇧 EN If your close neighbor calls you to his spread, Or your dear brother in the faith has said,
#4582 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇلارغا بېرىپ سەن، سەن ئالغىن كۆڭۈل،
سۆيۈندۈر ئۇلارنى، سۆيۈن، ئەي ئوغۇل.

Go to their feast, nor let their spirit grieve; Bring joy to them, and joy yourself receive.

Onlara git, gönüllerini kırma, onları sevindir ve kendin de sevin, ey oğul.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇلار نىڭ زىياپىتى گە ئەلۋەتتە بارغىن، كۆڭلىنى ئايا، ئۇلارنى خۇشال قىل، سەنمۇ خۇشال بول، ئەي يىگىت.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئولارقا يەمە بار كۈدەزگىل كۆڭۈل سەۋىندۈر ئولارنى سەۋىن ئاي ئوغۇل
Olarka yeme bar küdezgil köñül, sevindür olarnı sevin ay oğul
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Onlara git, gönüllerini kırma, onları sevindir ve kendin de sevin, ey oğul.
🇬🇧 EN Go to their feast, nor let their spirit grieve; Bring joy to them, and joy yourself receive.
#4583 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەگەر خاس زىياپەت ئاتاركەن ساڭا،
يەپ ئاشنى خۇشال قىل، بېرىپ سەن ئاڭا.

If they prepare a special feast for you, Go readily and give them honors due.

Eğer senin için bir ziyafet çekerlerse, o ziyafete de git, yemeklerini yiyerek, onları memnun et.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر ساڭا ئاتاپ ئەتەي زىياپەت بەرسە، ئۇنداق زىياپەتكە دەرھال بارغىن، تائامىنى يەپ، رازى قىل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى ئىتسەلەر ئاش ساڭا ئوغرايۇ ئول ئاشقا يەمە بار سەۋىندۈر يەيۈ
Kalı itseler aş saña oğrayu, ol aşka yeme bar sevindür yeyü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer senin için bir ziyafet çekerlerse, o ziyafete de git, yemeklerini yiyerek, onları memnun et.
🇬🇧 EN If they prepare a special feast for you, Go readily and give them honors due.
#4584 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇلاردىن تاشقىرى بولسا زىياپەت،
بارماسلىق تۈزۈكرەك، دىل چەكمىگەي دەرد.

From all other invitations turn away, Lest sore chagrin upon your spirit weigh.

Bunların dışında başka ziyafetlere davet ederlerse, bunlara gitmemek daha iyidir, gönlün yaralanır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر بۇنىڭدىن باشقا زىياپەتلەر بولۇپ قالسا، ئۇنىڭغا بارمىغان ياخشى، كۆڭۈل رەنجىپ قالىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاپاڭ مۇندا تاشتىن بولۇر ئەرسە ئاش ئاڭار بارماسا يەگ كۆڭۈل بولغا باش
Apañ munda taştın bolur erse aş, añar barmasa yeg köñül bolğa baş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bunların dışında başka ziyafetlere davet ederlerse, bunlara gitmemek daha iyidir, gönlün yaralanır.
🇬🇧 EN From all other invitations turn away, Lest sore chagrin upon your spirit weigh.
#4585 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كى ئۇندا يېرىم - يارتا بولۇپ ئولتۇرۇق،
دىلىڭ رەنجىپ قالۇر، ئەي ئېسىل ئۇرۇق.

Disorder reigns where proper seats are few, And noble hearts will suffer insult through.

Oturma yerleri yarım-yamalak olur, duracak yeri bulunmaz, ey asîl nesepli insan, kalbin kırılır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئولتۇرۇپ، تۇرۇش يېرىم يارتا بولىدۇ. كۆڭۈل يامان بولىدۇ، ئەي ئېسىلزادە.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يازىم يا يىتىم بولغا ئولدرۇغ تۇرۇغ ياۋۇز بولغا كۆڭلۈڭ ئاي ئەدگۈ ئۇرۇغ
Yazım ya yitim bolğa oldruğ turuğ, yavuz bolğa köñlüñ ay edgü uruğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Oturma yerleri yarım-yamalak olur, duracak yeri bulunmaz, ey asîl nesepli insan, kalbin kırılır.
🇬🇧 EN Disorder reigns where proper seats are few, And noble hearts will suffer insult through.
#4586 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يا مەسئىلەر تۇتۇشۇپ جېدەل باشلىغاي،
ئېشىڭ سىڭمىگەي ھەم دىلىڭ ئاغرىغاي.

Or drunken brawlers clash in bitter strife, Your meal ruined, poisoning your life.

Ya ziyâfettekiler sarhoş olup, kavga ederler, yediğin içine sinmez, sâdece canın sıkılır.

نەسرىي يەشمىسى:
يا مەستلەر ئۇرۇشۇپ جاڭجال چىقىرىدۇ، يېگەن ئېشىڭ سىڭمەيدۇ، دىلىڭ رەنجىيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يا ئەسرۈك تۈتۈش قىلغا ئاھسۇملاغاي ئاشىڭ سىڭمەگەي تەك كۆڭۈل ئاغرىغاي
Ya esrük tütüş kılğa ahsumlağay, aşıñ siñmegey tek köñül ağrığay
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ya ziyâfettekiler sarhoş olup, kavga ederler, yediğin içine sinmez, sâdece canın sıkılır.
🇬🇧 EN Or drunken brawlers clash in bitter strife, Your meal ruined, poisoning your life.
#4587 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
دېمەك بىر تويۇم ئاش ۋە ئىچكۈنى دەپ،
بېرىپ خار ئەيلىمە ئۆزۈڭنى كۈچەپ.

For one mere stomachful of broth and bread, Drag not your dignity into the dead.

Bir doyumluk bu' yiyecek ve içecek için, kendini zorla itibardan düşürme.

نەسرىي يەشمىسى:
پەقەت بىر تويغۇدەك تائام يېيىش ئۈچۈن ئۆزۈڭنى زورمۇزور ئېتىبارسىز قىلما.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قامۇغ بىر تودۇم يەم ئاش ئىچگۈ ئۈچۈن ئۆزۈڭنى ئۇچۇز قىلماغىل سەن كۈچۈن
Kamuğ bir todum yem aş içgü üçün, özüñni uçuz kılmağıl sen küçün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bir doyumluk bu' yiyecek ve içecek için, kendini zorla itibardan düşürme.
🇬🇧 EN For one mere stomachful of broth and bread, Drag not your dignity into the dead.
#4588 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەر ئىشىتكىن، گېلىن يىغقۇچى،
ئۆزىنىڭ گېلىغا ئىگە بولغۇچى.

Hear what the master of his appetite Proclaimed to all who seek wisdom's light:

Boğazına hâkim olan ve icap ettiği zaman kendisini yemekten men' edebilen insan ne der, dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
نەپسىنى تىيىپ، گېلىغا ھاكىم بولغۇچى كىشى نېمە دەيدۇ، ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل بوغۇز تىدغۇچى ئۆزى بوغۇزىڭا ئەرك بولۇپ تۇتغۇچى
Negü ter eşitgil boğuz tıdğuçı, özi boğuzıña erk bolup tutğuçı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Boğazına hâkim olan ve icap ettiği zaman kendisini yemekten men' edebilen insan ne der, dinle.
🇬🇧 EN Hear what the master of his appetite Proclaimed to all who seek wisdom's light:
#4589 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
گېلىڭنى كۆزەتكىن، بولما پەسكەش ئەر،
دەپ گالنى كىشىگە قۇل بولما، يېتەر.

"Guard well your throat, nor sink in low despair; Become no slave to men for belly's fare!"

Boğazını gözet ve aşağılık insan olma, bir boğaz için, insanların kulu durumuna düşme.

نەسرىي يەشمىسى:
گېلىڭغا دىققەت قىل، پەس ئادەم بولۇپ قالما، گېلىڭ ئۈچۈن ئىنسانغا قۇل بولما.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بوغۇزۇڭ كۈدەز بولما ئەرنىڭ ئەلى بۇ بوغۇزۇڭ ئۈچۈن بولما يالڭۇق قۇلى
Boğuzuñ küdez bolma erniñ eli, bu boğuzuñ üçün bolma yalñuk kulı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Boğazını gözet ve aşağılık insan olma, bir boğaz için, insanların kulu durumuna düşme.
🇬🇧 EN "Guard well your throat, nor sink in low despair; Become no slave to men for belly's fare!"
#4590 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تولا كۆردۈم ئەمدى ئەزىر كىشىلەر،
گېلىنى يىغالماي بولۇپ كەتتى يەر.

"How many honored men have fallen low, Whose greedy gullets brought them shame and woe!"

Şimdiye kadar itibarda bulunmuş bir çok kimseleri gördüm, boğazlarına hâkim olmadıkları için, toprak ölup-gittiler.

نەسرىي يەشمىسى:
قەدىر قىممەتلىك كىشىلەرنىڭ نەپسىنى باسماي يەر بىلەن تەڭ بولغىنىنى كۆپ كۆردۈم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تەلىم كۆردۈم ئەمدى ئاغىر بولمىش ئەر تىدۇمادى بوغۇزى ئۈچۈن بولدى يەر
Telim kördüm emdi ağır bolmış er, tıdumadı boğuzı üçün boldı yer
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şimdiye kadar itibarda bulunmuş bir çok kimseleri gördüm, boğazlarına hâkim olmadıkları için, toprak ölup-gittiler.
🇬🇧 EN "How many honored men have fallen low, Whose greedy gullets brought them shame and woe!"
#4591 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تولا كۆردۈم ئەلدە چوڭايغانلىنى،
ئەسىر ئەتتى گېلى، يەر قىلدى ئۇنى.

"How many noble lords of high renown Became the slaves of food and tumbled down!"

Memlekette yükselmiş bir çok insan gördüm, boğazlarının esiri oldular ve toprağa düştüler.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلدە يۈكسەلگەن كۆپ كىشىلەرنى كۆردۈمكى، گېلىغا ئەسىر بولۇپ، تۇپراققا مىلەندى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۈكۈش كۆردۈم ئىلدە بەدۈمىش ئەرىگ بۇلۇن قىلدى بوغۇزى تۆشەندى يەرىگ
Üküş kördüm ilde bedümiş erig, bulun kıldı boğuzı töşendi yerig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Memlekette yükselmiş bir çok insan gördüm, boğazlarının esiri oldular ve toprağa düştüler.
🇬🇧 EN "How many noble lords of high renown Became the slaves of food and tumbled down!"
#4592 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تولا باينى كۆردۈم قىلىپ گال ئەسىر،
ئۆزى كۆپ بۇلغىنىپ بولۇشنى يېقىر.

"How many wealthy men gave greed its head, Until their gullets stripped them of their bread!"

Bir çok zenginler gördüm, boğazlarının esiri oldular ve böylece iflâs ederek, tekrar fakirliğe düştüler.

نەسرىي يەشمىسى:
نۇرغۇن بايلارنى كۆردۈمكى، گېلىغا قۇل بولۇپ، ئاخىر خانىۋەيران بولدى، كەمبەغەللەشتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تەلىم باينى كۆردۈم بوغۇز بۇلنادى ئۆزى بولدى مۈفلىس چىغايلىق يەدى
Telim baynı kördüm boğuz bulnadı, özi boldı müflis çığaylık yedi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bir çok zenginler gördüm, boğazlarının esiri oldular ve böylece iflâs ederek, tekrar fakirliğe düştüler.
🇬🇧 EN "How many wealthy men gave greed its head, Until their gullets stripped them of their bread!"
#4593 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
گېلىڭغا ئەسىر بولما، ئەي تەپسى چوڭ،
ئەسىر بولساڭ، تېپىلماس قۇتۇلۇش يولۇڭ.

"Be not a gullet-slave, O glutton bold, For belly's bond will never lose its hold!"

Boğazın esiri olma, ey boğazına düşkün adam, bağazın esiri olursan, bir daha bu esaretten kurtulamazsın.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي نەپسى ئۇلۇغ، گېلىڭغا قۇل بولما، گالغا قۇل بولسا، قۇتۇلغىلى بولمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بوغۇزقا بۇلۇن بولما بوغۇزى ئۇلۇغ بوغۇزقا بۇلۇن بولسا بولماز يۇلۇغ
Boğuzka bulun bolma boğuzı uluğ, boğuzka bulun bolsa bolmaz yuluğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Boğazın esiri olma, ey boğazına düşkün adam, bağazın esiri olursan, bir daha bu esaretten kurtulamazsın.
🇬🇧 EN "Be not a gullet-slave, O glutton bold, For belly's bond will never lose its hold!"
#4594 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قايۇ تۈرلۈك ئاشقا بارار ئىكەنسەن،
يېگىن ئاندا ئاشنى ئەدەپ بىلەن سەن.

At any banquet where you come to dine, Let modest courtesy your conduct line.

Hangi ziyafette olursa-olsun, yemek yerken, mümkün olduğu kadar, edep dâiresinde hareket et.

نەسرىي يەشمىسى:
ھەرقانداق بىر زىياپەتكە بارىدىغان بولساڭ، ئەدەپ بىلەن تائام يېگىن، بۇنى ئۆگەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ تۆرلۈگ ئاشقا بارىر ئەرسە سەن ئەدەب بىرلە ئاش يە بىلىر ئەرسە سەن
Kayu törlüg aşka barır erse sen, edeb birle aş ye bilir erse sen
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hangi ziyafette olursa-olsun, yemek yerken, mümkün olduğu kadar, edep dâiresinde hareket et.
🇬🇧 EN At any banquet where you come to dine, Let modest courtesy your conduct line.
#4595 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يوسۇنسىز، ئەقىلسىز، قىلىقسىز كىشى،
يوسۇنلۇقنى كۆرسە، گاڭگىرار بېشى.

The vulgar churl who knows no courtly grace Is dumbstruck when refined men take their place.

Usûl bilmez, akılsız ve nasıl hareket edeceğini bilmeyen kimseler, usûle vâkıf insanları görünce, şaşırır-kalırlar.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەدەپ قائىدىنى بىلمەيدىغان، ئەقىلسىز كىشى ئەدەپ قائىدىلىك كىشىنى كۆرسە، ھاڭ تاڭ قالىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۆرۈ بىلمەز ئۆگسۈز قىلىقسىز كىشى تۆرۈلۈگ كىشى كۆرسە ياڭلۇر باشى
Törü bilmez ögsüz kılıksız kişi, törülüg kişi körse yañlur başı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Usûl bilmez, akılsız ve nasıl hareket edeceğini bilmeyen kimseler, usûle vâkıf insanları görünce, şaşırır-kalırlar.
🇬🇧 EN The vulgar churl who knows no courtly grace Is dumbstruck when refined men take their place.
#4596 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سېنىڭدىن ئۇلۇغ ئاشقا سۇنسا قولىن،
يوسۇن شۇكى قولۇڭنى ئۇزارتقىن كېيىن.

Reach for the dish when elders lead the way; Observe the custom and its rule obey.

Senden büyük yemeğe başladıktan sonra, sen elini uzat, bak, âder böyledir.

نەسرىي يەشمىسى:
سەندىن چوڭلار تائامغا قول سۇنغاندىلا، ئاندىن سەن قول ئۇزات، ئادەت شۇ، بۇنى بىل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەنىڭدە ئۇلۇغ ئاشقا سۇنسا ئەلىگ سەن ئۆترۈ ئەلىگ سۇن بۇ ئول كۆر بىلىگ
Seniñde uluğ aşka sunsa elig, sen ötrü elig sun bu ol kör bilig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Senden büyük yemeğe başladıktan sonra, sen elini uzat, bak, âder böyledir.
🇬🇧 EN Reach for the dish when elders lead the way; Observe the custom and its rule obey.
#4597 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سۇنۇلغاي بىسمىللا بىلەن ئوڭ قولۇڭ،
بولۇپ بەرىكەت يېمەكتە، بېيىيسەن ئۆزۈڭ.

Reach with your right, invoke God's name divine, That blessings multiply and fortune shine.

Yemeğe sağ elini besmele ile uzat, böylece yemeğin bereketi artar, sen de zengin olursun.

نەسرىي يەشمىسى:
ئوڭ قولۇڭ بىلەن يېگىن، خۇدا نامىنى ئېيت، تائام بەرىكەتلىك بولىدۇ، سەنمۇ باي بولسەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئوڭ ئەلگىڭ بىلە سۇن بايات ئاتى ئاي يەگۈ ئۈدرەگەي ھەم ئۆزۈڭ بولغا باي
Oñ elgiñ bile sun bayat atı ay, yegü üdregey hem özüñ bolğa bay
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yemeğe sağ elini besmele ile uzat, böylece yemeğin bereketi artar, sen de zengin olursun.
🇬🇧 EN Reach with your right, invoke God's name divine, That blessings multiply and fortune shine.
#4598 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىنىڭ ئالدىدىن لوقما ئالمىغىن،
نېمە بولسا ئالدىڭدا شۇنى يېگىن.

Touch not the meat before another's hand; Take what is placed before you where you stand.

Başkasının önündeki lokmalara dokunma, kendi önünde ne varsa, onu al ve ye.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشىلەرنىڭ ئۇدۇلىدىكى تاماققا قول تەگكۈزمە، ئۆز ئۇدۇلىڭدا نېمە بولسا، شۇنى ئېلىپ يېگىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى ئۇترۇقى تۈرمەك ئالما تىگۈ ئۆز ئۇترۇ نەگۈ ئەرسە ئالغۇ يەگۈ
Kişi utrukı türmek alma tigü, öz utru negü erse alğu yegü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Başkasının önündeki lokmalara dokunma, kendi önünde ne varsa, onu al ve ye.
🇬🇧 EN Touch not the meat before another's hand; Take what is placed before you where you stand.
#4599 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
پىچاقنى چىقارما، غاجىما سۆڭەك،
بولۇپ كەتمە چاپقاق، تۈزۈت قىلما بەك.

Draw not your knife to gnaw upon the bone; Be neither greedy nor a lounger grown.

Sofrada bıçak çıkarma ve kemik sıyırma, çok obur olma ve pek de sünepe oturma.

نەسرىي يەشمىسى:
داستىخاندا پىچاق چىقىرىپ، سۆڭەك غاجىلىما، بەك ئاچ كۆزلۈك قىلما، سوزۇلۇپ سىيايىمۇ ئولتۇرما.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىچاق تارتما ئاندا كۆتۈرمە سۈڭۈك ئايى بولما قوۋداش نە سىلكىم سەپۈك
Bıçak tartma anda kötürme süñük, ayı bolma kovdaş ne silkim sepük
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sofrada bıçak çıkarma ve kemik sıyırma, çok obur olma ve pek de sünepe oturma.
🇬🇧 EN Draw not your knife to gnaw upon the bone; Be neither greedy nor a lounger grown.
#4600 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
توق ئولساڭمۇ قانچە يېگۈلۈك ئۇ ئاش،
ئېشىلە كىشىگە ھۆرمەت قىل، ئاداش.

Though fully sated, spurn not offered food; Partake with grace to match the host's kind mood.

Ne kadar tok olursa-olsun, insan ikram edilen yemeği reddetmemelidir, ey kardeş, yemeği adamına göre ikram et.

نەسرىي يەشمىسى:
قانچىلىك توق بولغاندىمۇ، كەلگەن ئاشنى يېيىش كېرەك، ئەي قېرىنداش، تاماقنى ئادەملەرگە قاراپ يېگىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەچە مە توق ئەرسە يەيۈ تۇرغۇ ئاش كىشى ئاش كىشىكە كۆرۈ بەر قاداش
Neçe me tok erse yeyü turğu aş, kişi aş kişike körü ber kadaş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ne kadar tok olursa-olsun, insan ikram edilen yemeği reddetmemelidir, ey kardeş, yemeği adamına göre ikram et.
🇬🇧 EN Though fully sated, spurn not offered food; Partake with grace to match the host's kind mood.
#4601 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يېمەكلەرنى چىشلەپ ئۇششاق چاينىغىل،
قىزىق ئاشنى ئاغزىڭدا پۈدىمىگىل.

Take modest bites, and chew them soft and slow; Blow not with breath upon hot broth below.

Yemeği alınca, ısır ve ufak-ufak çiğne, sıcak yemeği ağzın ile üfleme.

نەسرىي يەشمىسى:
يېمەكنى ئېلىپ، چىشلەپ، ئۇششاق چاينا، ئىسسىق ئاشنى ئاغزىڭ بىلەن پۈۋىلىمە.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يەگۈ ئالسا تىشلە ئۇشاق تانچۇلا ئىشىگ ئاشنى ئۈرمە سەن ئاغزىڭ بىلە
Yegü alsa tişle uşak tançula, işig aşnı ürme sen ağzıñ bile
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yemeği alınca, ısır ve ufak-ufak çiğne, sıcak yemeği ağzın ile üfleme.
🇬🇧 EN Take modest bites, and chew them soft and slow; Blow not with breath upon hot broth below.
#4602 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سۈرۈنمە يېمەكتە داستىخانسېرى،
تۈزەت خۇلق، كەتمىسۇن كىشى پەيترلىرى.

Drag not the common dishes near your side; Disturb no diner's peace who sits allied.

Yemek yerken, sofra üzerine sürünme, insanların huzurunu kaçırma, hareketine dikkat et.

نەسرىي يەشمىسى:
تاماق يېگەندە، داستىخاندىكى ئاشنى ئالدىڭغا تارتما، كىشىلەرنىڭ پەيزىنى قاچۇرمىغىن، ھەرىكىتىگە دىققەت قىل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يەر ئەركەن ئاشىغ تۈرتمە تىركى ئۆزە كىشى كۆركى بۇزما قىلىنچىڭ تۈزە
Yer erken aşığ türtme tirki öze, kişi körki buzma kılınçıñ tüze
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yemek yerken, sofra üzerine sürünme, insanların huzurunu kaçırma, hareketine dikkat et.
🇬🇧 EN Drag not the common dishes near your side; Disturb no diner's peace who sits allied.
#4603 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يوسۇنسىزلىق شۇدۇر، يوسۇنلۇق يۈرى،
يوسۇنسىز كىشىنىڭ يېتەر زەرەرى.

All these are crude, ill-mannered ways uncouth; Keep etiquette and walk the path of truth.

Bütün bunlar usûl bilmezlikten ileri gelir, usûle uygun hareket et, usûl bilmeyen insanların başkalarına zararı dokunur.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇلارنىڭ ھەممىسى قائىدىسىزلىكتۇر، قائىدە بويىچە يۈر، قائىدىسىز كىشىلەر كىشىلەرنىڭ تۆۋىنىدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۆرۈسۈزلۈك ئول بۇ تۆرۈچە يورى تۆرۈسۈز كىشىلەر كىشىكە قورى
Törüsüzlük ol bu törüçe yorı, törüsüz kişiler kişike korı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bütün bunlar usûl bilmezlikten ileri gelir, usûle uygun hareket et, usûl bilmeyen insanların başkalarına zararı dokunur.
🇬🇧 EN All these are crude, ill-mannered ways uncouth; Keep etiquette and walk the path of truth.
#4604 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تولا ياخشى ئېيتقان يوسۇنلۇق كىشى،
يوسۇن بىلسە ئىنسان بولۇر تور بېشى.

How aptly spoke the master of polite grace: "The courteous guest attains the highest place!"

Usûl bilen kimse çok güzel söylemiş, insan usûl bilirse, baş-köşeye geçer.

نەسرىي يەشمىسى:
تەرتىپ قائىدىلىك كىشى ياخشى ئېيتقانىدى، قائىدە بىلگەن ئادەم تۆرگە ئېرىشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇دى ياقشى ئايمىش تۆرۈلۈگ كىشى تۆرۈ بىلسە يالڭۇق بۇلۇر تۆر باشى
İdi yakşı aymış törülüg kişi, törü bilse yalñuk bulur tör başı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Usûl bilen kimse çok güzel söylemiş, insan usûl bilirse, baş-köşeye geçer.
🇬🇧 EN How aptly spoke the master of polite grace: "The courteous guest attains the highest place!"
#4605 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
پۈتۈن نەرسىنىڭ تەرتىپ - يوسۇنى بار،
يوسۇنلۇق بولسا ئەر، يۈزى نۇرلىنار.

"All things possess their proper rule and way; Who keeps the custom walks in radiant day."

Her şeyin usûlü, âdap ve erkânı vardır, usûlü tam olarak tatbik eden kimsenin yüzü güler.

نەسرىي يەشمىسى:
ھەممە نەرسىنىڭ تەرتىپ قائىدىسى بار، قائىدە بويىچە ئىش قىلسا، كىشىنىڭ يۈزى يورۇق بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قامۇغ نەڭكە ئۆڭدى تۆرۈ بار سۆزى تۆرۈ تۈز يورىتسا يارۇر ئەر يۈزى
Kamuğ neñke öñdi törü bar sözi, törü tüz yorıtsa yarur er yüzi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Her şeyin usûlü, âdap ve erkânı vardır, usûlü tam olarak tatbik eden kimsenin yüzü güler.
🇬🇧 EN "All things possess their proper rule and way; Who keeps the custom walks in radiant day."
#4606 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يوسۇن - قائىدە ئۇقماس قىلىقسىز كىشى،
كىشىگە قوشۇلسا، تۈزەلمەس ئىشى.

"He who lacks courtesy and courtly grace Will meet with failure in every time and place."

Usûl, âdap ve erkânı bilmeyen kimse insanlara katılırsa, işinde muvaffak olamaz.

نەسرىي يەشمىسى:
تەرتىپ قائىدىنى بىلمەيدىغان قىلىقسىز كىشى كىشىلەرگە ئارىلاشسا، ئىشى يۈرۈشمەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قىلىقسىز تۆرۈ ئۆڭدى بىلمەز كىشى كىشىكە قاتىلسا ئىتىلمەز ئىشى
Kılıksız törü öñdi bilmez kişi, kişike katılsa itilmez işi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Usûl, âdap ve erkânı bilmeyen kimse insanlara katılırsa, işinde muvaffak olamaz.
🇬🇧 EN "He who lacks courtesy and courtly grace Will meet with failure in every time and place."
#4607 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
غىزانى زوق بىلەن يېگىن قول سۈتۈپ،
كۆرۈپ ئۆي خانىمى سۆيۈنسۈن تۇرۇپ.

Stretch forth your hand and eat with eager zest, That your good host rejoice to see his guest.

Yemeğe elini uzat, haz ve arzu ile ye, ev hanımı, seni görerek, memnun olsun.

نەسرىي يەشمىسى:
قولۇڭنى سوزۇپ، تاماقنى لەززەتلىك ئىكەن، دەپ يېگىن، بۇنداق قىلغىنىڭنى كۆرگەن ئۆي ئىگىسى سۆيۈنسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاشىغ تاتغانۇ يە سەن ئەلگىڭ سۇنۇپ سەنى كۆرسە ئەۋلىك سەۋىنسۈن تۇرۇپ
Aşığ tatğanu ye sen elgiñ sunup, seni körse evlik sevinsün turup
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yemeğe elini uzat, haz ve arzu ile ye, ev hanımı, seni görerek, memnun olsun.
🇬🇧 EN Stretch forth your hand and eat with eager zest, That your good host rejoice to see his guest.
#4608 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى قىلسا مېھمان سېنى ئەمگىتىپ،
زايە قىلما ئەمگىكىن سەن رەتجىتىپ.

When one has toiled to set for you a feast, Vex not his heart nor mock his care the least.

însan zahmet edip, sana ziyafet hazırlarsa, bu zahmeti boşa çıkarma, onun hatırını kırma.

نەسرىي يەشمىسى:
بىراۋ ئەمگەك قىلىپ، ساڭا ئاش تەييارلىسا، ئەمگىكىنى زايە قىلىپ، ئۇنى بىئارام قىلما.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى ئەمگەك ئىدسا ساڭا ئىتسە ئاش ياۋا قىلما ئەمگەك ئانى قىلما باش
Kişi emgek ıdsa saña itse aş, yava kılma emgek anı kılma baş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR însan zahmet edip, sana ziyafet hazırlarsa, bu zahmeti boşa çıkarma, onun hatırını kırma.
🇬🇧 EN When one has toiled to set for you a feast, Vex not his heart nor mock his care the least.
#4609 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
دۇرۇس سۆزلىمىش، كۆر، بىر كۆڭلى بىدار،
بۇ سۆز كۆپ مەنىلىك ھەم تولا رەڭدار.

How wisely spoke the sage of watchful mind, Whose subtle words bring counsel to mankind:

Gönülü uyanık insan çok doğru söylemiş, dikkat edersen, onun sözü çok renkli ve manalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
قارىغىنا، دىلى سەگەك ئادەم توغرا ئېيتقان، دىققەت قىلساڭ، ئۇنىڭ سۆزى رەڭمۇرەڭ ۋە مەنىلىكتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆنى سۆزلەمىش كۆرسە كۆڭلى ئودۇغ سۆزى كۆرسە مانى بەرۈر تۈ بودۇغ
Köni sözlemiş körse köñli oduğ, sözi körse mani berür tü boduğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gönülü uyanık insan çok doğru söylemiş, dikkat edersen, onun sözü çok renkli ve manalıdır.
🇬🇧 EN How wisely spoke the sage of watchful mind, Whose subtle words bring counsel to mankind:
#4610 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى كۆڭلى نازۇك گويا شېشىدۇر،
كۆزەت بەك، قويال سۆز قىلما، ئۇ سۈنۈر.

"The human heart is delicate as glass; Beware harsh words that shatter it, alas!"

insanın gönülü incedir, o bir sırçaya benzer, ona çok dikkat et, kaba söz söyleme, kırılır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئادەمنىڭ كۆڭلى نازۇك، ئۇ بىر ئەينەككە ئوخشايدۇ، بەك ئېھتىيات قىل، ئۇنى قوزغىما، سۇنۇپ كەتمىسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى كۆڭلى يۇۋقا سىرىنچغا سانى ئىدى كەد كۈدەز سىنغا سەرمە ئانى
Kişi köñli yuvka sırınçğa sanı, idi ked küdez sınğa serme anı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insanın gönülü incedir, o bir sırçaya benzer, ona çok dikkat et, kaba söz söyleme, kırılır.
🇬🇧 EN "The human heart is delicate as glass; Beware harsh words that shatter it, alas!"
#4611 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى كۆڭلى سۇنسا، تەم - لەززەت كېتۇر،
يېقىنلىق تۈگەپ ھەم نەپئى كېسىلۇر.

"If once the human heart is bruised and torn, Warm joy departs and fellowship is shorn."

İnsanın gönülü kırılırsa, işin tadı kaçar, yakınlık uzaklaşır ve ondan faydalanmanın arkası kesilir.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشىنىڭ كۆڭلى قالسا، ھۇزۇر كېتىدۇ، يېقىنلىق يىراقلىشىدۇ، پايدا ئۈزۈلدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەرىلسە كىشى كۆڭلى كىتتى تاتىغ ياقىنلىق كەسىلدى يىرادى ئاسىغ
Serilse kişi köñli kitti tatığ, yakınlık kesildi yıradı asığ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsanın gönülü kırılırsa, işin tadı kaçar, yakınlık uzaklaşır ve ondan faydalanmanın arkası kesilir.
🇬🇧 EN "If once the human heart is bruised and torn, Warm joy departs and fellowship is shorn."
#4612 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يېقىنلىق تىلسەڭ كۆڭۈلنى ئايا،
كۆڭۈل قالسا بولغاي يېقىنلىق زايا.

"If friendship you desire, keep hearts secure; A broken vessel holds no water pure."

Yakınlık istersen, gönülü gözet, gönül kırılırsa, yakınlık gider ve bil ki, artık o senin dostun değildir.

نەسرىي يەشمىسى:
يېقىنلىقنى خالىساڭ، كۆڭۈلنى ئايا، كۆڭۈل سۇنسا يېقىنلىقمۇ تۈگەيدۇ، ۋاز كېچىسەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ياقىنلىق تىلەسە كۈدەزگىل كۆڭۈل كۆڭۈل سىنسا كىللى ياقىنلىق تۈڭۈل
Yakınlık tilese küdezgil köñül, köñül sınsa killi yakınlık tüñül
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yakınlık istersen, gönülü gözet, gönül kırılırsa, yakınlık gider ve bil ki, artık o senin dostun değildir.
🇬🇧 EN "If friendship you desire, keep hearts secure; A broken vessel holds no water pure."
#4613 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
غىزانى يە ئۆلچەپ، يېمە تولا كۆپ،
ئاقىل بىر ئەزىز سۆز ئېيتتى بۇڭا خوپ.

Eat with restraint, avoid excessive meat; The wise and venerable sage bade repeat:

Yemeği ölçülü ye, çok fazla yemek yeme, akıllı ve aziz insan bana böyle dedi.

نەسرىي يەشمىسى:
تاماقنى ئۆلچەملىك يېگىن، كۆپ يېمىگىن، ئەقىللىق قەدىردان كىشى ماڭا مۇنداق دېگەنىدى:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاشىغ تەڭلەيۈ يە يەمە ئاش ئۈكۈش ماڭا مۇنداغ ئايدى ئۇقۇشلۇغ كۈسۈش
Aşığ teñleyü ye yeme aş üküş, maña mundağ aydı ukuşluğ küsüş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yemeği ölçülü ye, çok fazla yemek yeme, akıllı ve aziz insan bana böyle dedi.
🇬🇧 EN Eat with restraint, avoid excessive meat; The wise and venerable sage bade repeat:
#4614 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تولا يېگۈچىنىڭ ئېشى سىڭمىگەي،
ھەزىم بولمىسا ئاش، ھەر يان ئاغرىغاي.

"The glutton's heavy gorge breeds malady; Unsettled bellies nourish misery."

Çok yiyenlerin yemeği hazmolunmaz, yemeği iyi hazmedemeyen kimseler dâima hasta olurlar.

نەسرىي يەشمىسى:
كۆپ يېگۈچىلەرنىڭ تامىقى دەرد بولىدۇ، تامىقى دەرد بولغان كىشى دائىم كېسەلچان بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۈكۈش يەگلىلەرنىڭ ئاشى يەگ بولۇر ئاشى يەگ كىشى تۇتچى ئىگلىگ بولۇر
Üküş yeglilerniñ aşı yeg bolur, aşı yeg kişi tutçı iglig bolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Çok yiyenlerin yemeği hazmolunmaz, yemeği iyi hazmedemeyen kimseler dâima hasta olurlar.
🇬🇧 EN "The glutton's heavy gorge breeds malady; Unsettled bellies nourish misery."
#4615 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كېسەل گالدىن كىرەر، ئۇنى چىڭ كۆزەت،
يېگىن ئاشنى تەڭشەپ، ئاز - ئاز يە پەقەت.

"All sickness enters through the open throat; Eat sparingly and sail health's steady boat."

Hastalık boğazdan girer, boğazı koru, yemeği ölçü ile ye, insan her vakit az yeyip, az içmelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
كېسەل گالدىن كىرىدۇ، گېلىڭنى ساقلا، يېمەك ئىچمەكنى لايىقىدا، ئاز يېگىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بوغۇزدىن كىرۈر ئىگ بوغۇزۇغ كۈدەز ئاشىغ تەڭلەيۈ يە يەگۈ ئىچگۈ ئاز
Boğuzdın kirür ig boğuzuğ küdez, aşığ teñleyü ye yegü içgü az
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hastalık boğazdan girer, boğazı koru, yemeği ölçü ile ye, insan her vakit az yeyip, az içmelidir.
🇬🇧 EN "All sickness enters through the open throat; Eat sparingly and sail health's steady boat."
#4616 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كېتەر كۈچ ئەگەر قىلسا ئاغرىق ھۈجۈم،
ئۇنى ئەمەلەتمىسەڭ، ئالدىرىتار ئۆلۈم.

"When sickness strikes, it robs a person's strength; Neglect it, and swift death arrives at length."

insana bir hastalık gelirse, onu derhâl kuvvetten düşürür, tedavi edilmezse, ölüm koşar-gelir.

نەسرىي يەشمىسى:
كېسەلگە گىرىپتار بولسا، كىشى دەرھال زەئىپلىشىدۇ، ئۇنى داۋالىمىسا، ئۆلۈم يۈگۈرۈپ كېلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئىغ تۇتسا تەركىن كىشىگ ياۋرىتۇر ئانى ئەملەمەسە ئۆلۈم تاۋراتۇر
Bu ığ tutsa terkin kişig yavrıtur, anı emlemese ölüm tavratur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insana bir hastalık gelirse, onu derhâl kuvvetten düşürür, tedavi edilmezse, ölüm koşar-gelir.
🇬🇧 EN "When sickness strikes, it robs a person's strength; Neglect it, and swift death arrives at length."
#4617 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە ياخشى دەپتۇ داۋاچى ھېكىم،
ھېكىملەر سۆزىنى يامان دەيدۇ كىم.

The skilled physician spoke with counsel wise; No prudent man such wisdom will despise:

Tabip hakîm de çok güzel söylemiş, hakimlerin sözüne kim fena diyebilir.

نەسرىي يەشمىسى:
تېۋىپ ھېكىم بەك ياخشى ئېيتقان، ھېكىمنىڭ سۆزىنى يامان دەيدىغان كىم بار؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يەمە ياقشى ئايمىش ئوتاچى ھاقىم ھاقىملەر سۆزىنى ياۋۇز تىگلى كىم
Yeme yakşı aymış otaçı hakim, hakimler sözini yavuz tigli kim
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tabip hakîm de çok güzel söylemiş, hakimlerin sözüne kim fena diyebilir.
🇬🇧 EN The skilled physician spoke with counsel wise; No prudent man such wisdom will despise:
#4618 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كېسەلدۈر ئۆلۈمنىڭ باش خەۋەرچىسى،
كىشى ئاغرىدىمۇ، ئۆلۈم قوشىنىسى.

"Disease is death's first messenger on earth; When illness reigns, near death sits at the hearth."

Hastalık ölümün ilk habercisidir, insan hastalandımı, ölüm yanı başındadır.

نەسرىي يەشمىسى:
”كېسەللىك ئۆلۈمنىڭ دەسلەپكى خەۋەرچىسىدۇر، كىشى كېسەل بولدىمۇ ئۆلۈم قوشنىسى بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆلۈمدىن يۇمۇشچى ئىگ ئول ئاشنۇسى كىشى ئىگلەدىمۈ ئۆلۈم قوشنىسى
Ölümdin yumuşçı ig ol aşnusı, kişi igledimü ölüm koşnısı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hastalık ölümün ilk habercisidir, insan hastalandımı, ölüm yanı başındadır.
🇬🇧 EN "Disease is death's first messenger on earth; When illness reigns, near death sits at the hearth."
#4619 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كېسەلدۈر بالا - مېھنەت، ئۆلۈم جارچىسى،
ئۆلۈم زوقسىز ئېرۇر، يوقتۇر ياخشىسى.

"Sickness is hardship, suffering, and fright; In bitter death there lingers no delight."

Hastalık belâ ve mihnettir ve ölümün öncüsüdür, ölümün zevki yoktur, onun iyisi olmaz.

نەسرىي يەشمىسى:
كېسەل، بالا ۋە جەبر جاپادۇر، ئۆلۈم ۋە سۆەسسىدۇر. ئۆلۈمدە لەززەت يوق، ئۇنىڭ بولمىغىنى ياخشى.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بەلا مىھنەت ئول ئىگ ئۆلۈم تۇتغاقى ئۆلۈمدە تاتىغ يوق ئازۇ ياقشىسى
Belâ mihnet ol ig ölüm tutğakı, ölümde tatığ yok azu yakşısı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hastalık belâ ve mihnettir ve ölümün öncüsüdür, ölümün zevki yoktur, onun iyisi olmaz.
🇬🇧 EN "Sickness is hardship, suffering, and fright; In bitter death there lingers no delight."
#4620 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى مەن دېگۈچى ئادەم بالىسى،
كېرەك بىلسە ئىسسىق - سوغۇق قايسىسى.

He who lays claim to noble human state Must know what foods are cold or temperate.

Ben insanım — diyen âdem-oğlu sıcağı ve soğuğu ayırt edebilmelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
مەن ئىنسان دېگەن ئادەم بالىسى، ئىسسىق سوغۇقنى بىلىشى، ئاجرىتالىشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى-مەن تەگۈچى ئاپا ئوغلانى ئىسىگ تۇملىغىغ بىلگۈ ئادرا ئانى
Kişi-men tegüçi apa oğlanı, isig tumlığığ bilgü adra anı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ben insanım — diyen âdem-oğlu sıcağı ve soğuğu ayırt edebilmelidir.
🇬🇧 EN He who lays claim to noble human state Must know what foods are cold or temperate.
#4621 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
مىزاجغا ياققاننى بىلىپ يېگۈلۈك،
مىزاجغا ياقمىسا، ئۇنى قويغۇلۇق.

Discern your constitution ere you dine; Avoid all meats that with your frame misalign.

Uygun olan şeyleri yemek için, önce tabiatı bilmeli, tabiata uygun olmayan yemeklere mümkün mertebe yanaşmamalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
مىزاجنى بىلىپ، ئاندىن لايىقىنى يېيىش كېرەك، مىزاجگە ياراشمايدىغاننى يېمەي قويۇش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تادۇ بىلگۈ ئاشنۇ ياراشىق يەسە تادۇقا ياراشمازنى قودغى ئۇسا
Tadu bilgü aşnu yaraşık yese, taduka yaraşmaznı kodğı usa
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Uygun olan şeyleri yemek için, önce tabiatı bilmeli, tabiata uygun olmayan yemeklere mümkün mertebe yanaşmamalıdır.
🇬🇧 EN Discern your constitution ere you dine; Avoid all meats that with your frame misalign.
#4622 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سوغۇقلۇقنى ئىچ ئاشسا ئىسسىق ئەگەر،
سوغۇقلۇق ئەگەر ئاشسا ئىسسىق تۈزەر.

If heat increases, cool it with chilled fare; If coldness chills you, warm it up with care.

Sıcaklık fazlalaşırsa, üzerine derhâl soğuk bir şey içmeli, soğukluk fazlalaşırsa, onu sıcak ile tâdil etmelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىسسىقىڭ ئاشسا، دەرھال سوغۇقلۇق يېگىن، سوغۇقلۇق ئېشىپ كەتسە، ئىسسىقلىق قىل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇سىگ ئارتسا تەركىن سوغىق ئىچ ئۆزە سوغىق ئارتار ئەرسە ئىسىگىن تۈزە
İsig artsa terkin soğık iç öze, soğık artar erse isigin tüze
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sıcaklık fazlalaşırsa, üzerine derhâl soğuk bir şey içmeli, soğukluk fazlalaşırsa, onu sıcak ile tâdil etmelidir.
🇬🇧 EN If heat increases, cool it with chilled fare; If coldness chills you, warm it up with care.
#4623 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يېشىڭ ياش بولۇپ، ئۆمرۈڭ ئولسا باھار،
سوغۇقنى كۆپ ئىشلەت قېتىڭ سوۋۇتار.

In youth, while spring's sweet breezes softly blow, Take cooling nourishment to check the glow.

Yaşın genç ve ömrün bahar yıllarında ise, soğuk şeyler kullan, kanın bunları ısıtır.

نەسرىي يەشمىسى:
يېگىت يېشىدا بولساڭ، پەسىل باھار بولسا، سوغۇقلۇق قىل، قېنىڭنى ئىسسىتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يەگىت ئەرسە ياشىڭ ياز ئەرسە يىلىڭ سوغىق ئىشكە تۇتغىل ئۈشۈتۈر قانىڭ
Yegit erse yaşıñ yaz erse yılıñ, soğık işke tutğıl üşütür kanıñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yaşın genç ve ömrün bahar yıllarında ise, soğuk şeyler kullan, kanın bunları ısıtır.
🇬🇧 EN In youth, while spring's sweet breezes softly blow, Take cooling nourishment to check the glow.
#4624 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يېشىڭ قىرىقتىن ئېشىپ، كۈن - ئاي بولسا كۈز،
ئىسسىق نەرسە بىرلە مىزاجىڭنى تۈز.

When forty years have passed and autumn reigns, Take warming dishes to sustain your veins.

Yaşın kırktan fazla ve mevsim son bahar ise, tabiatini sıcak şeyler ile tanzim et.

نەسرىي يەشمىسى:
يېشىڭ قىرىققا يېتىپ، كۈز ۋاقتى بولسا، ئىسسىقلىق نەرسىلەر بىلەن تاۋىڭنى تۈزەت.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ياشىڭ قىرقتا كەچسە كۈن ئاي ئەرسە كۈز ئىسىگ نەڭ بىلە سەن ئۆزۈڭ تابى تۈز
Yaşıñ kırkta keçse kün ay erse küz, isig neñ bile sen özüñ tabı tüz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yaşın kırktan fazla ve mevsim son bahar ise, tabiatini sıcak şeyler ile tanzim et.
🇬🇧 EN When forty years have passed and autumn reigns, Take warming dishes to sustain your veins.
#4625 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يېشىڭ بولسا ئاتمىش، ۋاقتىڭ بولسا قىش،
ئىسسىقلىق قىل، تۇتما سوغۇقلۇقنى ئەش.

When sixty winters bleach your locks with snow, Keep warmth your friend and bid the coldness go.

Yaşın altmış ve vaktin de kış ise, sıcak şeyler kullan, soğuk şeyler ile arkadaşlık etme.

نەسرىي يەشمىسى:
يېشىڭ ئاتمىش بولۇپ، قىش ۋاقتى بولسا، ئىسسىقلىق بىلەنلا شۇغۇللانغىن، سوغۇقلۇقنى ھەمراھ قىلما.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ياشىڭ ئەرسە ئالتمىش ئۈدۈڭ ئەرسە قىش ئىسىگ ئىشكە تۇتغىل سوغىق قىلما ئىش
Yaşıñ erse altmış üdüñ erse kış, isig işke tutğıl soğık kılma iş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yaşın altmış ve vaktin de kış ise, sıcak şeyler kullan, soğuk şeyler ile arkadaşlık etme.
🇬🇧 EN When sixty winters bleach your locks with snow, Keep warmth your friend and bid the coldness go.
#4626 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قۇرۇق سوغۇق ئاشسا، ھۆل ئىسسىقنى تاپ،
بولۇر بۇ ئىككىسى ئۇتىڭغا چاۋاپ.

If cold and dryness in your frame increase, Take warm and moist herbs to find release.

Kuruluk ve soğukluk fazlalaşırsa, sıcak ve yaş şeyleri hazır tut, bu ikisi onlara karşı koyar.

نەسرىي يەشمىسى:
قۇرۇق سوغۇقىڭ ئاشقان بولسا، ئىسسىق ۋە ھۆل نەرسىلەرنىلا ھازىرلا، بۇ ئىككىسى ئۇنىڭغا جاۋاب بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قۇرۇغ تۇملىغ ئارتسا ئىسىگ ئۆل ئانۇت بۇ ئىكى ئاڭار قىلغا ئەۋرە يانۇت
Kuruğ tumlığ artsa isig öl anut, bu iki añar kılğa evre yanut
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kuruluk ve soğukluk fazlalaşırsa, sıcak ve yaş şeyleri hazır tut, bu ikisi onlara karşı koyar.
🇬🇧 EN If cold and dryness in your frame increase, Take warm and moist herbs to find release.
#4627 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئېشىپ بۇ ھۆل سوغۇق گەر سالسا زىيان،
ئاڭا ئىسسىق قۇرۇق بىلەن قارشىلان.

If cold and moisture burden and annoy, Let warm and dry food restore your joy.

Bu yaşlık ve soğukluk fazlalaşır ve sana zarar verirse, sıcak ve kuru şeyler ile onları karşıla.

نەسرىي يەشمىسى:
ھۆل، سوغۇقلۇق ئېشىپ ساڭا زىيان كەلتۈرسە، ئۇنى ئىسسىق قۇرۇق نەرسىلەر بىلەن ياندۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئۆل تۇملىغ ئارتسا ساڭا قىلسا ياس ئىسىگىن قۇرۇغۇن ئانى ياندرۇ باس
Bu öl tumlığ artsa saña kılsa yas, isigin kuruğun anı yandru bas
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu yaşlık ve soğukluk fazlalaşır ve sana zarar verirse, sıcak ve kuru şeyler ile onları karşıla.
🇬🇧 EN If cold and moisture burden and annoy, Let warm and dry food restore your joy.
#4628 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سوغۇق بولسا تەبىئىتىڭ ئىسسىقلىق كۈچەيت،
ئىسسىق بولسا، ئاڭا سوغۇقلۇق ئىشلەت.

If cold your nature, strengthen it with heat; If hot your blood, let cooling draughts repeat.

Tabiatın soğuk ise, onu sıcakla kuvvetlendir, sıcak ise, soğuk şeyler ye ve soğuk şeyler iç.

نەسرىي يەشمىسى:
مىزاجىڭ سوغۇق بولسا، ئىسسىقلىقنى كۈچەيتكىن، ئىسسىق بولسا، سوغۇق نەرسىلەرنى يەپ ئىچىپ تۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تادۇڭ تۇملىغ ئەرسە ئىسىگىن كۈچە ئىسىگ ئەرسە تۇملىغ يەيۈ تۇر ئىچە
Taduñ tumlığ erse isigin küçe, isig erse tumlığ yeyü tur içe
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tabiatın soğuk ise, onu sıcakla kuvvetlendir, sıcak ise, soğuk şeyler ye ve soğuk şeyler iç.
🇬🇧 EN If cold your nature, strengthen it with heat; If hot your blood, let cooling draughts repeat.
#4629 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
مىزاجىڭ ئەگەركىم بولۇر مۆتىدىل،
ئىسسىقلىق، سوغۇقلۇق ئارا چارە قىل.

If mild and balanced is your nature's sway, Alternate hot and cold from day to day.

Eğer tabiatın kat'î olarak ılık ise, onu, sırasına göre, sıcak ve soğuk şeyler ile besle.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر مىزاجىڭ بىر خىل مۆتىدىل بولسا، ئىسسىقلىق بىلەن سوغۇقلۇقنى ئارىلاشتۇرۇپ ئىستېمال قىل .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى سامدۇي ئەرسە تادۇڭ بەلۈلۈگ ئىسىگلى سوغىقلى ئارا بىر ئۈلۈگ
Kalı samduy erse taduñ belülüg, isigli soğıklı ara bir ülüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer tabiatın kat'î olarak ılık ise, onu, sırasına göre, sıcak ve soğuk şeyler ile besle.
🇬🇧 EN If mild and balanced is your nature's sway, Alternate hot and cold from day to day.
#4630 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
مىزاجى شۇ ياڭلىغ دۇرۇس تەڭشىسەڭ،
ھاياتىڭ ئۆتەر تىنچ، ياشارسەن ئېسەن.

Order your body by this faithful rule, And live in peaceful health, serene and cool.

Tabiatini bu şekilde tanzim et, hayatın huzur ve sıhhat içinde geçer.

نەسرىي يەشمىسى:
مىزاجىڭنى ئەنە شۇ ئۇسۇلدا توغرا بايقىغىن، ھاياتىڭ ئېسەن ۋە خاتىرجەم ئۆتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ياڭلىغ كۈدەزگىل تادۇڭنى كۆنى ئەسەن بولغا ئىنچىن تىرىگلىك كۈنى
Bu yañlığ küdezgil taduñnı köni, esen bolğa inçin tiriglik küni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tabiatini bu şekilde tanzim et, hayatın huzur ve sıhhat içinde geçer.
🇬🇧 EN Order your body by this faithful rule, And live in peaceful health, serene and cool.
#4631 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەيدۇ تېۋىپ، سۆزىن ئاڭلىغىن،
قوزام، مەنسىگە ئەمەل ئەيلىگىن.

Hear what the wise physician said of yore; Grasp well its sense and keep it evermore:

Tabip ne söylemiş, dinle, bunun mânasını anlayarak yaşa, kuzum.

نەسرىي يەشمىسى:
تېۋىپلەر نېمە دەيدۇ، ئۇلارنىڭ سۆزىنى ئاڭلا، بۇنىڭ مەنىسىنى چۈشىنىپ ياشا، ئەي قوزام:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل ئوتاچى سۆزى مۇنىڭ مانىسى ئۇق تىرىلگىل قوزى
Negü ter eşitgil otaçı sözi, munıñ manisi uk tirilgil kozı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tabip ne söylemiş, dinle, bunun mânasını anlayarak yaşa, kuzum.
🇬🇧 EN Hear what the wise physician said of yore; Grasp well its sense and keep it evermore:
#4632 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
مىزاجىڭنى ئېيتاي ئوچۇق ساڭا، بىل،
سېرىق، ئاق، قارادۇر ۋە ياكى قىزىل.

"Four humors rule the mortal frame, I say: The red, the yellow, white, and black hold sway."

Ben senin tabiatini izah edeyim, bu ya kızıl, sarı, ak veya kara olur.

نەسرىي يەشمىسى:
”مەن سېنىڭ مىزاجىڭنى ئىزاھلاپ بېرەي، بۇ قىزىل، سېرىق، ئاق ياكى قارا بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆزۈڭ تابىنى مەن ئايايىن يورا قىزىللى سارىغلى ئۈرۈڭلى قارا
Özüñ tabını men ayayın yora, kızıllı sarığlı ürüñli kara
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ben senin tabiatini izah edeyim, bu ya kızıl, sarı, ak veya kara olur.
🇬🇧 EN "Four humors rule the mortal frame, I say: The red, the yellow, white, and black hold sway."
#4633 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇلارنىڭ بىرىسى بىرىگە يېغى،
يېغىلارنى بۇ رەڭ بىلەن ئايرىغىل.

"Each humor to the other stands opposed; By their clashing tints is health disclosed."

Bunlardan her biri diğerlerine düşmandır, düşman düşmana yaklaşınca, bu renkler ile ayırt edilir.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇلارنىڭ بىرى يەنە بىرىگە دۈشمەن، دۈشمەن دۈشمەنگە يېقىنلاشسا بۇ رەڭ بىلەن ئايرىلىدۇ.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇلاردا بىرىسى بىرىڭە ياغى ياغۇسا ياغىقا ياغى ئادرارا
Bularda birisi biriñe yağı, yağusa yağıka yağı adrara
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bunlardan her biri diğerlerine düşmandır, düşman düşmana yaklaşınca, bu renkler ile ayırt edilir.
🇬🇧 EN "Each humor to the other stands opposed; By their clashing tints is health disclosed."
#4634 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
مىزاج تەڭشىمەككە ئەقىللىك كېرەك،
ياراشسا نېمە، ئۇنى يېمەكلىك كېرەك.

To keep these humors in a balanced state, A prudent man must choose what fills his plate.

Tabiati mutedil tutmak için, insanın akıllı olması gerektir, uygun olan ne ise, ancak o şeyler yenmelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
مىزاجىنى تەڭشەش ئۈچۈن كىشى ئەقىللىق بولۇش كېرەك، مىزاجا نېمە لايىق كەلسە، شۇنىلا يېيىش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇشلۇغ كەرەك ئۆز تادۇغ تەڭلەسە ياراشىق نە ئەرسە ئانى ئوق يەسە
Ukuşluğ kerek öz taduğ teñlese, yaraşık ne erse anı ok yese
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tabiati mutedil tutmak için, insanın akıllı olması gerektir, uygun olan ne ise, ancak o şeyler yenmelidir.
🇬🇧 EN To keep these humors in a balanced state, A prudent man must choose what fills his plate.
#4635 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى بىرلە ھايۋان ئايرىمىسى شول: مىزاجىغا مۇناسىپ يېسە،
ئەي ئوغۇل.

Man is distinguished from the grazing beast By eating only what befits the feast.

İnsan ile hayvan arasındaki fark, tabiate uygun şeyleri yemekle belli olur, ey oğul.

نەسرىي يەشمىسى:
ئادەمنى ھايۋاندىن ئايرىيدىغان پەرق شۇكى، مىزاجقا يارىشا يېيىش كېرەك، ئەي ئوغۇل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى يىلقى بىرلە ئادىرتى بۇ ئول تادۇقا ياراشىق يەسە ئاي ئوغۇل
Kişi yılkı birle adırtı bu ol, taduka yaraşık yese ay oğul
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsan ile hayvan arasındaki fark, tabiate uygun şeyleri yemekle belli olur, ey oğul.
🇬🇧 EN Man is distinguished from the grazing beast By eating only what befits the feast.
#4636 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەيدۇ ئاڭلا ئەمدى ئاقساقال،
ئوقۇپ تۇر بۇنى سەن، تۇرۇپ قالما چال.

Hear what the venerable elder spoke with praise; Heed well his words in your declining days:

Şimdi ak-sakal ne der, dinle, bunu anlamağa çalış ve ihtiyarlığında şaşırma.

نەسرىي يەشمىسى:
مويسىپت ئاقساقاللار نېمە دەيدۇ، ئاڭلا، بۇنى چۈشىنىپ، ھاڭۋېقىپ قالما:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىت ئەمدى كۆكچىن ساقال ئۇقا بار مۇنى سەن تۇرۇ قالما قال
Negü ter eşit emdi kökçin sakal, uka bar munı sen turu kalma kal
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şimdi ak-sakal ne der, dinle, bunu anlamağa çalış ve ihtiyarlığında şaşırma.
🇬🇧 EN Hear what the venerable elder spoke with praise; Heed well his words in your declining days:
#4637 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قىرىققا كىرىپمۇ مىزاج بىلمىسە،
تولۇق ھايۋان ئېرۇر، گەرچە سۆزلىسە.

"If at forty one knows not his own frame, He is a brute beast in all but name!"

İnsan kırk yaşına gelir ve kendi tabiatini bilmezse, nutuk sahibi olmasına rağmen, o tam bir hayvandır.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشى قىرىق يىل ياشاپ ئۆز مىزاجىنى بىلمىسە، نېمە دېسە دېسۇن، ئۇ تامامەن ھايۋاندۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى قىرق ياشاپ ئۆز تادۇ بىلمەسە تۈكەل يىلقى ئول بۇ نەچە سۆزلەسە
Kişi kırk yaşap öz tadu bilmese, tükel yılkı ol bu neçe sözlese
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsan kırk yaşına gelir ve kendi tabiatini bilmezse, nutuk sahibi olmasına rağmen, o tam bir hayvandır.
🇬🇧 EN "If at forty one knows not his own frame, He is a brute beast in all but name!"
#4638 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سىناپ ۋە كۆرۈپ ئەر بىلمىسە بىلىم،
ئەي پاك قەلب، بولماس ئۇنى ئىنسان دېسە.

"He who learns nothing through his lifetime's span Can scarcely be accounted as a man."

Tecrübe ve görgüsünden bilgi edinmeyen kimseyi insandan saymamalı, ey temiz kalpli insan.

نەسرىي يەشمىسى:
سىناپ كۆرۈپ بىلىم ئۆگەنمىگەن كىشىنى ئادەم قاتارىدا ساناشقا بولمايدۇ، ئەي مۇلايىم!
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سىنايۇ كۆرۈ بىلمەسە ئەر بىلىگ كىشىكە ساماغۇ ئانى ئاي سىلىگ
Sınayu körü bilmese er bilig, kişike samağu anı ay silig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tecrübe ve görgüsünden bilgi edinmeyen kimseyi insandan saymamalı, ey temiz kalpli insan.
🇬🇧 EN "He who learns nothing through his lifetime's span Can scarcely be accounted as a man."
#4639 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كەچمىشتىن ئېلىپ ئاڭ، خۇلق تۈزەتمىسە،
بولۇر توغرا ئۇنى بىر ھايۋان دېسە.

"He who lived long yet still behaves uncouth Is justly called a beast in simple truth."

Tecrübelerine rağmen, hareketini tanzim edemeyen kimseye "hayvan" derlerse, doğru söylemiş olurlar.

نەسرىي يەشمىسى:
بېشىدىن كۆپ ئىش كەچۈرۈپ، يۈرۈش تۇرۇشنى تۈزەتمىسە، ئۇنداق كىشىنى ھايۋان دېسە، توغرا سۆزلىگەن بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
باشىندا كەچىپ ئەر يورىق تۈزمەسە كۆنى سۆزلەمىش بولدى يىلقى تەسە
Başında keçip er yorık tüzmese, köni sözlemiş boldı yılkı tese
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tecrübelerine rağmen, hareketini tanzim edemeyen kimseye "hayvan" derlerse, doğru söylemiş olurlar.
🇬🇧 EN "He who lived long yet still behaves uncouth Is justly called a beast in simple truth."
#4640 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆتۈپ كۆپ زامان ئەر ھېكىم بولمىسا،
بولۇر ئادەم دېمەي، بىر ھايۋان دېسە.

"If years advance while wisdom still is dead, Name him an animal and not well-bred."

Zaman geçtiği hâlde, hikmet sahibi olmamış ise, ona "insan" değil "hayvan" demelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
دەۋرى دەۋرانلارنى كېچىپ، كىشى دانا بولمىسا، ئۇنى ئادەم دەپ ئاتىماي، ھايۋان دېيىش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۈد ئۈدلەك كەچىپ بولماسا ئەر بۈگۈ كىشى تەپ ئاتاماغۇ يىلقى تەگۈ
Üd üdlek keçip bolmasa er bügü, kişi tep atamağu yılkı tegü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Zaman geçtiği hâlde, hikmet sahibi olmamış ise, ona "insan" değil "hayvan" demelidir.
🇬🇧 EN "If years advance while wisdom still is dead, Name him an animal and not well-bred."
#4641 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نە ياخشى دېمىش، كۆر،
تېۋىپ ئەمچىلەر. يېسە ئاشتى ئاز، ئەر، ئېسەن ساق، كۈلەر.

Behold, the wise physicians spoke aright: The less one eats, the sounder shines his light.

Dikkat edersen, tabipler çok iyi söylemişler : insan yemeği ne kadar az yerse, o kadar sıhhatli ve neşeli olur.

نەسرىي يەشمىسى:
قاراپ باقسا، تېۋىپلار ياخشى ئېيتقان، كىشى تاماقنى قانچە ئاز يېسە، ساغلام ۋە خۇشال ياشايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆرۈ بارسا ياقشى ئايۇر ئەمچىلەر ئاشىغ ئاز يەسە ئەر ئەسەنىن كۈلەر
Körü barsa yakşı ayur emçiler, aşığ az yese er esenin küler
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dikkat edersen, tabipler çok iyi söylemişler : insan yemeği ne kadar az yerse, o kadar sıhhatli ve neşeli olur.
🇬🇧 EN Behold, the wise physicians spoke aright: The less one eats, the sounder shines his light.
#4642 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تىلىسەڭ كېسەلسىز ئۆمۈر، ئەي تېگىن،
ئېتى «ئاز يە» دېگەن دورىنى يېگىن.

Would you have vibrant health and banish pain? Take "Little-Food" as medicine again!

Dâima sıhhatte kalmak ve hiç hasta olmamak istersen, "az" adlı ilâç ye ve öyle yaşa, ey bey-zâdem.

نەسرىي يەشمىسى:
كېسەلسىز ئېسەنلىكنى تىلسەڭ، ”ئاز“ ناملىق دورىنى يېگىن، ساق ياشىغىن، ئەي بەگزادە.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەسەنلىك تىلەسە كۆر ئىگسىزلىكىن ئاز ئاتلىغ ئوتۇغ يە تىرىل ئاي تىگىن
Esenlik tilese kör igsizlikin, az atlığ otuğ ye tiril ay tigin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dâima sıhhatte kalmak ve hiç hasta olmamak istersen, "az" adlı ilâç ye ve öyle yaşa, ey bey-zâdem.
🇬🇧 EN Would you have vibrant health and banish pain? Take "Little-Food" as medicine again!
#4643 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تىلىسەڭ ھۇزۇردا ئۇزۇن ياشىماق،
يېگىن تىل گۆشىنى، ئايا قەلبى ساق.

Would you live long in ease and tranquil peace? Eat "Silence" (tongue-restraint) and sorrows cease!

Uzun zaman huzur içinde ve rahat yaşamak istersen, "dil" adlı eti ye ve öyle yaşa, ey temiz kalpli insan.

نەسرىي يەشمىسى:
ھالاۋىتى ئۇزۇن خاتىرجەملىكنى تىلسەڭ، ”تىل“ ناملىق گۆشنى يېگىن، ساق ياشا، ئەي زات.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆز ئىنچلىك تىلەسە ئەرەجى ئۇزۇن تىل ئاتلىغ ئەتىگ يە تىرىل ئاي تۈزۈن
Öz inçlik tilese ereji uzun, til atlığ etig ye tiril ay tüzün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Uzun zaman huzur içinde ve rahat yaşamak istersen, "dil" adlı eti ye ve öyle yaşa, ey temiz kalpli insan.
🇬🇧 EN Would you live long in ease and tranquil peace? Eat "Silence" (tongue-restraint) and sorrows cease!
ئاۋازلىق كىتاب
65-باب: مېھماندارچىلىق ۋە زىياپەتكە بېرىش ئەدەبلىرى
100%
00:00 --:--