Bilig bil özüñke orun kıl tör e, bilig bilse özke idi berk tura
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Bilgi bil ve yerin baş-köşe olsun, bilgi insan için sağlam bir kalkandır.
يۈسۈپ ئۇلۇغ خاس ھاجىپنىڭ ئۆز-ئۆزىگە نەسىھەت قىلىشى. قۇتادغۇبىلىكنىڭ 88-بابى، 6605–6645-بېيىتلەر.
Bilig bil özüñke orun kıl tör e, bilig bilse özke idi berk tura
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Bilgi bil ve yerin baş-köşe olsun, bilgi insan için sağlam bir kalkandır.
Biligsiz yürek til negüke yarar, bilig birle suv teg kamuğka yara
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Bilgisiz yürek ve dil neye yarar, bilgi ile, su gibi, her kese faydalı ol.
Neçe bildiñ erse takı bir tile, biligli tegir kör tilekke sora
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Ne kadar bilsen de yine ara, bak, bilen dileğine sorarak erişir.
Bilir-men tese sen biligdin yırak, biligsizke sandıñ biligli ara
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Bilirim dersen, sen henüz bilgiden uzaksın, bilenler arasında sen bilgisizlerden sayılırsın.
Bilig bir teñiz ol uçı yok tüpi, neçe suv kötürgey semürgük sora
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Bilgi bir denizdir, onun ucu-bucağı yoktur, serçe emse emse bundan ağzına ne kadar su alabilir.
Bu bilgiñ bile öz başıñ tezginür, bilümez özüñni özüñde yıra
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Bu bilgin ile senin başın döner, kendisini bilmeyen kendini kendinden uzaklaştır.
Bilig bil kişi bol bedütgil özüñ, ya yılkı atanğıl kişide yıra
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Sen ya bilgi bil, insan ol ve kendini yükselt yahut hayvan adını al ve insanlardan uzaklaş.
Biliglig yazılmaz sakınçın tügük, biligsiz sevinçin küler katğura
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Bilgilinin yüzü gülmez, onun yüzü her vakit düşünceli ve çatıktır, bilgisiz dâima sevinç içinde katıla-katıla güler.
Bilig bilse kadğun kalı katğurar, biligsiz sığun sen ağınap yor a
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Bilgili insan bu kaygı içinde nasıl kahkaha atar, ey bilgisiz, sen dağ keçisi gibi, debelen, dolaş.
Biliglig kişeldi turup yügrümez, biligsiz yorır kör tilekin süre
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Bilgilinin ayaklan kösteklendi, kalkıp koşamaz, bilgisiz, bak, arzularının peşinde durmadan koşar.
Ay bilge kişeldiñ biligsiz yorır, biligsiz kişelse kişenin bür e
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Ey âlim, senin ayağında köstek var, bilgisiz ise, yürür, bilgisiz bir kösteklenirse, sen onun kösteğini sıkılaştır.
Elig sundum uş men biligni tilep, sözüg sözke tizdim şaşurdum ura
(Karakhanid transcription · English translation in progress)işte ben bilgi isteyerek, ona el uzattım, sözü söze katarak, dizip, sıraladım.
Keyik tağı kördüm bu türkçe sözüg, anı akru tuttum yakurdum ara
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Bu türkçe sözü yabanî geyik gibi gördüm, onu yavaşça tuttum, aldatarak, kendime yaklaştırdım.
Sıkadım sevittim köñül berdi terk, takı ma beliñler birerde yere
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Okşadım, ısındırdım, çabucak bana gönül verdi, yine de ara-sıra ürküyor, korkuyor.
Sunup tutmışımça ederdim sözüg, kelü berdi ötrü yıparı bura
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Ele geçirdiğim gibi, sözü takip ettim, onun miski güzel kokular saçmağa başladı.
Köni sözledim söz irig hem açığ, köni sözni yüdgen ukuşluğ er e
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Sözü doğrîı söyledim, o sert ve acı oldu, doğru söze tahammül eden akıllı insandır.
Okığlıka artuk ağır kelmesün, özüm udri koldum aça hem yora
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Okuyana fazla ağır gelmesin, ben uzun-uzadıya izah ederek, özrümün bağışlanmasını istedim.
Köni sözde taştın sözüg söz teme, köni egri farkı ürüñli kara
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Doğru sözden başkasına söz deme, doğru ile eğri arasındaki fark beyaz ile siyah arasındaki fark gibidir.
Yıl (altmış iki) erdi tört yüz altmış iki bile, bu söz sözledim-men tutup cân süre
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Hayatımda bu sözleri söylediğim zaman, sene dört yüz altmış iki idi.
Tükel on sekiz ayda aydım bu söz, üdürdüm adırdım söz evdip tire
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Bu sözleri tam on sekiz ayda söyledim, sözleri toplayıp, derleyerek, seçtim ve ayırdım.
Yadım tü çeçek teg yıdı kin burar, ötündüm men itnü tükettim türe
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Çeşitli çiçekler yaygısı gibi, kokusu miske benzer, ben bunu düzene koyup, tamamladım ve her kesin istifâdesine arzettim.
Sözüg kim tüketür neçe sözlese, aka tınmaz erter bulaklar ara
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Ne kadar söylense bile, sözü kim tüketir, o pınarlar arasından durmadan akar, gider.
Ay yûsuf kerek sözni sözle köni, kereksiz sözüg kizle kılğa kor a
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Ey Yusuf, gerekli ve doğru sözü söyle, gereksiz sözü gizle, onun zararı dokunur.
Üküş sözlediñ söz suvı barmasun, üküş sözke yalkar bu yalñuk ire
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Sözü çok söyledin, dikkat et, tazeliğini kaybetmesin, çok sözden insan usanır ve bıkar.
İnançsız ajun kılkı irsel yayığ, ukuşluğ özindin yırak tur yıra
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Bu dünya itimâda şayan değildir, vefasız ve dönek huyludur, ey akıllı insan, ondan uzak dur, uzaklaş.
Sen emdi yapuştuñ bu dünyâğa berk, katığlan köñül mundın üzgil bura
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Sen şimdi bu dünyaya kuvvetle yapıştın, onunla alâkanı kesmeğe, gönlünü ondan çevirmeğe gayret et.
İmin bolma dünyâka artuk imin, bayatka sığınğıl katığ yalvara
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Bu dünyaya güvenme, sen çok daha emin olan Tanrıya sığın ve ona yalvar.
Üküş halknı ıdtı bu irsel ajun, köni yolda azdı kişi ked köre
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Bu vefasız dünya bir çok insanlardan yüz çevirdi, ne kadar insanlar doğru yoldan şaştılar, buna iyice dikkat et.
Saña ma itindi bezenip küler, ayı sevme azrakkına katğura
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Şimdi de senin için hazırlandı, süslenip, yüzüne güler, ona çok fazla bağlanma, gaflet içinde o kadar çok sevinip, gülme.
Neçe dünyâ yegli ajun begleri, ölüm tuttı bardı közi telmire
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Dünyaya nail olan nice cihan beylerini ölüm yakaladı ve onlar gözleri ile etrafından duâ dilenerek gittiler.
Yegitlik yava boldı isiz künüm, tüker bu tiriglik ökün kadğura
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Gençlik boşuna heder oldu, hayatıma yazık oldu, bu hayat tükenir, ıztırap çek, nadim ol.
Neçe miñ yaşasa âhir ölgülüg, neçe tirse dünyâ kalır arkara
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Binlerce sene yaşasan bile, sonunda nihayet öleceksin, dünyayı ne kadar toplasan da, bir gün bırakıp gideceksin
Saña ok sığındım bayat sen küdez, bu ğaf et usındın meni odğura
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Ey Tanrı, sana sığındım, sen kendin koru, bu gaflet uykusundan beni uyandır.
Uvutsuz kuluñ men yazukum telim, tüzünlük seniñdin kelür belgüre
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Ben utanmaz bir kulunum, günâhım çoktur, sen rahimsin, şefkat senden gelir.
Saña yazdı sendin küredi özüm, bu kün sığnu keldim saña yalvara
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Sana karşı günaha girdim, senden kaçtım, bugün yalvararak, tekrar sana sığınıyorum.
Negüke ınandıñ ayâ muñluğ öz, kayuka tayandıñ körür köz kör e
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Ey muhtaç vücût, neye inandın, göz göre-göre kime dayandın.
Yoluñ tüzgil emdi yorıkıñ köni, özüñ iki ajunda bulğıl töre
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Şimdi yolunu düzelt, doğru hareket et, her iki dünyada da baş köşeye geç.
Sevinçin süzilmiş bu dünyâ bütün, munı kod takı bir ajunka kör e
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Bu dünyanın her tarafı zevkle doludur, onu bırak, öteki dünyaya bak.
Tiliñ tıd boğuz yığ udıma üküş, közüñ yum kulak tu bir inçin tur a
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Dilini tut, boğazına hâkim ol, çok uyuma, gözünü yum, kulağını tıka ve böylece huzur içinde yaşa.
Yâ rab yarlıkağıl kamuğ mü’minığ, telim rahmetiñdin tükel turğura
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Ey rabbim, bütün müminleri affet, bol rahmetini onlardan esirgeme.
Tegür savçımızka tümen miñ selâm, tüzü tört eşiñe takı ertüre
(Karakhanid transcription · English translation in progress)Peygamberimize ve onun dört arkadaşına da binlerce selâm ulaştır.