تىزىملىك
تىل تاللاش:
10-باب 287 – 349-بېيىتلەر (63 بېيىت)

بىلىم بىلەن ئەقىلنىڭ ئەۋزەللىكى بايانى

Bilim bilen Eqilning Ewzellikliri Bayani

بىلىم بىلەن ئەقىلنىڭ ئەۋزەللىكى بايانى. قۇتادغۇبىلىكنىڭ 10-بابى، 287–349-بېيىتلەر.

🎙️ CD پىلاستىنكىسى: 015 بىلىم ۋە ئىدراك-پاراسەتنىڭ پەزىلىتى ۋە پايدىسى — 10:15
مەنبە:
نەزمىي يەشمىسى:
تىلىكىم ئىدى سۆز، ئەي ئالىم ھېكىم،
ئەقىل ۋە بىلىمدىن سۆزلەش مەقسىتىم.

My purpose was to speak, O wise sage: to discourse upon intellect and knowledge.

Ey âlim hakîm, maksadım söz söylemek idi, akıl ve bilgiden bahsetmek istedim.

نەسرىي يەشمىسى:
تىلىكىم سۆز ئىدى، ئەي بىلىمدان دانا، پاراسەت، بىلىم ھەققىدە ئۆزۈم سۆزلىگەيمەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىلەكىم سۆز ئەردى ئاي بىلگە بۈگۈ ئۇقۇشۇغ بىلىگىگ ئۆزۈم سۆزلەگۈ
Tilekim söz erdi ay bilge bügü, ukuşuğ biligig özüm sözlegü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey âlim hakîm, maksadım söz söylemek idi, akıl ve bilgiden bahsetmek istedim.
🇬🇧 EN My purpose was to speak, O wise sage: to discourse upon intellect and knowledge.
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىلدۇر چىراغدەك قاراڭغۇ تۈتى،
بىلىم ئۇ يورۇقلۇق، يورۇققاي سېنى.

Intellect is like a torch in the dark night; knowledge is a radiant light that illuminates you.

Akıl karanlık gecede bir meş'ale gibidir, bilgi seni aydınlatan bir ışıktır.

نەسرىي يەشمىسى:
پاراسەت قاراڭغۇ تۈندىكى مەشئەلگە ئوخشايدۇ، بىلىم يورۇقلۇق بولۇپ سېنى يورۇتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇش ئول يۇلا تەگ قاراڭقۇ تۈنى بىلىگ ئول يارۇقلۇق يارۇتتى سەنى
Ukuş ol yula teg karañku tüni, bilig ol yarukluk yaruttı seni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akıl karanlık gecede bir meş'ale gibidir, bilgi seni aydınlatan bir ışıktır.
🇬🇧 EN Intellect is like a torch in the dark night; knowledge is a radiant light that illuminates you.
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆسەر ئەر ئەقىلدىن، بىلىمدىن بۈيۈر،
بۇ ئىككى بىلەن ئەر قەدىرلىك بولۇر.

Through intellect man rises, and through knowledge he grows great; through these two, a person attains high honor.

İnsan akıl ile yükselir, bilgi ile büyür, bu ikisi ile insan itibâr görür.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشى پاراسەت بىلەن ئۆرلەپ، بىلىم بىلەن يۈكسىلىدۇ، بۇ ئىككىسى بىلەن ئەر قەدىر قىممەت تاپىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇشۇن ئاغار ئول بىلىگىن بەدۈر بۇ ئىكى بىلە ئەر ئاغىرلىق كۆرۈر
Ukuşun ağar ol biligin bedür, bu iki bile er ağırlık körür
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsan akıl ile yükselir, bilgi ile büyür, bu ikisi ile insan itibâr görür.
🇬🇧 EN Through intellect man rises, and through knowledge he grows great; through these two, a person attains high honor.
نەزمىي يەشمىسى:
بۇڭا پۈتمىسەڭ كۆركى، ئوشىنراۋان،
ئەقىل كۆزى بىرلە يورۇقتى جاھان.

If you doubt this, look upon Anushirvan: he illuminated the world through the eye of wisdom.

Buna inanmazsan, Nûşin-Revan'a bak, o akıl gözü ile dünyayı aydınlattı.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنىڭغا ئىشەنمىسەڭ نۇشرۋانغا قارا ، ئۇ جاھاننى پاراسەت كۆزى بىلەن يورۇتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار بۈتمەسە كۆر بۇ نۇشىن رەۋان ئۇقۇش كۆزى بىرلە يارۇتتى جىھان
Muñar bütmese kör bu nûşin revân, ukuş közi birle yaruttı cihân
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Buna inanmazsan, Nûşin-Revan'a bak, o akıl gözü ile dünyayı aydınlattı.
🇬🇧 EN If you doubt this, look upon Anushirvan: he illuminated the world through the eye of wisdom.
نەزمىي يەشمىسى:
بېيىدى ئېلى، تۈز يۈرۈتكەچ نىزام،
ئەجەپ ياخشى ۋاقىتتا قويۇپ ياخشى نام.

He administered the law with straightness and his subjects prospered; in an era of righteousness, he left behind a glorious name.

Kanunu doğruluk ile tatbik etti ve halk zenginleşti, o iyi bir devirde iyi bir nâm bıraktı.

نەسرىي يەشمىسى:
توغرا قانۇن يۈرگۈزدى، خەلقى بېيىدى، ياخشى دەۋرانى بىلەن نامىنىمۇ ياخشى قىلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۆرۈ تۈز يورىتتى بايۇدى بودۇن ئاتىن ئەدگۈ قىلدى ئول ئەدگۈ ئۈدۈن
Törü tüz yorıttı bayudı bodun, atın edgü kıldı ol edgü üdün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kanunu doğruluk ile tatbik etti ve halk zenginleşti, o iyi bir devirde iyi bir nâm bıraktı.
🇬🇧 EN He administered the law with straightness and his subjects prospered; in an era of righteousness, he left behind a glorious name.
نەزمىي يەشمىسى:
ئەبىش بىر ھېكىم سۆز ئۈنىڭغا ئاتاپ،
دوزىخىي بولسىمۇ ئاڭا يوق ئازاب.

I recall a wise saying concerning him: 'Though his faith was flawed, his justice spared him from the torments of the fire.'

Bilgili bir insanın onun hakkında şöyle dediğini duydum : kendisi cehennemlik iken, cehennem azabından kurtuldu.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىملىكنىڭ مۇنداق بىر سۆزى يادىمغا كەلدى: بىلىملىك دەۋرەخى بواسا، دەۋرەختىن يىراقلىشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ماڭار تەگدى مۇنداغ بىلىگلىگ سۆزى تامۇدىن يىرار تەپ تامۇغلۇق ئۆزى
Mañar tegdi mundağ biliglig sözi, tamudın yırar tep tamuğluk özi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgili bir insanın onun hakkında şöyle dediğini duydum : kendisi cehennemlik iken, cehennem azabından kurtuldu.
🇬🇧 EN I recall a wise saying concerning him: 'Though his faith was flawed, his justice spared him from the torments of the fire.'
نەزمىي يەشمىسى:
گۆدەككە قارا، ئۇ تاپۇر ئەقىل ھەم،
يېشى تولمىغۇنچە يۈرۈتمەس قەلەم.

Look upon the young child: until he attains understanding and reaches mature years, no pen writes deeds against him.

Küçük çocuğa bak, ona akıl ulaşacaktır, fakat yaşı gelmedikçe, kalemler yürümez.

نەسرىي يەشمىسى:
كىچىك ئوغلاننى كۆر، ئىدراكقا يېتىپ، يېشىغا تولمىغۇچە قەلەم يۈرگۈزمەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىچىگ ئوغلانىغ كۆر ئۇقۇشقا ئۇلام ياشى يەتمەگىنچە يورىماز قىلام
Kiçig oğlanığ kör ukuşka ulam, yaşı yetmeginçe yorımaz kılâm
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Küçük çocuğa bak, ona akıl ulaşacaktır, fakat yaşı gelmedikçe, kalemler yürümez.
🇬🇧 EN Look upon the young child: until he attains understanding and reaches mature years, no pen writes deeds against him.
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىللىك كىشى ھەم قېرىسا ئازار،
ئەقىل كەتتى دەپ ھەم قەلەممۇ تىنار.

Behold the wise man: when senility overtakes him, understanding departs, and the pen of accountability ceases.

Akıllı insan da yaşlanınca bunar, akıl gittiği için, kalem de susar.

نەسرىي يەشمىسى:
كۆرگىنكى، ئىدراكلىق كىشىلەر قېرسا ئازىدۇ، ئىدراك كەتتى، دەپ قەلەمنىمۇ توختىتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇشلۇغ كىشى كۆر قارىسا مۇنار ئۇقۇش كىتتى تەپ ھەم قالەم مە تىنار
Ukuşluğ kişi kör karısa munar, ukuş kitti tep hem kalem me tınar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akıllı insan da yaşlanınca bunar, akıl gittiği için, kalem de susar.
🇬🇧 EN Behold the wise man: when senility overtakes him, understanding departs, and the pen of accountability ceases.
نەزمىي يەشمىسى:
ئەگەر تەلۋە بىر ئەرنى ئۆلتۈرسە راست،
ئۈنىڭغا ئۆلۈم يوق، ئېلىنماس قىساس.

If an insane person strikes and kills a man, he is not sentenced to death, nor is retribution demanded of him.

Eğer delijbir adamı vurup, öldürürse, o deliye ölüm cezası yoktur, kısas yapılmaz.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر تەلۋە، كىشىنى ئۇرۇپ ئۆلتۈرسە، ئۇنىڭغا ئۆلۈم يوق، زەخمەت يەتكۈزۈلمەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى تەلۋە ئۇرسا كۆر ئۆلسە كىشى ئۆلۈم يوق ئاڭار ھەم بىرىلمەز شىشى
Kalı telve ursa kör ölse kişi, ölüm yok añar hem birilmez şişi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer delijbir adamı vurup, öldürürse, o deliye ölüm cezası yoktur, kısas yapılmaz.
🇬🇧 EN If an insane person strikes and kills a man, he is not sentenced to death, nor is retribution demanded of him.
نەزمىي يەشمىسى:
نېمىشقا دېسەڭ، ئۇ ئەقىلسىز ئېرۇر،
ئەقىلسىز مۇكاپات، جازاسىز ئېرۇر.

If you ask why, it is because he lacks intellect; and those devoid of intellect bear neither reward nor punishment.

Niçin dersen, o akılsızdır, akılsız adamlar ne mükâfat görür, ne de ceza.

نەسرىي يەشمىسى:
نېمىشقا دېسەڭ، ئۇ ئىدراكسىزدۇر، ئىدراكسىز كىشىلەرنىڭ ھېچنېمىدە ھەسسىسى بولمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈلۈك تەسە سەن ئۇقۇشسۇز-تۇرۇر ئۇقۇشسۇز كىشىلەر ئۈلۈغسۈز-تۇرۇر
Negülük tese sen ukuşsuz-turur, ukuşsuz kişiler ülügsüz-turur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Niçin dersen, o akılsızdır, akılsız adamlar ne mükâfat görür, ne de ceza.
🇬🇧 EN If you ask why, it is because he lacks intellect; and those devoid of intellect bear neither reward nor punishment.
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىلدىن بۆلەككە ھۆرمەت بولمىغاي،
ئەقىلسىز ئادەم ئۇ بىر ئوچۇملا لاي.

All reverence and honor belong to intellect; a person devoid of understanding is like a handful of mere clay.

Bütün bu hürmet ve itibar akıl içindir, akılsız adam bir avuç balçık gibidir.

نەسرىي يەشمىسى:
قەدىر قىممەت ئىدراك ئۈچۈندۇر، ئەقىل ئىدراكسىز كىشى بىر ئۈچۈم لايدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇشقا-تۇرۇر بۇ ئاغىرلىق ئىتىگ ئۇقۇشسۇز كىشى بىر ئاۋۇچچا تەتىگ
Ukuşka-turur bu ağırlık itig, ukuşsuz kişi bir avuçça tetig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bütün bu hürmet ve itibar akıl içindir, akılsız adam bir avuç balçık gibidir.
🇬🇧 EN All reverence and honor belong to intellect; a person devoid of understanding is like a handful of mere clay.
نەزمىي يەشمىسى:
قاراپ كۆر، مۇنۇ سۆز ياخشى ئېيتىلغان،
ئۆزىنى بۈيۈك تەس ئەقىلسىز نادان.

If you reflect upon it, this saying is most true: 'The foolish and ignorant cannot elevate themselves.'

Dikkat edersen şu söz çok yerinde söylenmiş : akılsız ve bilgisiz kimse kendisini yükseltemez.

نەسرىي يەشمىسى:
سەپسېلىپ قارساڭ، بۇ سۆز ياخشى ئېيتىلغان: ئەقىل ئىدراكسىز، بىلىمسىزلەر ئۆزىنى يۈكسەلدۈرەلمەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆرۈ بارسا ياقشى ئايۇر بۇ سۆزۈگ ئۇقۇشسۇز بىلىگسىز بەدۈتمەز ئۆزۈگ
Körü barsa yakşı ayur bu sözüg, ukuşsuz biligsiz bedütmez özüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dikkat edersen şu söz çok yerinde söylenmiş : akılsız ve bilgisiz kimse kendisini yükseltemez.
🇬🇧 EN If you reflect upon it, this saying is most true: 'The foolish and ignorant cannot elevate themselves.'
نەزمىي يەشمىسى:
ھەركىمنىڭ كىيىمى بولۇر ئۈستىدە،
ئەقىللىك، بىلىملىك ئەزىز ئەسلىدە.

Look closely: everyone puts on garments, yet the intelligent and wise are noble not by their robes, but in their very essence.

Dikkat edilirse, her kes üzerine bir şey giyer, fakat akıllı ve bilgili insan hıl'at ile değil, aslında değerlidir.

نەسرىي يەشمىسى:
نەزەر سالساڭ، بارچە كىشى كىيىم كىيىدۇ، ئىدراكلىق، بىلىملىكلەر كىيىم بىلەن ئەمەس ئەسلى بىلەن قەدىرلىكتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆرۈ بارسا بارچا ئۇرۇر بۇ كەدۈك ئۇقۇشلۇغ بىلىگلىگ كۆر ئاسلى كەد ئۆك
Körü barsa barça urur bu kedük, ukuşluğ biliglig kör aslı ked ök
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dikkat edilirse, her kes üzerine bir şey giyer, fakat akıllı ve bilgili insan hıl'at ile değil, aslında değerlidir.
🇬🇧 EN Look closely: everyone puts on garments, yet the intelligent and wise are noble not by their robes, but in their very essence.
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىل بولسا، ئېسىل بولۇر بولسا ئەر،
بىلىم بولسا، بەگلىك قىلۇر قىلسا ئەر.

If a man possesses intellect, he attains true nobility; if he possesses knowledge, he is worthy of kingship.

Akıl olursa, insan olsa-olsa asıl insan olur, bilgi olursa, insan yapsa yapsa beylik yapar.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىدراكلىق كىشى ئېسىل ئەر بولمەن دېسە بولالايدۇ، بىلىمى بولغان ئەر بەگلىك قىلسىمۇ قىلالايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇش بولسا ئاسلى بولۇر بولسا ئەر بىلىگ بولسا بەگلىك قىلۇر قىلسا ئەر
Ukuş bolsa aslı bolur bolsa er, bilig bolsa beglik kılur kılsa er
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akıl olursa, insan olsa-olsa asıl insan olur, bilgi olursa, insan yapsa yapsa beylik yapar.
🇬🇧 EN If a man possesses intellect, he attains true nobility; if he possesses knowledge, he is worthy of kingship.
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىل كىمدە بولسا، بولۇر ئۇ ئېسىل،
بىلىم كىمدە بولسا، بولۇر خان ئۇ، بىل.

Whoever possesses intellect becomes a noble soul; whoever possesses knowledge attains sovereignty.

Kimde akıl varsa, o asîl insan olur, kimde bilgi varsa, o beylik bulur, însan-oğlu kara yer üzerine elini uzattı, her şeye bilgisi ile nüfuz etti.

نەسرىي يەشمىسى:
كىمدە ئەقىل ئىدراك بولسا، ئۇ ئېسىل ئىنسان بولىدۇ. كىمدە بىلىم بولسا، ئۇ بەگلىككە ئېرىشەلەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىمىڭدە ئۇقۇش بولسا ئاسلى بولۇر قايۇدا بىلىگ بولسا بەگلىك بۇلۇر
Kimiñde ukuş bolsa aslı bolur, kayuda bilig bolsa beglik bulur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kimde akıl varsa, o asîl insan olur, kimde bilgi varsa, o beylik bulur, însan-oğlu kara yer üzerine elini uzattı, her şeye bilgisi ile nüfuz etti.
🇬🇧 EN Whoever possesses intellect becomes a noble soul; whoever possesses knowledge attains sovereignty.
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى ئوغلى سۇندى قوڭۇر يەرگە قول،
بىلىم بىرلە تاپتى ھەر نەرسىگە يول.

Upon this dark earth, the son of man stretched forth his hand and mastered all things through his knowledge.

însan-oğlu kara yer üzerine elini uzattı, her şeye bilgisi ile nüfuz etti.

نەسرىي يەشمىسى:
بوز يەر ئۈستىدە ئىنسان بالىسى قول كۆتۈردى، ھەممىنى بىلىم بىلەن بەرپا قىلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ياغىز يەر ئۆزە يالڭۇق ئوغلى ئەلىگ كۆتۈردى قامۇغقا يەتۈردى بىلىگ
Yağız yer öze yalñuk oğlı elig, kötürdi kamuğka yetürdi bilig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR însan-oğlu kara yer üzerine elini uzattı, her şeye bilgisi ile nüfuz etti.
🇬🇧 EN Upon this dark earth, the son of man stretched forth his hand and mastered all things through his knowledge.
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىل بىرلە ئېسىل ئاتىلۇر كىشى،
بىلىم بىرلە بەگلەر قىلۇر ئەل ئىشى.

Through intellect, a person is hailed as truly noble; through knowledge, princes govern the affairs of the realm.

Akıl ile insan asıl insan adını alır, bilgi ile beyler memleket işini tanzim eder.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشى ئەقىل ئىدراك بىلەن ئېسىل ئاتىلىدۇ، بەگلەر ئەل ئىشىنى بىلىم بىلەن يۈرگۈزىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇش بىرلە ئاسلى ئاتانۇر كىشى بىلىگ بىرلە بەگلەر ئىتەر ئەل ئىشى
Ukuş birle aslı atanur kişi, bilig birle begler iter el işi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akıl ile insan asıl insan adını alır, bilgi ile beyler memleket işini tanzim eder.
🇬🇧 EN Through intellect, a person is hailed as truly noble; through knowledge, princes govern the affairs of the realm.
نەزمىي يەشمىسى:
تولا ئالقىش ئالغان تۈمەن پەزلىلەر،
قىلىنغاچ ئەقىل بىرلە ماختالدىلەر.

Myriad virtues and countless praised accomplishments are lauded because they were wrought through intellect.

Binlerce fazilet ve bir çok alkışlanan işler akıl ile yapılmış olduğu için öğülmüştür.

نەسرىي يەشمىسى:
تۈمەنمىڭ خىل پەزىلەتلەر، كۆپ مەدھىيىلەنگەن ئىشلار ئەقىل ئىدراك بىلەن قىلىنغانلىقى ئۈچۈن ماختالغاندۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۈمەن مىڭ تۈ ئەردەم ئۈكۈش ئۆگدىلەر ئۇقۇش بىرلە قىلمىش ئۈچۈن ئۆگدىلەر
Tümen miñ tü erdem üküş ögdiler, ukuş birle kılmış üçün ögdiler
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Binlerce fazilet ve bir çok alkışlanan işler akıl ile yapılmış olduğu için öğülmüştür.
🇬🇧 EN Myriad virtues and countless praised accomplishments are lauded because they were wrought through intellect.
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىل ئازىنى ئاز دېمە، تەپئى كۆپ،
بىلىم ئازىنى ئاز دېمە، قەدرى خوپ.

Do not underestimate even a small degree of intellect, for its benefits are immense; do not belittle a small portion of knowledge, for it is precious to man.

Aklın azını azımsama, onun faydası çoktur, bilginin azını azımsama, o insan için azizdir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىدراك ئازلىقىنى ئاز دېمە، ئۇنىڭ پايدىسى كۆپتۇر، بىلىم ئازلىقىنى ئاز دېمە، ئۇ ئەر ئۈچۈن قىممەتلىكتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇش ئازىن ئازلانما ئاسغى ئۈكۈش بىلىگ ئازىن ئازلانما ئەركە كۈسۈش
Ukuş azın azlanma asğı üküş, bilig azın azlanma erke küsüş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Aklın azını azımsama, onun faydası çoktur, bilginin azını azımsama, o insan için azizdir.
🇬🇧 EN Do not underestimate even a small degree of intellect, for its benefits are immense; do not belittle a small portion of knowledge, for it is precious to man.
نەزمىي يەشمىسى:
ھېكىملەر سۆزىنى ئىشىت ۋە چۈشەن،
بۇ تۆت نەرسەت ئازىنى ئاز دېمە سەن.

Heed the words of the sages, ponder them well, and never regard the smallness of these four things as insignificant:

Hakimlerin sözünü dinle, düşün ve şu dört şeyin azını az görme.

نەسرىي يەشمىسى:
دانا سۆزلىگەن مۇنۇ تۆت نەرسىنىڭ ئازلىقىنى ئاز دەپ سانىما، بۇ سۆزنى زېھنىڭ بىلەن ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ تۆرت نەڭ ئازىن ئازقا تۇتما نەگۈ بۈگۈ سۆزلەمىش سۆز ئەشىتگۈ ئۆگۈ
Bu tört neñ azın azka tutma negü, bügü sözlemiş söz eşitgü ögü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hakimlerin sözünü dinle, düşün ve şu dört şeyin azını az görme.
🇬🇧 EN Heed the words of the sages, ponder them well, and never regard the smallness of these four things as insignificant:
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ تۆتنىڭ بىرى ئوت، بىرىدۇر يېغى،
ئۈچىنچى، كېسەللىك ھايات تۈزىتى.

One of these four is fire, the second is an enemy; the third is sickness, which is the snare of mortal life.

Bu dörtten biri — ateş, biri — düşmandır, üçüncüsü — hayatın tuzağı olan hastalıktır.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ تۆتنىڭ بىرى ئوت، بىرى ياۋدۇر، ئۈچىنچىسى، تىرىكلىكنىڭ كۈشەندىسى بولغان كېسەلدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ تۆرتتە بىرى ئوت بىرىسى ياغى ئۈچۈنچى ئىگ ئول كۆر تىرىگلىك ئاغى
Bu törtte biri ot birisi yağı, üçünçi ig ol kör tiriglik ağı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu dörtten biri — ateş, biri — düşmandır, üçüncüsü — hayatın tuzağı olan hastalıktır.
🇬🇧 EN One of these four is fire, the second is an enemy; the third is sickness, which is the snare of mortal life.
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇلاردىن كېيىنكى بىرىدۇر ئىلىم،
بۇ تۆتىنى بوش كۆرمە، بەكمۇ مۇھىم.

The fourth among them is knowledge; never treat these four lightly, for their consequence is momentous.

بۇلاردىن ئاخىرقى بىرى بىلىمدۇر، بۇ تۆت نەرسىنى سەل چاغلىما، قىممىتى يۈكسەكتۇر.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇلاردىن ئاخىرقى بىرى بىلىمدۇر، بۇ تۆت نەرسىنى سەل چاغلىما، قىممىتى يۈكسەكتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇلاردىن كېيىنكى بىرىدۇر ئىلىم، بۇ تۆتىنى بوش كۆرمە، بەكمۇ مۇھىم.
ئۇلاردىن كېيىنكى بىرىدۇر ئىلىم، / بۇ تۆتىنى بوش كۆرمە، بەكمۇ مۇھىم.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR بۇلاردىن ئاخىرقى بىرى بىلىمدۇر، بۇ تۆت نەرسىنى سەل چاغلىما، قىممىتى يۈكسەكتۇر.
🇬🇧 EN The fourth among them is knowledge; never treat these four lightly, for their consequence is momentous.
نەزمىي يەشمىسى:
بۇلاردا بولۇر كۆپ پايدا يا زىيان،
بېرىم يا ئېلىمدەك بولۇر ھەرقاچان.

Each one of these brings either immense benefit or grave peril; some are like debts to be paid, and others like riches to be claimed.

Nihayet bunların biri de — bilgidir, bu dört nesneyi hafife alma, bunların ehemmiyeti büyüktür.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇلاردىن ھەربىرىنىڭ پايدىسىمۇ، زىيىنىمۇ كۆپ، بەزىسى بېرىمدەك، بەزىسى ئېلىمدەك زۆرۈر .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
باساسى بىلىگ ئول بۇلاردا بىرى بۇ تۆرت نەڭ ئۇچۇز تۇتما يۈكسەك تۆرى
Basası bilig ol bularda biri, bu tört neñ uçuz tutma yüksek töri
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Nihayet bunların biri de — bilgidir, bu dört nesneyi hafife alma, bunların ehemmiyeti büyüktür.
🇬🇧 EN Each one of these brings either immense benefit or grave peril; some are like debts to be paid, and others like riches to be claimed.
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىم كىمىيادەك يىغار نەرسىنى،
ئەقىلدۇر سارىيى، يىغار ھەممىنى.

Knowledge is like alchemy that draws all riches to itself; it is the court of intellect where all excellence gathers.

Bunlardan her birinin faydası veya zararı çoktur, bâzısı — borç, bâzısı ise — alacak gibidir.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىم گويا كىميادۇركى، پۈتۈن نەرسىنى ئەتراپىغا يىغىدۇ ، ئۇ ئىدراك ئوردىسى، ھەممە نەرسە ئۇنىڭغا جەملىنىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ تەگمە بىرى ئاسغى ياسى تەلىم قايۇسى بەرىم تەگ قايۇسى ئالىم
Bu tegme biri asğı yası telim, kayusı berim teg kayusı alım
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bunlardan her birinin faydası veya zararı çoktur, bâzısı — borç, bâzısı ise — alacak gibidir.
🇬🇧 EN Knowledge is like alchemy that draws all riches to itself; it is the court of intellect where all excellence gathers.
نەزمىي يەشمىسى:
ئىپار بىرلە بىلىم كېتەر ئوخشىشىپ،
تۈتۈپ بولماس ئۇنى ئۆزدە يوشۇرۇپ.

Musk and knowledge are alike in nature: when you possess them, they cannot be kept hidden.

Misk ve bilgi birbirine benzer, insan bunları yanında gizli tutamaz.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىپارۋە بىلىم بىر بىرىگە ئوخشاش نەرسىلەردۇر، ئۇنى ئۆزۈڭدە يوشۇرۇپ ساقلاشقا بولمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يىپارلى بىلىگلى تەڭى بىر ياڭى تۇتۇپ كىزلەسە بولماز ئۆزدە ئۆڭى
Yıparlı biligli teñi bir yañı, tutup kizlese bolmaz özde öñi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Misk ve bilgi birbirine benzer, insan bunları yanında gizli tutamaz.
🇬🇧 EN Musk and knowledge are alike in nature: when you possess them, they cannot be kept hidden.
نەزمىي يەشمىسى:
ئىپارنى يوشۇرساڭ، بويى يىلدۇرەر،
بىلىمنى يوشۇرساڭ، تىلىڭ كۆرسىتەر.

If you hide musk, its sweet fragrance reveals it; if you conceal knowledge, the eloquence of your tongue discloses it.

Miski gizlersen, kokusundan belli olur, bilgiyi saklarsan, dili ayarlamasından belli olur.

نەسرىي يەشمىسى:
سەن ئىپارنى يوشۇرساڭ ئۇنىڭ ھىدى بىلىنىپ قالىدۇ، بىلىمنى يوشۇرساڭ، تىلىڭ ئاشكارا قىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يىپار كىزلەسە سەن يىدى بەلگۈرەر بىلىگ كىزلەسە سەن تىلىگ ئۈلگۈلەر
Yıpar kizlese sen yıdı belgürer, bilig kizlese sen tilig ülgüler
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Miski gizlersen, kokusundan belli olur, bilgiyi saklarsan, dili ayarlamasından belli olur.
🇬🇧 EN If you hide musk, its sweet fragrance reveals it; if you conceal knowledge, the eloquence of your tongue discloses it.
نەزمىي يەشمىسى:
ئىلىم بايلىق ئول، گادايلاشمايدىغان،
قاراقچى ۋە ئوغرى ئالالمايدىغان.

Knowledge is a treasure that never suffers impoverishment; neither thief nor swindler can lay hands upon it to steal it.

Bilgi hiç bir zaman fakirliğe düşmeyen bir servettir, hırsız ve dolandırıcının ona eli erişemez ve alamaz.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىم بىر بايلىقدۇركى، ئۇ زادى كەمبەغەللەشمەيدۇ، ئوغرى، ھىيلىگەرلەرمۇ ئوغرىلاپ ئالالمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگ بايلىق ئول بىر چىغاي بولغۇسۇز تەگىپ ئوغرى تەۋلىگ ئانى ئالغۇسۇز
Bilig baylık ol bir çığay bolğusuz, tegip oğrı tevlig anı alğusuz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgi hiç bir zaman fakirliğe düşmeyen bir servettir, hırsız ve dolandırıcının ona eli erişemez ve alamaz.
🇬🇧 EN Knowledge is a treasure that never suffers impoverishment; neither thief nor swindler can lay hands upon it to steal it.
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىگە ئەقىل ۋە بىلىمدۇر كىشەن،
يامانلىق قىلالماس ئەر كىشەن بىلەن.

Knowledge and intellect are a restraining fetter for man; one who is so fettered does not wander into unworthy deeds.

Bilgi ve akıl insan için bir köstektir, köstekli olan, yakışıksız şeylere pek gitmez.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىم ۋە ئىدراك كىشى ئۈچۈن كىشەندۇر، كىشەنلىك كىشى يارىماس ئىشلارغا يېقىن بارالمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشەن ئول كىشىكە بىلىگ ھەم ئۇقۇش كىشەنلىگ ياراغسىزقا بارماز ئۈكۈش
Kişen ol kişike bilig hem ukuş, kişenlig yarağsızka barmaz üküş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgi ve akıl insan için bir köstektir, köstekli olan, yakışıksız şeylere pek gitmez.
🇬🇧 EN Knowledge and intellect are a restraining fetter for man; one who is so fettered does not wander into unworthy deeds.
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى ياخشى ئاتنى كىشەنلەپ تۇتار،
كېرەكلىك ئېتىنى كۆزىتىپ تۇرار.

A man places a hobble upon his most prized horse, and keeps his essential steed under watchful guard.

insan çok sevdiği atını köstekli tutar, lüzumlu atını muhafaza altına alır.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشى ياخشى كۆرىدىغان ئېتىنى كىشەنلەپ تۇتىدۇ، مىنىشلىك ئېتىنى بولسا، كۆزىتىپ ساقلايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەۋۈگرەك ئاتىن ئەر كىشەنلىگ تۇتار كەرەكلىگ ئاتىن كۆر كۈدەزلىگ تۇتار
Sevügrek atın er kişenlig tutar, kereklig atın kör küdezlig tutar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insan çok sevdiği atını köstekli tutar, lüzumlu atını muhafaza altına alır.
🇬🇧 EN A man places a hobble upon his most prized horse, and keeps his essential steed under watchful guard.
نەزمىي يەشمىسى:
كىشەنلىك قاچالماس، كېرەكچە يۈرۈر،
تۇشاغلىق كېتەلمەس، تىلەكچە بولۇر.

The hobbled steed cannot flee and moves only as desired; the tethered mount strays not far and remains where needed.

Köstekli olan kaçamaz, istenildiği kadar yürür, bukağılı olan uzaklaşamaz, istenilen yere kadar gider.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشەنلىك قاچالمايدۇ، خالىغىنىڭچە يۈرىدۇ، چۈشەكلىك يىراقلاشمايدۇ، خالىغان يېرىڭدە تۇرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشەنلىگ كۈرەمەز كەرەكچە يورىر تۇشاغلىغ يىراماز تىلەكچە بارىر
Kişenlig küremez kerekçe yorır, tuşağlığ yıramaz tilekçe barır
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Köstekli olan kaçamaz, istenildiği kadar yürür, bukağılı olan uzaklaşamaz, istenilen yere kadar gider.
🇬🇧 EN The hobbled steed cannot flee and moves only as desired; the tethered mount strays not far and remains where needed.
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىلدۇر ساڭا ئانت قىلىشقان ئاداش،
بىلىم چىن مېھرىبان ساڭا قېرىنداش.

Intellect is a true and pledged friend to you; knowledge is an affectionate and compassionate brother.

Akıl senin için iyi ve yeminli bir dosttur, bilgi senin için çok merhametli bir kardeştir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەقىل ئىدراك ساڭا ياخشى ۋە ئىشەنچلىك ئاداشتۇر، بىلىم ناھايىتى مېھرىبان قېرىنداشتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇش ئول ساڭا ئەدگۈ ئاندلىغ ئاداش بىلىگ ئول ساڭا كەد باغىرساق قاداش
Ukuş ol saña edgü andlığ adaş, bilig ol saña ked bağırsak kadaş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akıl senin için iyi ve yeminli bir dosttur, bilgi senin için çok merhametli bir kardeştir.
🇬🇧 EN Intellect is a true and pledged friend to you; knowledge is an affectionate and compassionate brother.
نەزمىي يەشمىسى:
نادانغا يېغىدۇر بىلگەن - ئەتكىنى،
يېتەر شۇ ئىككىنىڭ جېدەل - غەلىبىنى.

To the ignorant man, his own opinions and actions are his enemy; even if he had no other foe, the trouble caused by these two is enough.

Bilgisiz adamın düşmanı kendi bildiği ve yaptığıdır, başka düşmanı olmasa bile, bu ikisinin gailesi kâfidir.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىمسىزگە بىلگىنى ۋە قىلىقى دۈشمەندۇر، باشقىسى بولمىغاندىمۇ، بۇ ئىككى جېدەل يېتەرلىكتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگسىزكە بىلگى قىلىنچى ياغى ئادىن بولماسا تاپ بۇ ئىكى چوغى
Biligsizke bilgi kılınçı yağı, adın bolmasa tap bu iki çoğı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgisiz adamın düşmanı kendi bildiği ve yaptığıdır, başka düşmanı olmasa bile, bu ikisinin gailesi kâfidir.
🇬🇧 EN To the ignorant man, his own opinions and actions are his enemy; even if he had no other foe, the trouble caused by these two is enough.
نەزمىي يەشمىسى:
مۇڭا ئوخشاپ كېلەر تۈركچە مەسەل،
ئوقى ھەم كۆڭۈلدە مۇڭا قىل ئەمەل.

An ancient Turkic proverb comes to mind resembling this; read it and store it in your heart and mind:

Buna benzer türkçe bir ata-sözü vardır, sen bunu oku, gönlünde ve aklında tut.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنىڭغا تەقلىدتەن تۈركچە تەمسىل ئېسىمگە كەلدى، بۇنى سەن ئوقۇغىن، ئەس يادىڭدا تۇت:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەتۈ كەلدى تۈركچە مەسەل ئوقىغىل مۇنى سەن كۆڭۈل ئۆگكە ئال
Muñar meñzetü keldi türkçe mesel, okığıl munı sen köñül ögke al
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Buna benzer türkçe bir ata-sözü vardır, sen bunu oku, gönlünde ve aklında tut.
🇬🇧 EN An ancient Turkic proverb comes to mind resembling this; read it and store it in your heart and mind:
نەزمىي يەشمىسى:
ئاقىلغا ئۆز ئەقلى ئەشلىككە يارار،
نادانغا ئېتى بەس، قارغىش ياغدۇرار.

'For the wise person, wisdom itself is a sufficient companion; for the ignorant, his very reputation is an insult.'

Akıllı insan için akıl kâfi bir eştir, bilgisiz insan için hakaret tam bir addır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىدراكلىق كىشى ئۈچۈن ئىدراكنىڭ ئۆزى چىن دوستتۇر، بىلىمسىز كىشىگە ناملا يېتەرلىك ھاقارەتتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇشلۇغ كىشى كە ئىش، ئى تاپ ئۇقۇش، بىلىگسىز كىشى، كە ئاتى تاپ سۆكۈش
Ukuşluğ kişi, ke iş, i tap ukuş, biligsiz kişi, ke atı tap söküş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akıllı insan için akıl kâfi bir eştir, bilgisiz insan için hakaret tam bir addır.
🇬🇧 EN 'For the wise person, wisdom itself is a sufficient companion; for the ignorant, his very reputation is an insult.'
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىملىككە ئىلمى تولۇق تون ۋە ئاش،
بىلىمسىزگە قىلىقى يامان بىر ئاداش.

For the knowledgeable, his knowledge is ample sustenance and raiment; for the ignorant, his own bad conduct is an evil companion.

Bilgili insan için onun bilgisi kâfi bir yiyecek ve giyecektir, bilgisizin hareketi — onun kötü- arkadaşıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىملىككە بىلىمى يېتەرلىك كىيىم كېچەك، يېمەك ئىچمەكتۇر، بىلىمسىزگە ئۆز قىلمىشى ياۋۇز قولداشتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگلىگكە بىلگى تۈكەل تون ئاش ئول بىلىگسىز قىلىنچى ياۋۇز قولداش ئول
Biligligke bilgi tükel ton aş ol, biligsiz kılınçı yavuz koldaş ol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgili insan için onun bilgisi kâfi bir yiyecek ve giyecektir, bilgisizin hareketi — onun kötü- arkadaşıdır.
🇬🇧 EN For the knowledgeable, his knowledge is ample sustenance and raiment; for the ignorant, his own bad conduct is an evil companion.
نەزمىي يەشمىسى:
ئەي ئاقىل، غەزەپنى قىل ئۆزدىن يىراق،
ئاچچىقتىن يىراق بول، ئال ياخشى ئاتاق.

O intelligent and worthy man, banish wrath from yourself; O learned prince, do not give way to anger, but keep your name upright.

Ey akıllı iyi yiğit, öfkeyi kendinden uzaklaştır, ey bilgili bey yiğit, hiddetlenme, iyi ad kazan.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي، ئىدراكلىق ياخشى ئادەم غەزەپنى ئۆزۈڭدىن يىراقلاشتۇر، بىلىملىك بەگ، قەھرىلەنمە، نامىڭنى ياخشى قىل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇشلۇغ كەد ئەر ئۆۋكە ئۆزدىن يىرات بىلىگلىگ بەگ ئەر بۇشما ئەدگۈ قىل ئات
Ukuşluğ ked er övke özdin yırat, biliglig beg er buşma edgü kıl at
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey akıllı iyi yiğit, öfkeyi kendinden uzaklaştır, ey bilgili bey yiğit, hiddetlenme, iyi ad kazan.
🇬🇧 EN O intelligent and worthy man, banish wrath from yourself; O learned prince, do not give way to anger, but keep your name upright.
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئاچچىق، غەزەپتىن سەن ئەيلە ھەزەر،
يېقىن كەلسەڭ بولغاي ھاياتىڭ خەتەر.

Never rush into any enterprise in anger and wrath; if you do so, you will squander your precious life in vain.

Öfke ve gazap ile işe yaklaşma, eğer yaklaşırsan, ömrü heder edersin.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ ئىككىسى بىلەن ئىشقا ئالدىراپ يېقىنلاشما، ئەگەر يېقىنلاشساڭ ئۆمرۈڭنى زايە قىلسەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئىكى بىلە ئىشكە ياقما ئىۋە قالى ياقسا قىلدىڭ تىرىگلىك ياۋا
Bu iki bile işke yakma ive, kalı yaksa kıldıñ tiriglik yava
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öfke ve gazap ile işe yaklaşma, eğer yaklaşırsan, ömrü heder edersin.
🇬🇧 EN Never rush into any enterprise in anger and wrath; if you do so, you will squander your precious life in vain.
نەزمىي يەشمىسى:
غەزەپلىك ئىشىڭ ئۇ پۇشايمان بېرۈر،
قىزىق قانلىق ئولساڭ ئىشىڭ بۇزۇلۇر.

He who acts in anger is sure to be filled with regret; when a person is provoked to wrath, he stumbles in his work.

Öfke ile kalkan peşimanlıkla oturur, insan hiddetlenince, işinde yanılır.

نەسرىي يەشمىسى:
غەزەپ بىلەن قىلىنغان ئىش دائىم پۇشايمانلىق بولىدۇ، كىشى قەھرىلەنسە ئىشتا ئادىشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆكۈنچلۈگ بولۇر تۇتشى ئۆۋكە ئىشى يازۇقلۇغ بولۇر ئىشتە بۇشسا كىشى
Ökünçlüg bolur tutşı övke işi, yazukluğ bolur işte buşsa kişi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öfke ile kalkan peşimanlıkla oturur, insan hiddetlenince, işinde yanılır.
🇬🇧 EN He who acts in anger is sure to be filled with regret; when a person is provoked to wrath, he stumbles in his work.
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىگە چىداملىق، ئېغىرلىق كېرەك،
كۈن - ئاي تۇغسا بەگكە تەمكىنلىك كېرەك.

A person must be calm and gentle in nature; a prince needs moderation and patience so that his sun and moon may shine brightly.

insan sakin ve mülayim tabiatli olmalıdır, güneş ve ay doğması için, beye itidal lâzımdır.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشى ئېغىر بېسىق، سالماق مىجەزلىك بولۇشى كېرەك، بەگ ۋەزمىن بولسا كۈنلىرى يورۇق بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئامۇللۇق كەرەك ئەركە قىلقى ئوڭاي ئۆرۈگلۈك كەرەك بەگكە تۇغسا كۈن ئاي
Amulluk kerek erke kılkı oñay, örüglük kerek begke tuğsa kün ay
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insan sakin ve mülayim tabiatli olmalıdır, güneş ve ay doğması için, beye itidal lâzımdır.
🇬🇧 EN A person must be calm and gentle in nature; a prince needs moderation and patience so that his sun and moon may shine brightly.
نەزمىي يەشمىسى:
يۇمشاقلىق كېرەك ھەم سىلىقلىق كېرەك،
ئاقىل ھەم بىلىملىك بولماقلىق كېرەك.

He must be even-tempered and refined in conduct; he must possess intellect and be endowed with wisdom.

Hem yumuşak huylu, hem tatlı dilli, hem akıllı, hem bilgili olmak gerektir.

نەسرىي يەشمىسى:
مۇلايىم ھەم خۇش يېئىل بولۇش كېرەك، ئەقىل ئىدراكلىق ھەم بىلىملىك بولۇش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۈزۈنلۈك كەرەك ھەم سىلىگلىك كەرەك ئۇقۇشلۇغ كەرەك ھەم بىلىگلىگ كەرەك
Tüzünlük kerek hem siliglik kerek, ukuşluğ kerek hem biliglig kerek
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hem yumuşak huylu, hem tatlı dilli, hem akıllı, hem bilgili olmak gerektir.
🇬🇧 EN He must be even-tempered and refined in conduct; he must possess intellect and be endowed with wisdom.
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىل كۆپ كېرەكتۇر تاللاشقا كىشى،
بىلىم بەك كېرەكتۇر قىلىشقا ئىشى.

One needs intellect to choose men well; one needs knowledge to accomplish affairs successfully.

insanları iyi seçebilmek için akıllı olmak ve işini iyi başarabilmek için de bilgili olmak lâzımdır.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشىنى ياخشى تاللاش ئۈچۈن ئىدراكلىق بولۇش كېرەك، ئىشنى ياخشى پۈتتۈرۈش ئۈچۈن بىلىملىك بولۇش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇشلۇغ كەرەك كەد ئۈدۈرسە كىشىگ بىلىگلىگ كەرەك كەد بۈتۈرسە ئىشىگ
Ukuşluğ kerek ked üdürse kişig, biliglig kerek ked bütürse işig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insanları iyi seçebilmek için akıllı olmak ve işini iyi başarabilmek için de bilgili olmak lâzımdır.
🇬🇧 EN One needs intellect to choose men well; one needs knowledge to accomplish affairs successfully.
نەزمىي يەشمىسى:
ياراملىق يارامسىزى ئايرىپ كۆرۈپ،
كېرەكلىك كېرەكسىزى ئوبدان تونۇپ.

Observing carefully between the capable and the unworthy, inquiring diligently into the necessary and the superfluous,

insan işe yarayana-yaramayana iyice dikkat ederek, gerekli ve gereksizi hakkiyle sorup-soruşturarak,

نەسرىي يەشمىسى:
يارامسىز، ياراملىقنى ئېنىق كۆزىتىپ، كېرەكلىك، كېرەكسىزنى ھەقىقىي سۈرۈشتۈرۈپ،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ياراغلىغ ياراغسىزنى تىترۈ كۆرۈپ كەرەكلىگ كەرەكسىزنى كىرتۈ سورۇپ
Yarağlığ yarağsıznı titrü körüp, kereklig kereksizni kirtü sorup
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insan işe yarayana-yaramayana iyice dikkat ederek, gerekli ve gereksizi hakkiyle sorup-soruşturarak,
🇬🇧 EN Observing carefully between the capable and the unworthy, inquiring diligently into the necessary and the superfluous,
نەزمىي يەشمىسى:
راسا تاسقىسا چىڭ، ئېنىق تاللىسا،
پۈتۈن ئىشقا ئۆتكۈر نەزەر تاشلىسا.

If he distinguishes, selects, and discerns with skill, keeping a sharp and penetrating eye on every matter,

Ayırt eder, eler, seçebilir ve her işte gözünü keskin tutarsa,

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆزى ئايرىپ تاللاپ، پەرقلەندۈرەلسە، ھەممىلا ئىشتا كۆزىنى ئۆتكۈر قىلسا،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئادىرسا ئۈدۈرسە سەچە بىلسە ئۆز قامۇغ ئىش ئىچىندە يىتىگ تۇتسا كۆز
Adırsa üdürse seçe bilse öz, kamuğ iş içinde yitig tutsa köz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ayırt eder, eler, seçebilir ve her işte gözünü keskin tutarsa,
🇬🇧 EN If he distinguishes, selects, and discerns with skill, keeping a sharp and penetrating eye on every matter,
نەزمىي يەشمىسى:
شۇ چاغدا بولۇر ئىش پۈتۈن ۋە پىششىق،
بىلىملىك كىشى يەر ئېشىنى پىششىق.

Then all affairs will become sound, perfected, and mature; for the wise man eats his food only when it is thoroughly cooked.

Neticede işler sağlam olur ve olgunlaşır, bilgili insanlar yemeği pişmiş olarak yerler.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاندىن ئىشلار مۇكەممەل ھەم پىششىق بولىدۇ، چۈنكى بىلىملىك كىشىلەر ئاشنى پىششىق يەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بولۇر ئۆترۈ ئىشلەر بۈتۈن ھەم بىشىغ بىلىگلىگ كىشىلەر بىشىغ يەر ئاشىغ
Bolur ötrü işler bütün hem bışığ, biliglig kişiler bışığ yer aşığ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Neticede işler sağlam olur ve olgunlaşır, bilgili insanlar yemeği pişmiş olarak yerler.
🇬🇧 EN Then all affairs will become sound, perfected, and mature; for the wise man eats his food only when it is thoroughly cooked.
نەزمىي يەشمىسى:
يېتەدۇر تىلەككە ئاشۇنداق كىشى،
چۈشەر ئىككى دۇنيادا يولغا ئىشى.

Such a person attains his heartfelt desires, and his affairs prosper in both worlds.

Böyle bir insan dileğine erer ve her iki dünyada işi yoluna girer.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ خىل كىشىلەر تىلىكىگە يېتىدۇ، ئىككىلا دۇنيادا ئىشى ئوڭۇشلۇق بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىلەككە تەگىر ئول بۇ ياڭلىغ كىشى ئىكىگۈ ئاجۇندا ئىتىگلىگ ئىشى
Tilekke tegir ol bu yañlığ kişi, ikigü ajunda itiglig işi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Böyle bir insan dileğine erer ve her iki dünyada işi yoluna girer.
🇬🇧 EN Such a person attains his heartfelt desires, and his affairs prosper in both worlds.
نەزمىي يەشمىسى:
غەزەپ بىرلە ئاچچىق كىشىگە يامان،
چېكەر تەن ھەمىشە بۇلاردىن زىيان.

Quick temper and wrath are disastrous for a man; because of these two, his body suffers continual anguish.

Hiddet ve öfke insan için fenadır, bu ikisinin yüzünden vücût dâima eziyet çeker.

نەسرىي يەشمىسى:
قەھرىلىنىش بىلەن غەزەپ ئادەم ئۈچۈن ياۋۇز نەرسە ، بۇ ئىككىسى بىلەن ۋۇجۇد داۋاملىق ئەزىيەت چېكىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇشاقلىق بىلە ئەركە ئۆۋكە ياۋۇز بۇ ئىكى بىلە تۇتچى ئەمگەر ئەت ئۆز
Buşaklık bile erke övke yavuz, bu iki bile tutçı emger et öz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hiddet ve öfke insan için fenadır, bu ikisinin yüzünden vücût dâima eziyet çeker.
🇬🇧 EN Quick temper and wrath are disastrous for a man; because of these two, his body suffers continual anguish.
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشتىكىن، نېچۈك قىلدى ئالىم خىتاب،
بەختلىك كىشى ماڭ بۇ سۆزگە قاراپ.

Hear what the wise sage said concerning this; put this counsel into practice, O fortunate soul:

Dinle, hakîm âlim buna benzeterek, ne der, bu söze göre hareket et, ey bahtiyar insan.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىملىك، دانا نېمە دېگەنلىكىنى ئاڭلا، بۇ سۆزگە ئەمەل قىل، ئەي مەڭزى قىزىل كىشى :
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەشىتگىل نەگۈ تەر بۈگۈ بىلگە تەڭ بۇ سۆز ئىشكە تۇتغىل ئايا قىزغۇ ئەڭ
Eşitgil negü ter bügü bilge teñ, bu söz işke tutğıl ayâ kızğu eñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dinle, hakîm âlim buna benzeterek, ne der, bu söze göre hareket et, ey bahtiyar insan.
🇬🇧 EN Hear what the wise sage said concerning this; put this counsel into practice, O fortunate soul:
نەزمىي يەشمىسى:
قىزىققان بولسا ئىنسان بىلىمسىز بولۇر،
غەزەپلەنسە ئادەم ئەقىلدىن قالۇر.

'When a man becomes enraged, he acts without wisdom; when wrath overcomes him, it robs him of intellect.'

Hiddetlenirse, insan bilgisizce hareket eder, eğer öfkelenirse, öfke onu akılsıza çevirir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىنسان قەھرىلىك بولسا، ئەقىلدىن ئازىدۇ، ئەگەر غەزەپ كەلسە، پاراسەتتىن مەھرۇم قىلىدۇ،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇشى بولسا يالڭۇق بىلىگسىز بولۇر قالى ئۆۋكە كەلسە ئۇقۇشسۇز قىلۇر
Buşı bolsa yalñuk biligsiz bolur, kalı övke kelse ukuşsuz kılur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hiddetlenirse, insan bilgisizce hareket eder, eğer öfkelenirse, öfke onu akılsıza çevirir.
🇬🇧 EN 'When a man becomes enraged, he acts without wisdom; when wrath overcomes him, it robs him of intellect.'
نەزمىي يەشمىسى:
غەزەپ ئەرگە يامان، بىلىم كەتكۈزۈر،
غەزەپتە يۇمشاقمۇ قوپاللىق قىلۇر.

Anger is pernicious to a man and strips away his knowledge; when enraged, even a gentle soul behaves with insolence.

Hiddetlenmek insan için fenadır, bilgiyi götürür, hiddetlenince, yumuşak huylu insan da kabalık yapar.

نەسرىي يەشمىسى:
قەھرىلىنىش كىشى ئۈچۈن ياۋۇزدۇر، ئۇ بىلىمنى يوقتىدۇ، ئالىيجاناب كىشىلەرمۇ قەھرىلەنسە قوپاللىق قىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇشىلىق ياۋۇز ئەركە ئەلتۈر بىلىگ ئوتۇنلۇق قىلۇر بۇشسا قىلقى سىلىگ
Buşılık yavuz erke eltür bilig, otunluk kılur buşsa kılkı silig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hiddetlenmek insan için fenadır, bilgiyi götürür, hiddetlenince, yumuşak huylu insan da kabalık yapar.
🇬🇧 EN Anger is pernicious to a man and strips away his knowledge; when enraged, even a gentle soul behaves with insolence.
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەر بىلىملىك كىشى ئاڭلىغىن،
بىلىملىك سۆزى تەڭ شېرىن جانغا چىن.

Hear what the wise man declared: the word of the wise is truly like beloved life itself:

Dinle, bilgili adam ne der : bilgili sözü, gerçekten, sevgili can gibidir.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىملىك كىشى نېمە دەيدۇ، ئاڭلا، بىلىملىكنىڭ سۆزى ھەققەتەن سۆيۈملۈك جانغا ئوخشاشتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەشىتگىل نەگۈ تەر بىلىگلىگ كىشى بىلىگلىگ سۆزى چىن سەۋۈگ جان تۇشى
Eşitgil negü ter biliglig kişi, biliglig sözi çın sevüg cân tuşı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dinle, bilgili adam ne der : bilgili sözü, gerçekten, sevgili can gibidir.
🇬🇧 EN Hear what the wise man declared: the word of the wise is truly like beloved life itself:
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ بىرنەچچە نەرسە كىشىگە ياۋۇز،
بۇنى قىلسا كىشى بۇزار ئۆزى ئۆز.

Behold, these several vices are destructive to man; whoever avoids them guards and preserves their own soul:

Bak, şu bir kaç şey insan için kötüdür, insan bunları bilirse, kendisini korumuş olur.

نەسرىي يەشمىسى:
قارا، بۇ بىرقانچە نەرسە كىشى ئۈچۈن ياۋۇزدۇر، ئىنسان ئۇنىڭغا ئۆگىنىپ قالسا، ۋۇجۇدى بۇلغىنىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ بىر قاچ نەڭ ئول كۆر كىشىكە ياۋۇز مۇنى قىلسا يالڭۇق ئالىقار ئەت ئۆز
Bu bir kaç neñ ol kör kişike yavuz, munı kılsa yalñuk alıkar et öz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bak, şu bir kaç şey insan için kötüdür, insan bunları bilirse, kendisini korumuş olur.
🇬🇧 EN Behold, these several vices are destructive to man; whoever avoids them guards and preserves their own soul:
نەزمىي يەشمىسى:
بىرى يالغان ئېيتماق ئېرۇر سۆزىدە،
ئىككىنچى، تۇرماسلىق قىلغان ۋەدىدە.

One of them is lying with the tongue; the second is breaking one's pledged word.

Bunlardan biri — yalan söylemektir, ikincisi — verilen sözden dönmektir.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇلاردىن بىرى يالغان سۆزلەش، ئۇنىڭدىن كېيىنكىسى سۆزىدە تۇرماسلىق.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇلاردا بىرىسى بۇ تىل يالغانى مۇنىڭدا باساسى سۆزۈگ قىيغانى
Bularda birisi bu til yalğanı, munıñda basası sözüg kıyğanı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bunlardan biri — yalan söylemektir, ikincisi — verilen sözden dönmektir.
🇬🇧 EN One of them is lying with the tongue; the second is breaking one's pledged word.
نەزمىي يەشمىسى:
ئۈچىنچى، ھاراققا بولۇش مۇپتىلا،
بۇ ئەر ئۆمرى شەكسىز كېتەر بوشقىلا.

The third is addiction to wine; whoever falls into this undoubtedly wastes his life entirely in vain.

Üçüncüsü ise— içki iptilâsıdır, buna tutulan kimse, şüphesiz, tamamen boşuna yaşamış olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۈچىنچى بىرى ئىچىملىككە بېرىلىش، بۇنداق ئادەم، شۇبھىسىزكى، تامامەن بىھۇدە ياشايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۈچۈنچى تاقى بىر بور ئىشچە سەۋە سەزىكسىز بۇ ئەر بولدى بىرتەم ياۋا
Üçünçi takı bir bor işçe seve, seziksiz bu er boldı birtem yava
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Üçüncüsü ise— içki iptilâsıdır, buna tutulan kimse, şüphesiz, tamamen boşuna yaşamış olur.
🇬🇧 EN The third is addiction to wine; whoever falls into this undoubtedly wastes his life entirely in vain.
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە بىرسى كاجلىق، جاھىللىق قىلىش،
جاھىللىق جاھاندا ياشاتمايدۇ خۇش.

Another is obstinacy and stubbornness of temper; for the stubborn man, there is no joy in this world.

Biri de insanın inatçı olmasıdır, bu inatçı insan için dünyada sevinç yoktur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئادەم ئۈچۈن يەنە بىرى جاھىل قىلىقتۇر، جاھىل مىجەزلىك ئادەمدە خۇشاللىق بولمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاقى بىرى ئەركە بۇ ئارقۇق قىلىنچ بۇ ئارقۇق قىلنچلىغقا بولماز سەۋىنچ
Takı biri erke bu arkuk kılınç, bu arkuk kılnçlığka bolmaz sevinç
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Biri de insanın inatçı olmasıdır, bu inatçı insan için dünyada sevinç yoktur.
🇬🇧 EN Another is obstinacy and stubbornness of temper; for the stubborn man, there is no joy in this world.
نەزمىي يەشمىسى:
ئېرىغسىز قىلىقنىڭ بىرى قوپاللىق،
قىلۇر ئۇ كىشىلەر ئويىن توزانلىق.

Another is coarse and vulgar conduct; such a person brings turmoil and smoke into the homes of others.

Yakışıksız hâllerden biri de kaba tabiatli olmaktır, böyle adam başkalarının evinde tozu-dumana katar.

نەسرىي يەشمىسى:
يارىماس ئادەتنىڭ يەنە بىرى پەسكەش قىلىقتۇر، بۇنداق ئادەم كىشىلەرنىڭ ئۆيىگە سورۇقچىلىق سالىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا بىر ئارىغسىز بۇ قىلقى ئوتۇن كىشىلەر ئەۋىندە بۇ قوپرۇر تۈتۈن
Yana bir arığsız bu kılkı otun, kişiler evinde bu koprur tütün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yakışıksız hâllerden biri de kaba tabiatli olmaktır, böyle adam başkalarının evinde tozu-dumana katar.
🇬🇧 EN Another is coarse and vulgar conduct; such a person brings turmoil and smoke into the homes of others.
نەزمىي يەشمىسى:
بىكارغا چېچىلىپ، ئاچچىقلاش بىرى،
تىلىن ئاچسا يارا بولۇر ئەل دىلى.

Yet another is having a foul, abusive, and furious tongue; when such a person speaks and curses, he wounds the heart of all.

Biri boş-boğaz, hiddetli ve öfkeli olmaktır, söğmeğe başlarsa, insanın kalbini kırar.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە بىرى، تىلى يامان، قەھر غەزەپلىك بولۇش، بۇنداقلار ئېغىز ئېچىپ سۆكسە، كىشىنى ئازابلايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا بىر تىلى ئەل بۇشى ئۆۋكەلىگ ئۇلىتۇر كىشىگ سۆكسە ئاچسا تىلىگ
Yana bir tili el buşı övkelig, ulıtur kişig sökse açsa tilig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Biri boş-boğaz, hiddetli ve öfkeli olmaktır, söğmeğe başlarsa, insanın kalbini kırar.
🇬🇧 EN Yet another is having a foul, abusive, and furious tongue; when such a person speaks and curses, he wounds the heart of all.
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىدە يىغىلسا بۇ نەرسىلەر گەر،
مۇبارەك سائادەت ئۈنىڭدىن تېزەر.

If these vices gather in a single person, sacred fortune flees far away from him.

Bu bir kaç şey bir kimse üzerinde toplanırsa, mübarek saadet ondan kaçar, uzaklaşır.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ بىرقانچە نەرسە بىر ئادەمدە يىغىلسا، ئۇنداقلاردىن مۇقەددەس بەخت تېزىپ يىراقلىشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ قاچ نەڭ بىرىكسە بىرەگۈ ئۆزە ئانىڭدىن يىرار ئول ئىدۇق قۇت تەزە
Bu kaç neñ birikse biregü öze, anıñdın yırar ol ıduk kut teze
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu bir kaç şey bir kimse üzerinde toplanırsa, mübarek saadet ondan kaçar, uzaklaşır.
🇬🇧 EN If these vices gather in a single person, sacred fortune flees far away from him.
نەزمىي يەشمىسى:
پەلەكمۇ يار ئولماس، بېشى ئايلىنار،
بۇنىڭلە خۇلقىمۇ ئىزىدىن چىقار.

Fate will not favor him and he will wander bewildered; and with this, all stability will vanish from his conduct.

Felek ona yar olmaz, âvâre olur, bununla birlikte hâl ve hareketinde istikrar olmaz.

نەسرىي يەشمىسى:
پەلەك ئاڭا باقمايدۇ، بېشى گاڭگىراپ قالىدۇ، شۇنىڭ بىلەن بىللە خۇي پەيلىمۇ ئاينىيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بولۇ بەرمەز ئەۋرەن باشى تەزگىنۈر ئانىڭ بىرلە قىلقى ياڭى تەزگىنۈر
Bolu bermez evren başı tezginür, anıñ birle kılkı yañı tezginür
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Felek ona yar olmaz, âvâre olur, bununla birlikte hâl ve hareketinde istikrar olmaz.
🇬🇧 EN Fate will not favor him and he will wander bewildered; and with this, all stability will vanish from his conduct.
نەزمىي يەشمىسى:
يۈرى، ياخشىلىق قىل، ئەي ياخشى كىشى،
ئوڭۇشلۇق ھامانە ياخشىنىڭ ئىشى.

Go forth and do good deeds, O righteous soul; the affairs of the good man ever proceed on the straight path.

Ey iyi insan, yürü, iyilik yap, iyinin işi hep düzgün gider.

نەسرىي يەشمىسى:
يۈر، ئەي ياخشى كىشى، ياخشىلىق قىل، ياخشى كىشىنىڭ ئىشى دائىم ئوڭۇشلۇق بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يورى ئەدگۈلۈك قىل ئاي ئەدگۈ كىشى ئىتىگلىگ بولۇر تۇتچى ئەدگۈ ئىشى
Yorı edgülük kıl ay edgü kişi, itiglig bolur tutçı edgü işi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey iyi insan, yürü, iyilik yap, iyinin işi hep düzgün gider.
🇬🇧 EN Go forth and do good deeds, O righteous soul; the affairs of the good man ever proceed on the straight path.
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەر ئىشتىكىن مۇلايىم كىشى،
سىناپ ئالغۇچى قولغا دۆلەت ئىشى.

Hear now what the gentle-natured man, who rose through seasoning experience and took the reins of governance, said:

Şimdi dinle, yumuşak tabiatli olan ve tecrübe ile yükselerek, memleket işini eline alan adam ne der.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەمدى، سىناقلار ئارقىلىق يۈكسىلىپ، ئەل ئىشىنى باشقۇرغان، خۇش يېئىل كىشىنىڭ نېمە دېگەنلىكىنى ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىت ئەمدى قىلقى سىلىگ سىنايۇ تەگىپ ئەلكە سۇنمىش ئەلىگ
Negü ter eşit emdi kılkı silig, sınayu tegip elke sunmış elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şimdi dinle, yumuşak tabiatli olan ve tecrübe ile yükselerek, memleket işini eline alan adam ne der.
🇬🇧 EN Hear now what the gentle-natured man, who rose through seasoning experience and took the reins of governance, said:
نەزمىي يەشمىسى:
قېرىماس ياخشىلار يىل ئۆتكەن بىلەن،
تۈزەلمەس يامان، مىڭ تۈزەتكەن بىلەن.

'No matter how many years pass, the good man never grows old; and no matter how much care is spent, the evil man cannot be reformed.'

Ne kadar yaşarsa - yaşasın, bu iyi insan ihtiyarlamaz, ne kadar uğraşılırsa-uğraşılsın, kötü insan ıslâh edilmez.

نەسرىي يەشمىسى:
ياخشىلىق نەچچە يىللار ياشىسىمۇ قېرىمايدۇ، يامانلىقنى قانچە پەرۋىش قىلسىمۇ تۈزەلمەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قارىماز بۇ ئەدگۈ نەچە يىللاسا ئىسىزلىك ئەدىكمەز نەچە ئەدلەسە
Karımaz bu edgü neçe yıllasa, isizlik edikmez neçe edlese
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ne kadar yaşarsa - yaşasın, bu iyi insan ihtiyarlamaz, ne kadar uğraşılırsa-uğraşılsın, kötü insan ıslâh edilmez.
🇬🇧 EN 'No matter how many years pass, the good man never grows old; and no matter how much care is spent, the evil man cannot be reformed.'
نەزمىي يەشمىسى:
يامان ئۆمرى قىسقا، ئۆكۈنچتە قېرۇر،
ئۇزۇن ياشلىق ياخشى ئۆكۈنچسىز يۈرۈر.

The wicked man, whose life is short, ages with bitter remorse; while the righteous, blessed with long life, walks without regret.

Ömrü kısa olan kötü peşimanlıkla ihtiyarlar, uzun ömürlü olan iyi peşiman olmadan yaşar.

نەسرىي يەشمىسى:
ياماننىڭ يېشى قىسقا، ئۇ پۇشايمان بىلەن قېرىيدۇ، ياخشىلىقنىڭ ئۆمرى ئۇزۇن، ئۇ پۇشايمانسىز يۈرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ياشى قىسغا ئىسىز ئۆكۈنچۈن قارىر ئۇزۇن ياشلىغ ئەدگۈ ئۆكۈنچسۈز يورىر
Yaşı kısğa isiz ökünçün karır, uzun yaşlığ edgü ökünçsüz yorır
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ömrü kısa olan kötü peşimanlıkla ihtiyarlar, uzun ömürlü olan iyi peşiman olmadan yaşar.
🇬🇧 EN The wicked man, whose life is short, ages with bitter remorse; while the righteous, blessed with long life, walks without regret.
نەزمىي يەشمىسى:
تىلەككە يېتەر ياخشى كۈندە يېڭى،
كۈنگە مىڭ ئارتار ياماننىڭ مۇڭى.

Every day the righteous man achieves a new desire, while every day the sorrow and distress of the wicked multiply a thousandfold.

îyi insan her gün yeni bir arzusuna nail olur, kötünün sıkıntısı ise, her gün bir kat artar.

نەسرىي يەشمىسى:
ياخشى ھەر كۈنى يېڭى يېڭى تىلىكىنى تاپىدۇ، ياماننىڭ غېمى كۈندە مىڭلاپ ئاشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىلەكىن بۇلۇر ئەدگۈ كۈندە ياڭى ئىسىزنىڭ كۈنىڭە مىڭ ئارتار مۇڭى
Tilekin bulur edgü künde yañı, isizniñ küniñe miñ artar muñı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR îyi insan her gün yeni bir arzusuna nail olur, kötünün sıkıntısı ise, her gün bir kat artar.
🇬🇧 EN Every day the righteous man achieves a new desire, while every day the sorrow and distress of the wicked multiply a thousandfold.
ئاۋازلىق كىتاب
10-باب: بىلىم بىلەن ئەقىلنىڭ ئەۋزەللىكى بايانى
100%
00:00 --:--