تىزىملىك
تىل تاللاش:
22-باب 1278 – 1341-بېيىتلەر (64 بېيىت) بايان قىلغۇچى: ئايتولدى (ۋەزىر)

ئايتولدىنىڭ ئۆگدۈلمىشكە ھاياتلىق ئەخلاقىنى ئۆگىتىشى

Aytoldining Ögdülmishke Hayatliq Exlaqini Ögitishi

ئايتولدىنىڭ ئۆگدۈلمىشكە ھاياتلىق ئەخلاقىنى ئۆگىتىشى. قۇتادغۇبىلىكنىڭ 22-بابى، 1278–1341-بېيىتلەر.

🎙️ CD پىلاستىنكىسى: 027 ئايتولدىنىڭ ئوغلى ئۆگدۈلمىشكە نەسىھىتى — 09:59
مەنبە:
#1278 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆڭۈل، تىلنى تۈز تۇت، خۇداغا تېۋىن،
ئۇ دۇنيا ئىشىن قىل، غاپىل بولمىغىن.

Keep thy heart and tongue upright, worship God with devotion; be not heedless, but prepare today for thy work of the morrow.

Gönlünü ve dilini doğru tut, Tanrı'ya kulluk et, gafil olma, yarınki işini şimdiden düzene koy.

نەسرىي يەشمىسى:
كۆڭۈل، تىلىڭنى توغرا تۇت، خۇداغا سىغىن، بىخۇد بولما، ئەتىگى ئىشىڭغا ھازىرلان.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆڭۈل تىل كۆنى تۇت باياتقا تاپىن ئۇسانما يارىنلىق ئىشىڭنى ئىتىن
Köñül til köni tut bayatka tapın, usanma yarınlık işiñni itin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gönlünü ve dilini doğru tut, Tanrı'ya kulluk et, gafil olma, yarınki işini şimdiden düzene koy.
🇬🇧 EN Keep thy heart and tongue upright, worship God with devotion; be not heedless, but prepare today for thy work of the morrow.
#1279 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
يامان - ياخشىلىق ئۇ، خۇدا ھۆكمى، بىل،
خۇداغا ئىشەن سەن ئاڭا قۇللۇق قىل.

Know that all good and evil come by the decree of God; believe in Him and perform His service.

Her türlü iyiliği ve kötülüğü Tanrı hükmü bil, Tanrıya inan ve ona kulluk et.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلگىنكى، ھەرقانداق ياخشىلىق، يامانلىق خۇدانىڭ ھۆكمىدۇر، خۇداغا ئىشەن، ئۇنىڭغا ئىبادەت قىل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قامۇغ ئەدگۈ ئىسىز بايات ھۈكمى بىل باياتقا ئىنانغىل ئانىڭ تاپغى قىل
Kamuğ edgü isiz bayat hükmi bil, bayatka ınanğıl anıñ tapğı kıl
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Her türlü iyiliği ve kötülüğü Tanrı hükmü bil, Tanrıya inan ve ona kulluk et.
🇬🇧 EN Know that all good and evil come by the decree of God; believe in Him and perform His service.
#1280 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تىلە سەن ئۇنىڭدىن ئە بولسا تىلەك،
ساڭا يوق مەدەتكار ئۇنىڭدىن بۆلەك.

Whatever thou needest, ask it of Him alone; know that there is no other power able to grant thee aid.

Neye ihtiyacın varsa, ondan dile, bil ki sana yardım edecek ondan başka bir kuvvet yoktur.

نەسرىي يەشمىسى:
نېمە لازىم بولسا ئۇنىڭدىن تىلە، بىلگىنكى، ساڭا مەدەت بولىدىغان ئۇنىڭدىن باشقا كۈچ يوق.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ كىم كەرەكىڭ ئانىڭدىن تىلە ئانىڭدا ئادىن يوق ساڭا كۈچ بىلە
Negü kim kerekiñ anıñdın tile, anıñda adın yok saña küç bile
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Neye ihtiyacın varsa, ondan dile, bil ki sana yardım edecek ondan başka bir kuvvet yoktur.
🇬🇧 EN Whatever thou needest, ask it of Him alone; know that there is no other power able to grant thee aid.
#1281 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
قەدىرلە نېچۈك بولسا يارلىقلىرىن،
قەدىرلەر سېنى ھەق بۇ كۈن ھەم يارىن.

Hold all His commandments in highest reverence; then God shall make thee honored both today and on the morrow.

Onun bütün emirlerine itaat et, Tanrı seni bugün de yarın da aziz eder.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇنىڭ ئەمرى قانداق بولسا، ئۇنى قەدىرلە، تەڭرى سېنى بۈگۈن ۋە ئەتە ئەزىز قىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاغىر تۇت نەگۈ ئەرسە يارلىغلارىن ئاغىر قىلغا تەڭرى بۇ كۈن ھەم يارىن
Ağır tut negü erse yarlığların, ağır kılğa teñri bu kün hem yarın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Onun bütün emirlerine itaat et, Tanrı seni bugün de yarın da aziz eder.
🇬🇧 EN Hold all His commandments in highest reverence; then God shall make thee honored both today and on the morrow.
#1282 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
خۇيۇڭنى تۈزەتكىن، يېڭىلمە ئۆزۈڭ،
كۆڭۈل، تىل كىچىك تۇت، چوڭايتما سۆزۈڭ.

Let thy conduct be upright and swerve not from rectitude; keep thy heart and tongue humble, and utter no boastful words.

Tavır ve hareketin doğru olsun, doğru yoldan sapma, alçak gönüllü ol, tevazu ile söz söyle, büyük söz söyleme.

نەسرىي يەشمىسى:
يۈرۈش تۇرۇشتا توغرا بول، خاتالىق سادىر قىلما، دىلىڭ ۋە تىلىڭنى كىچىك تۇت، چوڭ سۆزلىمە.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يورىقىڭ كۆنى تۇت ياڭىلما ئۆزۈڭ كۆڭۈل تىل كىچىگ تۇت بەدۈتمە سۆزۈگ
Yorıkıñ köni tut yañılma özüñ, köñül til kiçig tut bedütme sözüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tavır ve hareketin doğru olsun, doğru yoldan sapma, alçak gönüllü ol, tevazu ile söz söyle, büyük söz söyleme.
🇬🇧 EN Let thy conduct be upright and swerve not from rectitude; keep thy heart and tongue humble, and utter no boastful words.
#1283 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاشىدىم بىر ئانچە، كېتەرمەن بىراق،
نېمە قىلدى دۇنيا ماڭا، ئويلاپ باق.

I lived a season in this world and now I am departing; reflect upon this, look closely, and see what the world hath done unto me!

Ben bu dünyada bir müddet yaşadım, şimdi gidiyorum, düşün, iyice bak, dünya bana ne yaptı, gör.

نەسرىي يەشمىسى:
مەن بىرمۇنچە ياشىدىم، ئەمدى كېتىۋاتىمىن، ئويلان، دۇنيا ماڭا نېمە قىلدى؟ بۇنىڭغا بىر باق.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىرىلدىم بىر ئانچا بارىر-مەن ساقىن نەگۈ قىلدى دۈنيا ماڭا كۆر باقىن
Tirildim bir ança barır-men sakın, negü kıldı dünyâ maña kör bakın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ben bu dünyada bir müddet yaşadım, şimdi gidiyorum, düşün, iyice bak, dünya bana ne yaptı, gör.
🇬🇧 EN I lived a season in this world and now I am departing; reflect upon this, look closely, and see what the world hath done unto me!
#1284 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆزۈڭ ئوتقا ئۇرما بۇ دۇنيا ئۈچۈن،
كىشى مېلىنى ئالما زورلاپ كۈچۈن.

Cast not thyself into the fire for the sake of worldly goods; seize not the property of others, and do violence to no man.

Bu dünya için kendini ateşe atma, başkasının malını alma, kimseye zulüm etme.

نەسرىي يەشمىسى:
مال دۇنيا ئۈچۈن ئۆزۈڭنى ئوتقا ئاتما، باشقىلارنىڭ مېلىنى ئالما، زورلۇق قىلما!
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆزۈڭ ئوتقا ئاتما بۇ دۈنيا ئۈچۈن كىشى نەڭىن ئالما كۈچەمە كۈچۈن
Özüñ otka atma bu dünyâ üçün, kişi neñin alma küçeme küçün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu dünya için kendini ateşe atma, başkasının malını alma, kimseye zulüm etme.
🇬🇧 EN Cast not thyself into the fire for the sake of worldly goods; seize not the property of others, and do violence to no man.
#1285 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
يىغىشنى بىلىپمەن، يېيىش بىلمىدىم،
كۈن ئۆتتى ئۆكۈنچتە، پايدا تاپمىدىم.

I knew how to amass wealth, yet knew not how to enjoy it; my days have passed away, and my final remorse availeth nothing.

Ben toplamasını bildim, fakat yemesini bilemedim, günüm geçti, son peşimanlık da fayda etmedi.

نەسرىي يەشمىسى:
مەن توپلاشنى بىلدىمۇ، يېيىشنى بىلمىدىم، كۈنۈم ئۆكۈنچ بىلەن ئۆتتى، بۇنىڭ پايدىسى بولمىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىرە بىلدى بۇ ئۆز يەيۈ بىلمەدى كۈنۈم كەچتى ئۆكنۈپ ئاسىغ قىلمادى
Tire bildi bu öz yeyü bilmedi, künüm keçti öknüp asığ kılmadı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ben toplamasını bildim, fakat yemesini bilemedim, günüm geçti, son peşimanlık da fayda etmedi.
🇬🇧 EN I knew how to amass wealth, yet knew not how to enjoy it; my days have passed away, and my final remorse availeth nothing.
#1286 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ساڭا قالدى مېلىم، ماڭا بولدى يۈك،
ھۇزۇر قىل، ئۇنى يەپ ئىشلەتكىن تۈزۈك.

My wealth remaineth unto thee, while unto me it hath become a heavy burden; enjoy it in peace and tranquility, and partake of it with gladness.

Malım sana kaldı, bana ancak yük oldu, huzur içinde yemekte devam et, güle-güle kullan.

نەسرىي يەشمىسى:
مېلىم ساڭا قالدى، بۇ ماڭا بىر يۈك ئىدى، راھەتتە ئۇنى يېتىپ يە، شادلىق بىلەن ھۇزۇرلان.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ساڭا قالدى مالىم ماڭا بولدى يۈك ئەرەج بىرلە يەپ يات سەۋىنچ بىرلە بۆك /شۈك/
Saña kaldı mâlım maña boldı yük, erej birle yep yat sevinç birle bök /şük/
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Malım sana kaldı, bana ancak yük oldu, huzur içinde yemekte devam et, güle-güle kullan.
🇬🇧 EN My wealth remaineth unto thee, while unto me it hath become a heavy burden; enjoy it in peace and tranquility, and partake of it with gladness.
#1287 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تۇتا بىلسەڭ، بەس، بۇ يىغىلغان مېلىڭ،
ھەر ئىككى جاھاندا قىزارغاي ئۆڭۈڭ.

If thou knowest how to manage this accumulated wealth aright, it shall suffice thee and make thy face shine bright in both worlds.

Bu toplanmış olan mal, tutmasını bilirsen, sana kâfidir, her iki dünyada yüzünü güldürür.

نەسرىي يەشمىسى:
توپلانغان مال دۇنيالىرىڭنى تۇتۇشنى بىلسەڭ، ئىككى دۇنيادا يۈزۈڭنى يورۇق قىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۇتا بىلسە تاپ بۇ تىرىلمىش نەڭىڭ ئىكىگۈن ئاجۇندا قىزارتغاي ئەڭىڭ
Tuta bilse tap bu tirilmiş neñiñ, ikigün ajunda kızartğay eñiñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu toplanmış olan mal, tutmasını bilirsen, sana kâfidir, her iki dünyada yüzünü güldürür.
🇬🇧 EN If thou knowest how to manage this accumulated wealth aright, it shall suffice thee and make thy face shine bright in both worlds.
#1288 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تۇتۇش بىلمىسەڭ گەر قانچىدۇر مېلىڭ،
يېتىشمەس ساڭا ئۇ، سارغىيۇر رېڭىڭ.

Yet if thou knowest not how to manage it, even another fortune like it will not suffice thee; behold, it will only turn thy cheeks pale.

Tutmasını bilmezsen, bir bu kadar mal daha olsa, sana yetmez, görürsün, yüzünü sarartır.

نەسرىي يەشمىسى:
تۇتۇشنى بىلمىسەڭ، بىرمۇنچە مال بولسىمۇ، ساڭا يېتىشمەيدۇ، ئاخىر يۈزۈڭنى سارغايتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۇتا بىلمەسە سەن ئادىن مۇنچا نەڭ ساڭا يەتمەگەي كۆر سارىغ قىلغا ئەڭ
Tuta bilmese sen adın munça neñ, saña yetmegey kör sarığ kılğa eñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tutmasını bilmezsen, bir bu kadar mal daha olsa, sana yetmez, görürsün, yüzünü sarartır.
🇬🇧 EN Yet if thou knowest not how to manage it, even another fortune like it will not suffice thee; behold, it will only turn thy cheeks pale.
#1289 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
دۇرۇس بول، قىلىقنى پۈتۈن توغرا تۇت،
خۇشاللىق - دۇرۇسلۇقتا، سەن بۇڭا پۈت.

Be upright, and let all thy actions be grounded in integrity; for true joy abideth ever within righteousness.

Doğru ol, dürüst hareket et, doğruluk insanı mes'ûd eder.

نەسرىي يەشمىسى:
توغرا بول، دۇرۇس ھەرىكەت قىل، شادلىق توغرىلىق ئىچىدە بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆنى بول بۈتۈنلۈك بىلە تۇت قىلىنچ كۆنىلىك ئىچىندە-تۇرۇر بۇ سەۋىنچ
Köni bol bütünlük bile tut kılınç, könilik içinde-turur bu sevinç
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Doğru ol, dürüst hareket et, doğruluk insanı mes'ûd eder.
🇬🇧 EN Be upright, and let all thy actions be grounded in integrity; for true joy abideth ever within righteousness.
#1290 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەر ئىشىت سەن، خۇيى توغرا ئەر،
ھەر ئىككى جاھاندا ئۇ ئەر بەخت كۆرەر: سېم.

Hear what the man of upright character saith; the man of upright conduct gaineth both worlds:

Hareketi doğru olan insan ne der, dinle, doğru insan her iki dünyayı kazanır.

نەسرىي يەشمىسى:
توغرا مىجەزلىك كىشى نېمە دەيدۇ، ئاڭلا، توغرا مىجەزلىك كىشى ھەر ئىككى دۇنياغا ئىگە بولىدۇ:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىت بۇ كۆنى قىلقلىغ ئەر بۇ ئىكى ئاجۇنۇغ كۆنى قىلقلىغ يەر
Negü ter eşit bu köni kılklığ er, bu iki ajunuğ köni kılklığ yer
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hareketi doğru olan insan ne der, dinle, doğru insan her iki dünyayı kazanır.
🇬🇧 EN Hear what the man of upright character saith; the man of upright conduct gaineth both worlds:
#1291 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىكىم ھۇزۇردا كۈن ئۆتسۇن دېسە،
بولۇر توغرىلىقتىن داۋا ئىستىسە.

'If a man desireth his days to be spent in peace and happiness, let him seek the remedy in righteousness.'

însan gününün .mes'ûd geçmesini isterse, bunun çâresini doğrulukta aramalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشى كۈنلىرىنىڭ ھالاۋەتلىك ئۆتۈشىنى خالىسا، بۇنىڭ ئامالىنى توغرىلىقتىن ئىزدىسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەرەجلىگ تىلەسە كىشى ئۆز كۈنىن كۆنىلىك ئىچىندە تىلەگۈ ئەمىن
Erejlig tilese kişi öz künin, könilik içinde tilegü emin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR însan gününün .mes'ûd geçmesini isterse, bunun çâresini doğrulukta aramalıdır.
🇬🇧 EN 'If a man desireth his days to be spent in peace and happiness, let him seek the remedy in righteousness.'
#1292 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەگەر مەقسىتىڭ بولسا بىر باي بولۇش،
دۇرۇسلۇق بىلەن تاپتى بايلار ئۈلۈش.

'If thou truly desirest to be wealthy, know that the rich found their portion in rectitude.'

Sen muhakkak zengin olmak istersen, bil ki, asıl zenginler kısmeti doğrulukta bulmuşlardır.

نەسرىي يەشمىسى:
سەن باي بولاي دېسەڭ، ئېنىقكى، بايلار ئۆز ئۈلۈشىنى توغرىلىقتىن تاپقان.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆزۈڭ باي بولايىن تەسە بەلگۈلۈگ كۆنىلىكتە بۇلدى بۇ بايلار ئۈلۈگ
Özüñ bay bolayın tese belgülüg, könilikte buldı bu baylar ülüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sen muhakkak zengin olmak istersen, bil ki, asıl zenginler kısmeti doğrulukta bulmuşlardır.
🇬🇧 EN 'If thou truly desirest to be wealthy, know that the rich found their portion in rectitude.'
#1293 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تىلىسەڭ بۈيۈك بولماق - ئەلگە ئۈلۈغ،
دۇرۇس يولنى تۇتقىن ئۆزۈڭگە ئۈچۈق.

'Falsehood and deceit bring ruin upon man; truthfulness and integrity make him prince of the realm.'

Büyük ve halka baş olmak istersen, doğru yoldan şaşma.

نەسرىي يەشمىسى:
بۈيۈكلۈكنى ۋە خەلققە باش بولۇشنى ئىستىسەڭ، ئۆزۈڭ ئۈچۈن توغرىلىق يولىنى ئاچ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بەدۈكلۈك تىلەسە بودۇنقا ئۇلۇغ ئۆدۈركە ئاچۇق تۇت كۆنىلىك يولۇغ
Bedüklük tilese bodunka uluğ, ödürke açuk tut könilik yoluğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Büyük ve halka baş olmak istersen, doğru yoldan şaşma.
🇬🇧 EN 'Falsehood and deceit bring ruin upon man; truthfulness and integrity make him prince of the realm.'
#1294 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى قىلىقى بولسا مۇلايىم،
كۈنى، ھەر ئىككى جاھاندا يورۇيدۇ كۈنى.

'He who walketh in uprightness shall never stumble, and his foot shall not slip upon the narrow way.'

însan uslu-başlı, tavrı ve hareketi doğru olursa, her iki dünyada güneşi parlar.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىنسان خۇش مۇئامىلە، مىجەزى توغرا بولسا، ئىككى دۇنيادا كۈنى يورۇيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئوڭاي بولسا يالڭۇق قىلىنچى كۆنى ئىكىگۈن ئاجۇندا يارۇيۇر كۈنى
Oñay bolsa yalñuk kılınçı köni, ikigün ajunda yaruyur küni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR însan uslu-başlı, tavrı ve hareketi doğru olursa, her iki dünyada güneşi parlar.
🇬🇧 EN 'He who walketh in uprightness shall never stumble, and his foot shall not slip upon the narrow way.'
#1295 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە ئېيتتى ئايتولدى: ئوغلۇم ئىشىت،
جەھەننەمنى ياخشى قىلىقلە بېكىت.

Keep thy word sacred, and break not a covenant; for the breaker of oaths is hated by God and man.

Ay-Toldı devamla:— Oğlum, dinle, cehennem azabına karşı iyiliği kendine siper edin — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى يەنە ئېيتتى: ئوغلۇم، ئاڭلا، ياخشىلىق بىلەن ئۆزۈڭنى دوزاختىن ساقلا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا ئايدى ئاي تولدى ئوغلۇم ئەشىت ئۆزۈڭ ئەدگۈ بىرلە تامۇدىن كۆشىت
Yana aydı ay toldı oğlum eşit, özüñ edgü birle tamudın köşit
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı devamla:— Oğlum, dinle, cehennem azabına karşı iyiliği kendine siper edin — dedi —
🇬🇧 EN Keep thy word sacred, and break not a covenant; for the breaker of oaths is hated by God and man.
#1296 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ياماندىن يىراق بول، قىل ياخشىلىق كۆپ،
كېلەر ياخشىلىقلار، يا ئولتۇر يا قوپ.

Let thy tongue speak only what is true and noble; utter no slander, nor carry tales to sow discord.

Dâima iyilik yap, kötülükten uzak dur, ister otur-ister kalk, bundan sana hep iyilik gelir.

نەسرىي يەشمىسى:
دائىم ياخشىلىق قىل، يامانلىقتىن يىراق بول، شۇ چاغدا مەيلى ئولتۇر، مەيلى تۇر، ساڭا ياخشىلىق كېلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قامۇغ ئەدگۈلۈك قىل ئىسىزدىن يىرا قامۇغ ئەدگۈ كەلگەي سەن ئولدۇر تۇر ئا
Kamuğ edgülük kıl isizdin yıra, kamuğ edgü kelgey sen oldur tur a
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dâima iyilik yap, kötülükten uzak dur, ister otur-ister kalk, bundan sana hep iyilik gelir.
🇬🇧 EN Let thy tongue speak only what is true and noble; utter no slander, nor carry tales to sow discord.
#1297 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
يامانغا يېقىنلاشما قىلغاي زىيان،
يامانلىق چاقار ئۇ بولۇپ بىر يىلان.

Hear what the wise philosopher hath taught: a sharp sword woundeth the flesh, but a malicious tongue pierceth the soul.

Kötü arkadaşa yaklaşma, sana zarar getirir, kötülük yılandır, dikkat et, seni sokar.

نەسرىي يەشمىسى:
يامان يولداشقا يېقىنلاشما، ساڭا زەرەر كەلتۈرىدۇ، يامانلىق ئىلاندۇر، دىققەت قىل، سېنى چاقىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇سىز ئىشكە ياقما ساڭا قىلغا قور ئىسىزلىك يىلان ئول سەنى تىكگە كۆر
İsiz işke yakma saña kılğa kor, isizlik yılan ol seni tikge kör
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kötü arkadaşa yaklaşma, sana zarar getirir, kötülük yılandır, dikkat et, seni sokar.
🇬🇧 EN Hear what the wise philosopher hath taught: a sharp sword woundeth the flesh, but a malicious tongue pierceth the soul.
#1298 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
سۆزۈڭنى ئىككى يۈزلۈك ئەرگە دېمە،
يېپىلغاي سۆزۈڭ، سىر ئېچىلغاي يەنە.

The wound of the sword may heal in time, but the wound of the tongue rankleth forever.

İki yüzlü adama sır verme, sözün yayılır, sırrın ortaya çıkar.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىككى يۈزلۈك كىشىگە گېپىڭنى ئېيتما، سۆزۈڭ يېيىلىپ كېتىدۇ ھەم سىرىڭ ئېچىلىپ قالىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇كى يۈزلۈگ ئەركە سۆزۈگ سۆزلەمە يادىلغاي سۆزۈگ سىر ئاچىلغاي يەمە
İki yüzlüg erke sözüg sözleme, yadılğay sözüg sır açılğay yeme
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İki yüzlü adama sır verme, sözün yayılır, sırrın ortaya çıkar.
🇬🇧 EN The wound of the sword may heal in time, but the wound of the tongue rankleth forever.
#1299 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆيۈڭگە يولاتما سۈخەنچى كىشىن،
پۈتۈن ئەلگە يايغاي كۆرۈپ بىلمىشىن.

Bridle thy anger and suppress thy wrath; for anger is folly, and its end is remorse.

Dedi-kodu yapanları evine yaklaştırma, görüp-öğrendiklerini bütün halka yayarlar.

نەسرىي يەشمىسى:
غەيۋەتخور كىشىنى ئۆيۈڭگە يولاتما، كۆرۈپ بىلگەنلىرىنى پۈتۈن ئەلگە يايىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەۋىڭكە ياغۇتما ئۇشاقچى كىشىگ بۈتۈن ئىلكە يادغاي كۆرۈپ بىلمىشىگ
Eviñke yağutma uşakçı kişig, bütün ilke yadğay körüp bilmişig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dedi-kodu yapanları evine yaklaştırma, görüp-öğrendiklerini bütün halka yayarlar.
🇬🇧 EN Bridle thy anger and suppress thy wrath; for anger is folly, and its end is remorse.
#1300 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
سىتالغان ئىشەنچلىك كىشىن تۈت قاتتىق،
يېتەر ساڭا ئۈندىن تۈمەنمىڭ تېتىق.

He who conquereth his own wrath is mightier than a warrior who taketh a walled city.

Tecrübe edilmiş ve güvenilir insana iyice yapış, böyle insandan sen zevk duyarsın.

نەسرىي يەشمىسى:
سىنىغان، ئىشەنگەن كىشىڭنى مەھكەم تۇت، ئۇنىڭدىن ساڭا تۈمەنمىڭ لەززەت تېگىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سىنامىش بۈتۈلمىش كىشىگ تۇت قاتىغ ساڭا تەگگەي ئاندىن تۈمەن مىڭ تاتىغ
Sınamış bütülmiş kişig tut katığ, saña teggey andın tümen miñ tatığ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tecrübe edilmiş ve güvenilir insana iyice yapış, böyle insandan sen zevk duyarsın.
🇬🇧 EN He who conquereth his own wrath is mightier than a warrior who taketh a walled city.
#1301 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشىت ھەر سۆزنى، تېز پۈتۈپ كەتمىگىن،
بېكىت چىڭ، كۆڭۈلنىڭ سىرىن ئاچمىغىن.

Be patient under affliction and steadfast in adversity; for after the dark night, the radiant dawn surely breaketh.

Her sözü dinle, fakat hemen inanma, gönül sırrını açma, onu sımsıkı sakla.

نەسرىي يەشمىسى:
ھەممە سۆزنى ئاڭلا، لېكىن تېزلا ئىشىنىپ كەتمە، كۆڭۈلدىكى سىرىڭنى ئاچما، ئۇنى چىڭ ساقلا، يوشۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سۆزۈگ بارچا تىڭلا يەمە بۈتمە تەرك كۆڭۈل سىررى ئاچما قاتىغ كىزلە بەرك
Sözüg barça tıñla yeme bütme terk, köñül sırrı açma katığ kizle berk
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Her sözü dinle, fakat hemen inanma, gönül sırrını açma, onu sımsıkı sakla.
🇬🇧 EN Be patient under affliction and steadfast in adversity; for after the dark night, the radiant dawn surely breaketh.
#1302 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ھەسەت قىلما ھەمدە يېمە ئىچمە كۆپ،
قالار بۈنى قىلغان ھامان قايغۇرۇپ.

Patience is a bitter root, yet it beareth the sweetest of fruits.

Başkasını kıskanma, çok fazla yiyip-içme, bu iki işi yapan insanın başı derdden kurtulmaz.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشىلەرگە ھەسەت قىلما، ئارتۇقچە يەپ ئىچمە، بۇ ئىككى ئىشنى قىلغۇچىلار داۋاملىق دەردكە قالىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشىگ تەپسەمەگىل يەمە ئىچمە سوڭ بۇ ئىكى قىلىنچلىغ بۇلۇر تۇتچى مۇڭ
Kişig tepsemegil yeme içme soñ, bu iki kılınçlığ bulur tutçı muñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Başkasını kıskanma, çok fazla yiyip-içme, bu iki işi yapan insanın başı derdden kurtulmaz.
🇬🇧 EN Patience is a bitter root, yet it beareth the sweetest of fruits.
#1303 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئايالىڭنى چىڭ تۈت، يېپىپ يۈر ئىشىك،
خوتۇندىن تېگەر ئەرگە بار ئەسكىلىك.

Treat all men with kindness and courtesy, and greet both great and small with a smiling countenance.

Kadını başı-boş bırakma, kapıyı kapalı tut, insana her türlü uygunsuzluk kadından gelir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاياللارنى بوش قويما، ئىشىكىڭنى ئېتىپ يۈر، ئەرگە ھەر تۈرلۈك كېلىشمەسلىك ئاياللاردىن كېلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىشىگ بوشلاغ ئىدما ياپا تۇت قاپۇغ تىشىدىن تەگىر ئەركە تەڭسىز قامۇغ
Tişig boşlağ ıdma yapa tut kapuğ, tişidin tegir erke teñsiz kamuğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kadını başı-boş bırakma, kapıyı kapalı tut, insana her türlü uygunsuzluk kadından gelir.
🇬🇧 EN Treat all men with kindness and courtesy, and greet both great and small with a smiling countenance.
#1304 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئولاتما ئۆيگە ياتنى، چىقمىسۇن، ئايال،
كىشىنى سىنا ھەم چۈشەن سەن ئاۋۋال.

A soft answer turneth away wrath, and gentle manners win the affection of all hearts.

Yabancıyı eve sokma, kadım çıkarma, içli-dışlı olmadan önce, insanı tecrübe et.

نەسرىي يەشمىسى:
ياتلارنى ئۆيگە يولاتما، ئاياللارنى سرتقا چىقارما، ئارىلىشىشتىن ئاۋۋال كىشىلەرنى سىنا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ياتىغ ئەۋكە ئىدما چىقارما تىشىگ قاتىلمازدا ئاشنۇ سىناغىل كىشىگ
Yatığ evke ıdma çıkarma tişig, katılmazda aşnu sınağıl kişig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yabancıyı eve sokma, kadım çıkarma, içli-dışlı olmadan önce, insanı tecrübe et.
🇬🇧 EN A soft answer turneth away wrath, and gentle manners win the affection of all hearts.
#1305 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
يېمە مال غېمىن سەن، خۇلق ياخشى قىل،
خۇلق ياخشى بولسا، كېلەر ئۆزى، بىل.

Be humble before the learned, and honor the gray hair of the elderly; for through reverence toward elders, youth attaineth wisdom.

İyi hareket et, mal için kaygılanma, iyi hareket edersen, mal kendiliğinden gelir.

نەسرىي يەشمىسى:
مىجەز خۇلقۇڭنى خۇش تۇت، مال ئۈچۈن قايغۇرما، مىجەز خۇلقۇڭ ياخشى بولسا، مال دۇنيا ئۆزى كېلىدۇ، دەپ بىل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قىلىنچ ئەدگۈ تۇت نەڭكە قادغۇرماغىل قىلىنچ ئەدگۈ بولسا كەلىر نەڭ تەگىل
Kılınç edgü tut neñke kadğurmağıl, kılınç edgü bolsa kelir neñ tegil
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İyi hareket et, mal için kaygılanma, iyi hareket edersen, mal kendiliğinden gelir.
🇬🇧 EN Be humble before the learned, and honor the gray hair of the elderly; for through reverence toward elders, youth attaineth wisdom.
#1306 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇنىڭغا ئوخشىغان بىر سۆز بار، ئىشىت،
بۇ سۆزگە ئەمەل قىل، كۆڭۈلگە بېكىت.

Sit modestly in the assemblies of the wise, open thy ears to instruction, and refrain from idle talk.

Şimdi buna uygun şu sözü dinle, onu dâima aklında tut ve ona göre hareket et.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەمدى بۇنىڭغا ئوخشايدىغان مۇنۇ سۆزنى ئاڭلا، بۇ سۆزگە ئەمەل قىلىپ، ئۇنى ئۆزۈڭگە ھەمراھ قىل:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەر ئەمدى بۇ سۆزنى ئەشىت بۇ سۆز ئىشكە تۇتغىل ئۆزۈڭكە ئىش ئەت
Muñar meñzer emdi bu sözni eşit, bu söz işke tutğıl özüñke iş et
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şimdi buna uygun şu sözü dinle, onu dâima aklında tut ve ona göre hareket et.
🇬🇧 EN Sit modestly in the assemblies of the wise, open thy ears to instruction, and refrain from idle talk.
#1307 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
نە لازىم تاۋار مال، كېرەك ياخشى خۇلق،
تېپىلغاي ياخشى مال، ئۆز بولسا قىلىق.

Hear what the sage of noble mind hath said: humility exalteth a man, while pride casteth him into the dust.

İnsana mal neye lâzım, lâzım olan iyi huydur, böyle olan insan, gerekirse, bütün iyi şeyleri elde eder.

نەسرىي يەشمىسى:
”كىشىگە مال دۇنيا كېرەك ئەمەس، ياخشى خۇي پېئىل كېرەك شۇنداق كىشى زۆرۈر بولغاندا، ھەممە ياخشى نەرسىلەرگە ئېرىشەلەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەرەك نەڭ كىشىكە كەرەك ئەدگۈ ياڭ كەرەك بولسا بۇلغاي قامۇغ ئەدگۈ نەڭ
Nerek neñ kişike kerek edgü yañ, kerek bolsa bulğay kamuğ edgü neñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsana mal neye lâzım, lâzım olan iyi huydur, böyle olan insan, gerekirse, bütün iyi şeyleri elde eder.
🇬🇧 EN Hear what the sage of noble mind hath said: humility exalteth a man, while pride casteth him into the dust.
#1308 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
يامانغا ئېچۈكمۇ كېرەك تاۋار ئەڭ،
ئېچە يىغىسىمۇ ھەم گاداي بىرلە تەڭ.

The higher the branch is laden with fruit, the lower it bendeth toward the earth.

Mal ve servet kötünün ne işine yarar, ne kadar mal elde ederse-etsin, o fakir ile birdir.

نەسرىي يەشمىسى:
مال تاۋار ياماننىڭ نېمىسىگە يارايدۇ، ئۇ قانچە مال دۇنيا يىغىسمۇ، كەمبەغەل بىلەن بىردەكتۇر.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇سىزكە نەگۈلۈك كەرەك نەڭ تاۋار نەچە كىرسە بولغاي چىغاي بىرلە تەڭ
İsizke negülük kerek neñ tavar, neçe kirse bolğay çığay birle teñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Mal ve servet kötünün ne işine yarar, ne kadar mal elde ederse-etsin, o fakir ile birdir.
🇬🇧 EN The higher the branch is laden with fruit, the lower it bendeth toward the earth.
#1309 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇياتسىز كىشىدىن تېزىپ ئېرى تۇر،
ئۇياتلىققا مەندىن مىڭ ئالقىش ياغۇر.

Even so, the man endowed with true wisdom and virtue boweth low in modesty and grace.

Hayasız adamdan kaç, uzak dur, haya sahibine benden binlerce selâm.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇياتسىز كىشىدىن قېچىپ، يىراق تۇر، ئۇيات ھايالىق كىشىلەرگە مەندىن مىڭلارچە ئالقىش بولسۇن !
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇۋۇتسۇز كىشىدىن يىراق تۇر تەزە مەنىڭدىن مىڭ ئالقىش ئۇۋۇتلۇغ ئۆزە
Uvutsuz kişidin yırak tur teze, meniñdin miñ alkış uvutluğ öze
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hayasız adamdan kaç, uzak dur, haya sahibine benden binlerce selâm.
🇬🇧 EN Even so, the man endowed with true wisdom and virtue boweth low in modesty and grace.
#1310 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ھولۇقما ھەر ئىشتا سەۋرلىك زۆرۈر،
سەۋرلىك كىشىلەر تىلەككە يېتۈر.

Choose righteous and virtuous companions; for a man is known by the company he keepeth.

Hiç bir işte acele etme, sabırlı ol, kendini tut, sabırlı insanlar arzularına erişirler.

نەسرىي يەشمىسى:
ھەرقانداق ئىشتا ئالدىرىما، سەۋر قىل، ئۆزۈڭنى تۇت، سەۋرچان كىشىلەر ئارزۇسىغا يېتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قامۇغ ئىشتە ئىۋمە سەرىن ئۆز بۇقا سەرىملىگ كىشىلەر تەگىر ئارزۇقا
Kamuğ işte ivme serin öz buka, serimlig kişiler tegir ârzûka
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hiç bir işte acele etme, sabırlı ol, kendini tut, sabırlı insanlar arzularına erişirler.
🇬🇧 EN Choose righteous and virtuous companions; for a man is known by the company he keepeth.
#1311 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ھەر ئىشتا شېرىن تىل بولۇش يولىن تۇت،
تىلىڭ بولسا شېرىن، كېلەر ساڭا قۇت.

Associate with the wise, that thou mayest become wise; flee from the wicked, lest their corruption infect thy spirit.

Hangi iş olursa-olsun, sen onu tatlı dille karşıla, her işte tatlı dil kullanırsan, saadet sana bağlanır.

نەسرىي يەشمىسى:
ھەرقانداق ئىشتا بولمىسۇن ماھارەت ئىشلەت، ماھارەت ئىشلەتسەڭ بەخت ساڭا يۈزلىنىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ ئىشتە بولسا يورىق ئۇترۇ تۇت يورىق ئۇترۇ تۇتسا ساڭا ئۆرگە قۇت
Kayu işte bolsa yorık utru tut, yorık utru tutsa saña örge kut
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hangi iş olursa-olsun, sen onu tatlı dille karşıla, her işte tatlı dil kullanırsan, saadet sana bağlanır.
🇬🇧 EN Associate with the wise, that thou mayest become wise; flee from the wicked, lest their corruption infect thy spirit.
#1312 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تىلىڭنى كۆزەتكىن، كۆزۈڭنى كۆزەت،
گېلىڭ يىغ، ھالالنى ئاز ئاز لوقما ئەت.

He who walketh with the perfumer carryeth away the scent of musk; he who sitteth with the blacksmith is blackened by the soot.

Dilini ve gözünü gözet, boğazına dikkat et, az ye, fakat halâl ye.

نەسرىي يەشمىسى:
تىلىڭغا ھېزى بول، كۆزۈڭگە ئېھتىيات قىل، گېلىڭنى پاك ساقلا، ئاز ۋە ھالال يېگىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىلىڭنى كۈدەزگىل كۆزۈڭنى كۈدەز بوغۇزۇڭ كۈدەزگىل ھالال يەگىل ئاز
Tiliñni küdezgil közüñni küdez, boğuzuñ küdezgil halâl yegil az
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dilini ve gözünü gözet, boğazına dikkat et, az ye, fakat halâl ye.
🇬🇧 EN He who walketh with the perfumer carryeth away the scent of musk; he who sitteth with the blacksmith is blackened by the soot.
#1313 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
يىراق تۇر خەلقنىڭ مالىمانىدىن،
يىراق قاچ ئامىنىڭ توپىلىڭىدىن.

Never betray a secret entrusted unto thee; let thy breast be a sealed treasure-house for the confidences of thy friends.

Halk serkeşlik ederse, ondan uzak dur, avamın kargaşalığına karışma, ondan kaç.

نەسرىي يەشمىسى:
خەلق ئىتائەتسىز بولسا، ئۇنى بايقاپ، يىراق تۇر، ئاۋامنىڭ توپىلىڭىدىن قېچىپ، ئۇنىڭغا قوشۇلما.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بودۇن مۇنقا بولسا يىراق تۇر سەچە قارا بۇلغاقىڭا قاتىلما قاچ ئا
Bodun munka bolsa yırak tur seçe, kara bulğakıña katılma kaç a
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Halk serkeşlik ederse, ondan uzak dur, avamın kargaşalığına karışma, ondan kaç.
🇬🇧 EN Never betray a secret entrusted unto thee; let thy breast be a sealed treasure-house for the confidences of thy friends.
#1314 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
چىقارما تىلىڭدىن بۇ بەگلەر سۆزى،
مەگەر ياخشىلىقتىن بۆلەك، ئەي قوزى.

He who revealeth secrets is despised by all, and none shall ever trust him with their hearts.

Ey kuzum, iyilikten başka bir maksatla, ancak beylerin kullanabileceği sözleri ağzına alma.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي قوزام، ياخشىلىقتىن باشقا مەقسەتتە بەگلەرنىڭ سۆزىنى سۆزلەپ يۈرمە.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىلىڭدە يورىماسۇ بەگلەر سۆزى مەگەر ئەدگۈلۈكتە ئادىن ئاي قوزى
Tiliñde yorımasu begler sözi, meger edgülükte adın ay kozı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey kuzum, iyilikten başka bir maksatla, ancak beylerin kullanabileceği sözleri ağzına alma.
🇬🇧 EN He who revealeth secrets is despised by all, and none shall ever trust him with their hearts.
#1315 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىگە ھەم ئۆزگە قىلما سەن زىيان،
ھەۋەسنى قويۇپ، قىل ياخشىلىق ھامان.

Be not envious of the fortune of others; for envy consumeth the soul as fire consumeth dry wood.

Başkasının zararını isteme, kendin de zarar verme, hep iyilik yap, kendi hava ve hevesine hâkim ol.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشىگە زىيانلىق تىلىمە، ئۆزۈڭمۇ زىيان سالما، پەقەت ياخشىلىق قىل، ھاۋايى ھەۋەستىن ئۆزۈڭنى باس.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى ياسى قولما ئۆزۈڭ قىلما ياس نەچە ئەدگۈلۈك قىل ھاۋا ئارزۇ باس
Kişi yası kolma özüñ kılma yas, neçe edgülük kıl havâ ârzû bas
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Başkasının zararını isteme, kendin de zarar verme, hep iyilik yap, kendi hava ve hevesine hâkim ol.
🇬🇧 EN Be not envious of the fortune of others; for envy consumeth the soul as fire consumeth dry wood.
#1316 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئە ئىشقا كىرەرسەن،
چىقىشنى ئويلان، چىقىشنى ئويلىماسلىق يەتكۈزەر زىيان.

Envy bringeth no gain to the envious, save sorrow in this world and punishment in the life to come.

Hangi işe girersen, önce sonunu düşün, sonu düşünülmeyen işler insana zarar getirir.

نەسرىي يەشمىسى:
قانداق ئىشقا كىرىشسەڭ ئاقىۋىتىگە كۆز يەتكۈز، ئاقىۋىتى كۆرۈنمىگەن ئىش كىشىگە زەخمەت بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ ئىشكە كىرسە چىقىشىڭنى كۆر چىقىش كۆرمەسە ئىش بولۇر ئەركە قور
Kayu işke kirse çıkışıñnı kör, çıkış körmese iş bolur erke kor
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hangi işe girersen, önce sonunu düşün, sonu düşünülmeyen işler insana zarar getirir.
🇬🇧 EN Envy bringeth no gain to the envious, save sorrow in this world and punishment in the life to come.
#1317 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تىرىش، كەلسە ئاچچىق، قىلىپ سەۋرىنى،
سەۋرلىك سۆيۈنەر ئۇ تاڭلا كۈنى.

Be content with the portion God hath allotted thee; for contentment is a treasure that never perisheth.

Eğer öfkelenirsen, kendini tut, sabırlı ol, sabırlı insan sonunda sevince kavuşur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر ئاچچىقىڭ كەلسە، ئۆزۈڭنى تۇت، سەۋر قىل، سەۋرلىك كىشىنىڭ ئاقىۋىتى شادلىق بولغۇسىدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى كەلسە ئۆۋكەڭ قاتىغلان سەرىن سەرىملىگ كىشىنىڭ سەۋىنچى يارىن
Kalı kelse övkeñ katığlan serin, serimlig kişiniñ sevinçi yarın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer öfkelenirsen, kendini tut, sabırlı ol, sabırlı insan sonunda sevince kavuşur.
🇬🇧 EN Be content with the portion God hath allotted thee; for contentment is a treasure that never perisheth.
#1318 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئېمە دەر، ئىشتىكىن، سەۋرلىك كىشى،
تۈزەر ئەر سەۋرلە بۇزۇلغان ئىشى.

He who is contented is truly rich, even if he possesseth not a single dirham.

Sabreden insan ne der, dinle, insan sabrederse, bozulmuş olan işler düzelir.

نەسرىي يەشمىسى:
سەۋر قىلغان كىشى نېمە دەيدۇ، ئاڭلا، سەۋر قىلسا كىشى بۇزۇلغان ئىشنى تۈزىتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل سەرىڭەن كىشى سەرىنسە ئىتەر ئەر بۇزۇلمىش ئىشى
Negü ter eşitgil seriñen kişi, serinse iter er buzulmış işi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sabreden insan ne der, dinle, insan sabrederse, bozulmuş olan işler düzelir.
🇬🇧 EN He who is contented is truly rich, even if he possesseth not a single dirham.
#1319 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى سەۋر قىلسا تىلىكىن تاپار،
چىداپ تۇرغان ئوۋچى ئۇ ئاق قۇش تۇتار.

The covetous man is ever poor and destitute, even though the treasures of the earth were poured at his feet.

İnsan sabrederse, dileğine kavuşur, sabredip-bekleyen avcı ak-kuş tutar.

نەسرىي يەشمىسى:
سەۋر قىلسا، كىشى تىلىكىگە يېتىدۇ، سەۋر بىلەن كۈتكەن ئوۋچى ئاق قۇ تۇتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەرىنسە كىشى ئۆز تىلەكىن تاپار سەرىپ تۇرداچى ئەر ئۈرۈڭ قۇش تۇتار
Serinse kişi öz tilekin tapar, serip turdaçı er ürüñ kuş tutar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsan sabrederse, dileğine kavuşur, sabredip-bekleyen avcı ak-kuş tutar.
🇬🇧 EN The covetous man is ever poor and destitute, even though the treasures of the earth were poured at his feet.
#1320 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
يا مۇشكۇل، يا قايغۇ - ئەلەم يەتسە گەر،
سەۋر قىلسا، قايتا خۇشاللىق كېلەر.

Strive earnestly in the pursuit of knowledge and understanding; for knowledge is an immortal crown upon the head of youth.

Eğer zahmet, kaygı veya endişeye düşen kimse sabrederse, kaybettiği huzuru tekrar elde eder.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر مۇشەققەت، غەم قايغۇ كەلگەندە، كىشى سەۋر قىلسا، يەنە قايتا شادلىق كېلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى تەگسە ئەمگەك يا قادغۇ ساقىنچ سەرىنسە كەلىر ئۆترۈ قايرا سەۋىنچ
Kalı tegse emgek ya kadğu sakınç, serinse kelir ötrü kayra sevinç
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer zahmet, kaygı veya endişeye düşen kimse sabrederse, kaybettiği huzuru tekrar elde eder.
🇬🇧 EN Strive earnestly in the pursuit of knowledge and understanding; for knowledge is an immortal crown upon the head of youth.
#1321 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
يېپىلسا بۇ دۆلەت ئىشىكى ئەگەر،
سەۋر قىلسا، ئىشلار يەنە تۇزىلەر.

Wealth may be stolen by thieves or lost in misfortune, but the treasure of knowledge abideth forever.

Eğer devlet gider ve kapısı kapanırsa, insan sabfetmeli, onun bütün işleri tekrar yoluna girer.

نەسرىي يەشمىسى:
گەرچە دۆلەت بېزىپ، ئۇنىڭ ئىشىكلىرى يېپىلسىمۇ، كىشى سەۋر قىلسا، يەنە بارلىق ئىشلىرى ئوڭشىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاپاڭ ئىرسە دەۋلەت ياپۇلسا قاپۇغ سەرىنسە يانا ئىشى ئىتلۈر قامۇغ
Apañ irse devlet yapulsa kapuğ, serinse yana işi itlür kamuğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer devlet gider ve kapısı kapanırsa, insan sabfetmeli, onun bütün işleri tekrar yoluna girer.
🇬🇧 EN Wealth may be stolen by thieves or lost in misfortune, but the treasure of knowledge abideth forever.
#1322 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
سەۋر قىل، سەۋر - ئەر كىشى قىلىقى ئول،
تاپار سەۋرلە ئەر مىسال كۆككە يول.

Practice what thou knowest, and let not thy deeds belie thy speech; for learning without action is like a tree without fruit.

Sabırlı ol, sabretmek er kişi işidir, insan sabrederse, göğe bile yol bulur.

نەسرىي يەشمىسى:
سەۋر قىلغىن، سەۋر قىلماق ئەرنىڭ ئادىتىدۇر، كىشى سەۋر قىلسا، مىسالى كۆككە چىقىشقىمۇ يول تاپالايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەرىڭىل سەرىنمەك ئەرەن قىلقى ئول سەرىنسە بۇلۇر ئەر مەسەل كۆككە يول
Seringil serinmek eren kılkı ol, serinse bulur er mesel kökke yol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sabırlı ol, sabretmek er kişi işidir, insan sabrederse, göğe bile yol bulur.
🇬🇧 EN Practice what thou knowest, and let not thy deeds belie thy speech; for learning without action is like a tree without fruit.
#1323 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆلۈمنى ئۇنتۇما تەييار تۇر ئاڭا،
ئۆزۈڭنى ئۇنتۇما ئەسلىڭگە قارا.

Hear what the wise scholar hath said: an ounce of righteous action is better than a mountain of idle knowledge.

Ölümü unutma, dâima hazır ol, onu hiç bir zaman hatırından çıkarma, kendini unutma, aslını dâima göz önünde tut.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆلۈمىڭنى ئۇنتۇما، دائىم تەييار تۇر، ئويلان، ئۆزۈڭنى ئۇنتۇما، ئەسلىڭگە نەزەر سال.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆلۈمۈگ ئۇنىتما ئانۇق تۇر ساقىن ئۆزۈڭنى ئۇنىتما تۈپ ئۈڭكە باقىن
Ölümüg unıtma anuk tur sakın, özüñni unıtma tüp üñke bakın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ölümü unutma, dâima hazır ol, onu hiç bir zaman hatırından çıkarma, kendini unutma, aslını dâima göz önünde tut.
🇬🇧 EN Hear what the wise scholar hath said: an ounce of righteous action is better than a mountain of idle knowledge.
#1324 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
قېتىلغاندا توپقا، قاراپ قىل سۆزۈڭ،
كىشىلەر ئۆيىدە كۆزەتكىن كۆزۈڭ.

Show filial love and obedience unto thy parents; serve them with devotion while they live, and pray for them when they pass away.

Toplantılarda bulunursan, ihtiyatla söz söyle, başkalarının evinde gözüne dikkat et.

نەسرىي يەشمىسى:
كۆپكە قېتىلساڭ سۆزۈڭگە مەھكەم بول، باشقىلارنىڭ ئۆيىدە كۆزۈڭگە ئېھتىيات قىل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالىنقا قاتىلسا سەن بەكلە سۆزۈگ كىشىلەر ئەۋىندە كۈدەزگىل كۆزۈڭ
Kalınka katılsa sen bekle sözüg, kişiler evinde küdezgil közüñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Toplantılarda bulunursan, ihtiyatla söz söyle, başkalarının evinde gözüne dikkat et.
🇬🇧 EN Show filial love and obedience unto thy parents; serve them with devotion while they live, and pray for them when they pass away.
#1325 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كىرىمگە قاراپ سەرپ ئەيلىگىن پۇلۇڭ،
ئۆزۈڭگە مۇناسىپ سۆزلىگىن سۆزۈڭ.

The blessing of parents is a shield against misfortune, and the key to prosperity in both worlds.

Giderini gelirine göre ayarla, ancak sana yakışacak sözleri sarfet.

نەسرىي يەشمىسى:
كىرىمگە قاراپ مېلىڭنى چىقىم قىل، ئۆزۈڭگە لايىق بولمىغان سۆزلەرنى سۆزلىمىگىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىرىشكە كۆرۈ سەن چىقىش قىل نەڭىڭ سۆزۈگ سۆزلەمەگىل مەگەر ئۆز تەڭىڭ
Kirişke körü sen çıkış kıl neñiñ, sözüg sözlemegil meger öz teñiñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Giderini gelirine göre ayarla, ancak sana yakışacak sözleri sarfet.
🇬🇧 EN The blessing of parents is a shield against misfortune, and the key to prosperity in both worlds.
#1326 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تىلىڭدىن چىقارما ھېچ يالغان سۆزۈڭ،
بۇ يالغان بىلەن خار بولۇرسەن ئۆزۈڭ.

Honor thy teachers who guided thee to the light of learning, and show gratitude unto every benefactor.

Ağzından yalan söz çıkarma, yalan söz ile insan kendi itibârını düşürür.

نەسرىي يەشمىسى:
تىلىڭدىن يالغان سۆزلەرنى چىقارما، ئەر يالغان سۆزى بىلەن ئۆزىنى قەدىرسىز قىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىلىڭدە چىقارما بۇ يالغان سۆزۈگ بۇ يالغان سۆزۈن ئەر ئۇچۇزلار ئۆزۈڭ
Tiliñde çıkarma bu yalğan sözüg, bu yalğan sözün er uçuzlar özüñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ağzından yalan söz çıkarma, yalan söz ile insan kendi itibârını düşürür.
🇬🇧 EN Honor thy teachers who guided thee to the light of learning, and show gratitude unto every benefactor.
#1327 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
قېرىنداش، تۇغقانغا يېقىنلىقىڭ قىل،
ئۇلۇغ ۋە ئۇششاققا سۆيۈنچ بىلەن كۈل.

Draw close to thy kinfolk and relatives; win the hearts of both great and small with a bright, welcoming face.

Kardeş ve akrabaya yakınlık göster, güler yüzle büyüğün ve küçüğün gönlünü al.

نەسرىي يەشمىسى:
قېرىنداش ۋە تۇغقانلارغا يېقىنلىق قىل، چوڭغىمۇ، كىچىككىمۇ خۇش چىراي ئېچىپ، سۆيۈملۈك بول.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قاداش ياق ياغۇققا ياقىنلىق ئۇلا ئۇلۇغقا كىچىگكە سەۋۈگ بول كۈلە
Kadaş yak yağukka yakınlık ula, uluğka kiçigke sevüg bol küle
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kardeş ve akrabaya yakınlık göster, güler yüzle büyüğün ve küçüğün gönlünü al.
🇬🇧 EN Draw close to thy kinfolk and relatives; win the hearts of both great and small with a bright, welcoming face.
#1328 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
قىلىپ كەڭرى تۇز - ناننى خەلققە يېگۈز،
كىشى ئەيىبىنى كۆرسەڭ ئاچما، يوشۇر.

Be lavish with thy bread and salt, and offer hospitality generously; if thou seest the fault of another, expose it not, but veil it.

Tuzu, ekmeği bol tut, başkalarına ikram et, bir kimsenin aybını görürsen, açma, üstünü ört.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشىلەرگە نان تۇزۇڭنى مول تۇت، يېدۇرۇپ، ئىچۈرگىن، كىشىلەرنىڭ ئەيىبىنى كۆرسەڭ ئاچما، ئۇنى يوشۇرغىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۇز ئەتمەكنى كەڭ تۇت كىشىكە يەتۈر كىشى ئايبى كۆرسە سەن ئاچما يەتۈر
Tuz etmekni keñ tut kişike yetür, kişi aybı körse sen açma yetür
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tuzu, ekmeği bol tut, başkalarına ikram et, bir kimsenin aybını görürsen, açma, üstünü ört.
🇬🇧 EN Be lavish with thy bread and salt, and offer hospitality generously; if thou seest the fault of another, expose it not, but veil it.
#1329 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىبادەتتە چىڭ بول، خۇداغا تېۋىن،
گۇناھتىن يىراق بول، ئۆرۈڭ ساقلىغىن.

Be fervent in worship, serving God with devotion; keep far from sin, and guard thy soul with vigilance.

İbâdette gayretli ol, Tanrıya kulluk et, günahtan uzak dur, kendini koru.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىبادەتتە غەيرەتلىك بول، خۇداغا سىغىن، گۇناھدىن يىراق تۇر، ئۆزۈڭنى ئويلا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاپۇغقا ئەرىگ بول باياتقا تاپىن يازۇقتىن يىراق تۇر ئۆزۈڭنى ساقىن
Tapuğka erig bol bayatka tapın, yazuktın yırak tur özüñni sakın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İbâdette gayretli ol, Tanrıya kulluk et, günahtan uzak dur, kendini koru.
🇬🇧 EN Be fervent in worship, serving God with devotion; keep far from sin, and guard thy soul with vigilance.
#1330 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بەختكە ئېرىشسەڭ كىبىر قىلمىغىن،
ھامان ياخشىلىق قىل، يامان بولمىغىن.

If fortune smyleth upon thee, grow not arrogant; do good as far as thy hand reacheth, and commit no wickedness.

Saadete kavuşursan, kibirlenme, kötülük etme, elinden geldiği kadar iyilik yap.

نەسرىي يەشمىسى:
دۆلەتكە ئېرىشسەڭ مەغرۇرلانمىغىن، قۇلۇڭدىن كېلىشىچە ياخشىلىق قىل، يامانلىق قىلما.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بولۇ بەرسە دەۋلەت كۈۋەزلەنمەگىل ئۇسا ئەدگۈلۈك قىل ئىسىز قىلماغىل
Bolu berse devlet küvezlenmegil, usa edgülük kıl isiz kılmağıl
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Saadete kavuşursan, kibirlenme, kötülük etme, elinden geldiği kadar iyilik yap.
🇬🇧 EN If fortune smyleth upon thee, grow not arrogant; do good as far as thy hand reacheth, and commit no wickedness.
#1331 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاۋۇنما جاھانغا، ئۆتەر ھەم كېتۈر،
ئىشەنمە بۇ دۆلەتكە، چاپسان قېرۇر.

Delight not in this transitory world, for it passeth away; put no trust in fleeting fortune, for it swiftly groweth old.

Bu dünya ile oyalanma, geçer, gider, bu devlete inanma, çabuk ihtiyarlar.

نەسرىي يەشمىسى:
مال دۇنياغا گول بولما، ئۇ يۈز ئۆرۈيدۇ، ئۆتۈپ كېتىدۇ، بۇ دۆلەتكە ئىشەنمە، ئۇ تېزلا قېرىيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاۋىنما بۇ دۈنياقا ئەرتەر بارىر ئىنانما بۇ دەۋلەتقا تەركىن قارىر
Avınma bu dünyâka erter barır, ınanma bu devletka terkin karır
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu dünya ile oyalanma, geçer, gider, bu devlete inanma, çabuk ihtiyarlar.
🇬🇧 EN Delight not in this transitory world, for it passeth away; put no trust in fleeting fortune, for it swiftly groweth old.
#1332 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تايانما تىرىكلىككە، چۈشتەك كېچەر،
قۇۋانما بۇ بوش بەختكە، قۇشتەك ئۇچار.

Rely not upon this mortal life, for it fleeteth like a dream; boast not of worldly prosperity, for it flieth away like a bird.

Hayata bel bağlama, rüya gibi geçer, boş saadete güvenme, kuş gibi uçar.

نەسرىي يەشمىسى:
تىرىكلىككە ئۈمىد باغلىما، ئۇ چۈشتەك ئۆتۈپ كېتىدۇ، تۇراقسىز بەختكە مەغرۇرلانما، قۇشتەك ئۈچۈپ كېتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تايانما تىرىگلىككە تۈش تەگ كەچەر كۈۋەنمە قىۋى قۇتقا قۇش تەگ ئۇچار
Tayanma tiriglikke tüş teg keçer, küvenme kıvı kutka kuş teg uçar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hayata bel bağlama, rüya gibi geçer, boş saadete güvenme, kuş gibi uçar.
🇬🇧 EN Rely not upon this mortal life, for it fleeteth like a dream; boast not of worldly prosperity, for it flieth away like a bird.
#1333 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ھاياتنى زايە قىلما، قىل ياخشىلىق،
كېچەر كۈن ئىچىدىن ئال ئىبرەتنى جىق.

Squander not thy life in vanity, but perform noble deeds; from the swiftly passing days, secure what is needful for thy eternal soul.

Hayatı boşuna geçirme, iyilik yap, geçip-gidenlerden ibret al.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاياتىڭنى بوشقا ئۆتكۈزمە، ياخشى ئىشلارنى قىل، ئۆتۈۋاتقان كۈنلەردە ئۆزۈڭگە كېرەكلىكىڭنى قىلىۋال.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىرىگلىك ياۋا قىلما ئەدگۈ قىلىن كەچەر كۈن ئىچىندە كەرەكىڭ ئالىن
Tiriglik yava kılma edgü kılın, keçer kün içinde kerekiñ alın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hayatı boşuna geçirme, iyilik yap, geçip-gidenlerden ibret al.
🇬🇧 EN Squander not thy life in vanity, but perform noble deeds; from the swiftly passing days, secure what is needful for thy eternal soul.
#1334 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
مەي ئىچمە، بۇزۇقلۇقتىن بولغىن يىراق،
زىنا قىلما، پاسىق دەپ ئالما ئاتاق.

Drink no wine, take no part in corruption, and shun intrigue; commit not fornication, lest thou be branded a black-faced libertine.

Şarap içme, fesada karışma, uzak dur, zina yapma, fisk ve fücur ile kara yüzlü olma.

نەسرىي يەشمىسى:
مەي ئىچمە، پىتنە پاساتتىن قېچىپ، ئۇنىڭغا قېتىلما، زىنا قىلما، پاسىق، قارا يۈز ئاتىلىپ قالما.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بور ئىچمە فەسادقا قاتىلما يىرا زىنا قىلما فاسىق ئاتانما قارا
Bor içme fesâdka katılma yıra, zinâ kılma fâsık atanma kara
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şarap içme, fesada karışma, uzak dur, zina yapma, fisk ve fücur ile kara yüzlü olma.
🇬🇧 EN Drink no wine, take no part in corruption, and shun intrigue; commit not fornication, lest thou be branded a black-faced libertine.
#1335 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
مۇبارەك بەخت بۇ قىلىقتىن قاچار،
ئۇ ئەرگە پېقىرلىق يولىنى ئاچار.

From these two vices blessed fortune fleeth away, opening the wide road of poverty and ruin before man.

Bu iki hareketten mübarek saadet kaçar, bunlar insana fakirlik yolunu açar.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ ئىككى قىلىقتىن مۇبارەك بەخت قاچىدۇ، ئۇ كىشىگە كەمبەغەللىكنىڭ يولىنى ئاچىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئىكى قىلىقتىن ئىدۇق قۇت قاچار ئول ئەركە چىغايلىق يولىنى ئاچار
Bu iki kılıktın ıduk kut kaçar, ol erke çığaylık yolını açar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu iki hareketten mübarek saadet kaçar, bunlar insana fakirlik yolunu açar.
🇬🇧 EN From these two vices blessed fortune fleeth away, opening the wide road of poverty and ruin before man.
#1336 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەر، ئىشتىكىن، سىنالغان كىشى،
سىنالغان كىشىلەر بىلەر ئىش بېشى.

Hear what the experienced man hath declared; those of rich experience know the true essence of affairs:

Tecrübeli kimse ne der, dinle, tecrübeli insanlar işin aslını bilirler.

نەسرىي يەشمىسى:
تەجرىبىلىك كىشى نېمە دەيدۇ، ئاڭلا، تەجرىبىلىك كىشىلەر ئىشنىڭ يولىنى بىلىدۇ:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل سىنامىش كىشى سىنامىش كىشىلەر بىلىر ئىش باشى
Negü ter eşitgil sınamış kişi, sınamış kişiler bilir iş başı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tecrübeli kimse ne der, dinle, tecrübeli insanlar işin aslını bilirler.
🇬🇧 EN Hear what the experienced man hath declared; those of rich experience know the true essence of affairs:
#1337 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
مەي ئىچمە، زىنادىن سەن ئەيلە ھەزەر،
بۇ ئىشلار گادايلىق تونىن كىيدۈرەر.

'Drink no wine, approach not fornication, and beware! Both of these cast upon man the wretched cloak of destitution.'

Şarap içme, zina etme, kendini koru, ikisi de insana yoksulluk elbisesini giydirir.

نەسرىي يەشمىسى:
”مەي ئىچمە، زىناغا يېقىنلاشما، ھەزەر قىل، بۇ ئىككىسى يوقسۇللۇق تونىنى كىيگۈزىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بور ئىچمە زىناقا قاتىلما ھادەر بۇ ئىكى چىغايلىق تونىنى كەدەر
Bor içme zinâka katılma hader, bu iki çığaylık tonını keder
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şarap içme, zina etme, kendini koru, ikisi de insana yoksulluk elbisesini giydirir.
🇬🇧 EN 'Drink no wine, approach not fornication, and beware! Both of these cast upon man the wretched cloak of destitution.'
#1338 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ھاراق مىڭ گۇناھقا پاتۇرغاي سېنى،
قاچار بەخت زىنادىن، يۈزۈڭ تۆكۈلەر.

'Wine emboldeneth the heart to commit a thousand sins, while fortune fleeth from the adulterer and spitteth upon his face.'

içki insanın bin türlü günâha teşvik eder, saadet zinadan kaçar ve zânînin yüzüne tükürür.

نەسرىي يەشمىسى:
مەي تۈپەيلىدىن مىڭ تۈرلۈك گۇناھقا جۈرئەت قىلىسەن، زىنادىن بەخت قاچىدۇ، يۈزۈڭنى چۈشۈرىدۇ.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ بوردىن قوپار مىڭ يازۇققا يۈرەك زىنادىن قاچار قۇت يۈزۈڭكە سۇدار
Bu bordın kopar miñ yazukka yürek, zinâdın kaçar kut yüzüñke sudar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR içki insanın bin türlü günâha teşvik eder, saadet zinadan kaçar ve zânînin yüzüne tükürür.
🇬🇧 EN 'Wine emboldeneth the heart to commit a thousand sins, while fortune fleeth from the adulterer and spitteth upon his face.'
#1339 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
سۆزىن كەستى ئايتولدى، دېدى: ئەي ئوغۇل،
ئۇنتۇما، كېرەكلىك ساڭا سۆز ئۇ شول.

Ay-Toldi paused for a moment and then concluded: 'O my son, forget not: these are the essential counsels that thou needest.'

Ay-Toldı şöyle diyerek, sözünü kesti:— Oğlum, unutma, sana lâzım olan sözler bunlardır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى سۆزىنى بىردەم توختاتتى، يەنە دېدىكى، ئوغلۇم، ئۇنتۇما، بۇ ساڭا كېرەكلىك سۆزلەردۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سۆزىن كەستى ئاي تولدى ئايدى ئوغۇل ئۇنىتما ساڭا سۆز كەرەكى بۇ ئول
Sözin kesti ay toldı aydı oğul, unıtma saña söz kereki bu ol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı şöyle diyerek, sözünü kesti:— Oğlum, unutma, sana lâzım olan sözler bunlardır.
🇬🇧 EN Ay-Toldi paused for a moment and then concluded: 'O my son, forget not: these are the essential counsels that thou needest.'
#1340 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تولۇق سۆزلىدىم مەن، ئىشەنگىن ماڭا،
سۆزۈم ئاڭلىساڭ، بەخت كېمەيمەس ساڭا.

'I have expounded all things unto thee; if thou believest this and heedest my words, thy joy shall never diminish.'

Her şeyi söyledim, buna inanır ve sözümü tutarsan, dâima mes'ûd olursun.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىشەنسەڭ، مەن ھەممىنى تولۇق سۆزلىدىم، سۆزۈمنى ئېسىڭدە تۇتساڭ دائىم خۇشال بولىسەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۈكەل سۆزلەدىم مەن مۇڭا بۈتسە سەن سەۋىنچ ئەكسۈمەگەي سۆزۈم تۇتسا سەن
Tükel sözledim men muña bütse sen, sevinç eksümegey sözüm tutsa sen
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Her şeyi söyledim, buna inanır ve sözümü tutarsan, dâima mes'ûd olursun.
🇬🇧 EN 'I have expounded all things unto thee; if thou believest this and heedest my words, thy joy shall never diminish.'
#1341 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئېيتقان سۆزۈمنىڭ ۋەسىيەت ئېتى،
ئۈنتۈما بۇ سۆزنى كۆڭۈلگە پۈتى.

'These words that I have spoken unto thee bear the title of Testament; forget them not, but inscribe them upon thy heart.'

Sana söylediğim sözün adı vasiyettir;'bu sözleri unutma, gönlüne yaz.

نەسرىي يەشمىسى:
ساڭا سۆزلىگەنلىرىمنىڭ ئىسمى ۋەسىيەتتۇر، بۇ سۆزلەرنى ئۇنتۇما، كۆڭلۈڭگە پۈتكىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ساڭا سۆزلەدىم سۆز قۇمارۇ ئاتى ئۇنىتما بۇ سۆزلەر كۆڭۈلكە بىتى
Saña sözledim söz kumaru atı, unıtma bu sözler köñülke biti
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sana söylediğim sözün adı vasiyettir;'bu sözleri unutma, gönlüne yaz.
🇬🇧 EN 'These words that I have spoken unto thee bear the title of Testament; forget them not, but inscribe them upon thy heart.'
ئاۋازلىق كىتاب
22-باب: ئايتولدىنىڭ ئۆگدۈلمىشكە ھاياتلىق ئەخلاقىنى ئۆگىتىشى
100%
00:00 --:--