تىزىملىك
تىل تاللاش:
37-باب 2883 – 2956-بېيىتلەر (74 بېيىت) بايان قىلغۇچى: ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)

شەربەتدار (شارابداربېشى) نىڭ سۈپەتلىرى

Sherbetdar (Sharabdarbéshi) ning Süpetliri

شەربەتدار (شارابداربېشى) نىڭ سۈپەتلىرى. قۇتادغۇبىلىكنىڭ 37-بابى، 2883–2956-بېيىتلەر.

🎙️ CD پىلاستىنكىسى: 042 باش ئىدىشچى (شەربەتدار)نىڭ قانداق بولۇشى كېرەكلىكى — 10:59
مەنبە:
#2883 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
جاۋابەن ئۆگىدۈلمىش دېدى: ئەي ئەلىگ،
مۇڭا ھەم كېرەك كۆپ يۈگۈرتمەك بىلىك.

Ögdülmiş answered, 'O Sovereign King, Unto this matter, too, deep wisdom thou must bring.'

Öğdülmiş cevap verdi ve: — Hükümdar bu hususu da çok iyi düşünmelidir — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش جاۋاب بېرىپ دېدى: ئەي ئەلىگ، بۇنىڭغىمۇ بەك ياخشى بىلىم ئىشلىتىش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانۇت بەردى ئۆگدۈلمىش ئايدى ئەلىگ مۇڭار ما ئىدى كەد يەتۈرسۈ بىلىگ
Yanut berdi ögdülmiş aydı elig, muñar ma idi ked yetürsü bilig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öğdülmiş cevap verdi ve: — Hükümdar bu hususu da çok iyi düşünmelidir — dedi —
🇬🇧 EN Ögdülmiş answered, 'O Sovereign King, Unto this matter, too, deep wisdom thou must bring.'
#2884 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قېرىنداش يا كۆپ يىل سىنالغان كېرەك،
يىغىپ نەپسىن، تۈز يولدا ماڭغان كېرەك.

He must be of thine own close kin, or proved through tested years, Who tames his heart in righteousness and upright path reveres.

Öz kardeşlerinden veya uzun yıllar iyice tecrübe edilmiş, nefsine hâkim ve doğru yolda yürüyen biri olmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
باش ئىدىشىچى ئۆز قوۋم قېرىنداشلىرىدىن، ياكى ئۇزۇن يىل ياخشى سىنالغان، كۆڭلىنى توختاتقان ۋە توغرا يول تۇتقانلاردىن تاللىنىشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆز ئىگدىش كەرەك كەد سىنامىش يىلىن كۆڭۈل باسمىش ئەرسە كۆنىتمىش يولىن
Öz igdiş kerek ked sınamış yılın, köñül basmış erse könitmiş yolın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öz kardeşlerinden veya uzun yıllar iyice tecrübe edilmiş, nefsine hâkim ve doğru yolda yürüyen biri olmalıdır.
🇬🇧 EN He must be of thine own close kin, or proved through tested years, Who tames his heart in righteousness and upright path reveres.
#2885 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشەنچلىك، كۆيۈمچان، كۆزى - كۆڭلى توق،
تۈز ئولسۇن خۇلقى ھەم مىسالى بىر ئوق.

Trustworthy, earnest, and sincere, with eye and soul content, His nature straight as any shaft from bow of warrior sent.

Güvenilir, doğru, sâdık, gözü ve gönülü tok, tabiatı da atılan ok gibi doğru olmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىشەنچلىك، سەمىمىي سادىق، كۆزى كۆڭلى توق، قىلىقى مىسالى ئاتقان ئوقتەك توغرا بولۇشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۈتۈن چىن باغىرساق كۆزى كۆڭلى توق كۆنى بولسا قىلقى مەسەل ئاتغۇ ئوق
Bütün çın bağırsak közi köñli tok, köni bolsa kılkı mesel atğu ok
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Güvenilir, doğru, sâdık, gözü ve gönülü tok, tabiatı da atılan ok gibi doğru olmalıdır.
🇬🇧 EN Trustworthy, earnest, and sincere, with eye and soul content, His nature straight as any shaft from bow of warrior sent.
#2886 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇ بولسۇن شۇ ياڭلىغ قەدەھ تۇتقۇچى،
ياساشقا مەينىمۇ يېتىشسە كۈچى.

When such a guardian holds the cup and keeps the draught secure, He fits this charge with strength endowed, and mastery complete and sure.

Bu işe içkiyi iyi muhafaza eden ve bunu hazırlamağa muktedir böyle biri münâsip olur.

نەسرىي يەشمىسى:
شۇنداق بولغاندا، ئاندىن ئىدىش تۇتقۇچى بولۇپ، بۇ ئىشقا يارايدۇ ۋە كۈچى يېتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئانىن ئۆترۈ بولسا ئىدىش تۇتغۇچى ياراغاي بۇ ئىشكە يەتىلگەي كۈچى
Anın ötrü bolsa idiş tutğuçı, yarağay bu işke yetilgey küçi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu işe içkiyi iyi muhafaza eden ve bunu hazırlamağa muktedir böyle biri münâsip olur.
🇬🇧 EN When such a guardian holds the cup and keeps the draught secure, He fits this charge with strength endowed, and mastery complete and sure.
#2887 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
پۈتۈن دورا - ئوتتى ئىدىشچى تۇتار،
جۇۋارىش، يا مەجۈن، يا سۈرگە قاتار.

All sorts of herbs the Cupbearer preserves within his keep, Electuaries, syrups, drafts, to soothe, or stir, or sleep.

Içkici-başı her türlü otları hazır bulundurur, hazım, kuvvet veya müshil ilâcı, hazırlar.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىدىشىچى ھەر تۈرلۈك دورىلارنى ساقلايدۇ، ئۇ ئاشقا ھەزىم قىلدۇرغۇچى، قۇۋۋەتلىككۈچى، ياكى ئاجىزلاتقۇچى دورىلارنى قوشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قامۇغ تۆرلۈگ ئوتلار ئىدىشچى تۇتار گۈۋارىش يا ماجۇن يا چۇرنى قاتار
Kamuğ törlüg otlar idişçi tutar, güvâriş ya macûn ya çurnı katar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Içkici-başı her türlü otları hazır bulundurur, hazım, kuvvet veya müshil ilâcı, hazırlar.
🇬🇧 EN All sorts of herbs the Cupbearer preserves within his keep, Electuaries, syrups, drafts, to soothe, or stir, or sleep.
#2888 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇنىڭدا تېپىلسۇن تولا دورىلار،
يېيىشكە، يالاشقا، ئىچىشكە تەييار.

All varied kinds of herbs and draughts his storehouse doth maintain: Whatever potion must be chewed, or sipped, or drunk for pain.

Onun elinde yenilen, yalanan veya içilen, arzu edilen her türlü ilâç bulunur.

نەسرىي يەشمىسى:
يەيدىغان، ئىچىدىغان، يالايدىغان دورىلارنى تەلەپ قىلساڭ، تۈرلۈك تۈرلۈك دورىلار ئۇنىڭدا بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تەلىم تۆرلۈگ ئوتلار ئانىڭدا بولۇر يەگۈ يالغاغۇ ئوت يا ئىچگۈ قولۇر
Telim törlüg otlar anıñda bolur, yegü yalğağu ot ya içgü kolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Onun elinde yenilen, yalanan veya içilen, arzu edilen her türlü ilâç bulunur.
🇬🇧 EN All varied kinds of herbs and draughts his storehouse doth maintain: Whatever potion must be chewed, or sipped, or drunk for pain.
#2889 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قۇرۇق - ھۆل يېمىش يا ئىچىملىك شاراب،
ئۇنىڭدىن ئالار يول گېلىڭغا قاراپ.

Dried fruits or fresh, or spiced confections, syrups sweet and fair— All pass into the royal throat beneath his watchful care.

Kuru veya yaş meyva yahut içki ve şarap, bunlar boğaza hep onun elinden girer.

نەسرىي يەشمىسى:
قۇرۇق، ھۆل يېمىش، ياكى ئىچىملىك شاراب ئۇنىڭ ۋاستىسى بىلەن بوغۇزغا كىرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قۇرۇغ ئۆل يەمىش تۇت يا ئىچگۈ سۈچىگ ئانىڭدىن بولۇر بۇ بوغۇزقا كەچىگ
Kuruğ öl yemiş tut ya içgü süçig, anıñdın bolur bu boğuzka keçig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kuru veya yaş meyva yahut içki ve şarap, bunlar boğaza hep onun elinden girer.
🇬🇧 EN Dried fruits or fresh, or spiced confections, syrups sweet and fair— All pass into the royal throat beneath his watchful care.
#2890 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ گالدىن بولۇر بەگكە ھەممە خەتەر،
بۇ گال تاتقى ئاشچى، ئىدىشچى تۇتار.

For all manner of perils strike a king through mouth and throat; The palate's taste the Cook and Cupbearer alone promote.

Bey için her türlü tehlike boğazdan gelir, boğazın tadı aşçı ve içkicinın elindedir.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلەرگە بارچە خەتەر بوغۇزدىن كېلىدۇ، بوغۇزنىڭ لەززىتى ئاشپەز ۋە ئىدىشچىنىڭ قولىدا بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بوغۇزدىن بولۇر بارچا بەگكە ھاتار بوغۇز تاتغى ئاشچى ئىدىشچى تۇتار
Boğuzdın bolur barça begke hatar, boğuz tatğı aşçı idişçi tutar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bey için her türlü tehlike boğazdan gelir, boğazın tadı aşçı ve içkicinın elindedir.
🇬🇧 EN For all manner of perils strike a king through mouth and throat; The palate's taste the Cook and Cupbearer alone promote.
#2891 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئاشچى، ئىدىشچى سادىق بولمىسا،
بولۇر يەك قىيىن بەگكە ئىچسە - يېسە.

If Cook and Cupbearer be not proven true and upright souls, In grievous peril sits the prince when dining from their bowls.

Aşçı ve içkici itimat edilir kimseler olmazsa, beyin emniyetle yiyip içmesi çok güç olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاشپەز بىلەن ئىدىشچى ئىشەنچلىك بولمىسا، بەگنىڭ خاتىرجەم يەپ ئىچىشى بەكمۇ قىيىن بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئاشچى ئىدىشچى بۈتۈن بولماسا ئىدى سارپ بولۇر بەگكە ئىچسە يەسە
Bu aşçı idişçi bütün bolmasa, idi sarp bolur begke içse yese
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Aşçı ve içkici itimat edilir kimseler olmazsa, beyin emniyetle yiyip içmesi çok güç olur.
🇬🇧 EN If Cook and Cupbearer be not proven true and upright souls, In grievous peril sits the prince when dining from their bowls.
#2892 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەر بىلىملىك ھېكىم، دىققەت ئەت،
تاماقنى ئاستا يە، گېلىڭنى كۆزەت.

Hear what the wise philosopher in counsel sound expressed: 'Guard well the throat, and eat thy food with measured care and rest.'

Bilgili ve hakîm insan ne der, dinle, boğaza çok dikkat etmeli ve yavaş-yavaş yemelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىملىك دانا نېمە دەيدۇ، ئاڭلا: گالنى بەك كۆزەتكۈلۈك، تاماقنى ئېھتىيات بىلەن يېگۈلۈك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىت ئاي بىلىگلىگ بۈگۈ بوغۇز كەد كۈدەزگۈ ئاش ئاقرۇ يەگۈ
Negü ter eşit ay biliglig bügü, boğuz ked küdezgü aş akru yegü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgili ve hakîm insan ne der, dinle, boğaza çok dikkat etmeli ve yavaş-yavaş yemelidir.
🇬🇧 EN Hear what the wise philosopher in counsel sound expressed: 'Guard well the throat, and eat thy food with measured care and rest.'
#2893 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
گېلىڭنى كۆزەتسەڭ، بېشىڭ ساقلىنار،
يېسەڭ ئاشنى ئاز - ئاز، ئېغىزغا تېتار.

'To guard the throat preserves the head from sorrow, wound, and grief; To eat with moderation yields the palate sweet relief.'

Boğazı gözetmek, baş için faydalıdır, az yemek, ağıza tatlı gelir.

نەسرىي يەشمىسى:
گېلىڭنى كۆزەتسەڭ، بېشىڭغا پايدىلىق، ئاشنى ئاز يېسە، ئېغىزغا لەززەت بېرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بوغۇزۇغ كۈدەزسە باشىڭا ئاسىغ ئاشىغ ئاز يەسە بۇ ئاغىزقا تاتىغ
Boğuzuğ küdezse başıña asığ, aşığ az yese bu ağızka tatığ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Boğazı gözetmek, baş için faydalıdır, az yemek, ağıza tatlı gelir.
🇬🇧 EN 'To guard the throat preserves the head from sorrow, wound, and grief; To eat with moderation yields the palate sweet relief.'
#2894 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تولا كۆردۈم ئەرتى زايە قىلدى باش،
گېلىنى كۆزەتمەي ھارام كەتتى ياش.

'How many men have I beheld who brought their head to doom, Because they guarded not their throat, and found an early tomb!'

Çok insan gördüm, boğazını gözetmediğinden, beyhude yere başına kıydı ve hayatını heder etti.

نەسرىي يەشمىسى:
بېشىنى بىھۇد، نابۇت قىلغان كىشىلەرنى كۆپ كۆردۈمكى، ئۇلار گېلىنى كۆزەتمەي، ئۆمرىنى بىھۇدە زايە قىلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۈكۈش كۆردۈم ئەرنى ياۋا قىلدى باش كۈدەزمەدى بوغۇزىن قوۋى قىلدى ياش
Üküş kördüm erni yava kıldı baş, küdezmedi boğuzın kovı kıldı yaş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Çok insan gördüm, boğazını gözetmediğinden, beyhude yere başına kıydı ve hayatını heder etti.
🇬🇧 EN 'How many men have I beheld who brought their head to doom, Because they guarded not their throat, and found an early tomb!'
#2895 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كېسەل دەردى ئەرگە گېلىدىن كىرۈر،
ئۇنىڭ دورىسى ھەم ئېغىزدىن بولۇر.

'Disease and bitter ailments enter man through mouth and throat; Yet healing balm and antidote through that same gate denote.'

Hastalık ve rahatsızlık insana boğazdan gelir, tedavi ve ilâç da boğazdan olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئادەمگە كېسەللىك ۋە بىئاراملىق گالدىن كېلىدۇ، ئۇنىڭ دورىسى داۋاسىمۇ گالدىن بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بوغۇزدىن كىرۈر ئىگ كىشىكە كەمى بوغۇزدىن بولۇر ھەم ئاڭار ئوت ئەمى
Boğuzdın kirür ig kişike kemi, boğuzdın bolur hem añar ot emi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hastalık ve rahatsızlık insana boğazdan gelir, tedavi ve ilâç da boğazdan olur.
🇬🇧 EN 'Disease and bitter ailments enter man through mouth and throat; Yet healing balm and antidote through that same gate denote.'
#2896 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇ بولسۇن ئەقىللىك بىلىملىك بىر ئەر،
ئەقىللىك كىشىدىن كىشىلىك كېلەر.

Intelligent must he abide, with knowledge rich and wide; For from the man of intellect doth human worth abide.

O akıllı ve çok bilgili olmalıdır, akıllı insandan insanlık gelir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ ئىدراكلىق بولۇشى ۋە كۆپ بىلىم بىلىشى لازىم، ئىدراكلىق كىشىدىن كىشىلىك كېلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇشلۇغ كەرەك ھەم بىلىگ كەد بىلىر ئۇقۇشلۇغ كىشىدىن كىشىلىك كەلىر
Ukuşluğ kerek hem bilig ked bilir, ukuşluğ kişidin kişilik kelir
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR O akıllı ve çok bilgili olmalıdır, akıllı insandan insanlık gelir.
🇬🇧 EN Intelligent must he abide, with knowledge rich and wide; For from the man of intellect doth human worth abide.
#2897 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يامانغا قوشۇلماس ئەقىللىك كىشى،
دۇرۇس، چىن بولۇر بۇ بىلىملىك ئىشى.

The wise consorteth not with evil nor with vicious band; And all that men of knowledge do is firm and cleanly planned.

Akıllı insan kötüye karışmaz, bilgili insan da doğru ve dürüst hareket eder.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىدراكلىق ئادەم يامانلارغا ئارىلاشمايدۇ، بىلىملىكنىڭ قىلغان ئىشى توغرا ۋە ئىشەنچلىك بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇سىزكە قاتىلماز ئۇقۇشلۇغ كىشى بۈتۈن چىن بولۇر بۇ بىلىگلىگ ئىشى
İsizke katılmaz ukuşluğ kişi, bütün çın bolur bu biliglig işi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akıllı insan kötüye karışmaz, bilgili insan da doğru ve dürüst hareket eder.
🇬🇧 EN The wise consorteth not with evil nor with vicious band; And all that men of knowledge do is firm and cleanly planned.
#2898 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئە. قاياتتى بۇ ئوق تۈز بولمىسا ئەگەر،
دۇرۇس بولمىسا گەر بولۇر تۇتقۇن ئەر.

Were not the arrow shaft carved straight, it could not hit its aim; And if a man walk not upright, he walks in captive shame.

Ok düz olmasa idi, doğru gitmezdi, insan doğru hareket etmezse, başkalarının esîri olur.

نەسرىي يەشمىسى:
باشسىز ئوق تۈز بولمىسا، ئۇ ئوتۇن بولىدۇ، قارا، ئادەم توغرا بولمىسا، ئەسىر بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆنى ئەرمەسە كۈيگەي ئەردى ئۇلۇن كۆنى تۇرماسا كۆر بولۇر ئەر بۇلۇن
Köni ermese küygey erdi ulun, köni turmasa kör bolur er bulun
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ok düz olmasa idi, doğru gitmezdi, insan doğru hareket etmezse, başkalarının esîri olur.
🇬🇧 EN Were not the arrow shaft carved straight, it could not hit its aim; And if a man walk not upright, he walks in captive shame.
#2899 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەي باتۇر بېگىم، سەن دۇرۇس بول تىرىش،
دۇرۇسلۇقتىن بۆلەك يوق ھېچ ياخشى ئىش.

Act ever with uprightness, O my hero and my lord! For naught exceeds the excellence that righteous deeds afford.

Ey kahraman beyim, sen doğruluk ile çalış, bence doğruluktan daha iyi bir şey yoktur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي قەھرىمان بېگىم، سەن توغرىلىق بىلەن ئىش قىل، مېنىڭچە توغرىلىقتىن باشقا ھېچقانداق ياخشى نەرسە يوق.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆنى بول سەن ئىش قىل ئاي ئەرسىگ بەگىم كۆنىلىكتە تاشتىن يوق ئەرمىش يەگىم
Köni bol sen iş kıl ay ersig begim, könilikte taştın yok ermiş yegim
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey kahraman beyim, sen doğruluk ile çalış, bence doğruluktan daha iyi bir şey yoktur.
🇬🇧 EN Act ever with uprightness, O my hero and my lord! For naught exceeds the excellence that righteous deeds afford.
#2900 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىدىشچى بېشى چاققان ئەر بولغۇلۇق،
يۈرەك ھەم نىيەتنى دۇرۇس تۇتقۇلۇق.

The Master of the Cups must be a man of steadfast spine, Directing mind and heart and breast to keep the straight design.

îçkici-başılık için çok titiz insan lâzımdır, o gönlünü, aklını ve yüreğini doğru tutmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
باش ئىدىشچى ناھايىتى پۇختا ئادەم بولۇشى كېرەك، ھەمدە نىيەت ئەقلىنى ۋە دىلىنى توغرا تۇتۇشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇دىشچى باشى كەد قويۇغ ئەر كەرەك كۆنى تۇتسا ئۆترۈ كۆڭۈل ئۆگ يۈرەك
İdişçi başı ked koyuğ er kerek, köni tutsa ötrü köñül ög yürek
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR îçkici-başılık için çok titiz insan lâzımdır, o gönlünü, aklını ve yüreğini doğru tutmalıdır.
🇬🇧 EN The Master of the Cups must be a man of steadfast spine, Directing mind and heart and breast to keep the straight design.
#2901 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
پۈتۈن ئىش دۇرۇسلۇق بىلەن قىلسۇن ئۇ،
يارامسىز، ياماننى يولاتمىسۇن ئۇ.

With strict integrity let him dispatch each royal deed, And never let a base, insolent churl near him succeed.

Bütün işleri doğruluk ile yapmalı, uygunsuz ve küstah kimseleri kendisine yaklaştırmamalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
باش ئىدىشچى بارلىق ئىشلارنى توغرىلىق بىلەن ئىشلىسۇن، يارىماس، پەسكەش كىشىلەرنى ئۆزىگە يېقىن يولاتمىسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆنىلىك ئۆزە ئىشلەسە ئىش بۈتۈن ياقۇرماسا ئۆزكە ياراغسىز ئوتۇن
Könilik öze işlese iş bütün, yakurmasa özke yarağsız otun
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bütün işleri doğruluk ile yapmalı, uygunsuz ve küstah kimseleri kendisine yaklaştırmamalıdır.
🇬🇧 EN With strict integrity let him dispatch each royal deed, And never let a base, insolent churl near him succeed.
#2902 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆرۈپ مەينى قولىلە ياسىسۇن ئۆزى،
يېسىپ تامغا تۇتسۇن، ساقلىسۇن ئۆزى.

With his own hands let him compound the draught beneath his eye, And lock and seal it with his seal before he sets it by.

İçkiyi bizzat kendi eli ile karıştırmalı, kendisi mühürleyerek, muhafaza altına almalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىچىملىكنى ئۆز قولى بىلەن ياساپ، كۆزەتسۇن، تامغا ئۇرۇپ، ئۆزى ساقلىسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆز ئەلگى بىلە قاتسا ئىچگۈ كۆرۈپ ئۆزى بەكلەسە قودسا تامغا ئۇرۇپ
Öz elgi bile katsa içgü körüp, özi beklese kodsa tamğa urup
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İçkiyi bizzat kendi eli ile karıştırmalı, kendisi mühürleyerek, muhafaza altına almalıdır.
🇬🇧 EN With his own hands let him compound the draught beneath his eye, And lock and seal it with his seal before he sets it by.
#2903 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قوشۇپ يېمەك - ئىچمەككە دورا - دەرمەك،
ئۇنى ئۆز قولىلە پاك تۇتماق كېرەك.

All herbs and spices mixed into the royal food and bowl, Let him combine with his own hands, and keep them clean and whole.

Yemek ve içkiye karıştırılan bütün otları kendi eli ile katmalı ve bunların temizliğine dikkat etmelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
يېمەك ئىچمەككە قوشۇلىدىغان بارلىق دورىلارنى ئۆز قولى بىلەن ئارىلاشتۇرسۇن ۋە پاكىز تۇتسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يەگۈ ئىچگۈ قاتمىش قامۇغ ئوتلارىغ ئۆز ئەلگى بىلە قاتسا تۇتسا ئارىغ
Yegü içgü katmış kamuğ otlarığ, öz elgi bile katsa tutsa arığ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yemek ve içkiye karıştırılan bütün otları kendi eli ile katmalı ve bunların temizliğine dikkat etmelidir.
🇬🇧 EN All herbs and spices mixed into the royal food and bowl, Let him combine with his own hands, and keep them clean and whole.
#2904 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قۇرۇق - ھۆل يېمىش، گۈل، ھەسەل يا گۈلاب،
قوشۇپ، قىلغاي ئۆزى بۇ بارچە شاراب.

Dry fruits and fresh, rose-water sweets, oxymel and julep clear— Let him concoct with his own hands, and guard with vigilance dear.

Kuru, yaş meyva veya gül-balı, gül-şurûbu, bütün bu içkileri kendisi yapmalı ve muhafaza etmelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
قۇرۇق، ھۆل يېمىش، ياكى شەربەت، گۇلابنى ۋە ھەر خىل شارابلارنى ئۆزى ھازىرلاپ، ئۆزى ساقلىسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قۇرۇغ ئۆل يەمىش يا جۈلەڭبىن جۈلاب ئۆزى قاتغۇ تۇتغۇ بۇ بارچا شەراب
Kuruğ öl yemiş ya cülengbin cülâb, özi katğu tutğu bu barça şerâb
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kuru, yaş meyva veya gül-balı, gül-şurûbu, bütün bu içkileri kendisi yapmalı ve muhafaza etmelidir.
🇬🇧 EN Dry fruits and fresh, rose-water sweets, oxymel and julep clear— Let him concoct with his own hands, and guard with vigilance dear.
#2905 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سۆيۈپ ھەم كۆيۈنۈپ بولۇپ مېھرىبان،
ئىشىنى كۆزەتسۇن، ئۆتەپ ھەق ھامان.

With tender care, devotion, and a warm, affectionate soul, Let him preserve the royal cup and satisfy his goal.

Şefkat, sevgi ve sadâkatle beyin içkisini gözeterek, onun hakkını ödemelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
سادىقلىق بىلەن كۆيۈپ پىشىپ، ئىچىملىكلەرنى كۆزەتسۇن ۋە ئۆز ۋەزىپىسىنى ئادا قىلسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاچىنۇ سۈچىنۈ باغىرساقلىقىن ئىدىشىن كۈدەزسە ئۆتەسە ھاقىن
Açınu süçinü bağırsaklıkın, idişin küdezse ötese hakın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şefkat, sevgi ve sadâkatle beyin içkisini gözeterek, onun hakkını ödemelidir.
🇬🇧 EN With tender care, devotion, and a warm, affectionate soul, Let him preserve the royal cup and satisfy his goal.
#2906 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
شۇنىڭلە بېگىگە ئەمگىكى سىڭەر،
قولىغا بۇ ئىش كۆپ پايدىلىق بولار.

Then doth his faithful toil enter his monarch's royal view; And all such faithful toil returns to crown the servant too.

Böylece beyinin hizmetine onun emeği geçer ve bu emek kulun faydasını te'min eder.

نەسرىي يەشمىسى:
شۇنداق قىلغاندىلا ئاندىن بەگ خىزمىتىگە ئەمگىكى سىڭىدۇ، بۇنداق ئەمگەك قۇل مەنپەئەتىگە پايدىلىق بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىرۈر ئوترۈ ئەمگەك بەگى تاپغىڭا ئول ئەمگەك تۇسۇلۇر قۇلى ئاسغىڭا
Kirür otrü emgek begi tapğıña, ol emgek tusulur kulı asğıña
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Böylece beyinin hizmetine onun emeği geçer ve bu emek kulun faydasını te'min eder.
🇬🇧 EN Then doth his faithful toil enter his monarch's royal view; And all such faithful toil returns to crown the servant too.
#2907 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قايۇ نەرسىگە سىڭسە ئەر ئەمگىكى،
بولۇر شۇ نەرسىدە جېنىنىڭ كۆكى.

Whatever work a man endows with deep devotion's toil, In that very endeavor lies his heart's own rooted soil.

İnsanın hangi şeye emeği geçerse, onun canı o şeye bağlanmış olur.

نەسرىي يەشمىسى:
قايسى نەرسىگە كىشىنىڭ ئەمگىكى سىڭسە، جېنىنىڭ يىلتىزى شۇ نەرسىدە بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ نەڭكە كىرسە كىشى ئەمگەكى ئۇش ئول نەڭدە بولدى جانىنىڭ كۆكى
Kayu neñke kirse kişi emgeki, uş ol neñde boldı cânınıñ köki
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsanın hangi şeye emeği geçerse, onun canı o şeye bağlanmış olur.
🇬🇧 EN Whatever work a man endows with deep devotion's toil, In that very endeavor lies his heart's own rooted soil.
#2908 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇڭا ئوخشاپ كېلەر ئېسىللار سۆزى،
ئېسىللار سۆزىدۇر بىلىمنىڭ ئۆزى.

Unto this likeness spoke a man of noble grace and mind; For all the words of gracious men are wisdom's gold refined:

İyi tabiatlı insan buna benzer bir söz söylemiştir, böyle insanların sözü, dikkat edersen, hep bilgidir.

نەسرىي يەشمىسى:
خۇش پېئىل كىشى بۇنىڭغا تەقلىد قىلىپ شۇ سۆزنى دېگەن، خۇش پېئىللار سۆزى، دىققەت قىلساڭ، تامامەن بىلىمدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەتۈ سۆزلەدى سۆز سىلىگ سىلىگلەر سۆزى كۆرسە بارچا بىلىگ
Muñar meñzetü sözledi söz silig, siligler sözi körse barça bilig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İyi tabiatlı insan buna benzer bir söz söylemiştir, böyle insanların sözü, dikkat edersen, hep bilgidir.
🇬🇧 EN Unto this likeness spoke a man of noble grace and mind; For all the words of gracious men are wisdom's gold refined:
#2909 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمىگە سىڭەر بولسا ئەر ئەمگىكى،
بولۇر ئۇ سۆيۈملۈك شېرىن جان كۆكى.

'Into whatever task a man hath poured his earnest care, That task becomes beloved to him, as life's own root so fair.'

İnsanın hangi şeye emeği geçerse, o şey sevgili can kökü gibi sevilir.

نەسرىي يەشمىسى:
”قايسى نەرسىگە كىشىنىڭ ئەمگىكى سىڭسە، شۇ نەرسە سۆيۈملۈك، ئەزىز جاننىڭ يىلتىزى بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ نەڭكە كىرسە كىشى ئەمگەكى سەۋۈگ بولدى ئول نەڭ سەۋۈگ جان كۆكى
Kayu neñke kirse kişi emgeki, sevüg boldı ol neñ sevüg cân köki
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsanın hangi şeye emeği geçerse, o şey sevgili can kökü gibi sevilir.
🇬🇧 EN 'Into whatever task a man hath poured his earnest care, That task becomes beloved to him, as life's own root so fair.'
#2910 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى ئەمگەك ئەتسە ئۆمۈر سەرپ ئېتىپ،
ئۇنى سۆيسۇن، كۆتۈرسۇن ۋە بولسا يۈكى.

'When man hath spent his fleeting years in labor deep and grand, Love that achievement, bear its weight, though heavy be the demand!'

İnsanın ömür boyunca emek verdiğini sevmeli ve yüklenince de onun külfetine katlanmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشى ئۆمرىنى سەرپ قىلىپ ئەمگەك سىڭدۈرسە، ئۇنى سۆيۈشى، ئېغىر چۈشسىمۇ يۈكىنى كۆتۈرۈشى كېرەك.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى ئەمگەك ئىدسا تىرىگلىك ئىدىپ ئانى سەۋگۈ يۈدگۈ يۈدۈرسە يۈكى
Kişi emgek ıdsa tiriglik ıdıp, anı sevgü yüdgü yüdürse yüki
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsanın ömür boyunca emek verdiğini sevmeli ve yüklenince de onun külfetine katlanmalıdır.
🇬🇧 EN 'When man hath spent his fleeting years in labor deep and grand, Love that achievement, bear its weight, though heavy be the demand!'
#2911 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تېپىلسا شۇ ياڭلىغ ئىدىشچى بېشى،
ئاڭا بەرسە بولغاي ئىدىشچى ئىشى.

If such a Master Cupbearer be found in thy domain, Commit into his faithful hands the chalice and the train.

Böyle bir içkici-başı bulunursa, içki işi ona verilebilir.

نەسرىي يەشمىسى:
باش ئىدىشىچى ئەنە شۇنداق بولسا، ئىدىشىچىلىق ئىشنى ئۇنىڭغا تاپشۇرسا بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ياڭلىغ بۇلۇنسا ئىدىشچى باشى ئاڭار بەرسە بولغاي ئىدىشچى ئىشى
Bu yañlığ bulunsa idişçi başı, añar berse bolğay idişçi işi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Böyle bir içkici-başı bulunursa, içki işi ona verilebilir.
🇬🇧 EN If such a Master Cupbearer be found in thy domain, Commit into his faithful hands the chalice and the train.
#2912 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئىشقا بۇنىڭدەك تۈزۈك ئەر كېرەك،
ئۇنىڭ ئىشى، ھۆسنى يورۇتسۇن يۈرەك.

For this exalted charge is needed one of pure intent, Whose pleasing form and service make the royal heart content.

Hizmetinin iyiliği ile içten memnun kalmak için, bu işe böyle temiz tabiatlı bir insan lâzımdır.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ ئىشقا ئەنە شۇنداق سىلىق خۇش پېئىل كىشى كېرەككى، ئۇنىڭ خىزمىتى، كۆركى دىلنى يورۇتسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئىشكە مۇنى تەگ سىلىگ ئەر كەرەك مۇنىڭ تاپغى كۆركى يارۇتسا يۈرەك
Bu işke munı teg silig er kerek, munıñ tapğı körki yarutsa yürek
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmetinin iyiliği ile içten memnun kalmak için, bu işe böyle temiz tabiatlı bir insan lâzımdır.
🇬🇧 EN For this exalted charge is needed one of pure intent, Whose pleasing form and service make the royal heart content.
#2913 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇنىڭدىن بۆلەك بارچە ساقىيلىرى،
ساقالسىز، گۈزەل ھەم بولسۇن يۈزلىرى.

And beneath him, the cupbearers who bear the bowl and flask Must all be beardless, handsome youths, well-fitted for the task.

İçkici-başının sakileri de hep genç ve güzel yüzlü olmalıdırlar.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنىڭدىن كېيىنكىسى شاگىرتلار بولۇپ، ئۇلار ساقالسىز، رەڭگىرويى كۆركەم بولۇشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇنىڭدا باساقى بۇ بوشغۇتلارى ساقالسىز كەرەك بارچا كۆركى يارى
Munıñda basakı bu boşğutları, sakalsız kerek barça körki yarı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İçkici-başının sakileri de hep genç ve güzel yüzlü olmalıdırlar.
🇬🇧 EN And beneath him, the cupbearers who bear the bowl and flask Must all be beardless, handsome youths, well-fitted for the task.
#2914 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇ بولسۇن ياش ئوغلان، تولۇندەك يۈزى،
بويى تال، قارا چاچ، سۈرەتتەك ئۆزى.

Smooth-faced young youths whose radiant cheeks like full moons brightly glow, Of cypress stature, raven-haired, like painted forms on show.

Yüzünde henüz tüy belirmemiş bu oğlanların yüzü dolun ay, boyu fidan, saçı kara ve görünüşleri tasvir gibi güzel olmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ساقال بۇرۇتسىز، يۈزى تولۇن ئاي دەك، بويى تالدەك، قارا چاچ، ئۆزى سۈرەتتەك بولسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يالىڭ يۈزلۈگ ئوغلان تولۇن تەگ يۈزى بودى تال قارا ساچ بەدىز تەگ ئۆزى
Yalıñ yüzlüg oğlan tolun teg yüzi, bodı tal kara saç bediz teg özi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yüzünde henüz tüy belirmemiş bu oğlanların yüzü dolun ay, boyu fidan, saçı kara ve görünüşleri tasvir gibi güzel olmalıdır.
🇬🇧 EN Smooth-faced young youths whose radiant cheeks like full moons brightly glow, Of cypress stature, raven-haired, like painted forms on show.
#2915 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بېلى نازۇك بولسۇن، ھەم كەڭ يەلكىلىك،
تېنى ئاق، ئۆزى ھەم قىزىل مەڭزلىك.

With slender waists and shoulders broad, with skin of silvery white, With rosy cheeks that bloom like dawn in crimson blossoms bright.

Belleri ince, omuzları geniş, teni beyaz ve yanakları al-kırmızı olmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
بەللىرى ئىنچىكە ھەم يەلكىسى كەڭ، بەدىنى ئاق، مەڭزى قىزىل بولسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بەلى بولسا يىلمىق يانا يارنى كەڭ ئۈرۈڭ بولسا قىرتىش قىزىل قىزغۇ ئەڭ
Beli bolsa yılmık yana yarnı keñ, ürüñ bolsa kırtış kızıl kızğu eñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Belleri ince, omuzları geniş, teni beyaz ve yanakları al-kırmızı olmalıdır.
🇬🇧 EN With slender waists and shoulders broad, with skin of silvery white, With rosy cheeks that bloom like dawn in crimson blossoms bright.
#2916 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يېشىل، كۆك، سېرىق، ھال يىپەك تون كىيىپ،
يارىشۇر يېمەكنى كۆتۈرسە مېڭىپ.

In robes of green, azure, and gold, and scarlet silk arrayed, How graceful shines their stately walk when royal trays are swayed!

Onların yeşil, mavi, san ve pembe ipek elbiseler giyip dolaşmaları ve yemek taşımaları hoş olur.

نەسرىي يەشمىسى:
يېشىل، كۆك، سېرىق، ھال يېپەك تون كىيىپ، غىزا تاماق كۆتۈرۈپ يۈرسە يارىشىدۇ. 2217. ئىدىشىچىلار پاكىز، ساقالسىز بولۇشى، ئىچىملىككە قىل، تۈك، خەس چۈشۈپ كېتىشتىن ساقلىنىشى لازىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ياشىل كۆك سارىغ ئال ئاغى تون كەدىپ ئاشاغۇ كۆتۈرسە ياراشۇر يورىپ
Yaşıl kök sarığ al ağı ton kedip, aşağu kötürse yaraşur yorıp
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Onların yeşil, mavi, san ve pembe ipek elbiseler giyip dolaşmaları ve yemek taşımaları hoş olur.
🇬🇧 EN In robes of green, azure, and gold, and scarlet silk arrayed, How graceful shines their stately walk when royal trays are swayed!
#2917 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
دېسە چۈشمىسۇن مەيگە قىل، تۈك يا خەس،
ئېرىغ ۋە ساقالسىز بولسۇن ساقىي، بەس.

Spotless and beardless must they be who pour the wine and brew, Lest any hair or stray speck fall into the cup anew.

İçkinin kıl, tüy ve çer-çöpten korunması için, içkici sakalsız ve temiz bir insan olmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
يېشىل، كۆك، سېرىق، ھال يېپەك تون كىيىپ، غىزا تاماق كۆتۈرۈپ يۈرسە يارىشىدۇ. 2217. ئىدىشىچىلار پاكىز، ساقالسىز بولۇشى، ئىچىملىككە قىل، تۈك، خەس چۈشۈپ كېتىشتىن ساقلىنىشى لازىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ساقالسىز كەرەك بۇ ئىدىشچى ئارىغ كۈدەزىلسە ئىچگۈدە قىل تۈ يامىغ
Sakalsız kerek bu idişçi arığ, küdezilse içgüde kıl tü yamığ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İçkinin kıl, tüy ve çer-çöpten korunması için, içkici sakalsız ve temiz bir insan olmalıdır.
🇬🇧 EN Spotless and beardless must they be who pour the wine and brew, Lest any hair or stray speck fall into the cup anew.
#2918 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قەدەھتە قىل ئولسا ئېرىغسىز بولۇر،
تۈك ئاش - سۇغا چۈشسە تېتىقسىز بولۇر.

If any stray hair taint the cup, it mars the royal feast; A hair within the drink or dish destroys all joy and zest.

İçkide kıl bulunursa, yakışık almaz, kılın yemeğe ve içkiye düşmesi tatsız bir şeydir.

نەسرىي يەشمىسى:
قەدەھتە تۈك بولسا، ئىچىملىك بۇلغىنىدۇ، غىزا، سۇغا قىل چۈشسە، لەززىتى كېتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇دىشتە تۈ بولسا ياراغسىز بولۇر تۈ ئاش سۇۋقا تۈشسە تاتىغسىز بولۇر
İdişte tü bolsa yarağsız bolur, tü aş suvka tüşse tatığsız bolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İçkide kıl bulunursa, yakışık almaz, kılın yemeğe ve içkiye düşmesi tatsız bir şeydir.
🇬🇧 EN If any stray hair taint the cup, it mars the royal feast; A hair within the drink or dish destroys all joy and zest.
#2919 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
شۇڭا ئېيتتى بولغاي بىلىم بەرگۈچى،
ساقالسىز بولغاي دەپ قەدەھ تۇتقۇچى.

For this cause did the ancient sage his counsel give of old: 'Let beardless youths alone be they who royal goblets hold.'

Bilgi veren bundan dolayı — "Kadeh sunanlar sakalsız olmalıdır" — demiş olacaktır.

نەسرىي يەشمىسى:
شۇنىڭ ئۈچۈن، تەلىم بەرگۈچى: قەدەھ سۇنغۇچىلار ساقالسىز بولۇشى كېرەك، دېگەن بولۇشى مۇمكىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇنىن ئايدى بولغاي بىلىگ بەرگۈچى ساقالسىز كەرەك تەپ ئىدىش تۇتغۇچى
Munın aydı bolğay bilig bergüçi, sakalsız kerek tep idiş tutğuçı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgi veren bundan dolayı — "Kadeh sunanlar sakalsız olmalıdır" — demiş olacaktır.
🇬🇧 EN For this cause did the ancient sage his counsel give of old: 'Let beardless youths alone be they who royal goblets hold.'
#2920 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىدىشچى ئېرىغ بولسا كۆركەم يۈزى،
ئۇنىڭدىن ئىچىلسە، سىڭەر مەي، قوزى.

When pure the cupbearer appears, with fair, alluring face, The draught he serves is sweet to sip, and swallowed down with grace.

Kadehçi temiz ve güzel yüzlü olursa, içilen içki iştiha ile içilir ve insanın içine siner.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىدىشچى پاكىز ۋە يۈزى كۆركەم بولسا، ئۇنىڭ قولى دىن ئىچىملىك ئىچسە ئۇ سىڭىدۇ، قوزام.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇دىشچى ئارىغ بولسا كۆركلۈگ يۈزى ئانىڭدىن سىڭەر ئىچسە ئىچگۈ قوزى
İdişçi arığ bolsa körklüg yüzi, anıñdın siñer içse içgü kozı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kadehçi temiz ve güzel yüzlü olursa, içilen içki iştiha ile içilir ve insanın içine siner.
🇬🇧 EN When pure the cupbearer appears, with fair, alluring face, The draught he serves is sweet to sip, and swallowed down with grace.
#2921 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تېمە تۇتسا كۆركەم، خۇش يېئىل كىشى،
يارىشۇر، ئالۇر كۆز ھەم جان ئۈلۈشى.

Whatever such a graceful youth presents with courteous eye, Delights the soul and grants the gaze its portion from on high.

Güzel yüzlü, tavır ve hareketi zarif olan kimse ne sunsa, yakışır, bak, göz ondan canın hissesini alır.

نەسرىي يەشمىسى:
چىرايلىق، خۇلقى ئۇز كىشى قانداقلا نېمىنى تۇتسا يارىشىدۇ، جان لەززەتلىنىدۇ ، كۆز ئۆز ئۈلۈشىنى ئالىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تۇتسا كۆركلۈگ كىشى قىلقى ئۇز ياراشۇر ئالىر كۆر بۇ جان ئۈلگى كۆز
Negü tutsa körklüg kişi kılkı uz, yaraşur alır kör bu cân ülgi köz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Güzel yüzlü, tavır ve hareketi zarif olan kimse ne sunsa, yakışır, bak, göz ondan canın hissesini alır.
🇬🇧 EN Whatever such a graceful youth presents with courteous eye, Delights the soul and grants the gaze its portion from on high.
#2922 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشىتكىن، تېمە دەر بۇ بېيىت ئېيتقۇچى،
بۇنى ئاڭلىغىن سەن، ئايا يىلگۈچى.

Hear what the poet sang in verse, in rhythm sweet and clear; Heed well this rhyming couplet now, O sage who lendeth ear:

Şu beyti söyleyen ne der, dinle, ey bilen insan, bunu sen dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ بېيىتنى ئېيتقۇچى نېمە دەيدۇ، ئەي ھەممىنى بىلگۈچى، بۇنى سەن ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل بۇ بەيت ئايغۇچى ئەشىتگىل مۇنى سەن ئايا بىلگۈچى
Negü ter eşitgil bu beyt ayğuçı, eşitgil munı sen ayâ bilgüçi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şu beyti söyleyen ne der, dinle, ey bilen insan, bunu sen dinle.
🇬🇧 EN Hear what the poet sang in verse, in rhythm sweet and clear; Heed well this rhyming couplet now, O sage who lendeth ear:
#2923 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يۈزى كۆركەم ئولسا، خۇلقى ئولسا ئۈز،
ئە تۈتسا ئىچەر ئەر زوق بىلەن ھۈنۈز.

'Fair-faced and handsome must he be, refined in all his ways; Whatever dish he offers drips with sweetness in its praise.'

Yüzü-gözü güzel, tavır ve hareketi zarif olmalıdır, o ne sunarsa sunsun, zevkle içilir.

نەسرىي يەشمىسى:
”ھۆسن چىرايى كۆركەم، قىلىقلىرى ئۇز بولۇشى كېرەككى، ئۇ نېمىنى تۇتسا، ئۇنىڭدىن ھەممە لەززەت تامىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يۈزى كۆركى كۆرگلۈگ كەرەك قىلقى ئۇز نەگۈ تۇتسا ئاندىن تامار بارچا تۇز
Yüzi körki körglüg kerek kılkı uz, negü tutsa andın tamar barça tuz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yüzü-gözü güzel, tavır ve hareketi zarif olmalıdır, o ne sunarsa sunsun, zevkle içilir.
🇬🇧 EN 'Fair-faced and handsome must he be, refined in all his ways; Whatever dish he offers drips with sweetness in its praise.'
#2924 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بولۇر ئاش يۈزىنى كۆرمەك ئاچلارغا،
ئۇسسىغان كىشىگە بولۇر قانغۇسىز.

'To look upon his radiant face is feast for hunger's pain; And for the parched, to gaze on him is drink they drink again!'

Karnı acıkmış insana onun yüzünü görmek bir yemektir, susamış insan için, o bakıp kanılmaz bir içkidir.

نەسرىي يەشمىسى:
قورسىقى ئاچ كىشىگە ئۇنىڭ يۈزىنى كۆرۈش ئوزۇقتۇر، ئۇسساپ تەشنا بولغانلار ئۇنىڭغا قارىسىمۇ، تەشنالىقى قانمايدۇ.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قارىن ئاچمىش ئەركە يۈزى كۆرسە ئاش ئۇسۇپ سۇسامىش قا كۆرۈپ قانغۇسۇز
Karın açmış erke yüzi körse aş, usup susamış ka körüp kanğusuz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Karnı acıkmış insana onun yüzünü görmek bir yemektir, susamış insan için, o bakıp kanılmaz bir içkidir.
🇬🇧 EN 'To look upon his radiant face is feast for hunger's pain; And for the parched, to gaze on him is drink they drink again!'
#2925 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىدىشچى بېشى، كۆر، مۇشۇنداق كېرەك،
قەدەھ تۇتقۇچىلار ئاشۇنداق كېرەك.

Behold, the Master Cupbearer must be of such degree, And all the cupbearers beneath must match this pedigree.

İçkıci-başı işte böyle, sâkîler de öyle olmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
قارا، باش ئىدىشچى ئەنە شۇنداق بولۇشى كېرەك، قەدەھ تۇتقۇچىلارمۇ شۇنداق بولۇشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇دىشچى باشى كۆر ئۇش ئانداغ كەرەك ئىدىش تۇتغۇچىلار بۇ مۇنداغ كەرەك
İdişçi başı kör uş andağ kerek, idiş tutğuçılar bu mundağ kerek
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İçkıci-başı işte böyle, sâkîler de öyle olmalıdır.
🇬🇧 EN Behold, the Master Cupbearer must be of such degree, And all the cupbearers beneath must match this pedigree.
#2926 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشەنسە ئۇلارغا بەگلەر چىنپۇنۇپ،
يېقىن تۈتسا بولغاي دۇرۇس ئەر تونۇپ.

Then may the sovereign trust in them with confident delight, And hold them near his presence, knowing them sincere and right.

Beyler onlara itimât ederek, inanır ve doğru-dürüst insan olarak, onları kendilerine yakın tutabilirler.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاندىن بەگلەر ئۇنىڭغا چىن پۈتۈپ ئىشەنسە ۋە توغرا چىن ئادەم ھېسابلاپ ئۆزىگە يېقىن تۇتسا بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇نانسا ئاڭار ئۆترۈ بەگلەر بۈتۈپ ياقىن تۇتسا بولغاي بۈتۈن چىن تۇتۇپ
İnansa añar ötrü begler bütüp, yakın tutsa bolğay bütün çın tutup
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyler onlara itimât ederek, inanır ve doğru-dürüst insan olarak, onları kendilerine yakın tutabilirler.
🇬🇧 EN Then may the sovereign trust in them with confident delight, And hold them near his presence, knowing them sincere and right.
#2927 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ بۇ نەچچە ئىشقا خىل ئەر تىلە،
كۆيۈمچان، كۆزى توق، ئۇياتى بىلە.

O Sovereign King, for several posts seek men of chosen worth, Devoted, modest, and content, the finest of the earth:

Ey hükümdar, şu bir kaç işe sâdık, gözü tok ve haya sahibi, seçkin insanlar ara.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي ئەلگ، بۇ بىرقانچە ئىشقا خىل كىشىلەرنى تاللا، ئۇلار سادىق، كۆزى توق ۋە ھاياتى بىلىدىغان بولسۇن .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاي ئەلىگ قاچ ئىشكە ئەر ئۈدرۈم تىلە باغىرساق كۆزى توق ئۇۋۇتى بىلە
Ay elig kaç işke er üdrüm tile, bağırsak közi tok uvutı bile
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey hükümdar, şu bir kaç işe sâdık, gözü tok ve haya sahibi, seçkin insanlar ara.
🇬🇧 EN O Sovereign King, for several posts seek men of chosen worth, Devoted, modest, and content, the finest of the earth:
#2928 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىرى ئەلچىدۇر ھەم پۈتۈكچى بىرى،
بىرىدۇر ئىدىشچى، كۆر، ئاشچى بىرى.

One is the Envoy sent abroad; the Scribe is one in state; The third, the Master of the Cup; the fourth, the Cook of plate.

Bunlardan biri — elçi, biri — kâtip, biri — içkici-başı ve biri de — aşçı-başıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇلارنىڭ بىرى: ئەلچى، بىرى پۈتۈكچى، يەنە بىرى ئىدىشچى، بىرى بولسا ئاشپەز.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىرىسى يالاۋاچ بىتىگچى بىرى تاقى بىر ئىدىشچى كۆر ئاشچى بىرى
Birisi yalavaç bitigçi biri, takı bir idişçi kör aşçı biri
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bunlardan biri — elçi, biri — kâtip, biri — içkici-başı ve biri de — aşçı-başıdır.
🇬🇧 EN One is the Envoy sent abroad; the Scribe is one in state; The third, the Master of the Cup; the fourth, the Cook of plate.
#2929 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇلارنى بىرمۇ بىر ئوبدان تاللىغىن،
نالايىق بولسا، سوڭ پۇشمان يېمىگىن.

Select each one of these four men with utmost, careful heed; Lest, choosing unworthy servants, thou repent in bitter need!

Bunların her birini çok iyi seç, eğer uygunsuz kimseler seçilirse, sonra peşiman olma.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇلارنىڭ ھەر بىرىنى ياخشى تاللا، ئەگەر نامۇۋاپىق ئىشقا دۇچ كەلسەڭ، كېيىن ئۆكۈنمە.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇلارىغ ئىدى كەد تالۇلا بىرىن قالى تۇشسا تەڭسىز ئۆكۈنمە يارىن
Bularığ idi ked talula birin, kalı tuşsa teñsiz ökünme yarın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bunların her birini çok iyi seç, eğer uygunsuz kimseler seçilirse, sonra peşiman olma.
🇬🇧 EN Select each one of these four men with utmost, careful heed; Lest, choosing unworthy servants, thou repent in bitter need!
#2930 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەگەر ئەلچى، پۈتۈكچى بولمىسا خوپ،
تېگۈر ئەلگە ئۇندىن زەخمەت - زىيان كۆپ.

If Envoy or the Royal Scribe prove crude and unrefined, The damage falls upon the state, O prince of keenest mind!

Eğer elçi ile kâtip olgun kimseler olmazsa, ey zeki insan, bunun zararı memlekete dokunur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلچى، پۈتۈكچى ئەگەر يارىماس خام ئادەم بولسا، بۇنىڭ زىيىنى ئەلگە يېتىدۇ، ئەي زېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يالاۋاچ بىتىگچى قالى بولسا يىگ ئانىڭ ياسى ئەلكە توقىر ئاي تەتىگ
Yalavaç bitigçi kalı bolsa yig, anıñ yası elke tokır ay tetig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer elçi ile kâtip olgun kimseler olmazsa, ey zeki insan, bunun zararı memlekete dokunur.
🇬🇧 EN If Envoy or the Royal Scribe prove crude and unrefined, The damage falls upon the state, O prince of keenest mind!
#2931 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىدىشچى ۋە ئاشچى يامان بولسا گەر،
ھايات يولى - جانغا زىيىنى تېگەر.

If Cupbearer or Master Cook prove crude or base in roll, The damage strikes at life itself, the body and the soul!

Eğer içkici ve aşçı-başılar çiğ olurlarsa, bunların zararı hayatın esası olan cana dokunur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر ئىدىشچى ياكى ئاشپەز يارىماس خام بولسا، ئۇنىڭ زىيىنى تىرىكلىكنىڭ ئۇلى بولغان جانغا تېگىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇دىشچى يا ئاشچى يەگ ئەرسە قالى ئانىڭ ياسى جان كۆر تىرىگلىك ئۇلى
İdişçi ya aşçı yeg erse kalı, anıñ yası cân kör tiriglik ulı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer içkici ve aşçı-başılar çiğ olurlarsa, bunların zararı hayatın esası olan cana dokunur.
🇬🇧 EN If Cupbearer or Master Cook prove crude or base in roll, The damage strikes at life itself, the body and the soul!
#2932 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ قانچە كىشىنى خىللاشقا تىرىش،
تولۇق خىللاپ ئاندىن تاپشۇر ئاڭا ئىش.

Strive earnestly, O Sovereign King, these four to select and test; Once chosen and approved by thee, commit to them the rest.

Ey hükümdar, gayret et, bu birkaç insanı iyi seç, sonra işleri onların ellerine bırak.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي ئەلگ، بۇ بىرقانچە كىشىنى تاللاشقا تىرىشقىن، خىللاپ تاللىغاندىن كېيىن ئىشىڭنى ئۇلارغا تۇتقۇز.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قاتىغلان ئاي ئەلىگ بۇ بىر قاچ كىشىگ تالۇلايۇ ئۈدرۈ تۇتۇزغىل ئىشىگ
Katığlan ay elig bu bir kaç kişig, talulayu üdrü tutuzğıl işig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey hükümdar, gayret et, bu birkaç insanı iyi seç, sonra işleri onların ellerine bırak.
🇬🇧 EN Strive earnestly, O Sovereign King, these four to select and test; Once chosen and approved by thee, commit to them the rest.
#2933 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە ئېيتتى ئۆگدۈلمىش: ئەلىگ قۇتى،
ئىشىدەك بۈيۈكتۈر بۇ بەگلەر ئېتى.

Then Ögdülmiş addressed the King: 'O Fortune of the Throne, Great is the name of sovereigns, as is their labor shown.'

Öğdülmiş devamla : — Ey devletli hükümdar, beylerin işi gibi, adı da büyük olur — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش يەنە ئېيتتى: ئەي دۆلەتلىك ئەلگ، بەگلەرنىڭ نامى ئۇنىڭ ئىشىغا ئوخشاش ئۇلۇغدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا ئايدى ئۆگدۈلمىش ئەلىگ قۇتى بەدۈك بولدى بەگلەر ئىشى تەگ ئاتى
Yana aydı ögdülmiş elig kutı, bedük boldı begler işi teg atı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öğdülmiş devamla : — Ey devletli hükümdar, beylerin işi gibi, adı da büyük olur — dedi —
🇬🇧 EN Then Ögdülmiş addressed the King: 'O Fortune of the Throne, Great is the name of sovereigns, as is their labor shown.'
#2934 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۈيۈك ئىشتا تۈرلۈك باش ئاغرىق بولۇر،
يوقالمىسا بۇ دەرد، بەگلىك يوقىلۇر.

In great endeavors, heavy cares and aching pangs arise; Unless a ruler bears these cares, his rule dissolves and dies.

Büyük işin her türlü derdi olur, bu derdler ortadan kaldırılmazsa, beylik ortadan kalkar.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇلۇغ ئىشلاردا كۆپ باش ئاغرىقى بولىدۇ، باش ئاغرىقى ھەل قىلىنمىسا، بەگلىك قولدىن كېتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بەدۈك ئىشتە تەڭسىز باش ئاغرىغ بولۇر باش ئاغرىغ كۆتۈرمەسە بەگلىك قالۇر
Bedük işte teñsiz baş ağrığ bolur, baş ağrığ kötürmese beglik kalur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Büyük işin her türlü derdi olur, bu derdler ortadan kaldırılmazsa, beylik ortadan kalkar.
🇬🇧 EN In great endeavors, heavy cares and aching pangs arise; Unless a ruler bears these cares, his rule dissolves and dies.
#2935 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشتىكىن، ئەقىللىك كېڭەشچى نە دەر،
كېڭەشتە بەگ ئالدىغا ئۈنچە تۆكەر.

Hear what the wise advisor said—the counselor of kings, Who in debate before his lord a heap of pearls outflings:

Dinle, istişarede beyin önüne yığınla inci döken has-müşâvir ne der.

نەسرىي يەشمىسى:
كېڭەشتە بەگكە ئۈنچە تۆكۈپ بېرىدىغان كېڭەشچى دانا نېمە دەيدۇ، ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل كەڭەشچى ئۆگە كەڭەشتە تۆكەر بەگكە يۈنچۈ ئۈكە
Negü ter eşitgil keñeşçi öge, keñeşte töker begke yünçü üke
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dinle, istişarede beyin önüne yığınla inci döken has-müşâvir ne der.
🇬🇧 EN Hear what the wise advisor said—the counselor of kings, Who in debate before his lord a heap of pearls outflings:
#2936 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ھۇزۇر ئىزدىمە بەگ، جاپانى يوق ئەت،
ئەمگەك بىلەن بىللە تۇرار پاراغەت.

'O Prince, seek not untroubled ease; embrace the toil and strife! For side by side lie toil and ease along the path of life.'

Ey beyim, rahat arama, zahmeti ortadan kaldır, rahat ile zahmet bir arada bulunur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي بەگ، راھەت ئىزدىمە، مۇشەققەت چەككىن، راھەت بىلەن مۇشەققەت بىللە تۇرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئايا بەگ ئەرەج قولما ئەمگەك كۆتۈر ئەرەج بىرلە ئەمگەك ئاداقشۇ ياتۇر
Ayâ beg erej kolma emgek kötür, erej birle emgek adakşu yatur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey beyim, rahat arama, zahmeti ortadan kaldır, rahat ile zahmet bir arada bulunur.
🇬🇧 EN 'O Prince, seek not untroubled ease; embrace the toil and strife! For side by side lie toil and ease along the path of life.'
#2937 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
چېكىپ رەنج بەگ تۈزسە ئەل، خەلقى بېيۇر،
باي ئولسا خەلقى بەگ تىلىكىن تاپۇر.

'If rulers toil to guide the realm, the people thrive in peace; And when the people prosper well, the sovereign's joys increase.'

Bey zahmet çekip, memleketi tanzim ederse, halk kendi-kendine zenginleşir, halk zenginleşirse, beyin her arzusu yerine gelir.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگ مۇشەققەت چېكىپ ئەل باشقۇرسا، خەلق تىنچ ئامان بېيىدۇ. خەلق بېيسا بەگ تىلىكىگە يېتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بەگ ئەمگەپ ئەل ئىتسە بودۇن شۈك بايۇر بايۇسا بودۇن بەگ تىلەكى بولۇر
Beg emgep el itse bodun şük bayur, bayusa bodun beg tileki bolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bey zahmet çekip, memleketi tanzim ederse, halk kendi-kendine zenginleşir, halk zenginleşirse, beyin her arzusu yerine gelir.
🇬🇧 EN 'If rulers toil to guide the realm, the people thrive in peace; And when the people prosper well, the sovereign's joys increase.'
#2938 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
راھەتلىك كىشى بەك كەتمە سۆيۈنۈپ،
كېلۇر راھەتكە ئاخىر جاپا قوشۇلۇپ.

'Rejoice not overmuch, O thou who dwell'st in restful state; For at the heels of every ease grim hardships lie in wait.'

Ey huzur içinde yaşayan bey, buna fazla sevinme, sonunda huzuru zahmet takip eder.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي راھەتلىك كىشى، بەكمۇ ئارتۇق سۆيۈنۈپ كەتمە، راھەتكە يارىشا ئاخىر مۇشەققەتمۇ كېلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەۋىنمە كەد ئارتۇق ئەرەجلىگ كىشى بولۇر ئاھىر ئەمگەك ئەرەجكە تۇشى
Sevinme ked artuk erejlig kişi, bolur âhır emgek erejke tuşı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey huzur içinde yaşayan bey, buna fazla sevinme, sonunda huzuru zahmet takip eder.
🇬🇧 EN 'Rejoice not overmuch, O thou who dwell'st in restful state; For at the heels of every ease grim hardships lie in wait.'
#2939 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئاشچى، ئىدىشچى ھەرقانچە ساڭا،
ئىشەنچلىك بولسىمۇ، ئەي زېرەك توڭا.

However trusty, O brave prince, thy Cook and Butler seem, However staunch their loyalty, beyond all doubt or dream,

Ey cesur kahraman, aşçı ve içkici-başılar sana ne kadar çok itimat telkin ederlerse-etsinler,

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي مەرد باتۇر، ئاشپەز ۋە ئىدىشچى ساڭا قانچىلىك ئىشەنچلىك بولسا بولسۇن،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەچە مە بۇ ئاشچى ئىدىشچى ساڭا بۈتۈن ئەرسە ئارتۇق ئاي ئەرسىگ توڭا
Neçe me bu aşçı idişçi saña, bütün erse artuk ay ersig toña
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey cesur kahraman, aşçı ve içkici-başılar sana ne kadar çok itimat telkin ederlerse-etsinler,
🇬🇧 EN However trusty, O brave prince, thy Cook and Butler seem, However staunch their loyalty, beyond all doubt or dream,
#2940 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆيۈمچان ئۇلاردىن ئۆزۈڭگە ئۆزۈڭ،
ئېرۇرسەن، باشقا يوق، ئۇزاتما سۆزۈڭ.

More tender to thy precious self than all of them art thou; None can replace thine own watchful eye—shorten thy words for now!

Seni onlardan daha çok esirgeyecek olan yine kendinsin, sözün kısası, bu başka bir kimse olamaz.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆزۈڭگە ئۆزۈڭ ئۇلاردىنمۇ سادىقراقسەن، ئۇنىڭدىن باشقىچە بولمايدۇ، سۆزۈڭنى قىسقارت.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئولاردا باغىرساق ئۆزۈڭە ئۆزۈڭ ئادىن بولماغاي سەن ئۇزاتما سۆزۈگ
Olarda bağırsak özüñe özüñ, adın bolmağay sen uzatma sözüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Seni onlardan daha çok esirgeyecek olan yine kendinsin, sözün kısası, bu başka bir kimse olamaz.
🇬🇧 EN More tender to thy precious self than all of them art thou; None can replace thine own watchful eye—shorten thy words for now!
#2941 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نە دەر خاس كېڭەشچى دانا، ئاڭلىغىن،
ئۇتتۇماي، ئوقۇپ ھەم يېزىپ ساقلىغىن.

Hear what the counselor advised in earnest, urgent plea; Inscribe it, keep it in thy mind, and read it constantly:

Has-müşâvir ne tavsiye eder, dinle, bunu unutma, yaz ve dâima oku.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاقىل نېمە دەپ خىتاب قىلىدۇ، ئاڭلا، بۇنى سەن ئۇنتۇما، يازغىن ھەم ئوقۇ:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل ئۆگە بۇيرۇقى ئۇنىتما مۇنى سەن بىتى ھەم ئوقى
Negü ter eşitgil öge buyrukı, unıtma munı sen biti hem okı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Has-müşâvir ne tavsiye eder, dinle, bunu unutma, yaz ve dâima oku.
🇬🇧 EN Hear what the counselor advised in earnest, urgent plea; Inscribe it, keep it in thy mind, and read it constantly:
#2942 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سۆيۈملۈك جان ئۈزرە ئەمىندىن ئەمىن،
ئۆزۈمدىن ئەمىنرەك تاپمىدىم بىرىن.

''Tis for this sweet, beloved soul that trusted friends we choose; Yet none more trusted than myself I found, whose care I'd use.'

Aradım, aziz can için kendimden daha emin başka bir kimse bulamadım.

نەسرىي يەشمىسى:
”سۆيۈملۈك جان ئۈچۈن ئۆزۈمدىن باشقا ئەڭ ئىشەنچلىك بىرەرسىنى تاپالمىدىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەۋۈگ جان ئۆزەلە ئىمىندە ئىمىن قولۇپ بۇلمادىم مەن ئۆزۈمدە ئۆڭىن
Sevüg cân özele iminde imin, kolup bulmadım men özümde öñin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Aradım, aziz can için kendimden daha emin başka bir kimse bulamadım.
🇬🇧 EN ''Tis for this sweet, beloved soul that trusted friends we choose; Yet none more trusted than myself I found, whose care I'd use.'
#2943 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تىرىش ھەم كۆزەت، چىڭ تۇتقىن سەن ئۇنى،
ئەگەر ئۇ يوقالسا تىلىمە ئەمىن.

''Exert thyself to guard thy soul; preserve it firm and sound; For if it once departs this life, no remedy is found!''

Gayret et, gözet, onu sağlam tut, eğer giderse, ona çâre bulunmaz.

نەسرىي يەشمىسى:
غەيرەت قىل، كۆزەتكىن، ئۇنى چىڭ تۇت، ئەگەر ئۇ كېتىپ قالسا، ئىزدىمە.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قاتىغلان كۈدەزگىل قاتىغ تۇت ئانى قالى باردى ئەرسە تىلەمە ئەمىن
Katığlan küdezgil katığ tut anı, kalı bardı erse tileme emin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gayret et, gözet, onu sağlam tut, eğer giderse, ona çâre bulunmaz.
🇬🇧 EN ''Exert thyself to guard thy soul; preserve it firm and sound; For if it once departs this life, no remedy is found!''
#2944 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
دېدىم دەيدىغاننى، ئەي ساھىبقىران،
ئېچۈك قىلماق ئىلاجىن ئەيلەپ بايان.

I have expounded what was asked, O Glory of the Land; How it must be, and remedy, and cure at thy command.

Ey devletli hükümdar sorulanlara cevap verdim, onun nasıl olması lâzım geldiğini, çâre ve tedbirini bildirdim.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي دۆلەتلىك ئەلىگ، سورىغانلارنى ئېيتتىم، قانداق بولۇشى كېرەكلىكىنى، ئىلاجىسىنى ۋە داۋاسىنى سۆزلىدىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئايىتمىش نى ئايدىم ئاي ئەلىگ قۇتى نەگۈ تەگ كەرەكىن ئەمى ھەم ئوتى
Ayıtmış nı aydım ay elig kutı, negü teg kerekin emi hem otı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey devletli hükümdar sorulanlara cevap verdim, onun nasıl olması lâzım geldiğini, çâre ve tedbirini bildirdim.
🇬🇧 EN I have expounded what was asked, O Glory of the Land; How it must be, and remedy, and cure at thy command.
#2945 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
مۇشۇنداق كىشى بىرلە بەگ چوڭ بولۇر،
ئۈزۈپ ياۋ بوينىنى شۆھرەت قازىنۇر.

Through men like these, great sovereigns rise and flourish in their reign, They crush the neck of every foe and spread their wide domain.

Beyler böyle insanlar ile yükselir, düşmanın boynunu ezer, kendilerinin nâm ve şöhretini yayarlar.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەنە شۇنداق كىشىلەر بىلەن بەگلەر يۈكسىلىدۇ، دۈشمەننىڭ بويىنى يانجىپ، نام شۆھرىتىنى ئاشۇرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ياڭلىغ كىشى بىرلە بەگلەر بەدۈر ياغى بوينى يەنچەر كۈ چاۋىن ئىدۇر
Bu yañlığ kişi birle begler bedür, yağı boynı yençer kü çavın ıdur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyler böyle insanlar ile yükselir, düşmanın boynunu ezer, kendilerinin nâm ve şöhretini yayarlar.
🇬🇧 EN Through men like these, great sovereigns rise and flourish in their reign, They crush the neck of every foe and spread their wide domain.
#2946 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇنى سۆزلىدىم مەن ساڭا بەلگىلىك،
بۆلەك بىر سۆزۈم بار بۇڭا ئۈلگىلىك.

Behold, I have made clear to thee this counsel plain and true; Yet have I one more matter left, exemplary to view.

İşte sana açıkça söyledim, fakat üzerinde durulacak başka bir sözüm daha var.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇلارنىڭ تەرىپىنى مەن ساڭا ئېنىق سۆزلىدىم، ئۇنىڭدىنمۇ ئۈلگىلىكرەك يەنە بىر سۆزۈم بار.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇنۇ سۆزلەدىم مەن ساڭا بەلگۈلۈگ تاقى بىر سۆزۈم بار ئادىن ئۈلگۈلۈگ
Munu sözledim men saña belgülüg, takı bir sözüm bar adın ülgülüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İşte sana açıkça söyledim, fakat üzerinde durulacak başka bir sözüm daha var.
🇬🇧 EN Behold, I have made clear to thee this counsel plain and true; Yet have I one more matter left, exemplary to view.
#2947 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلگ تىڭشىسا گەر، ئۇنى ئېيتايىن،
يوق ئەرسە بۇ سۆزنى ئۆزۈم دېمەيىن.

If the King deign to lend an ear, I shall expound it whole; If not, I shall conceal it deep within my secret soul.

ئەلىگ ئاڭلايمەن دېسە، ئۇنىمۇ سۆزلەي، ئۇنداق بولمىسا، بۇ سۆزنى ئۆزۈمدە يوشۇرۇپ قالاي.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئاڭلايمەن دېسە، ئۇنىمۇ سۆزلەي، ئۇنداق بولمىسا، بۇ سۆزنى ئۆزۈمدە يوشۇرۇپ قالاي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەلگ تىڭشىسا گەر، ئۇنى ئېيتايىن، يوق ئەرسە بۇ سۆزنى ئۆزۈم دېمەيىن. ئەلگىلە ئۇ ئىۋەلىككە دۇنيا
ئەلگ تىڭشىسا گەر، ئۇنى ئېيتايىن، / يوق ئەرسە بۇ سۆزنى ئۆزۈم دېمەيىن. ئەلگىلە ئۇ ئىۋەلىككە دۇنيا
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئەلىگ ئاڭلايمەن دېسە، ئۇنىمۇ سۆزلەي، ئۇنداق بولمىسا، بۇ سۆزنى ئۆزۈمدە يوشۇرۇپ قالاي.
🇬🇧 EN If the King deign to lend an ear, I shall expound it whole; If not, I shall conceal it deep within my secret soul.
#2948 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلگ ئېيتتى جاۋابەن، دېدى: ئەي ئاقىل،
ئېمىدۇر سۆزۈڭ ئۇ، بايان ئەيلىگىل.

The King gave answer, saying: 'O sage of intellect profound, What is this word of thine? Speak forth, and let the truth resound!'

ئەلىگ جاۋاب بېرىپ دېدى: ئەي دانا، ئېيتماقچى بولغان سۆزۈڭ نېمە ئىدى، ماڭا ئېيتقىن.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ جاۋاب بېرىپ دېدى: ئەي دانا، ئېيتماقچى بولغان سۆزۈڭ نېمە ئىدى، ماڭا ئېيتقىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەلگ ئېيتتى جاۋابەن، دېدى: ئەي ئاقىل، ئېمىدۇر سۆزۈڭ ئۇ، بايان ئەيلىگىل.
ئەلگ ئېيتتى جاۋابەن، دېدى: ئەي ئاقىل، / ئېمىدۇر سۆزۈڭ ئۇ، بايان ئەيلىگىل.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئەلىگ جاۋاب بېرىپ دېدى: ئەي دانا، ئېيتماقچى بولغان سۆزۈڭ نېمە ئىدى، ماڭا ئېيتقىن.
🇬🇧 EN The King gave answer, saying: 'O sage of intellect profound, What is this word of thine? Speak forth, and let the truth resound!'
#2949 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سېنىڭدىن ئىشىتمەك كېرەك بارچە سۆز،
بىلىمدە دېڭىزسەن، ئەقىلدە ئۆگۈز.

The King replied, 'O philosopher, declare thy speech to me: Thou art an ocean deep in thought, in wisdom vast and free.'

Hükümdar cevap verdi ve : —Ey hakim, diyeceğin nedir, bana söyle —dedi— .

نەسرىي يەشمىسى:
بارچە سۆزنى سەندىن ئاڭلاش كېرەك، چۈنكى بىلىمگە دېڭىزسەن، ئىدراكقا دەريا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانۇت بەردى ئەلىگ ئايۇر ئاي بۈگۈ نەگۈ ئول ماڭا ئاي سۆزۈگ سۆزلەگۈ
Yanut berdi elig ayur ay bügü. negü ol maña ay sözüg sözlegü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar cevap verdi ve : —Ey hakim, diyeceğin nedir, bana söyle —dedi— .
🇬🇧 EN The King replied, 'O philosopher, declare thy speech to me: Thou art an ocean deep in thought, in wisdom vast and free.'
#2950 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
جاۋابەن ئۆگدۈلمىش دېدى: ئەي ئەلگ،
ئەلگدىن تېگەر ئەلگە تۈرلۈك بىلىك.

Ögdülmiş answered: 'O my King, from sovereigns wise and clear, All kinds of knowledge and of light unto the realm appear.'

Öğdülmiş cevap verdi ve : — Ey hükümdar, memlekete her türlü bilgi hükümdardan gelir — dedi—

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش جاۋاب بېرىپ دېدى، ئەي ئەلىگ، ئەلىگدىن ئەلگە تۈرلۈك بىلىم كېلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانۇت بەردى ئۆگدۈلمىش ئايدى ئەلىگ ئەلىگدىن تەگىر ئەلكە تۆرلۈگ بىلىگ
Yanut berdi ögdülmiş aydı elig, eligdin tegir elke törlüg bilig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öğdülmiş cevap verdi ve : — Ey hükümdar, memlekete her türlü bilgi hükümdardan gelir — dedi—
🇬🇧 EN Ögdülmiş answered: 'O my King, from sovereigns wise and clear, All kinds of knowledge and of light unto the realm appear.'
#2951 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
دېدىم بەگكە خىزمەتچىلەرنىڭ يولى،
نېچۈك خىزمەت ئەتسۇن بېگىگە قۇلى.

'I have expounded to the King the duty of the thrall, And how a servant ought to serve his monarch, all in all.'

Hizmetkârların yolunu ve kulun beyine nasıl hizmet etmesi lâzım geldiğini hükümdara arzettim.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەتكارنىڭ يولىنى ۋە قۇلنىڭ بېگىگە قانداق خىزمەت قىلىشى كېرەكلىكىنى ئەلگە سۆزلەپ بەردىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەلىگكە ئۆتۈندۈم تاپۇغچى يولى نەگۈ تەگ تاپىنغۇ بەگىڭە قۇلى
Eligke ötündüm tapuğçı yolı, negü teg tapınğu begiñe kulı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmetkârların yolunu ve kulun beyine nasıl hizmet etmesi lâzım geldiğini hükümdara arzettim.
🇬🇧 EN 'I have expounded to the King the duty of the thrall, And how a servant ought to serve his monarch, all in all.'
#2952 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خىزمەتچى قۇلىنى بەگمۇ بىلگۈلۈك،
نېچۈك خەير - ئېھسان ئاڭا قىلغۇلۇق.

'Yet monarchs too must know the rights of servants at their side, And how to recompense their years of service and of pride.'

Beyler de hizmetkâr kullarına ve yıllarca hizmet edenlere nasıl ihsanda bulunmak lâzım geldiğini bilmelidirler.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلەرمۇ خىزمەتچى قۇللىرىنى بىلىشى، ئۇزاق يىل خىزمەت قىلغانلارغا ئېھسان قىلىشى لازىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يەمە بىلگۈ بەگلەر تاپۇغچى قۇلىن نەگۈ تەگ ئاچىنغۇ تاپىنسا يىلىن
Yeme bilgü begler tapuğçı kulın, negü teg açınğu tapınsa yılın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyler de hizmetkâr kullarına ve yıllarca hizmet edenlere nasıl ihsanda bulunmak lâzım geldiğini bilmelidirler.
🇬🇧 EN 'Yet monarchs too must know the rights of servants at their side, And how to recompense their years of service and of pride.'
#2953 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېچۈك بولسا خان ھەققى قۇللار ئۈزە،
يەنە قۇل ھەققى يوقمۇ بەگلەر ئۈزە.

'For if the monarch hath his rights upon the servant’s hand, Hath not the servant, too, his rights upon the king’s command?'

Kullar üzerinde beyin o kadar hakkı var da, beyler üzerinde kulların hakkı yokmudur.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلەرنىڭ قۇللاردا قانچىلىك ھەققى بولسا، قۇلنىڭ بەگلەردە ھەققى يوقمۇ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەچە بەگ ھاقى ئەرسە قۇللار ئۆزە يەمە قۇل ھاقى يوقمۇ بەگلەر ئۆزە
Neçe beg hakı erse kullar öze, yeme kul hakı yokmu begler öze
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kullar üzerinde beyin o kadar hakkı var da, beyler üzerinde kulların hakkı yokmudur.
🇬🇧 EN 'For if the monarch hath his rights upon the servant’s hand, Hath not the servant, too, his rights upon the king’s command?'
#2954 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بەگ ھەققىن ئۆتەركەن قۇل ئىشتا تۇرۇپ،
كېرەك قۇل ھەققىنى ئۆتەش ئىش كۆرۈپ.

'If servants render up their due by standing at their post, The prince must recompense their toil and satisfy their host.'

Eğer kullar beyin karşısında hizmet ile, onun hakkını yerıne getirirlerse beyin de, hizmetlerine göre, kullarının hakknı vermesi lâzımdır.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەتتە تۇرۇپ بەگنىڭ ھەققىنى ئۆتسە، بەگلەرمۇ خىزمەتىگە كۆرە قۇلنىڭ ھەققىنى بېرىشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى بەگ ھاقىن كۆرسە قۇللار تۇرۇپ كەرەك قۇل ھاقىن كۆرسە تاپغىن كۆرۈپ
Kalı beg hakın körse kullar turup, kerek kul hakın körse tapğın körüp
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer kullar beyin karşısında hizmet ile, onun hakkını yerıne getirirlerse beyin de, hizmetlerine göre, kullarının hakknı vermesi lâzımdır.
🇬🇧 EN 'If servants render up their due by standing at their post, The prince must recompense their toil and satisfy their host.'
#2955 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قىلۇر خادىم ئىشنى بۇ دۇنيانى دەپ،
ئەگەر بولمىسا ئۇ قالۇر بوش كۈچەپ.

'The servant labors day and night for worldly livelihood; If he receives it not, his toil is forced and unrewarded servitude.'

خىزمەتچى دۇنيا ئۈچۈن خىزمەت قىلىدىكەن، ئەگەر دۇنياغا ئېرىشمىسە، مەجبۇرىي ئەمگەك قىلغان بولىدۇ.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەتچى دۇنيا ئۈچۈن خىزمەت قىلىدىكەن، ئەگەر دۇنياغا ئېرىشمىسە، مەجبۇرىي ئەمگەك قىلغان بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قىلۇر خادىم ئىشنى بۇ دۇنيانى دەپ، ئەگەر بولمىسا ئۇ قالۇر بوش كۈچەپ.
قىلۇر خادىم ئىشنى بۇ دۇنيانى دەپ، / ئەگەر بولمىسا ئۇ قالۇر بوش كۈچەپ.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR خىزمەتچى دۇنيا ئۈچۈن خىزمەت قىلىدىكەن، ئەگەر دۇنياغا ئېرىشمىسە، مەجبۇرىي ئەمگەك قىلغان بولىدۇ.
🇬🇧 EN 'The servant labors day and night for worldly livelihood; If he receives it not, his toil is forced and unrewarded servitude.'
#2956 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: بۇنى سەن ماڭا ئېيت ئېچىپ،
نەدۇر خىزمەتچى ھەققى، بىر - بىر يېشىپ.

The King said: 'Set it forth to me, explain it clear and wide: What are the rights of servants, then? Divide them and decide!'

Hükümdar : — Haydi, bana açık söyle ve bir-bir anlat, hizmetkâr hakkı ne demektir — dedi.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلگى ئېيتتى: سۆزۈڭنى كەلتۈر، ماڭا ئوچۇق ئېيت، خىزمەتچىنىڭ ھەققى نېمىلەردىن ئىبارەت، بۇنى چۈشەندۈر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەلىگ ئايدى كەلدۈر ماڭا ئاي ئاچا نەگۈ ئول تاپۇغچى ھاقى ئاي سەچە
Elig aydı keldür maña ay aça, negü ol tapuğçı hakı ay seçe
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar : — Haydi, bana açık söyle ve bir-bir anlat, hizmetkâr hakkı ne demektir — dedi.
🇬🇧 EN The King said: 'Set it forth to me, explain it clear and wide: What are the rights of servants, then? Divide them and decide!'
ئاۋازلىق كىتاب
37-باب: شەربەتدار (شارابداربېشى) نىڭ سۈپەتلىرى
100%
00:00 --:--