تىزىملىك
تىل تاللاش:
38-باب 2957 – 3186-بېيىتلەر (230 بېيىت) بايان قىلغۇچى: ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)

خىزمەتكار ۋە خەلقنىڭ بەگلەر ئۈستىدىكى ھەقلىرى

Xizmetkar we Xelqning Begler Üstidiki Heqliri

خىزمەتكار ۋە خەلقنىڭ بەگلەر ئۈستىدىكى ھەقلىرى. قۇتادغۇبىلىكنىڭ 38-بابى، 2957–3186-بېيىتلەر.

🎙️ CD پىلاستىنكىسى: 043 خىزمەتچىلەرنىڭ بەگلەر زىممىسىدىكى ھەققى بايانى — 32:21
مەنبە:
#2957 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
دېدىكىم ئۆگىدۈرۈش: بۇ بەگلەر ئۈزە،
خادىم ھەققى باردۇر ئىشلەشتىن ئۈزا.

Then Ögdülmiş said, 'Upon the prince there lies A duty to his thrall ere service meets his eyes.'

Öğdülmiş dedi: — Beyler üzerinde hizmetkârın, daha hizmete başlamadan evvel, bir alacağı vardır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش ئېيتتىكى، بەگلەر زىمىسىدە خىزمەتچىنىڭ قىلغان خىزمىتىگە يارىشا ھەققى بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئۆگدۈلمىش ئايدى بۇ بەگلەر ئۆزە تاپۇغچى ھاقى بار تاپۇغدا ئوزا
Bu ögdülmiş aydı bu begler öze, tapuğçı hakı bar tapuğda oza
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öğdülmiş dedi: — Beyler üzerinde hizmetkârın, daha hizmete başlamadan evvel, bir alacağı vardır.
🇬🇧 EN Then Ögdülmiş said, 'Upon the prince there lies A duty to his thrall ere service meets his eyes.'
#2958 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەڭ ئاۋۋال يېمەك ئىچمەك بەرمەك كېرەك،
ئىشلەشكە قوراللار يەتكۈزمەك كېرەك.

'First, food and drink the master must provide, And furnish every tool that service may abide.'

Ona ilk önce yiyecek ve içecek vermek ve onun hizmet esbabını hazır: lamak lâzımdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەڭ ئاۋۋال يېمەك ئىچمىكىنى بېرىش كېرەك، خىزمەت قىلىشتا لازىملىق ئەسۋابلىرىنى ھازىرلاپ بېرىش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەڭ ئاشنۇ يەگۈ ئىچگۈ بەرگۈ كەرەك تاپىنغۇ ئىتىگلەرىن ئىتگۈ كەرەك
Eñ aşnu yegü içgü bergü kerek, tapınğu itiglerin itgü kerek
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ona ilk önce yiyecek ve içecek vermek ve onun hizmet esbabını hazır: lamak lâzımdır.
🇬🇧 EN 'First, food and drink the master must provide, And furnish every tool that service may abide.'
#2959 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ خىزمەت مۇشەققەت، قاتتىق ئىش ئېرۇر،
بۇنى بىلسە بەگ، ئىشچى غەيرەتلىنۇر.

'To render service is a harsh and wearying plight; When rulers honor this, the servant strives with might.'

Hizmet etmek zahmetli ve ağır bir iştir, beyler bunu takdir ederlerse, hizmetkâr daha çok gayret eder.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەت قىلىش مۇشەققەتلىك، ئېغىر بىر ئىشتۇر، بەگلەر بۇنى بىلسە، خىزمەتچى خىزمەتتە غەيرەت قىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاپۇغ قىلماق ئەمگەك قاتىغ ئىش بولۇر مۇنى بىلسە بەگلەر تاپۇغ تىش قىلۇر
Tapuğ kılmak emgek katığ iş bolur, munı bilse begler tapuğ tiş kılur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmet etmek zahmetli ve ağır bir iştir, beyler bunu takdir ederlerse, hizmetkâr daha çok gayret eder.
🇬🇧 EN 'To render service is a harsh and wearying plight; When rulers honor this, the servant strives with might.'
#2960 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تەنۇ جان پىدالاپ ئىشلەيدۇ خادىم،
تىلەپ بەگ سۆيۈنچىن، قىلۇر قۇللۇق ھەم.

'The serving vassal yields his flesh and living breath; Desiring royal joy, he risks the sting of death.'

Hizmet eden insan tenini ve canını feda eder, kulluk eden beyini memnun etmek ister.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەت قىلغۇچى ۋۇجۇدىنى، جېنىنى پىدا قىلىدۇ، قۇل بولغۇچى بەگنىڭ سۆيۈنچىنى تىلەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەت ئۆز جان يۇلۇغلار تاپۇغ قىلغۇچى تىلەر بەگ سەۋىنچى بۇ قۇل بولغۇچى
Et öz cân yuluğlar tapuğ kılğuçı, tiler beg sevinçi bu kul bolğuçı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmet eden insan tenini ve canını feda eder, kulluk eden beyini memnun etmek ister.
🇬🇧 EN 'The serving vassal yields his flesh and living breath; Desiring royal joy, he risks the sting of death.'
#2961 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سوغۇق ئىسسىق، ئاچ توق، ياياق ھەم يېلىڭ،
قىلىچ، پالتا، ئوق يەر، ئەي خاقان بىلىڭ.

'In searing heat, in bitter cold, in hunger, bare and low, He braves the battle-axe, the sword, the whistling bow.'

Onlar sıcakta, soğukta, aç, tok, yaya ve çıplak hâlde, kılıç, balta ve ok darbelerine mâruz kalırlar, ey hükümdar, bunu bil.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىسسىق سوغۇق، ئاچ توق، ياياق ھەم يېلىڭ ھالدا قىلىچ، پالتا ۋە ئوق يەيدۇ، ئەي ئەلىگ، بۇنى بىل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇سىگ تۇملىغ ئاچ توق ياداغ ھەم يالىڭ قىلىچ بالدۇ ئوق يەر ئاي ئەلىگ بىلىڭ
İsig tumlığ aç tok yadağ hem yalıñ, kılıç baldu ok yer ay elig biliñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Onlar sıcakta, soğukta, aç, tok, yaya ve çıplak hâlde, kılıç, balta ve ok darbelerine mâruz kalırlar, ey hükümdar, bunu bil.
🇬🇧 EN 'In searing heat, in bitter cold, in hunger, bare and low, He braves the battle-axe, the sword, the whistling bow.'
#2962 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
گاھ ئالغا، ئارقىغا، گاھ ئوڭغا، سولغا،
يۈرەر دە، يەتكۈزەر بەگنى ھۇزۇرغا.

'To right, to left, behind, before, he runs at thy behest; Enduring grievous toil to grant his monarch rest.'

Onlar öne, arkaya, sağa ve sola giderler, oralarda beylerini huzura kavuşturmak için, zahmet çekerler.

نەسرىي يەشمىسى:
ئالدىغا، ئارقىغا، ئوڭ سولغا بارىدۇ، ئۆزى مۇشەققەت چېكىپ بەگنى راھەتكە يەتكۈزىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كەدىن ئۆڭدۈن ئوڭ سول بولۇر بۇ تۇرۇپ بەگىن ئىنچكە تەگرۈر بۇ ئەمگەك كۆرۈپ
Kedin öñdün oñ sol bolur bu turup, begin inçke tegrür bu emgek körüp
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Onlar öne, arkaya, sağa ve sola giderler, oralarda beylerini huzura kavuşturmak için, zahmet çekerler.
🇬🇧 EN 'To right, to left, behind, before, he runs at thy behest; Enduring grievous toil to grant his monarch rest.'
#2963 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يېغىغا قارشى سەپتە بىر قورال بولار،
تىلەپ بەگ ھاياتىن، ئۆلۈمگە ماڭار.

'Against the raging foe he stands a shield of living breath; He craves long life for thee, and courts his own grim death.'

Onlar düşmana karşı ön safta bir silâh vazifesi görürler, beyin yaşaması için kendilerini ölüme atarlar.

نەسرىي يەشمىسى:
ھەممىدىن ئاۋۋال دۈشمەنگە قارشى قورال بولىدۇ، بېگىگە ھاياتلىقنى، ئۆزىگە ئۆلۈمنى تىلەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ياغىقا بۇ ئۆڭدۈن بولۇر بەك تولۇم تىرىگلىك تىلەر بەگكە ئۆزكە ئۆلۈم
Yağıka bu öñdün bolur bek tolum, tiriglik tiler begke özke ölüm
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Onlar düşmana karşı ön safta bir silâh vazifesi görürler, beyin yaşaması için kendilerini ölüme atarlar.
🇬🇧 EN 'Against the raging foe he stands a shield of living breath; He craves long life for thee, and courts his own grim death.'
#2964 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
شۇ خىلدا بەگلەرنىڭ سۆيۈنچىن تىلەپ،
ئۆزىن ئەمگىتۈر كۈننى تۈنگە ئۇلاپ.

'Thus, yearning for his master’s joy and high delight, He wears himself away, linking the day to night.'

Bu şekilde beyinin huzurunu diler ve geceyi gündüze katarak, zahmet çekerler.

نەسرىي يەشمىسى:
مانا شۇ خىلدا بېگىنىڭ شادلىقىنى تىلەپ، تۈنى كۈنگە ئۇلاپ ئۆزى جاپا مۇشەققەت چېكىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ياڭلىغ بەگىنىڭ سەۋىنچىن تىلەپ ئۆزىن ئەمگەتۈر تۈننى كۈنكە ئۇلاپ
Bu yañlığ beginiñ sevinçin tilep, özin emgetür tünni künke ulap
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu şekilde beyinin huzurunu diler ve geceyi gündüze katarak, zahmet çekerler.
🇬🇧 EN 'Thus, yearning for his master’s joy and high delight, He wears himself away, linking the day to night.'
#2965 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
شۇ خىزمەت ئۈچۈن بەگ ھەققىن بەرگۈلۈك،
بولۇپ مېھرىبان ھەم ئوبدان كۆرگۈلۈك.

'For all such service rendered, the prince must pay his due, And treat him with affection, compassionate and true.'

Bu hizmetleri için bey onların hakkını ödemeli, onlara şefkatle muamele etmelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ خىزمەتلىرى ئۈچۈن بەگ ھەققىنى تۆلىشى كېرەك، مېھرىبانلىق بىلەن ئۇنىڭغا ياخشى مۇئامىلە قىلىشى كېرەك. .2966. خەلق ئىچىدىن تاللانغان ۋە كىشىلەرنىڭ چىنى بولغان ئۈچ ئوردۇ خانى نېمە دەيدۇ، ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ تاپغى ئۈچۈن بەگ ئۆتەگۈ ھاقىن ئانى ئەدگۈ تۇتغۇ باغىرساقلىقىن
Bu tapğı üçün beg ötegü hakın, anı edgü tutğu bağırsaklıkın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu hizmetleri için bey onların hakkını ödemeli, onlara şefkatle muamele etmelidir.
🇬🇧 EN 'For all such service rendered, the prince must pay his due, And treat him with affection, compassionate and true.'
#2966 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەيدۇ، ئاڭلا، ئۈچ ئوردۇ خانى،
ئەل ئىچرە تاللانغان، كىشىلەر چىتى.

'Hear what the Khan of the Three Camps, the noble and sincere, Pronounced among the folk in wisdom ringing clear:'

Halk arasında seçkin ve insanların doğrusu olan Üç-Ordu hanı ne der, dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ خىزمەتلىرى ئۈچۈن بەگ ھەققىنى تۆلىشى كېرەك، مېھرىبانلىق بىلەن ئۇنىڭغا ياخشى مۇئامىلە قىلىشى كېرەك. .2966. خەلق ئىچىدىن تاللانغان ۋە كىشىلەرنىڭ چىنى بولغان ئۈچ ئوردۇ خانى نېمە دەيدۇ، ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل ئۇچ ئوردۇ ھانى بودۇندا تالۇسى كىشىدە چىنى
Negü ter eşitgil uç ordu hanı, bodunda talusı kişide çını
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Halk arasında seçkin ve insanların doğrusu olan Üç-Ordu hanı ne der, dinle.
🇬🇧 EN 'Hear what the Khan of the Three Camps, the noble and sincere, Pronounced among the folk in wisdom ringing clear:'
#2967 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەي ئەلنىڭ ئۇلۇغى، ئەي بەگ، دىققەت ئەت،
ياخشى كۆر خىزمەتچى قۇلۇڭنى يۈكسەلت.

''O thou who rulest great above the mortal crowd, Advance thy serving men and make them glad and proud!''

Ey halkın büyüğü ve bey olan kimse, hizmetkâr kullarına iyi muamele et ve onları yükselt.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي خەلقنىڭ ئۇلۇغى بولغان بەگ، خىزمەتكار، قۇللىرىڭنى ئۆستۈر، ياخشى مۇئامىلە قىل!
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئايا بەگ بولۇغلى بودۇنقا ئۇلۇغ بەدۈت ئەدگۈ تۇتغىل تاپۇغچى قۇلۇغ
Ayâ beg boluğlı bodunka uluğ, bedüt edgü tutğıl tapuğçı kuluğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey halkın büyüğü ve bey olan kimse, hizmetkâr kullarına iyi muamele et ve onları yükselt.
🇬🇧 EN ''O thou who rulest great above the mortal crowd, Advance thy serving men and make them glad and proud!''
#2968 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خادىملار بىلەن بەگ قولى ئۇزىرار،
خادىملار بىلەن خان ئەل - يۇرتنى تۈزەر.

''Through faithful servants doth the sovereign’s reach expand; Through faithful vassals doth he rule and tame the land.''

Beyler hâkimiyetlerini hizmetkârlar vâsıtası ile elde ederler, hükümdar hizmetkârlar ile memleketini düzene koyar.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەتكارلىرى ئارقىلىق بەگنىڭ قولى ئۇزۇن بولىدۇ، خىزمەتكارلىرى بىلەن قۇدرەتلىك بولۇپ ، ئېلىنى تۈزەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاپۇغچى بىلە بەگلەر ئەلگى ئۇزار تاپۇغچى بىلە ئەركلىگ ئەل كەند تۈزەر
Tapuğçı bile begler elgi uzar, tapuğçı bile erklig el kend tüzer
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyler hâkimiyetlerini hizmetkârlar vâsıtası ile elde ederler, hükümdar hizmetkârlar ile memleketini düzene koyar.
🇬🇧 EN ''Through faithful servants doth the sovereign’s reach expand; Through faithful vassals doth he rule and tame the land.''
#2969 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇلۇغ بولسا قانچە بەگ ئەسلى ھەم زور،
خىزمەتچى بىلەن بەگ ئېتى زورىيۈر.

''Though exalted be his lineage, though mighty be his fame, 'Tis through his servants that a prince exalts his glorious name.''

Beyin aslı ne kadar ulu ve kendisi ne kadar büyük olursa-olsun, onun adı hizmetkârları ile yükselir.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگ قانچىكى بۈيۈك، ئەسلى ئۇلۇغ بولغان بولسا، ئۇنىڭ نامى پەقەت خىزمەتكارلىرى بىلەنلا بۈيۈك بولغان.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەچە بەگ ئۇلۇغ بولسا ئاسلى بەدۈك تاپۇغچى بىلە بولدى ئاتى بەدۈك
Neçe beg uluğ bolsa aslı bedük, tapuğçı bile boldı atı bedük
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyin aslı ne kadar ulu ve kendisi ne kadar büyük olursa-olsun, onun adı hizmetkârları ile yükselir.
🇬🇧 EN ''Though exalted be his lineage, though mighty be his fame, 'Tis through his servants that a prince exalts his glorious name.''
#2970 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەي ئەلىگ، كىشىلىك مۇرۇۋۇت ئېرۇر،
مۇرۇۋۇت كىشىگە تەرىقەت ئېرۇر.

'True human worth, O King, is generous chivalry; And chivalry to man is sacred piety.'

Ey hükümdar, insanlık— mürüvvettir, mürüvvet— insan için, bir tarikattır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي ئەلگ، كىشىلىك مۇرۇۋەت قىلىش دېمەكتۇر ، مۇرۇۋەت كىشى ئۈچۈن تەرىقەتتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاي ئەلىگ كىشىلىك مۈرۈۋۋەت بولۇر مۈرۈۋۋەت كىشىكە تارىقات بولۇر
Ay elig kişilik mürüvvet bolur, mürüvvet kişike tarikat bolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey hükümdar, insanlık— mürüvvettir, mürüvvet— insan için, bir tarikattır.
🇬🇧 EN 'True human worth, O King, is generous chivalry; And chivalry to man is sacred piety.'
#2971 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
مۇرۇۋۇت، تەرىقەت شۇدۇر، شۈبھىسىز،
كىشى ئەمگىكىن بىلسە، قىلسا ئەزىز.

'True chivalry and piety are plainly understood: To recognize men's toil and share with them the good.'

Mürüvvet ve tarikat, hiç şüphesiz, insanın emeğini takdir ile hakkını vermektir.

نەسرىي يەشمىسى:
مۇرۇۋەت تەرىقەت، روشەنكى، كىشىنىڭ ئەمگىكىنى بىلىش، ئۇلۇش بېرىش دېمەكتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۈرۈۋۋەت تارىقات بۇ ئول بەلگۈلۈگ كىشى ئەمگەكى بىلسە قىلسا ئۈلۈگ
Mürüvvet tarikat bu ol belgülüg, kişi emgeki bilse kılsa ülüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Mürüvvet ve tarikat, hiç şüphesiz, insanın emeğini takdir ile hakkını vermektir.
🇬🇧 EN 'True chivalry and piety are plainly understood: To recognize men's toil and share with them the good.'
#2972 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خىزمەتچى ئىشىكتە ئۈمىدتە تۇرار،
ئۈمىد بەرمىسە بەگ، مۇرۇۋۇت كېتەر.

'The servant stands in hope before the palace gate; If princes dash that hope, nobility turns to hate.'

Hizmetkâr kapıda ümit ile hizmet eder, bey onun umduğunu vermezse, mürüvvet gider.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەتكار بوسۇغىدا ئۈمىد بىلەن تۇرىدۇ، بەگ ئۇنىڭغا ئۈمىد بېغىشلىمىسا مۇرۇۋەتتى يوقايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاپۇغچى قاپۇغدا ئۇمىنچقا تۇرۇر ئۇمىنچ بەرمەسە بەگ مۈرۈۋۋەت بارۇر
Tapuğçı kapuğda umınçka turur, umınç bermese beg mürüvvet barur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmetkâr kapıda ümit ile hizmet eder, bey onun umduğunu vermezse, mürüvvet gider.
🇬🇧 EN 'The servant stands in hope before the palace gate; If princes dash that hope, nobility turns to hate.'
#2973 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆرۈپ تۇرسا بۇ بەگ خىزمەتچى نېچە،
ياراملىقى قانچە، يارامسىز نېچە.

'Let sovereigns observe each servant day by day: How many render aid, and which bring no display.'

Beyler hizmetkârın nasıl olduğuna ve işe yarayıp-yaramadığma her vakit dikkat etmelidirler.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەتچى قانچە ئىكەنلىكىنى بەگ كۆزىتىپ بېرىشى، نەپ بېرىدىغىنى قانچە، بەرمەيدىغىنى قانچە بىلىشى كېرەك
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆرۈ بارغۇ بەگلەر تاپۇغچى نەچە تۇسۇلۇر نەچە ئول تۇسۇلماز نەچە
Körü barğu begler tapuğçı neçe, tusulur neçe ol tusulmaz neçe
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyler hizmetkârın nasıl olduğuna ve işe yarayıp-yaramadığma her vakit dikkat etmelidirler.
🇬🇧 EN 'Let sovereigns observe each servant day by day: How many render aid, and which bring no display.'
#2974 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ياراملىقلىقىچە ئېھسانلار كېرەك،
بېجىرگەن ئىشقا تەڭ ھەق بەرمەك كېرەك.

'In measure as he aids, let royal gifts descend; According to his toil, his righteous due extend.'

işe yaradığı nisbette ona ihsanda bulunmak ve hizmeti nisbetinde onun hakkını ödemek lâzımdır.

نەسرىي يەشمىسى:
نەپ بېرىشىگە قاراپ ئېھسان قىلىشى، خىزمىتىگە قاراپ ھەققىنى تۆلىشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۇسۇلۇر تەڭىنچە ئاچىڭۇ كەرەك تاپىنمىش تەڭى ھاق تەگۈرگۈ كەرەك
Tusulur teñinçe açıñu kerek, tapınmış teñi hak tegürgü kerek
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR işe yaradığı nisbette ona ihsanda bulunmak ve hizmeti nisbetinde onun hakkını ödemek lâzımdır.
🇬🇧 EN 'In measure as he aids, let royal gifts descend; According to his toil, his righteous due extend.'
#2975 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەي بەگ، پەس ئەمەستۇر كىشى يىلقىدىن،
ئېتىلسە قىياس، ئىش تاپۇر ئۆلچىمىن.

'For man is not beneath the beast, O Sovereign Lord! When this is weighed aright, true justice is restored.'

Ey hükümdar, insan hayvandan daha aşağı bir mahlûk değildir, bunu kıyâs tutarsan, iş ölçüsüne göre olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي بەگ، كىشى ھايۋاندىن تۆۋەن ئەمەس، بۇنىڭ بەرقىغە يەتسە، ھەر ئىش ئۆز ئۆلچىمىدە بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى يىلقىدا ئىنغا ئەرمەز ئاي بەگ مۇنى تەڭلەسە ئىش بولۇر ئۈلگۈ تەگ
Kişi yılkıda ınğa ermez ay beg, munı teñlese iş bolur ülgü teg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey hükümdar, insan hayvandan daha aşağı bir mahlûk değildir, bunu kıyâs tutarsan, iş ölçüsüne göre olur.
🇬🇧 EN 'For man is not beneath the beast, O Sovereign Lord! When this is weighed aright, true justice is restored.'
#2976 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى ئەۋۋەلا تويغۇزار يىلقىنى،
ئۇنىڭدىن كېيىن ئۇ كۈتەر پايدىنى.

'A man feeds first his horse before he takes the road; And only after, draws its strength to bear the load.'

insan önce hayvanın karnını doyurur, sonra bu insan ondan istifâde eder.

نەسرىي يەشمىسى:
ئادەم ئالدى بىلەن ھايۋاننىڭ قورسىقىنى تويدۇرىدۇ، ئانىنى ئۇنىڭ كۈچى دىن پايدىلىنىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بوغۇز تودرۇر ئاشنۇ كىشى يىلقىنىڭ باسا ئاسغى كۆترۈر بۇ يالڭۇق ئانىڭ
Boğuz todrur aşnu kişi yılkınıñ, basa asğı kötrür bu yalñuk anıñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insan önce hayvanın karnını doyurur, sonra bu insan ondan istifâde eder.
🇬🇧 EN 'A man feeds first his horse before he takes the road; And only after, draws its strength to bear the load.'
#2977 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بەگ ئېھسان قىلسا، ئېيتسا ياخشى سۆزىن،
پىدا ئەيلەر بەگكە خىزمەتچى ئۆزىن.

'When rulers grant reward and speak with kindly grace, The servant gladly yields his life to their embrace.'

Beyler ihsanda bulunur ve iyi sözle onu takdir ederlerse, hizmetkâr beyine kendisini feda eder.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلەر ئېھسان بەرسە ۋە شېرىن سۆزلىسە، خىزمەتكار ئۆز بېگىگە ۋۇجۇدىنى پىدا قىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاچىغ بەرسە بەگلەر تىلىن ئەدگۈ سۆز تاپۇغچى يۇلۇغلار بەگىڭە ئەت ئۆز
Açığ berse begler tilin edgü söz, tapuğçı yuluğlar begiñe et öz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyler ihsanda bulunur ve iyi sözle onu takdir ederlerse, hizmetkâr beyine kendisini feda eder.
🇬🇧 EN 'When rulers grant reward and speak with kindly grace, The servant gladly yields his life to their embrace.'
#2978 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سۆيۈپ خادىم ئۈنى، جاندىن ياغلىنۇر،
تىلەپ بەگ سۆيۈنچىن ئۆزى ئەمگىنۇر.

'His heart warms toward his lord, devotion lights his soul; He bears all weary toil to make his master whole.'

Hizmetkâr böylece onu sever, ona candan bağlanır, beyinin huzûrunu temin için, kendisi zahmet çeker.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەتكار بەگكە مېھىر قويىدۇ، سادىق بولىدۇ، بەگنىڭ شادلىقى ئۈچۈن ئۆزى جاپا مۇشەققەت چېكىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇سىنۈر تاپۇغچى باغىرساق بولۇر ئۆزىن ئەمگەتۈر بەگ سەۋىنچىن قولۇر
İsinür tapuğçı bağırsak bolur, özin emgetür beg sevinçin kolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmetkâr böylece onu sever, ona candan bağlanır, beyinin huzûrunu temin için, kendisi zahmet çeker.
🇬🇧 EN 'His heart warms toward his lord, devotion lights his soul; He bears all weary toil to make his master whole.'
#2979 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىر ئالىم بۇ ھەقتە ئېيتمىش بىر سۆزىن،
بىلىم بىرلە ئىنسان ئۇزارتۇر قولىن.

'To match this truth a proverb by the sage was framed: By knowledge over all the earth is man acclaimed:'

Zeki bir insan buna benzer bir söz söylemiştir, insan bilgi ile etrafına hâkim olur.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنىڭغا تەقلىد قىلىپ بىر زېرەك مۇنداق دېگەن، ئىنسان بىلىمى بىلەن ھەممىگە قول ئۇزىتالايدۇ:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەتۈ سۆزلەمىش سۆز تەتىگ بىلىگ بىرلە يالڭۇق ئۇزاتۇر ئەلىگ
Muñar meñzetü sözlemiş söz tetig, bilig birle yalñuk uzatur elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Zeki bir insan buna benzer bir söz söylemiştir, insan bilgi ile etrafına hâkim olur.
🇬🇧 EN 'To match this truth a proverb by the sage was framed: By knowledge over all the earth is man acclaimed:'
#2980 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى ياخشىلىققا شېرىن جان بېرۇر،
بىر ياخشى ئۈچۈن ئون ياخشىلىق قىلۇر.

''Unto a noble deed, man yields his sweet life whole; For one good deed returned, ten acts enrich the soul.''

insan, iyiliğe karşılık, aziz canını verir, bir iyiliğe karşı on iyilik yapar.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشى ياخشىلىق ئۈچۈن سۆيۈملۈك جېنىنى بېرىدۇ، بىر ياخشىلىققا جاۋابەن ئون ياخشىلىق قىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى ئەدگۈلۈككە سەۋۈگ جان بەرۈر بىر ئەدگۈ يانۇتى ئون ئەدگۈ قىلۇر
Kişi edgülükke sevüg cân berür, bir edgü yanutı on edgü kılur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insan, iyiliğe karşılık, aziz canını verir, bir iyiliğe karşı on iyilik yapar.
🇬🇧 EN ''Unto a noble deed, man yields his sweet life whole; For one good deed returned, ten acts enrich the soul.''
#2981 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى پايدا تاپسا، ئۆزىن قۇل قىلۇر،
بولۇپ قۇل ئۆزگىچۈن زەخمەتلەر چېكۇر.

''Where benefit appears, man makes himself a thrall; He binds himself in toil and answers to the call.''

Menfaati olursa, insan kendisini kul yapar, başkasının kölesi olur ve zahmete katlanır

نەسرىي يەشمىسى:
پايدا بولسا، ئىنسان ئۆزىنى قۇل قىلىدۇ، ئۇنىڭغا قۇل بولۇپ، ئۆزى مۇشەققەت چېكىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاسىغ بولسا يالڭۇق ئۆزىن قۇل قىلۇر ئاڭار قۇل بولۇر ئۆزكە ئەمگەك ئۇرۇر
Asığ bolsa yalñuk özin kul kılur, añar kul bolur özke emgek urur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Menfaati olursa, insan kendisini kul yapar, başkasının kölesi olur ve zahmete katlanır
🇬🇧 EN ''Where benefit appears, man makes himself a thrall; He binds himself in toil and answers to the call.''
#2982 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
شۇڭا، ئىشقا كۆرە ئېھسان قىلغۇلۇق،
يېلىڭغا كىيىم، ئاچى تويغۇزغۇلۇق.

'Reward him for his toil with bounty rich and sweet; Clothe him if he be bare, and feed him when in need.'

Ona, hizmetine göre, bol ihsanlarda bulunmalı, çıplak ise, giydirmeli, aç ise, doyurmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەتكە قاراپ ياخشى ئېھسان بېرىش كېرەك، يالاڭ يوپۇننى كىيىندۈرۈش، ئاچنى تويغۇزۇش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاپۇغقا كۆرۈ بەرگۈ ئەدگۈ ئاچىغ يالىڭنى بۈتۈرگۈ تودۇرغۇ ئاچىغ
Tapuğka körü bergü edgü açığ, yalıñnı bütürgü todurğu açığ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ona, hizmetine göre, bol ihsanlarda bulunmalı, çıplak ise, giydirmeli, aç ise, doyurmalıdır.
🇬🇧 EN 'Reward him for his toil with bounty rich and sweet; Clothe him if he be bare, and feed him when in need.'
#2983 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېچۈك بەگ بولۇر ئۇ، ئەي ئەلىگ قۇتى،
قولىدىن كەتمىسە گادايلىق ئېتى.

'How can he be a king, O Fortune of the Land, Who lifts not poverty from servants near at hand?'

Ey devletli hükümdar, eğer kuldan fakir adını kaldıramazsa, o nasıl bir bey olur?

نەسرىي يەشمىسى:
بەگ ئەگەر قۇلنىڭ كەمبەغەللىك نامىنى ئېلىپ تاشلىيالمىسا، ئۇ قانداق بەگ بولىدۇ، دۆلەتمەن ئەلىگ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ بەگ بولۇر ئول ئاي ئەلىگ قۇتى كىتەرمەسە قۇلدىن چىغايلىق ئاتى
Negü beg bolur ol ay elig kutı, kitermese kuldın çığaylık atı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey devletli hükümdar, eğer kuldan fakir adını kaldıramazsa, o nasıl bir bey olur?
🇬🇧 EN 'How can he be a king, O Fortune of the Land, Who lifts not poverty from servants near at hand?'
#2984 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نە دەيدۇ، ئىشىتكىن قېرىلار سۆزى،
قېرىلار سۆزىدۇر يىگىتلەر كۆزى.

'Hear what the elder said, whose hair is white with snow; The words of aged men are eyes for youth below:'

İhtiyarlar ne derler, dinle, onların sözü gençlerin gözüdür.

نەسرىي يەشمىسى:
قېرى مويسىپت نېمە دەيدۇ، ئاڭلا، قېرىلارنىڭ سۆزى يىگىتلەرگە كۆزدۈر:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل ئاۋۇچغا سۆزى ئاۋۇچغا سۆزى ئول يەگىتلەر كۆزى
Negü ter eşitgil avuçğa sözi, avuçğa sözi ol yegitler közi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İhtiyarlar ne derler, dinle, onların sözü gençlerin gözüdür.
🇬🇧 EN 'Hear what the elder said, whose hair is white with snow; The words of aged men are eyes for youth below:'
#2985 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىگە قىلسا گەر، ئەجرىنى كىشى،
جاۋابەن كىشىلىك قىلماقتۇر ئىشى.

''When any man hath spent his labor for thy sake, Requite him with the grace of human kindness’ wake.''

Bir kimsenin bir insan parçasına emeği geçerse, o buna karşılık ona insanlık yapar.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشى بىرەر كىشى ئۈچۈن ئەمگەك قىلسا، ئۇنىڭ ئورنىغا كىشىلىك بىلەن جاۋاب ياندۇر،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى ئەمگەك ئىدسا كىشى يۇرنىڭا يانۇتى كىشىلىك قىلۇر ئورنىڭا
Kişi emgek ıdsa kişi yurnıña, yanutı kişilik kılur ornıña
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bir kimsenin bir insan parçasına emeği geçerse, o buna karşılık ona insanlık yapar.
🇬🇧 EN ''When any man hath spent his labor for thy sake, Requite him with the grace of human kindness’ wake.''
#2986 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى ئەمگىكىنى بىلمىگۈچى كىشى،
دېيىلمەس كىشى، ئۇ يىلقا ئوخشىشى.

''He who appreciates not another's sweat and strife, Deserves not human name—he lives a beast's dull life!''

însan emeğini takdir etmeyen kimseye insan dememelidir, o hayvana benzer.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشىنىڭ ئەمگىكىنى بىلمەيدىغان كىشىنى كىشى دەپ ھېسابلىما، ئۇ ھايۋانغا باراۋەردۈر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى ئەمگەكى بىلمەگۈچى كىشى كىشى تەپ ئاتاماغۇ يىلقى تۇشى
Kişi emgeki bilmegüçi kişi, kişi tep atamağu yılkı tuşı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR însan emeğini takdir etmeyen kimseye insan dememelidir, o hayvana benzer.
🇬🇧 EN ''He who appreciates not another's sweat and strife, Deserves not human name—he lives a beast's dull life!''
#2987 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىككى خىل ئېرۇر بۇ خىزمەت قىلغۇچى،
بىرى قۇل، بىرى ھۆر، ئۈمىد كۈتكۈچى.

'Two kinds of men are they who serve the royal crown: The freeborn one, and he whom bondage holdeth down.'

Hizmette bulunan kimseler iki türlü olur, biri — hür, biri — kul.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەت قىلغۇچى ئىككى تۈرلۈك بولىدۇ: بىرى ئەركىن كىشى، يەنە بىرى ئۈمىد كۈتكۈچى قۇلدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇كى تۆرلۈگ ئول بۇ تاپۇغ قىلغۇچى بىرى بوش بىرى قۇل ئۇمىنچ تۇتغۇچى
İki törlüg ol bu tapuğ kılğuçı, biri boş biri kul umınç tutğuçı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmette bulunan kimseler iki türlü olur, biri — hür, biri — kul.
🇬🇧 EN 'Two kinds of men are they who serve the royal crown: The freeborn one, and he whom bondage holdeth down.'
#2988 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ قۇل ئۆزى ئەركسىز خىزمەتچىدۇر، گەر،
ئۇ خىزمەت قىلمىسا بەگدىن تاياق يەر.

'The bondslave serves without his will, by forced command; If he perform it not, the lash falls from the hand.'

Kul kendi ihtiyarı dışında hizmet eder, işi görmezse, beyden dayak yer.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ قۇل ئۆزى ئەركىنىز خىزمەتكاردۇر، خىزمەت قىلمىسا بەگدىن قامچا يەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ قۇل كەندۈ ئەركسىز تاپۇغچى بولۇر تاپۇغ قىلماسا بەگدە بەرگە بۇلۇر
Bu kul kendü erksiz tapuğçı bolur, tapuğ kılmasa begde berge bulur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kul kendi ihtiyarı dışında hizmet eder, işi görmezse, beyden dayak yer.
🇬🇧 EN 'The bondslave serves without his will, by forced command; If he perform it not, the lash falls from the hand.'
#2989 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ھۆر خادىم ئىشلەيدۇ ئۆزىن قۇل قىلىپ،
قەدىرلەش كېرەك ئۈنى ئەجرىن بىلىپ.

'Behold the freeborn man: he makes himself a thrall; Reward his willing toil, acknowledging his all!'

Hür insana bak, o kendisini kul edip, hizmet eder, onun hizmetini takdir etmek ve emeğini karşılamak lâzımdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەركىن ئادەمگە قارا، ئۆزىنى قۇل قىلىپ خىزمەت قىلىدۇ، ئۇنىڭ خىزمىتىنى كۆرۈپ، ئەمگىكىنى تەقدىرلەش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بوشۇغ كۆر بۇ تاپنۇر ئۆزىن قۇل قىلىپ مۇنىڭ ئەمگەكىن يۇلغۇ تاپغىن بىلىپ
Boşuğ kör bu tapnur özin kul kılıp, munıñ emgekin yulğu tapğın bilip
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hür insana bak, o kendisini kul edip, hizmet eder, onun hizmetini takdir etmek ve emeğini karşılamak lâzımdır.
🇬🇧 EN 'Behold the freeborn man: he makes himself a thrall; Reward his willing toil, acknowledging his all!'
#2990 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئازاد - ھۆر كىشىلەر ياخشىلىق قۇلى،
بۇلارغا ئېچىپ بەر ياخشىلىق يولى.

'Free and noble souls are slaves to kindness true; Keep ever open wide the path of grace for who?'

Hür ve serbest insanlar hep iyiliğin kuludurlar, bunlara her vakit iyilik yolunu açık bulundurmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەركىن ئازاد كىشىلەرنىڭ ھەممىسى ياخشىلىقنىڭ قۇلدۇر، بۇلارغا ياخشىلىق يوللىرىنى ئېچىپ بېرىش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بوش ئازاد كىشى بارچا ئەدگۈ قۇلى بۇلارقا ئاچا بەرگۈ ئەدگۈ يولى
Boş âzâd kişi barça edgü kulı, bularka aça bergü edgü yolı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hür ve serbest insanlar hep iyiliğin kuludurlar, bunlara her vakit iyilik yolunu açık bulundurmalıdır.
🇬🇧 EN 'Free and noble souls are slaves to kindness true; Keep ever open wide the path of grace for who?'
#2991 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئازاد - ھۆر كىشىنى قىلما قۇلغا تەڭ،
ئازادنى ئازاد، قۇلنى قۇل تۈت ئۆزۈڭ.

'Confound not freeborn men with those of slave degree; Treat free men as their worth, and rule bondsmen as should be.'

Hür insanı kul ile bir tutmak olmaz, hür insana hür muamelesi yap, kulu da kul gibi kullan.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەركىن ئادەم بىلەن قۇلنى تەڭ قويۇشقا بولمايدۇ، ئەركىن ئادەمنى ئەركىنلىكىچە، قۇلنى قۇلچە تۇتۇش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بوشۇغ قۇل بىلە تۇتسا بولماز بۇ تۈز بوشۇغ بوش تەڭى تۇت قۇلۇغ قۇلچا ئۈز
Boşuğ kul bile tutsa bolmaz bu tüz, boşuğ boş teñi tut kuluğ kulça üz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hür insanı kul ile bir tutmak olmaz, hür insana hür muamelesi yap, kulu da kul gibi kullan.
🇬🇧 EN 'Confound not freeborn men with those of slave degree; Treat free men as their worth, and rule bondsmen as should be.'
#2992 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يۈ بەگلەر ئىشىكى راھەت قاپقىسى،
راھەت ئىشىكىن تاپماق ئۆزۈڭ پايدىسى.

'The threshold of the prince is gate of ease and peace; To guard that royal gate makes one's own gain increase.'

Beylerin kapısı huzur kapısıdır, huzur kapısına kapılanmak, kendi menfaati icâbıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلەرنىڭ ئىشىكى راھەت ئىشىكىدۇر، راھەت ئىشىكىگە ئىگە بولۇش ئۆزۈڭنىڭ پايدىسىدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ بەگلەر قاپۇغى ئەرەج قاپغى ئول ئەرەج قاپغى تۇتماق ئۆزۈڭ ئاسغى ئول
Bu begler kapuğı erej kapğı ol, erej kapğı tutmak özüñ asğı ol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beylerin kapısı huzur kapısıdır, huzur kapısına kapılanmak, kendi menfaati icâbıdır.
🇬🇧 EN 'The threshold of the prince is gate of ease and peace; To guard that royal gate makes one's own gain increase.'
#2993 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خىزمەتچى باي ئولسا، بېگى نام تاپۇر،
بۇ نامى دۇئا بىرلە مەڭگۈ قالۇر.

'When servants prosper well, the ruler's fame flies high; And by their grateful prayers, his name shall never die.'

Hizmetkâr zenginleşirse, bey nâm kazanır ve bu nâmı duâ ile ebedî kalır.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەتچى بېيىسا، بەگ نامى چىقىدۇ، بۇ نامى دۇئا بىلەن مەڭگۈ ساقلىنىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاپۇغچى بايۇسا بەگ ئاتى بولۇر بۇ ئاتى دۇا بىرلە مەڭۈ قالۇر
Tapuğçı bayusa beg atı bolur, bu atı duâ birle meñü kalur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmetkâr zenginleşirse, bey nâm kazanır ve bu nâmı duâ ile ebedî kalır.
🇬🇧 EN 'When servants prosper well, the ruler's fame flies high; And by their grateful prayers, his name shall never die.'
#2994 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بەگ بىرلە خىزمەتچى مىسالى ھامان،
ساتۇرچى - ئالۇرچى كەبىدۇر، ئەي خان.

'O King, the bond between the servant and his lord Is like a merchant's trade where benefits accord.'

Ey hükümdar, hizmetkâr ile bey arasındaki münâsebet, gerçekten, tam bir alıcı-satıcı münasebeti gibidir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي ئەلىگ، خىزمەتچى بىلەن بەگ مىسالى بەئەينى ساتقۇچى بىلەن ئالغۇچىغا ئوخشايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاي ئەلىگ تاپۇغچى بىلە بەگ مەسەل ساتىغچى ئوسۇغلۇغ بولۇر چىن تۈكەل
Ay elig tapuğçı bile beg mesel, satığçı osuğluğ bolur çın tükel
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey hükümdar, hizmetkâr ile bey arasındaki münâsebet, gerçekten, tam bir alıcı-satıcı münasebeti gibidir.
🇬🇧 EN 'O King, the bond between the servant and his lord Is like a merchant's trade where benefits accord.'
#2995 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ساتۇرچى بېرۇر مال دەسمايە قىلىپ،
يۈرۈتۈر ئەلدىن - ئەل ئالۇرچى كېلىپ.

'The merchant furnishes the capital and gold; The buyer trades abroad and turns it manifold.'

Satıcı mal verir ve bu ona sermâye olur, alıcı da bunu alır ve bunu memleketten-memlekete dolaştırır.

نەسرىي يەشمىسى:
ساتقۇچى مال بېرىدۇ، ئۇ سەرمايە بولىدۇ، ئالغۇچى ئۇنى ئېلىپ ئەل ئىچىدە ئايلاندۇرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ساتىغچى بەرۈر نەڭ ئاڭار مۈن سانى ئالىغلى ئالىر ئەلدە ئەۋرەر ئانى
Satığçı berür neñ añar mün sanı, alığlı alır elde evrer anı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Satıcı mal verir ve bu ona sermâye olur, alıcı da bunu alır ve bunu memleketten-memlekete dolaştırır.
🇬🇧 EN 'The merchant furnishes the capital and gold; The buyer trades abroad and turns it manifold.'
#2996 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يىل، ئاي، كۈن ئۆتكەندە پايدا توپلىنۇر،
يەنە يۈز كۆرۈشۈپ پايدا بۆلۈشۈر.

'As years and months roll by, the accrued gains expand; They meet face unto face, each taking share in hand.'

Yıl, ay ve günler geçince, kâr birikir, tekrar karşılaşırlar ve her biri kendi kârını alır.

نەسرىي يەشمىسى:
يىل، ئاي، كۈنلەر ئۆتۈشى بىلەن پايدا توپلىنىدۇ، يۈزمۇيۈز تەقسىملەپ، ئۆز پايدىسىنى ئالىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يىل ئاي كۈن تۈكەسە ئاسىغ يومدارۇر يۈز ئۇترۇ ئۇلاشۇر ئۆز ئاسغى ئالۇر
Yıl ay kün tükese asığ yomdarur, yüz utru ulaşur öz asğı alur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yıl, ay ve günler geçince, kâr birikir, tekrar karşılaşırlar ve her biri kendi kârını alır.
🇬🇧 EN 'As years and months roll by, the accrued gains expand; They meet face unto face, each taking share in hand.'
#2997 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
شۇڭا ئوخشار ئەمدى خىزمەتچى كىشى،
بېگى بىرلە ئورتاق ھېسابلىق ئىشى.

'Unto this likeness stands the servant at the court; His labor with his prince is partnered in report.'

işte bunun- gibi, hizmetkârın işi de beyi ile ortak hesaba bağlıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
دېمەك، خىزمەتچى كىشى شۇنىڭغا ئوخشايدۇكى، ئۇ بېگى بىلەن ئورتاق، ئىشلىرى ھېسابلىقتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەر ئەمدى تاپۇغچى كىشى بەگى بىرلە ئورتۇق ساقىشلىغ ئىشى
Muñar meñzer emdi tapuğçı kişi, begi birle ortuk sakışlığ işi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR işte bunun- gibi, hizmetkârın işi de beyi ile ortak hesaba bağlıdır.
🇬🇧 EN 'Unto this likeness stands the servant at the court; His labor with his prince is partnered in report.'
#2998 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بېگى مال بېرۇر قۇلغا، ئېيتار ياخشى سۆز،
خىزمەتچى قىلۇر ئىش پىدا ئەيلەپ ئۆز.

'The prince provides his wealth and speaks with kindly word; The servant offers up his flesh before his lord.'

Bey kula mal verir ve iyi sözle onu teşvik eder, hizmetkâr ise, kendi vücûdu ile ona hizmet eder.

نەسرىي يەشمىسى:
بېگى قۇلغا ياخشى سۆز بىلەن مال بېرىدۇ، خىزمەتچى پۈتۈن ۋۇجۇدى بىلەن خىزمەت ئۆتەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بەگى نەڭ بەرۈر قۇلقا ئەدگۈ سۆزۈن تاپۇغچى ئەت ئۆز بىرلە تاپنۇر ئۆزۈن
Begi neñ berür kulka edgü sözün, tapuğçı et öz birle tapnur özün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bey kula mal verir ve iyi sözle onu teşvik eder, hizmetkâr ise, kendi vücûdu ile ona hizmet eder.
🇬🇧 EN 'The prince provides his wealth and speaks with kindly word; The servant offers up his flesh before his lord.'
#2999 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خىزمەتچى قىلىپ جان پىدا، تىغ ئۇرار،
ئۇنىڭ پايدىسى شەكسىز ئەل - يۇرت بولار.

'The servant bares his blade, risking his mortal head; The profit gained thereby: broad realms and towns widespread!'

Hizmetkâr canını feda ederek, kılıç sallar, bunun kârı, şüphesiz, ildeki memleket ve şehirlerdir.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەتچى جېنىنى پىدا قىلىپ، قىلىچ ئۇرىدۇ، ئۇنىڭ پايدىسى ئەل، كەنت، قىشلاقلار بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇرۇر جان يۇلۇغلاپ تاپۇغچى قىلىچ ئانىڭ ئاسغى ئەل كەند ئۇلۇشلار ئەرىنچ
Urur cân yuluğlap tapuğçı kılıç, anıñ asğı el kend uluşlar erinç
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmetkâr canını feda ederek, kılıç sallar, bunun kârı, şüphesiz, ildeki memleket ve şehirlerdir.
🇬🇧 EN 'The servant bares his blade, risking his mortal head; The profit gained thereby: broad realms and towns widespread!'
#3000 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يىغار ئۇ خەزىنە، ياۋ بوينىن ئۈزەر،
تىلەك، نېمەت، ئارزۇ تۈتىشىپ كېلەر.

'He crushes hostile necks, he fills the vaults with spoils; And wish and wealth flow in to crown the ruler’s toils.'

Düşmanın başını ezer ve hazine toplar, dilek, arzu ve nîmet birbiri ardınca gelir.

نەسرىي يەشمىسى:
دۈشمەننىڭ بويىنى يانجىپ، خەزىنە توپلايدۇ، ئارزۇ تىلەكلەر ئەمەلگە ئېشىپ ئۈزلۈكسىز نېمەت كېلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ياغى بوينى يەنچەر ھازىنە ئۇرۇر تىلەك ئارزۇ نىمەت ئۇلاشۇ كەلۈر
Yağı boynı yençer hazine urur, tilek ârzû nimet ulaşu kelür
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Düşmanın başını ezer ve hazine toplar, dilek, arzu ve nîmet birbiri ardınca gelir.
🇬🇧 EN 'He crushes hostile necks, he fills the vaults with spoils; And wish and wealth flow in to crown the ruler’s toils.'
#3001 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ بارچە گويا بىر پايدا ۋە كىرىم،
ساڭا نەپ بەرگەننى ياخشى كۆر، بېگىم.

'All this is counted gain that to the crown is brought; Cherish the servant, Prince, by whom such gain is wrought!'

Bunların hepsi gelir ve kâr gibidir, ey beyim, kâr getiren hoş tutulmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇلارنىڭ ھەممىسى پايدا ھېسابىدا قولغا تېگىدۇ، ئەي بېگىم، پايدا كەلتۈرگۈچىنى ياخشى تۇتۇش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ بارچا ئاسىغ سانى بولدى تەگىم ئاسىغ قىلغۇچىغ ئەدگۈ تۇتغۇ بەگىم
Bu barça asığ sanı boldı tegim, asığ kılğuçığ edgü tutğu begim
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bunların hepsi gelir ve kâr gibidir, ey beyim, kâr getiren hoş tutulmalıdır.
🇬🇧 EN 'All this is counted gain that to the crown is brought; Cherish the servant, Prince, by whom such gain is wrought!'
#3002 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەيدۇ ئاڭلا، سودىگەر بېشى،
تىلەپ پايدىنى، دۇنيا كەزگەن كىشى.

'Hear what the Caravanner, traveling far and wide, Pronounced when seeking gain across the desert ride:'

Tüccar-başı, kendi kârı uğurunda dünyayı dolaşan insan, ne der, dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆز پايدىسىنى دەپ دۇنيا كەزگەن سودىگەرلەر باشلىقى نېمە دېگەن، ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل بۇ سارتلار باشى ئۆز ئاسغىن تىلەپ دۈنيا كەزگەن كىشى
Negü ter eşitgil bu sartlar başı, öz asğın tilep dünyâ kezgen kişi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tüccar-başı, kendi kârı uğurunda dünyayı dolaşan insan, ne der, dinle.
🇬🇧 EN 'Hear what the Caravanner, traveling far and wide, Pronounced when seeking gain across the desert ride:'
#3003 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
گەر پايدا بەرسە قۇل، ئوغۇلدىن يېقىن،
پايدىسىز ئوغۇل - ياۋ، سەن قاچ ئۇنىڭدىن.

''A useful, loyal thrall is nearer than a son; Regard an idle son as foe to dread and shun!''

Faydalı olan kimse, kul bile olsa, oğuldan daha yakındır, faydasız oğulu düşman bil ve ondan sakın.

نەسرىي يەشمىسى:
پايدىلىق قۇل ئوغۇلدىنمۇ يېقىندۇر، پايدىسىز ئوغۇلنى دۈشمەن دەپ بىل، ئۇنىڭدىن ساقلان!
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاسىغلىغ قۇل ئەرسە ئوغۇلدا ياقىن ئاسىغسىز ئوغۇلنى ياغى بىل ساقىن
Asığlığ kul erse oğulda yakın, asığsız oğulnı yağı bil sakın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Faydalı olan kimse, kul bile olsa, oğuldan daha yakındır, faydasız oğulu düşman bil ve ondan sakın.
🇬🇧 EN ''A useful, loyal thrall is nearer than a son; Regard an idle son as foe to dread and shun!''
#3004 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
مىدىرلىغان ھەممە پايدا دەپ يۈرۈر،
نەپ بولمىسا ئوۋچى ئۆيىدە قېرۈر.

''All creatures on the earth stir for some gain in view; Without gain, hunters would grow old at home, 'tis true.''

Bütün uğraşan insanlar menfaatleri uğrunda koşarlar, bir menfaati olmasa idi, avcı evinde ihtiyarlayıp giderdi.

نەسرىي يەشمىسى:
بارلىق ھەرىكەت قىلغۇچىلار پايدىغا ماڭىدۇ، پايدا بولمىغان بولسا ئوۋچى ئۆيىدە قېرىغان بولاتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قامۇغ تەپرەنىگلى ئاسىغقا يورىر ئاسىغ بولماسا ئاۋچى ئەۋدە قارىر
Kamuğ teprenigli asığka yorır, asığ bolmasa avçı evde karır
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bütün uğraşan insanlar menfaatleri uğrunda koşarlar, bir menfaati olmasa idi, avcı evinde ihtiyarlayıp giderdi.
🇬🇧 EN ''All creatures on the earth stir for some gain in view; Without gain, hunters would grow old at home, 'tis true.''
#3005 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قوشۇندۇر بۇ بەگلەر قاتتى - تۈكى،
قاناتسىز قۇش ئۈچماس، ئەي بەگلەر بېگى.

'Retainers are the wings and feathers of the king; No wingless bird can soar upon the wind and sing!'

Asker beylerin kanat tüyüdür, ey beyler-beyi, kanatsız kuş uçamaz.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەسكەر خىزمەتچى بەگلەرنىڭ قانات قۇيرۇقىدۇر، قاناتسىز قۇش ئۇچالماس، ئەي بەگلەر بېگى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەر ئات بولدى بەگلەر قاناتى يۈگى قاناتسىز قۇش ئۇچماز ئاي بەگلەر بەگى
Er at boldı begler kanatı yügi, kanatsız kuş uçmaz ay begler begi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Asker beylerin kanat tüyüdür, ey beyler-beyi, kanatsız kuş uçamaz.
🇬🇧 EN 'Retainers are the wings and feathers of the king; No wingless bird can soar upon the wind and sing!'
#3006 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قوشۇن بىرلە بەگلەر كۈچى بىلىنەر،
قوشۇن بىرلە بەگلەر تۈگۈنلەر يېشەر.

'Through warriors and retainers a monarch's might is shown; Through them he unties knots that threaten realm and throne.'

Beylerin kuvvet ve kudreti asker ile belli olur, beyler asker ile düğümleri çözerler.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلەرنىڭ كۈچى ئەسكەر خىزمەتچى بىلەن نامايان بولىدۇ، ئەسكەر خىزمەتچى بىلەن بەگلەر چىگىشلەرنى يېشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەر ئات بىرلە بەگلەر كۈچى بەلگۈرەر ئەر ئات بىرلە بەگلەر تۈگۈنلەر يۆرەر
Er at birle begler küçi belgürer, er at birle begler tügünler yörer
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beylerin kuvvet ve kudreti asker ile belli olur, beyler asker ile düğümleri çözerler.
🇬🇧 EN 'Through warriors and retainers a monarch's might is shown; Through them he unties knots that threaten realm and throne.'
#3007 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يىغىلسا قايۇ بەگكە كۆپ قەھرىمان،
جاھانغا ئۇ بەگ بولدى ساھىبقىران.

'Whatever prince surrounds his throne with heroes bold, Becomes the Master of the Age, by all worlds foretold.'

Hangi beyin etrafında cesur asker toplanırsa, o dünyaya sâhip-kıran bir bey olur.

نەسرىي يەشمىسى:
قايسى بەگ ئەتراپىغا جەسۇر جەڭچىلەر توپلانسا، بۇ بەگ دۇنياغا ساھىبقىران بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يۇمىتسا قايۇ بەگكە ئەرسىگ ئەرەن ئاجۇنقا بۇ بەگ بولدى ساھىب-قىران
Yumıtsa kayu begke ersig eren, ajunka bu beg boldı sâhib-kırân
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hangi beyin etrafında cesur asker toplanırsa, o dünyaya sâhip-kıran bir bey olur.
🇬🇧 EN 'Whatever prince surrounds his throne with heroes bold, Becomes the Master of the Age, by all worlds foretold.'
#3008 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
پەزىلەت يىغىلسا قايۇ بەگكە گەر،
يىغىلغاي ئۇ ئارزۇ قىلغان ئۈمىدلەر.

'When all fine virtues meet within a ruler’s breast, All longings of his heart arrive at his behest.'

Hangi beyde bütün faziletler birleşirse, bütün istedikleri şeyler onun etrafında toplanır.

نەسرىي يەشمىسى:
قايسى بەگدە ھەممە پەزىلەتلەر جەم بولسا، ئۇنىڭ ئارزۇ قىلغان نەرسىلىرى تۈگەل ئەتراپىغا يىغىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ بەگدە ئەردەم يۇمىتسا تۈكەل ئاڭار يىغلۇر ئارزۇ نە قولسا تۈكەل
Kayu begde erdem yumıtsa tükel, añar yığlur ârzû ne kolsa tükel
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hangi beyde bütün faziletler birleşirse, bütün istedikleri şeyler onun etrafında toplanır.
🇬🇧 EN 'When all fine virtues meet within a ruler’s breast, All longings of his heart arrive at his behest.'
#3009 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كېرەكتۈر جاھاندارغا پەزل مىڭ تۈمەن،
بۇ پەزلى بىلەن ئۇ ئالىدۇ جاھان.

'Ten thousand virtues must the world-possessor own; By these alone he holds the empire of the throne.'

Dünya hâkimine binlerce fazilet lâzımdır, dünya hâkimi bu faziletler ile cihanı elde eder.

نەسرىي يەشمىسى:
دۇنيا ھاكىمى ئۈچۈن مىڭ تۈمەن پەزىلەت كېرەك، بۇ پەزىلەتلەر بىلەن دۇنيا ھاكىمى جاھاننى سورىيالايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاجۇنچىقاەردەم كەرەك مىڭ تۈمەن بۇ ئەردەم بىلە يەر ئاجۇنچى جىھان
Ajunçıkaerdem kerek miñ tümen, bu erdem bile yer ajunçı cihân
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dünya hâkimine binlerce fazilet lâzımdır, dünya hâkimi bu faziletler ile cihanı elde eder.
🇬🇧 EN 'Ten thousand virtues must the world-possessor own; By these alone he holds the empire of the throne.'
#3010 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
پەزىلەتنى ئوغلان كەم كۆرمە، ئۆگەن،
ئاق قۇشقا ئوخشار ئۇ، مىجەزى بىلەن.

'Deem not virtue cheap, my son; embrace its light! Virtue is like a bird of plumage pure and white.'

Ey oğul fazileti kıymetsiz sayma, öğren, bu faziletin tabiatı ak kuşa benzer.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي ئوغۇل، پەزىلەتلەرنى قەدىرسىز ھېسابلىما، ئۆگەن، بۇ پەزىلەتلەر ئاق قۇشتەك راۋان يۈرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇچۇز تۇتما ئەردەمنى ئۆگرەن ئوغۇل بۇ ئەردەم يورىقى ئۈرۈڭ قۇش تەگ ئول
Uçuz tutma erdemni ögren oğul, bu erdem yorıkı ürüñ kuş teg ol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey oğul fazileti kıymetsiz sayma, öğren, bu faziletin tabiatı ak kuşa benzer.
🇬🇧 EN 'Deem not virtue cheap, my son; embrace its light! Virtue is like a bird of plumage pure and white.'
#3011 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
پەزىلەت بەخت ئاق قۇش قۇتىدەك ئېرۇر،
پەزىلەتنى قۇش دەپ ئاتاشتۇر زۆرۈر.

'As fortune crowns the white bird, so virtue crowns the head; Call virtue by the name of sacred bird instead!'

Bu faziletin saadeti ak kuşunki gibidir, haydi, sen fazilete kuş adını ver.

نەسرىي يەشمىسى:
پەزىلەتلەرنىڭ ئىقبالى ئاق قۇشنىڭ ئىقبالىدەكتۇر، كەل، سەن، پەزىلەتنىڭ نامىنى قۇش دەپ ئاتىغىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۈرۈڭ قۇش قۇتى تەگ بۇ ئەردەم قۇتى يورى قۇش ئاتاغىل سەن ئەردەم ئاتى
Ürüñ kuş kutı teg bu erdem kutı, yorı kuş atağıl sen erdem atı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu faziletin saadeti ak kuşunki gibidir, haydi, sen fazilete kuş adını ver.
🇬🇧 EN 'As fortune crowns the white bird, so virtue crowns the head; Call virtue by the name of sacred bird instead!'
#3012 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تېمە دەر، ئىشىتكىن، بىر ئاق باشلىق ئەر،
جاھاننى قېرىتقان ئۇزۇن ياشلىق ئەر.

'Hear what the white-haired sage, who saw the ages fly, Declared from length of days beneath the bending sky:'

Dünyayı ihtiyarlatmış, çok yaşamış, ak saçlı insan ne der, dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
دۇنيانى قېرىتقان، ئۇزۇن ئۆمۈر كۆرگەن، ئاق باشلىق كىشى نېمە دەيدۇ، ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل ئۈرۈڭ باشلىغ ئەر ئاجۇنۇغ قارىتمىش ئۇزۇن ياشلىغ ئەر
Negü ter eşitgil ürüñ başlığ er, ajunuğ karıtmış uzun yaşlığ er
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dünyayı ihtiyarlatmış, çok yaşamış, ak saçlı insan ne der, dinle.
🇬🇧 EN 'Hear what the white-haired sage, who saw the ages fly, Declared from length of days beneath the bending sky:'
#3013 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىم، پەزل ئۆگەن، قىممەت بىل ئۇنى،
قىلۇر قىممەت ئاخىر پەزىلەت سېنى.

''Learn knowledge and high virtue, hold them in high esteem; For virtue in the end shall make thy honor gleam!''

”بىلىم پەزىلەت ئۆگەن، ئۇنى قەدىرلە، ئۇ پەزىلەت ئاخىر سېنىمۇ قەدىرلىك قىلىدۇ.

نەسرىي يەشمىسى:
”بىلىم پەزىلەت ئۆگەن، ئۇنى قەدىرلە، ئۇ پەزىلەت ئاخىر سېنىمۇ قەدىرلىك قىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىم، پەزل ئۆگەن، قىممەت بىل ئۇنى، قىلۇر قىممەت ئاخىر پەزىلەت سېنى.
بىلىم، پەزل ئۆگەن، قىممەت بىل ئۇنى، / قىلۇر قىممەت ئاخىر پەزىلەت سېنى.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ”بىلىم پەزىلەت ئۆگەن، ئۇنى قەدىرلە، ئۇ پەزىلەت ئاخىر سېنىمۇ قەدىرلىك قىلىدۇ.
🇬🇧 EN ''Learn knowledge and high virtue, hold them in high esteem; For virtue in the end shall make thy honor gleam!''
#3014 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىم بىل، زېرەك بول، بىكار يۈرمىگىن،
يېرۇر ياخشىلىق ئۇ ساڭا بىر كۈنى.

''Master knowledge and grace, and revere them with pride; For honor shall be thine when they walk at thy side.''

Bilgi ve fazilet öğren, ona hürmet et, bu fazilet sonra sana da hürmet te'min eder.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىم بىل، ئەقىل ئۆگەن، بىكار يۈرمىگىن، گېزى كەلگەندە ئۇ ساڭا ياخشىلىق كەلتۈرىدۇ.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگ ئەردەم ئۆگرەن ئاغىر تۇت ئانى ئاغىر قىلغاي ئاھىر ئول ئەردەم سەنى
Bilig erdem ögren ağır tut anı, ağır kılğay âhır ol erdem seni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgi ve fazilet öğren, ona hürmet et, bu fazilet sonra sana da hürmet te'min eder.
🇬🇧 EN ''Master knowledge and grace, and revere them with pride; For honor shall be thine when they walk at thy side.''
#3015 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ سۆزلەرنى ئاڭلاپ، سۆيۈندى ئۇ خان،
دېدى: ئەي ئەقىللىك، ئۇرۇقى پاك جان.

The King heard all these words, and gladness filled his eyes; He said, 'O man of mind, of noble root and wise:'

Hükümdar bu sözleri dinledi, sevindi ve: — Ey akıllı, ey nesebi temiz — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ سۆزلەرنى ئاڭلاپ، ئەلىك سۆيۈنۈپ، شۇنداق دېدى: ئەي ئەقىللىق، ئۇرۇقى تازا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ سۆزلەر ئەشىتتى سەۋىندى ئەلىگ ئايۇر ئاي ئۇقۇشلۇغ ئۇرۇغى سىلىگ
Bu sözler eşitti sevindi elig, ayur ay ukuşluğ uruğı silig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar bu sözleri dinledi, sevindi ve: — Ey akıllı, ey nesebi temiz — dedi —
🇬🇧 EN The King heard all these words, and gladness filled his eyes; He said, 'O man of mind, of noble root and wise:'
#3016 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تولا ياخشى قۇردۇڭ كىشىلىك ئۆلى،
بۇ ئۇل چىن ۋاپالىق كىشىلەر يولى.

'How wonderfully well thou laidst the human foundation true! This is indeed the path that loyal souls pursue.'

İnsanlığın temelini çok iyi tesbit ettin, gerçekten vefalı insanların yolu budur.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشىلىك ئۇلىنى بەك ياخشى قۇردۇڭ، بۇ چىن ۋاپالىق كىشىلەر يولىدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇دى ياقشى ئۇردۇڭ كىشىلىك ئۇلى بۇ ئول چىن ۋەفالىغ كىشىلەر يولى
İdi yakşı urduñ kişilik ulı, bu ol çın vefâlığ kişiler yolı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsanlığın temelini çok iyi tesbit ettin, gerçekten vefalı insanların yolu budur.
🇬🇧 EN 'How wonderfully well thou laidst the human foundation true! This is indeed the path that loyal souls pursue.'
#3017 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خەلق ئۆزرە ھاكىم بولدۇم مەن ئۆزۈم،
قولۇم بولدى ئۇزۇن، ئۆتەر تىل - سۆزۈم.

'Over the folk my power and sovereign rule extend; My reach is long and wide, my word commands the land.'

Ben kendim halk üzerine hâkim oldum, her şeye muktedir oldum ve sözüm her yerde geçer oldu.

نەسرىي يەشمىسى:
مەن ئۆزۈم خەلق ئۈستىگە ھاكىم بولدۇم، قولۇم ئۇزۇن، سۆزۈم ئۆتىدىغان بولدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بودۇن ئەركى بولدى مەنىڭ بۇ ئۆزۈم ئۇزۇن بولدى ئەلگىم يورىق تىل سۆزۈم
Bodun erki boldı meniñ bu özüm, uzun boldı elgim yorık til sözüm
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ben kendim halk üzerine hâkim oldum, her şeye muktedir oldum ve sözüm her yerde geçer oldu.
🇬🇧 EN 'Over the folk my power and sovereign rule extend; My reach is long and wide, my word commands the land.'
#3018 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ بەگ بولغىنىمغا مەغرۇرلانماسمەن،
بۇ تىنچلىق ھاياتقا بېرىلمەسمەن مەن.

'Yet boast I not of power, nor of this regal seat, Nor seek I selfish ease while mortal days are fleet.'

Şimdi ne bu beyliğe nail olduğum ve ne de bu hayatta kendi huzurumu dilediğim için öğünüyorum.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەمدى بەگلىككە ئېرىشكىنىمىگە، ئۆز راھىتىمىگە ۋە ھاياتىمغا مەغرۇرلانمايمەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۈۋەنمەز مەن ئەمدى بۇ بەگلىك بۇلۇپ ئۆز ئىنچلىك تىلەپ مە تىرىگلىك بۇلۇپ
Küvenmez men emdi bu beglik bulup, öz inçlik tilep me tiriglik bulup
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şimdi ne bu beyliğe nail olduğum ve ne de bu hayatta kendi huzurumu dilediğim için öğünüyorum.
🇬🇧 EN 'Yet boast I not of power, nor of this regal seat, Nor seek I selfish ease while mortal days are fleet.'
#3019 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۈمىدىم شۈدۈركىم، ماڭا كەلگۈچى،
باي ئولسا مېنىڭلە، زورايسا كۈچى.

'My earnest longing is: let him who seeks my court Grow wealthy by my hand, and strong in my support!'

Asıl dileğim şudur : bana gelen kimse zenginleşsin, benim sayemde kudret ve nüfuzu artsın.

نەسرىي يەشمىسى:
تىلىكىم شۇكى، مېنىڭ ئالدىمغا كەلگۈچىلەر مېنىڭدىن بايلىق تاپسۇن، كۈچى ئۇلغايسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىلەكىم بۇ ئول كىم ماڭا كەلگۈچى بايۇسا مەنىڭدىن بەدۈسە كۈچى
Tilekim bu ol kim maña kelgüçi, bayusa meniñdin bedüse küçi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Asıl dileğim şudur : bana gelen kimse zenginleşsin, benim sayemde kudret ve nüfuzu artsın.
🇬🇧 EN 'My earnest longing is: let him who seeks my court Grow wealthy by my hand, and strong in my support!'
#3020 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۈ بەگلەر خۇشلۇقى تاڭلا نەپىئىدۇر،
دۇئا، ياخشى نامىم ماڭا يەس ئېرۇر.

'The joy of royal princes is treasure for tomorrow's sphere; The folk’s sincere prayer and good name suffice me here.'

Bu beylerin sevinci yarının kârıdır, buna karşılık hayır-duâ ve iyi adla zikredilmem bana yeter.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلەرنىڭ شادلقى ئەتىكى پايدىدۇر، ياخشى نام بەدىلى ئۈچۈن ماڭا دۇئا كۈپايە قىلدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ بەگلەر سەۋىنچى يارىنقى ئاسىغ دۇا تاپ ماڭا ئەدگۈ ئاتىن يانىغ
Bu begler sevinçi yarınkı asığ, duâ tap maña edgü atın yanığ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu beylerin sevinci yarının kârıdır, buna karşılık hayır-duâ ve iyi adla zikredilmem bana yeter.
🇬🇧 EN 'The joy of royal princes is treasure for tomorrow's sphere; The folk’s sincere prayer and good name suffice me here.'
#3021 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۈ ئالتۇن - كۈمۈشنى ھەم بۈ خەزىنىنى،
قوشۇنغا بەرمەككە يىغدىم مەن ئۇنى.

'All treasures in my vaults, this heap of silver and gold, I gathered to bestow on knights and warriors bold.'

Bütün bu hazineyi, bu bir çok altın, gümüşü askere dağıtmak için biriktirdim.

نەسرىي يەشمىسى:
بارلىق خەزىنە، بۇ ئالتۇن كۈمۈشلەرنىڭ ھەممىسىنى ئەسكەر خىزمەتچىلەرگە ئۈلەشتۈرۈپ بېرىش ئۈچۈن توپلىدىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ بارى ھازىنە بۇ ئالتۇن كۈمۈش ئەر ئاتقا ئۈلەگۈكە تىردىم ئۈكۈش
Bu barı hazine bu altun kümüş, er atka ülegüke tirdim üküş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bütün bu hazineyi, bu bir çok altın, gümüşü askere dağıtmak için biriktirdim.
🇬🇧 EN 'All treasures in my vaults, this heap of silver and gold, I gathered to bestow on knights and warriors bold.'
#3022 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىگە بېرۇرمەن تىلەپ ياخشى ئات،
دۇئا ئارتسۇن، ئېتىمنى يايسۇن پايات.

'To men I give it forth, desiring good renown, That prayers may multiply and God exalt my crown.'

İyi nâm kazanmak arzusu ile, bunları başkalarına veriyorum, çok duâ kazanayım ve Tanrı adımı dünyaya yaysın.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇلارنى ياخشى نام قالدۇرۇش ئۈچۈن كىشىلەرگە بېرىمەن، دۇئا قىلغۇچىلار كۆپەيسۇن، خۇدا نامىنى يايسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشىكە بەرۈر-مەن تىلەپ ئەدگۈ ئات دۇا ئارتسۇ ئاتىم يورىتسۇ بايات
Kişike berür-men tilep edgü at, duâ artsu atım yorıtsu bayat
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İyi nâm kazanmak arzusu ile, bunları başkalarına veriyorum, çok duâ kazanayım ve Tanrı adımı dünyaya yaysın.
🇬🇧 EN 'To men I give it forth, desiring good renown, That prayers may multiply and God exalt my crown.'
#3023 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تىلەك شۈدۈر، ماڭا خىزمەت قىلغۇچى،
بېيىپ قالسا مەندىن كېيىن قالغۇچى.

'My heartfelt yearning is: that those who serve my throne, And those who follow them, no poverty have known!'

Dileğim şudur: bana hizmet edenler ve bundan sonra yaşayacak olan hizmetkârlarım sıkıntı çekmesinler.

نەسرىي يەشمىسى:
تىلىكىم شۇ ئىدىكى، ماڭا خىزمەت قىلغۇچىلار، مەندىن كېيىن قالغۇچىلار بېيىسۇن!
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىلەكىم بۇ ئول كىم ماڭا تاپغۇچى بايۇپ قالسا مىندە كەدىن قالغۇچى
Tilekim bu ol kim maña tapğuçı, bayup kalsa minde kedin kalğuçı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dileğim şudur: bana hizmet edenler ve bundan sonra yaşayacak olan hizmetkârlarım sıkıntı çekmesinler.
🇬🇧 EN 'My heartfelt yearning is: that those who serve my throne, And those who follow them, no poverty have known!'
#3024 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قالۇر خەلق، مەن ئاخىر كۆچۈپ كېتەرمەن،
دۇئا بىرلە ياد ئەتسە دەپ كۈتەرمەن.

Ögdülmiş answered him: 'O Sovereign Lord of might, Thou hast grasped this whole matter in wisdom’s fullest light.'

Öğdülmiş cevap verdi ve:— Hükümdar bu işi akıl ve bilgi ile çok ıyi kavradı — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
مەن ئالەمدىن كۆچۈپ كەتسەم، بۇ خەلق قالدۇ، شۇ چاغدا ماڭا دۇئا بىلەن خىزمەت قىلسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانۇت بەردى ئۆگدۈلمىش ئايدى ئەلىگ يەتۈردى بۇ ئىشكە تۈكەل ئۆگ بىلىگ
Yanut berdi ögdülmiş aydı elig, yetürdi bu işke tükel ög bilig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öğdülmiş cevap verdi ve:— Hükümdar bu işi akıl ve bilgi ile çok ıyi kavradı — dedi —
🇬🇧 EN Ögdülmiş answered him: 'O Sovereign Lord of might, Thou hast grasped this whole matter in wisdom’s fullest light.'
#3025 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
جاۋابەن ئۆگدۈلمىش دېدى: ئەي ئەلىگ،
بۈ ئىشقا بېرىپتۇ تولۇق ئاڭ، بىلىك.

Ögdülmiş gave reply: 'O King of high decree, Full understanding and deep knowledge dwell in thee!'

ئۆگدۈلمىش جاۋاب بېرىپ دېدى: ئەلىگ بۇ ئىشلارغا ئەقىل ۋە بىلىمىنى يەتكۈزدى.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش جاۋاب بېرىپ دېدى: ئەلىگ بۇ ئىشلارغا ئەقىل ۋە بىلىمىنى يەتكۈزدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
جاۋابەن ئۆگدۈلمىش دېدى: ئەي ئەلىگ، بۈ ئىشقا بېرىپتۇ تولۇق ئاڭ، بىلىك.
جاۋابەن ئۆگدۈلمىش دېدى: ئەي ئەلىگ، / بۈ ئىشقا بېرىپتۇ تولۇق ئاڭ، بىلىك.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئۆگدۈلمىش جاۋاب بېرىپ دېدى: ئەلىگ بۇ ئىشلارغا ئەقىل ۋە بىلىمىنى يەتكۈزدى.
🇬🇧 EN Ögdülmiş gave reply: 'O King of high decree, Full understanding and deep knowledge dwell in thee!'
#3026 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆلگۈچى كىشىگە نېمە يار بۆلەك،
مەگەر ياخشى نامى بولسا قالغۇدەك.

'For him who passes on, what else can remain behind, Save that a noble name be left among mankind?'

Ölen insan için, kendisinden sonra iyi adının Jcalmasından daha başka ne olabilir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆلگۈچى كىشىگە ئۆزىدىن كېيىن ياخشى نام قالدۇرۇشتىن باشقا يەنە نېمە بار؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆلۈگلى كىشىكە نەگۈ بار ئادىن مەگەر ئەدگۈ ئاتى يورىسا كەدىن
Ölügli kişike negü bar adın, meger edgü atı yorısa kedin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ölen insan için, kendisinden sonra iyi adının Jcalmasından daha başka ne olabilir.
🇬🇧 EN 'For him who passes on, what else can remain behind, Save that a noble name be left among mankind?'
#3027 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۈ دۇنيا تىلىسە تاراتقاي كۈمۈش،
ئۇ دۇنيا ئۈچۈن ھەم شۈدۈر قۇتۇلۇش.

'If one desires this world, let silver freely flow; And if he seeks the next, this is the path to go.'

Bu dünyayı isteyen insan gümüş dağıtmalıdır, ukbâ isteyen için de kurtuluş yolu budur.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ دۇنيانى دېسە كۈمۈش تارقىتىش كېرەك، ئاخىرەتلىكىنى تىلسىمۇ، بۇ قۇتۇلۇش يولى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ دۈنيا تىلەسە ئۈلەگۈ كۈمۈش قالى ئۇقبى قولسا بۇ ئول ھەم يۇلۇش
Bu dünyâ tilese ülegü kümüş, kalı ukbi kolsa bu ol hem yuluş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu dünyayı isteyen insan gümüş dağıtmalıdır, ukbâ isteyen için de kurtuluş yolu budur.
🇬🇧 EN 'If one desires this world, let silver freely flow; And if he seeks the next, this is the path to go.'
#3028 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۈلەشتۈر بۈ ئالتۇن - كۈمۈشنى ئەلىگ،
دېسە قايسى ئەلگە يېتىشكەي ئېلىگ.

'Scatter thy gold and silver, O my Sovereign Lord! Whatever land thou cravest shall answer to thy word.'

Ey hükümdar, altın ve gümüş dağıt, hangi memleketi istersen, oraya hâkim olursun.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي ئەلىگ، ئالتۇن كۈمۈشلىرىڭنى ئۈلەشتۈر، قايسى ئەلنى خالىساڭ، ئۇنىڭغا قولۇڭ يېتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئالتۇن كۈمۈشۈگ ئۈلە ئاي ئەلىگ قايۇ ئەل تىلەسە يەتىلگەي ئەلىگ
Bu altun kümüşüg üle ay elig, kayu el tilese yetilgey elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey hükümdar, altın ve gümüş dağıt, hangi memleketi istersen, oraya hâkim olursun.
🇬🇧 EN 'Scatter thy gold and silver, O my Sovereign Lord! Whatever land thou cravest shall answer to thy word.'
#3029 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەر، ئىشتىكىن، ئاقىل يەگ تىلى،
ئۇنىڭلە قۇرۇلمىش بۇ بەگلىك ئۇلى.

'Hear what the sage prince said, whose voice was wisdom’s tone, Who laid the firm foundation of the sovereign’s throne:'

Hâkim bey ne der, dinle, bu devler işinin temelini o atmıştır.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلىك ئىشىڭغا ئۇل قۇرۇپ بەرگەن دانا بەگ نېمە دەيدۇ، ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل بۈگۈ بەگ تىلى بۇ بەگلىك ئىشىڭە ئول ئۇرمىش ئۇلى
Negü ter eşitgil bügü beg tili, bu beglik işiñe ol urmış ulı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hâkim bey ne der, dinle, bu devler işinin temelini o atmıştır.
🇬🇧 EN 'Hear what the sage prince said, whose voice was wisdom’s tone, Who laid the firm foundation of the sovereign’s throne:'
#3030 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كېرەك بەگكە كۆپ ئەر ۋە ھەم مال بېرىش،
بۇ بەگكە مۇيەسسەر بولۇر ياۋ ئېلىش.

''Let rulers scatter wealth and gather armies vast; Whenever they desire, the foe's realm falls at last.''

Beyler mal dağıtmalı ve çok asker tutmalıdır, ne zaman isterse, düşmanının memleketini ele geçirir.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلەر كۆپ ئەسكەر خىزمەتچى تۇتۇپ، مال ئۈلەشتۈرسە، خالىغان چاغدا دۈشمىنىنىڭ ئېلىنى ئالالايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۈلەگۈ نەڭ ئەر تۇتغۇ بەگلەر قالىن قاچان قولسا تۇتغاي ياغىسى ئەلىن
Ülegü neñ er tutğu begler kalın, kaçan kolsa tutğay yağısı elin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyler mal dağıtmalı ve çok asker tutmalıdır, ne zaman isterse, düşmanının memleketini ele geçirir.
🇬🇧 EN ''Let rulers scatter wealth and gather armies vast; Whenever they desire, the foe's realm falls at last.''
#3031 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خەزىنە نە لازىم، قوشۇن كۆپ كېرەك،
ياي بولمىسىمۇ بەگ، خەلقى توق كېرەك.

''What need is there for hoard? Let legions throng the field! No need for wealthy kings—let folk have hunger healed!''

Hazine neye gerek, çok asker lâzım, beyin zenginliğine lüzum yok, halk tok olmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
خەزىنىنى نېمە قىلسەن؟ ئەسكەر خىزمەتچى كۆپ بولۇشى كېرەك، بەگنىڭ باي بولۇشى ھاجەت ئەمەس، خەلقى توق بولۇشى لازىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ھازىنە نەرەك كۆپ ئەر ئات چوق كەرەك بەگى باي كەرەكسىز بودۇن توق كەرەك
Hazine nerek köp er at çok kerek, begi bay kereksiz bodun tok kerek
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hazine neye gerek, çok asker lâzım, beyin zenginliğine lüzum yok, halk tok olmalıdır.
🇬🇧 EN ''What need is there for hoard? Let legions throng the field! No need for wealthy kings—let folk have hunger healed!''
#3032 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قوشۇن بولسا بەگكە ئەل يۇرت كەم ئەمەس،
قوشۇنسىز بەگ ئۇزاق ھاكىم بولالماس.

''While warriors stand arrayed, no realm will ever fade; Bereft of warrior hosts, no rule is long displayed.''

Asker bulundukça, beylerde memleket eksik olmaz, asker olmasa, bey memleketine uzun müddet hâkim kalamaz.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەسكەر خىزمەتچى بولسا، بەگلەرنىڭ ھۆكۈمرانلىقى كەم بولمايدۇ، ئەسكەر خىزمەتچى بولمىسا، بەگ ئەلگە ئۆزۈن ھۆكۈمرانلىق قىلالمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەر ئات بولسا بەگلەر ئەلى ئەكسۈمەز ئەر ئات بولماسا بەگ ئەلىن كەچ يەمەز
Er at bolsa begler eli eksümez, er at bolmasa beg elin keç yemez
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Asker bulundukça, beylerde memleket eksik olmaz, asker olmasa, bey memleketine uzun müddet hâkim kalamaz.
🇬🇧 EN ''While warriors stand arrayed, no realm will ever fade; Bereft of warrior hosts, no rule is long displayed.''
#3033 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قوشۇن ئۆز بېگىدىن خۇش بولسا ئەگەر،
تىلىگەن ئەلنى بەگ قولغا كىرگۈزەر.

''When warriors from their lord receive glad heart and light, Whatever realm he seeks is ready in his sight.''

Asker beyden memnun oidumu, bey hangi memleketi isterse, onu elinde bulur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەسكەر خىزمەتچىلەر بەگدىن مەمنۇن بولغاندىلا، بەگ قايسى ئەلنى خالىسا، ئۇنى قولغا كىرگۈزەلەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەر ئات بولسا بەگدىن سەۋىنچلىگ يارۇق قايۇ ئەل تىلەسە بۇلۇر بەگ ئانۇق
Er at bolsa begdin sevinçlig yaruk, kayu el tilese bulur beg anuk
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Asker beyden memnun oidumu, bey hangi memleketi isterse, onu elinde bulur.
🇬🇧 EN ''When warriors from their lord receive glad heart and light, Whatever realm he seeks is ready in his sight.''
#3034 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
جاھان بەگلىرى بولسا ئوچۇق قول سېخىي،
بولۇر ئىككى دۇنيادا تۆردە تېخى.

''When princes of the world open their hands in grace, In both the worlds they sit upon the highest place.''

Dünya beylerinin eli açık olursa, onlar her iki dünyada baş-köşeye otururlar.

نەسرىي يەشمىسى:
دۇنيا بەگلىرىنىڭ قولى ئوچۇق بولسا، ھەر ئىككى دۇنيانىڭ تۆرىگە ئىگە بولالايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاقى بولسا ئەلگى ئاجۇن بەگلەرى ئىكىگۈ ئاجۇننۇڭ بۇ بۇلدى تۆرى
Akı bolsa elgi ajun begleri, ikigü ajunnuñ bu buldı töri
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dünya beylerinin eli açık olursa, onlar her iki dünyada baş-köşeye otururlar.
🇬🇧 EN ''When princes of the world open their hands in grace, In both the worlds they sit upon the highest place.''
#3035 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەر ئىشتىكىن، بىلىملىك سۆزىن،
بېخىللىق بىلە بەگ سورالماس ئېلىن.

'Hear what the man of learning said in accents wise: A monarch wrapped in greed cannot rule beneath the skies:'

Bilgili ne der, dinle, hasis bir bey memleketine hâkim olamaz.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىملىك ئادەم نېمە دەيدۇ، ئاڭلا: بەگ خەسسىلىك بىلەن ئەلگە ھاكىملىق قىلالمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل بىلىگلىگ تىلىن سارانلىق بىلە بەگ يەيۈمەز ئەلىن
Negü ter eşitgil biliglig tilin, saranlık bile beg yeyümez elin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgili ne der, dinle, hasis bir bey memleketine hâkim olamaz.
🇬🇧 EN 'Hear what the man of learning said in accents wise: A monarch wrapped in greed cannot rule beneath the skies:'
#3036 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىككى نەرسە زىت، بىر بىرىدىن قاچار،
بېخىلغا باقماس ئەر، سېخىينى قۇچار.

''Two things are opposites that flee each other’s face: None draws near to the miser; all seek the generous embrace.''

Bu iki şey birbirine zıddır, onlar birbirlerinden kaçarlar, insan hasise yanaşmaz, cömerde sıkıca yapışır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىككى نەرسە قارىمۇقارشى، يېقىنلاشماي قاچىدۇ: خەسسىكە ھېچكىم يېقىنلاشمايدۇ، سېخىيگە بەك يېشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇كى نەڭ قارىشتى ياقىشماز قاچار سارانقا ياغۇماز ئاقىغ بەرك قۇچار
İki neñ karıştı yakışmaz kaçar, saranka yağumaz akığ berk kuçar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu iki şey birbirine zıddır, onlar birbirlerinden kaçarlar, insan hasise yanaşmaz, cömerde sıkıca yapışır.
🇬🇧 EN ''Two things are opposites that flee each other’s face: None draws near to the miser; all seek the generous embrace.''
#3037 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بېخىلدىن قاچارلار پەزىلەتلىك ئەر،
سېخىيغا بولۇپ جەم، تىلەككە يېتەر.

''From the close-fisted prince all men of virtue flee; Around the open-handed, dreams find their victory.''

Bütün faziletli insanlar hasisten kaçarlar ve cömerdin etrafında toplanarak, dilek ve arzularına kavuşurlar.

نەسرىي يەشمىسى:
بارلىق پەزىلەتلىك كىشىلەر خەسسىتىن قاچىدۇ، سېخىينىڭ ئەتراپىغا ئۇيۇشۇپ، تىلەك ئارزۇلىرىغا يېتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ساراندىن قاچار بارچا ئەردەملىگ ئەر ئاقىقا يۇمىتۇر تىلەك ئارزۇ يەر
Sarandın kaçar barça erdemlig er, akıka yumıtur tilek ârzû yer
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bütün faziletli insanlar hasisten kaçarlar ve cömerdin etrafında toplanarak, dilek ve arzularına kavuşurlar.
🇬🇧 EN ''From the close-fisted prince all men of virtue flee; Around the open-handed, dreams find their victory.''
#3038 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بېخىللىق بۇ بەگلىككە دۈشمەن ئېرۇر،
بېخىللارغا ھەر جايدا ئىسيان قوپۇر.

''Stinginess and high rule are foes in mortal strife; Against the miserly king, rebellions burst to life.''

Hasislik ile beylik birbirine düşmandır, hasise karşı her yerde isyanedilir.

نەسرىي يەشمىسى:
خەسسىلىك بىلەن بەگلىك دۈشمەنلىك بولىدۇ، خەسسىكە ھەممە يەردە نىزا پەيدا بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سارانلىق بىلە بولدى بەگلىك ياغى سارانقا قوپار تەگمە يەردە چوغى
Saranlık bile boldı beglik yağı, saranka kopar tegme yerde çoğı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hasislik ile beylik birbirine düşmandır, hasise karşı her yerde isyanedilir.
🇬🇧 EN ''Stinginess and high rule are foes in mortal strife; Against the miserly king, rebellions burst to life.''
#3039 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىككى نەرسە دۆلەت تۇتۇش يولىدۇر،
بىرىدۇر ساپ ئالتۇن، بىرى تىغ ئېرۇر.

'Two pillars furthermore uphold the empire bold: One is the flashing sword, the other pure, bright gold.'

Memleketi ayakta tutan daha iki şey vardır : biri — som altın, biri de — kılıçtır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاندىن قالسا، ئەلنى تۇتۇپ تۇرىدىغان ئىككى نەرسە بار: بىرى ساپ ئالتۇن، يەنە بىرى قىلىچ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئادىن ئىكى نەڭ ئول بۇ ئەل تۇترۇقى بىرىسى ساۋ ئالتۇن قىلىچ بىر تاقى
Adın iki neñ ol bu el tutrukı, birisi sav altun kılıç bir takı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Memleketi ayakta tutan daha iki şey vardır : biri — som altın, biri de — kılıçtır.
🇬🇧 EN 'Two pillars furthermore uphold the empire bold: One is the flashing sword, the other pure, bright gold.'
#3040 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ بەگلىك سېخىيلىق بىلەن ساقلىنۇر،
ئەي ئەلىگ، سېخىيلىقلا بەگ چوڭ بولۇر.

'With generosity alone must realms be fortified; Through open-handed bounty a ruler swells in pride.'

Memleketi cömerdlikle muhafaza etmelidir, ey hükümdar, bey cömerdlikle büyür.

نەسرىي يەشمىسى:
مەملىكەتنى سېخىيلىق بىلەن مۇستەھكەملەش كېرەك، ئەي ئەلىگ، بەگ سېخىيلىق بىلەن يۈكسىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاقىلىق بىلە بەكلەگۈ ئول ئەلىگ ئاقىلىق بىلە بەگ بەدۈر ئاي ئەلىگ
Akılık bile beklegü ol elig, akılık bile beg bedür ay elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Memleketi cömerdlikle muhafaza etmelidir, ey hükümdar, bey cömerdlikle büyür.
🇬🇧 EN 'With generosity alone must realms be fortified; Through open-handed bounty a ruler swells in pride.'
#3041 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
باتۇر ئەر كۆتۈرسە چېقىندەك تومۇر،
غەيۇر جەڭچىلەردە ئۈزۈلۈر تومۇر.

'When valiant heroes wield the lightning-gleaming blade, The veins of stubborn foes are severed in the shade.'

Cesur, kahraman adam, yıldırım gibi kılıç sallarsa, azılı muhariplerin damarı patlar.

نەسرىي يەشمىسى:
جەسۇر، باتۇر ئەر چاقماقتەك قىلىچ ئويناتسا، ھەيۋەتلىك باتۇرلارنىڭمۇ تومۇرى كېسىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۈر ئالپ ئەر كۆتۈرسە ياشىن تەگ تەمۈر ئازىغلىغ ئەرەنلەردە تەشلۈر تامۇر
Kür alp er kötürse yaşın teg temür, azığlığ erenlerde teşlür tamur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Cesur, kahraman adam, yıldırım gibi kılıç sallarsa, azılı muhariplerin damarı patlar.
🇬🇧 EN 'When valiant heroes wield the lightning-gleaming blade, The veins of stubborn foes are severed in the shade.'
#3042 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ساپ ئالتۇن بىلەن بەگ سۇنسا قولىنى،
قىلىپسىز، سۆزلە سورار ئېلىنى.

'When princes smooth their palms by scattering purest gold, Without a sword, by speech alone, the whole realm they hold.'

Altın vere-vere eli nasır tutan beyler memleketi kılıç kullanmadan, söz ile idare ederler.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلەر ساپ ئالتۇن تارقىتىش بىلەن قولنى قاپارتسا، قىلىچسىزلا، سۆز بىلەن ئەلنى سورايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ساۋ ئالتۇن بىلە تۈرتسە بەگلەر ئەلىگ قىلىچسىز تىلى بىرلە ئەۋرەر ئەلىگ
Sav altun bile türtse begler elig, kılıçsız tili birle evrer elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Altın vere-vere eli nasır tutan beyler memleketi kılıç kullanmadan, söz ile idare ederler.
🇬🇧 EN 'When princes smooth their palms by scattering purest gold, Without a sword, by speech alone, the whole realm they hold.'
#3043 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئىككى بىلەن ئەل تۇزىلۇر ھامان،
بۇ ئىككى بىلەن ئەر چوڭىيۇر، ئەي خان.

'With these two weapons build and order thy domain; By these two gifts, O King, do rulers rise and reign.'

Memleketi şu iki şey ile tanzim etmeli, ey hükümdar, insan bu iki şey ile büyür.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ ئىككى نەرسە بىلەن ئۇشبۇ ئەلنى ئىدارە قىلىش كېرەك، ئەي ئەلىگ، بۇ ئىككى نەرسە بىلەن ئەر يۈكسىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئىكى بىلە ئىتگۈ ئۇش بۇ ئەلىگ بۇ ئىكى بىلە ئەر بەدۈر ئاي ئەلىگ
Bu iki bile itgü uş bu elig, bu iki bile er bedür ay elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Memleketi şu iki şey ile tanzim etmeli, ey hükümdar, insan bu iki şey ile büyür.
🇬🇧 EN 'With these two weapons build and order thy domain; By these two gifts, O King, do rulers rise and reign.'
#3044 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تۈرۈلگەن قاپاقنى ساپ ئالتۇن ئاچار،
ئەگەر ئىش بۇزۇلسا ساپ ئالتۇن تۈزەر.

'Pure gold smooths every frown and brings a smiling face; Pure gold repairs the rift and heals each broken place.'

Çatılan yüzleri som altın güldürür, bozulmuş işlen som altın yoluna koyar.

نەسرىي يەشمىسى:
ساپ ئالتۇن تۈرۈلگەن چىرايلارنى ئاچىدۇ، ساپ ئالتۇن بۇزۇلغان ئىشلارنى تۈزەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ساۋ ئالتۇن يازار ئول تۈگۈلمىش كىشىگ ساۋ ئالتۇن ئىتەر ئول بۇزۇلمىش ئىشىگ
Sav altun yazar ol tügülmiş kişig, sav altun iter ol buzulmış işig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Çatılan yüzleri som altın güldürür, bozulmuş işlen som altın yoluna koyar.
🇬🇧 EN 'Pure gold smooths every frown and brings a smiling face; Pure gold repairs the rift and heals each broken place.'
#3045 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قىلىچ نەدە بولسا، كۈمۈش شۇندا ئول،
كۈمۈش نەدە بولسا قىلىچ تۇتتى يول.

'Wherever swings the sword, the silver hoard is found; Wherever silver shines, the sword steps on the ground.'

Kılıç nerede ise, gümüş oradadır, gümüş nerede ise, kılıç oraya yönelir.

نەسرىي يەشمىسى:
قىلىچ نەدە بولسا، كۈمۈشمۇ شۇ يەردە بولىدۇ، كۈمۈش نەدە بولسا، قىلىچ شۇ ياققا يول تۇتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قىلىچ قايدا ئەرسە كۈمۈش ئاندا ئول كۈمۈش قايدا ئەرسە قىلىچ تۇتتى يول
Kılıç kayda erse kümüş anda ol, kümüş kayda erse kılıç tuttı yol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kılıç nerede ise, gümüş oradadır, gümüş nerede ise, kılıç oraya yönelir.
🇬🇧 EN 'Wherever swings the sword, the silver hoard is found; Wherever silver shines, the sword steps on the ground.'
#3046 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۈمۈش چاچساڭ ئەي بەگ، يىگىت توپلىنۇر،
ئۆزۈڭ يىغساڭ ئەگەر، ئەرلەر تارىلۇر.

'O Prince, scatter thy silver! Let brave knights gather near; If thou hoard up thy silver, thy warriors disappear!'

Ey hükümdar, gümüş saç, yiğit kimseler toplansın, kendin için gümüş toplarsan, etrafındaki kılıçlı yiğitler dağılır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي ئەلىگ، كۈمۈش چاچقىن، يىگىتلەر توپلانسۇن، كۈمۈشنى يىغساڭ، قىلىچ تۇتقان باتۇرلار تاراپ كېتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئايا بەگ كۈمۈش ساچ تىرىلسۈ كەد ئەر كۈمۈش يىغسا ساچلۇر قىلىچلىغ قۇر ئەر
Ayâ beg kümüş saç tirilsü ked er, kümüş yığsa saçlur kılıçlığ kur er
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey hükümdar, gümüş saç, yiğit kimseler toplansın, kendin için gümüş toplarsan, etrafındaki kılıçlı yiğitler dağılır.
🇬🇧 EN 'O Prince, scatter thy silver! Let brave knights gather near; If thou hoard up thy silver, thy warriors disappear!'
#3047 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قىلىچلىق باتۇرلار كۈمۈشكە تۇتقۇن،
قىلىچقا پىدا قىل، يىغىلسا ئالتۇن.

'The sword-bearing brave warrior is hostage to the gold; Let all amassed treasure be spent for blades so bold!'

Kılıçlı, cesur yiğit, bak, gümüşe rehindir, toplanmış som altın kılıca feda olsun.

نەسرىي يەشمىسى:
قاراپ باق، قىلىچ تۇتقان جەسۇر ئەر كۈمۈشكە تۇتقۇندۇر، توپلانغان ساپ ئالتۇن قىلىچ ئۈچۈن پىدا قىلىنسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قىلىچلىغ كۈر ئەر كۆر كۈمۈشكە تۇتۇغ يۇمىتمىش ساۋ ئالتۇن قىلىچقا يۇلۇغ
Kılıçlığ kür er kör kümüşke tutuğ, yumıtmış sav altun kılıçka yuluğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kılıçlı, cesur yiğit, bak, gümüşe rehindir, toplanmış som altın kılıca feda olsun.
🇬🇧 EN 'The sword-bearing brave warrior is hostage to the gold; Let all amassed treasure be spent for blades so bold!'
#3048 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بېخىل بەگ تېرىپ مال، خەزىنە يىغار،
سېخىي بەگ قىلىچ بىرلە تارتىپ ئالار.

'The miserly king hoards wealth, locking his treasury tight; The generous king comes down and takes it in the fight!'

Hasis bey mal toplar ve hazine yapar, cömert bey bunu kılıç ile vuravura alır.

نەسرىي يەشمىسى:
خەسىس بەگ دۇنيا توپلاپ، خەزىنە يىغىدۇ، سېخىي بەگ قىلىچ بىلەن تارتىۋالىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ساران بەگ تىرەر نەڭ ھازىنە ئۇرۇر ئاقى بەگ قىلىچ بىرلە ئارتلاپ ئالۇر
Saran beg tirer neñ hazine urur, akı beg kılıç birle artlap alur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hasis bey mal toplar ve hazine yapar, cömert bey bunu kılıç ile vuravura alır.
🇬🇧 EN 'The miserly king hoards wealth, locking his treasury tight; The generous king comes down and takes it in the fight!'
#3049 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ دۇنيا نىزامى شۇ ياڭلىغ ئېرۇر،
يېخىللار سۆڭۈلۈپ، سېخىي ماختىلۇر.

'Thus runs the custom of the world from age to age: Curses pursue the miser; praise crowns the generous sage.'

Bu dünyada böyle âdet olmuştur: hasise söğerler, cömerdi öğerler.

نەسرىي يەشمىسى:
دۇنيانىڭ قانۇن قائىدىسى ئەنە شۇنداقتۇر، خەسىس سۆكىلىدۇ، سېخىي ماختىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ياڭلىغ-تۇرۇر بۇ ئاجۇن ئۆڭدىسى سارانقا سۆكۈشى ئاقى ئۆڭدىسى
Bu yañlığ-turur bu ajun öñdisi, saranka söküşi akı öñdisi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu dünyada böyle âdet olmuştur: hasise söğerler, cömerdi öğerler.
🇬🇧 EN 'Thus runs the custom of the world from age to age: Curses pursue the miser; praise crowns the generous sage.'
#3050 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سۆزىن كەستى ئۆگدۈلمىش يەرنى ئۆيۈپ، ئەلىگە دۇئا قىلدى، ھەقنى ئۆگۈپ15،
ئەلىگە ئۆگدۈلمىسىگە خارابى.

Ögdülmiş ceased his speech, and kissed the palace floor; He prayed for the great King, praising the Lord evermore.

ئۆگدۈلمىش سۆزىنى توختىتىپ، يەر ئۆپتى، ۋە ئەلىگكە دۇئا قىلىپ، بىر ئاللا نى مەدھىيلىدى.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش سۆزىنى توختىتىپ، يەر ئۆپتى، ۋە ئەلىگكە دۇئا قىلىپ، بىر ئاللا نى مەدھىيلىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سۆزىن كەستى ئۆگدۈلمىش يەرنى ئۆيۈپ، ئەلىگە دۇئا قىلدى، ھەقنى ئۆگۈپ15. ئەلىگە ئۆگدۈلمىسىگە خارابى
سۆزىن كەستى ئۆگدۈلمىش يەرنى ئۆيۈپ، ئەلىگە دۇئا قىلدى، ھەقنى ئۆگۈپ15. / ئەلىگە ئۆگدۈلمىسىگە خارابى
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئۆگدۈلمىش سۆزىنى توختىتىپ، يەر ئۆپتى، ۋە ئەلىگكە دۇئا قىلىپ، بىر ئاللا نى مەدھىيلىدى.
🇬🇧 EN Ögdülmiş ceased his speech, and kissed the palace floor; He prayed for the great King, praising the Lord evermore.
#3051 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئاڭلاپ بۇنى خۇشال بولدى ئول،
خۇداغا دۇئاچۈن ھەم كۆتۈردى قول.

The King heard all these words, and joy filled all his soul; Lifting his hands to God, he made his prayer whole.

Hükümdar bu sözleri dinledi ve sevindi, ellerini kaldırarak, Tanrı'ya duâ etti.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ سۆزلەرنى ئاڭلاپ، ئەلىگ سۆيۈندى، قوللىرىنى كۆتۈرۈپ رەببىگە دۇئا قىلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ سۆزلەر ئەشىتتى سەۋىندى ئەلىگ دۇا قىلدى رابقا كۆتۈردى ئەلىگ
Bu sözler eşitti sevindi elig, duâ kıldı rabka kötürdi elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar bu sözleri dinledi ve sevindi, ellerini kaldırarak, Tanrı'ya duâ etti.
🇬🇧 EN The King heard all these words, and joy filled all his soul; Lifting his hands to God, he made his prayer whole.
#3052 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
دېدى: ئەي رەھىملىك، ئىشەنچىم ئىگەم،
كۈن چۈشسە بېشىمغا، سىغىنچىم ئىگەم.

He said, 'O Merciful, in Whom my trusts abide, My Refuge in the hour when harsh distress betide!'

Sonra dedi: — Ey inandığım, merhametli rabbim, ey müşkül anlarda sığındığım rabbim.

نەسرىي يەشمىسى:
دېدىكى، ئەي مېھرىبان، ئىشەنگەن ئىگەم، ئەي مۈشكۈللۈكۈمدە سېغىنىدىغان ئىگەم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئايۇر ئاي باغىرساق ئىنانغۇ ئىدىم قاتىغلىق يەرىندە سىغىڭۇ ئىدىم
Ayur ay bağırsak ınanğu idim, katığlık yerinde sığıñu idim
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sonra dedi: — Ey inandığım, merhametli rabbim, ey müşkül anlarda sığındığım rabbim.
🇬🇧 EN He said, 'O Merciful, in Whom my trusts abide, My Refuge in the hour when harsh distress betide!'
#3053 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سېنىڭدىن بۆلەك يوق يۆلەنچۈك ماڭا،
يۆلەنچىم بىرلا سەن، ئۈمىدىم ساڭا.

'I have no prop nor pillar, save in Thine own hand; In Thee is all my pride, on Thee my hopes expand!'

Benim senden başka istinatgahım yoktur, güvendiğim bizzat sensin, ümidim sendedir.

نەسرىي يەشمىسى:
سەندىن باشقا يۆلەنچۈكۈم يوق، غۇرۇرۇم سەن ئۆزۈڭ، ئۈمىدىم سەندە.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەنىڭدە ئادىن يوق يۆلەكىم ماڭا كۈۋەنچىم سەن ئۆك سەن ئۇمىنچىم ساڭا
Seniñde adın yok yölekim maña, küvençim sen ök sen umınçım saña
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Benim senden başka istinatgahım yoktur, güvendiğim bizzat sensin, ümidim sendedir.
🇬🇧 EN 'I have no prop nor pillar, save in Thine own hand; In Thee is all my pride, on Thee my hopes expand!'
#3054 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە ياخشىلىق بار ماڭا قىلمىدىڭ،
نېمە ئارزۇ قالدى ماڭا بەرمىدىڭ.

'What bounty hast Thou left that Thou gav'st not to me? What longing in my heart was unfulfilled by Thee?'

Bana yapmadığın hangi iyilik var, yerine getirmediğin hangi arzum kaldı.

نەسرىي يەشمىسى:
ماڭا قىلمىغان قايسى ياخشىلىقىڭ قالدى، مېنى ئېرىشتۈرمىگەن يەنە قانداق ئارزۇلار قالدى؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ ئەدگۈ قالدى ماڭا قىلمادىڭ نەگۈ ئارزۇ قالدى ماڭا بەرمەدىڭ
Kayu edgü kaldı maña kılmadıñ, negü ârzû kaldı maña bermediñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bana yapmadığın hangi iyilik var, yerine getirmediğin hangi arzum kaldı.
🇬🇧 EN 'What bounty hast Thou left that Thou gav'st not to me? What longing in my heart was unfulfilled by Thee?'
#3055 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بېچۈك قۇللۇق ئەيلەي، بۇدۇر چىن سۆزۈم،
ئايا مەڭگۈ مۇڭسىز، بۇ مۇڭلۇق ئۆزۈم.

'How can I worship Thee with true and worthy praise? O Thou Eternal, Rich, while needy are my days!'

Ey ebedî ve ganî Tanrım, doğrusunu söylüyorum, benim bu âciz varlığım sana nasıl lâyıkı ile kulluk edebilir.

نەسرىي يەشمىسى:
چىن سۆزۈم شۇكى، ساڭا قانداق ئىبادەت قىلىمەن؟ ئەي مەڭگۈ موھتاجسىز ئىگەم ، ئۆزۈم ساڭا موھتاجمەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەتەگ تاپنۇغاي-مەن بۇ ئول چىن سۆزۈم ئايا مەڭۈ مۇڭسۇز بۇ مۇڭلۇغ ئۆزۈم
Neteg tapnuğay-men bu ol çın sözüm, ayâ meñü muñsuz bu muñluğ özüm
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey ebedî ve ganî Tanrım, doğrusunu söylüyorum, benim bu âciz varlığım sana nasıl lâyıkı ile kulluk edebilir.
🇬🇧 EN 'How can I worship Thee with true and worthy praise? O Thou Eternal, Rich, while needy are my days!'
#3056 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سېنىڭدىن كۈچ - قۇۋۋەت،
مەدەت تىلەيمەن. دۇرۇس يولغا باشلا مېنى يۆلەپ سەن.

'I beg Thy gracious aid and strength to guide my role; Keep me upon the straight path, and support my soul!'

Sana niyaz ederim, yardımın ve kudretin ile doğru yola yönelt, bana destek ol.

نەسرىي يەشمىسى:
سەندىن مەدەت، كۈچ قۇۋۋەت تىلەيمەن، مېنى سەنلا يۆلەپ، توغرا يولغا سالغىن!
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەنىڭدىن قولۇر-مەن باسۇت كۈچ بىلە كۆنى يول ئۆزە تۇت مەنى سەن يۆلە
Seniñdin kolur-men basut küç bile, köni yol öze tut meni sen yöle
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sana niyaz ederim, yardımın ve kudretin ile doğru yola yönelt, bana destek ol.
🇬🇧 EN 'I beg Thy gracious aid and strength to guide my role; Keep me upon the straight path, and support my soul!'
#3057 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
پۈتۈن ياخشىلىقتىن تېخى ئارتۇقى،
ئۆگدۈلمىش ئېرۇر ئەمدى كۆڭلۈم توقى.

'Above all other gifts and bounties Thou hast sent, Is Ögdülmiş, who leaves my heart filled with content!'

Bütün bu iyilikler arasında en iyisi, şimdi ruhumu doyuran bu Öğdülmiş'tir.

نەسرىي يەشمىسى:
ھەممە ياخشىلىقلاردىنمۇ ئارتۇقى كۆڭلۈمنى توق قىلغان مانا بۇ ئۆگدۈلمىشتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قامۇغ ئەدگۈلۈكتە تاقى ئارتۇقى بۇ ئۆگدۈلمىش ئول ئەمدى كۆڭلۈم توقى
Kamuğ edgülükte takı artukı, bu ögdülmiş ol emdi köñlüm tokı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bütün bu iyilikler arasında en iyisi, şimdi ruhumu doyuran bu Öğdülmiş'tir.
🇬🇧 EN 'Above all other gifts and bounties Thou hast sent, Is Ögdülmiş, who leaves my heart filled with content!'
#3058 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇنى قىلدىڭ ئەمدى ماڭا سەن ئاتا،
قىلۇرمەن مۇڭا شۈكرە يۈز مىڭ قاتا.

'Thou gavest him to me as fatherly decree; A hundred thousand thanks I render unto Thee!'

Onu sen bana ihsan ettin, bunun için sana yüz bin defa şükür ederim.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنى سەن ماڭا ئاتا قىلىپ بەردىڭ، بۇنىڭ ئۈچۈن يۈزمىڭ قېتىم شۈكۈر قىلىمەن!
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇنى بەردىڭ ئەمدى ماڭا سەن ئاتا قىلۇر-مەن مۇنىڭ شۈكرى يۈز مىڭ قاتا
Munı berdiñ emdi maña sen atâ, kılur-men munıñ şükri yüz miñ kata
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Onu sen bana ihsan ettin, bunun için sana yüz bin defa şükür ederim.
🇬🇧 EN 'Thou gavest him to me as fatherly decree; A hundred thousand thanks I render unto Thee!'
#3059 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشىمغا تېنى ھەم جېنىنى بېرۇر،
تۈگەر ئۆمرۈم ئۈچۈن دۇئا ئارتتۇرۇر.

'He dedicates his flesh and soul unto my need, And adds a blessing to my fleeting life indeed.'

Benim işim uğrunda tenini, canını feda ediyor ve bu fâni hayatımda bana çok duâ kazandırıyor.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ مېنىڭ ئىشىمغا جېنى ۋە ۋۇجۇدىنى بېغىشلىدى، ئۆتۈۋاتقان ئۆمرۈمدە ماڭا دۇئا ئاشۇردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەت ئۆز جان يۇلۇغلار مەنىڭ ئىشىمە دۇا ئارتۇرۇر بۇ كەچەر ياشىما
Et öz cân yuluğlar meniñ işime, duâ arturur bu keçer yaşıma
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Benim işim uğrunda tenini, canını feda ediyor ve bu fâni hayatımda bana çok duâ kazandırıyor.
🇬🇧 EN 'He dedicates his flesh and soul unto my need, And adds a blessing to my fleeting life indeed.'
#3060 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ماڭا كۈچ بەر ئەمدى ئۆتەي مەن ھەققىن،
سۆيۈنسۈن ماڭا كۆڭلى بولسۇن يېقىن.

'Grant me the power, O Lord, to pay his righteous due, That he may be rejoiced, and knit his love anew!'

Şimdi bana kuvvet ver, onun hakkını ödeyeyim, memnun olsun ve bana kalpten bağlansın.

نەسرىي يەشمىسى:
ماڭا كۈچ قۇۋۋەت بەرگىن، ئۇنىڭ ھەققىنى ئادا قىلاي، سۆيۈنسۇن، ماڭا كۆڭلى يېقىن بولسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ماڭا كۈچ بەر ئەمدى ئۆتەيىن ھاقىن سەۋىنسۈ ماڭا بولسۇ كۆڭلى ياقىن
Maña küç ber emdi öteyin hakın, sevinsü maña bolsu köñli yakın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şimdi bana kuvvet ver, onun hakkını ödeyeyim, memnun olsun ve bana kalpten bağlansın.
🇬🇧 EN 'Grant me the power, O Lord, to pay his righteous due, That he may be rejoiced, and knit his love anew!'
#3061 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئايا ئۆگدۈلمىشىم دېدى بۇ ئەلىگ،
سېنى ماختار ئەقىللىك ھەم ئىلىملىك.

Again the King spoke forth: 'O Ögdülmiş, admired, By all the wise and learned extolled and desired!'

Hükümdar yine söyle dedi: — Ey öğdülmiş, akıllı ve bilgili her kes seni medhetmiştir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ يەنە شۇنداق دېدى: ئەي ئۆگدۈلمىش، ئەقىللىق، بىلىملىكلەر سېنى ماختىغانىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا ئايدى ئەلىگ ئاي ئۆگدۈلمىشە ئۇقۇشلۇغ بىلىگلىگ سەنى ئۆگمىشە
Yana aydı elig ay ögdülmişe, ukuşluğ biliglig seni ögmişe
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar yine söyle dedi: — Ey öğdülmiş, akıllı ve bilgili her kes seni medhetmiştir.
🇬🇧 EN Again the King spoke forth: 'O Ögdülmiş, admired, By all the wise and learned extolled and desired!'
#3062 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىللىكنى دېسە، سەن ئەقىلدە تولۇق،
ئىلىملىكنى دېسە، سەن ئىلىمدە ئۇلۇغ.

'If one seeks intellect, thou art all intellect in whole; If knowledge be desired, thou art the learned soul!'

Akıllı biri lâzım olursa, sen aklın kendisisin, bilgili biri lâzım olursa, sen bilginin kendisisin.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەقىللىقنى تىلىگەندە، سەن تامامەن ئەقىلسەن، بىلىملىكنى تىلىگەندە، كامىل بىلىمسەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇشلۇغ تىلەسە ئۇقۇش سەن تۈكەل بىلىگلىگ تىلەسە بىلىگ سەن كەمال
Ukuşluğ tilese ukuş sen tükel, biliglig tilese bilig sen kemâl
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akıllı biri lâzım olursa, sen aklın kendisisin, bilgili biri lâzım olursa, sen bilginin kendisisin.
🇬🇧 EN 'If one seeks intellect, thou art all intellect in whole; If knowledge be desired, thou art the learned soul!'
#3063 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆزۈڭسەن ئىشەنچلىك، كۆيۈمچان سىلىق،
ھەر ئىشتا نامايان دۈرۈس، ئۆز قىلىق.

'Trustworthy, loving, pure, and upright in thy ways, In righteousness thou liftest up thy hand to praise.'

Güvenilir, içten bağlı doğru ve temizsin, senin bütün hareketlerin dâima doğruluk yolunda olmuştur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىشەنچلىك، مېھرىبان، سەمىمىي، توغرا ۋە مۇلايىمسەن، ھەر ئىشقا توغرىلىق بىلەن قول ئۇزارتتىڭ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇نانچلىغ باغىرساق بۈتۈن سەن سىلىگ كۆنىلىك بىلە سەن كۆتۈردۈڭ ئەلىگ
İnançlığ bağırsak bütün sen silig, könilik bile sen kötürdüñ elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Güvenilir, içten bağlı doğru ve temizsin, senin bütün hareketlerin dâima doğruluk yolunda olmuştur.
🇬🇧 EN 'Trustworthy, loving, pure, and upright in thy ways, In righteousness thou liftest up thy hand to praise.'
#3064 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئوشۇق بولدى ئېھسانىمدىن خىزمىتىڭ،
نە خىزمەت قالدى سەن ئۆنى قىلمىدىڭ.

'Thy service to my throne hath far outstripped my gift; No duty was left void that thy hands did not lift.'

Hizmet ettin, senin hizmetin benim ihsanımı aştı, yerine getirmediğin hizmet kalmadı.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەت قىلدىڭ، خىزمەتلىرىڭ ئېھسانلىرىدىن ئېشىپ چۈشتى، سەن ئورۇندىيالمىغان ھېچقانداق خىزمەت قالمىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاپىندۇڭ ئاچىغدا ئاشۇندى تاپۇغ تاپۇغ قالمادى سەن يەتۈردۈڭ قامۇغ
Tapınduñ açığda aşundı tapuğ, tapuğ kalmadı sen yetürdüñ kamuğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmet ettin, senin hizmetin benim ihsanımı aştı, yerine getirmediğin hizmet kalmadı.
🇬🇧 EN 'Thy service to my throne hath far outstripped my gift; No duty was left void that thy hands did not lift.'
#3065 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كېرەك قىلمىقىم ساڭا ياخشى چاۋاب،
ساڭا ھەق ئۆتەي، ئۆت چىرايلىق ياشاپ.

'A noble recompense from me is now thy due; I shall discharge thy right, and bless thy life anew.'

Benden şimdi iyi bir karşılık görmelisin, sana hakkını ödeyeyim, sen hayatını ona göre tanzim et.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەمدى مەندىن ياخشى بىر جاۋاب ئېلىشىڭ كېرەك، ھەققىڭنى تۆلەي، شۇنىڭ بىلەن ھايات كەچۈرگىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مەنىڭدىن كەرەك ئەمدى ئەدگۈ يانۇت ساڭا ھاق ئۆتەيىن تىرىگلىك ئانۇت
Meniñdin kerek emdi edgü yanut, saña hak öteyin tiriglik anut
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Benden şimdi iyi bir karşılık görmelisin, sana hakkını ödeyeyim, sen hayatını ona göre tanzim et.
🇬🇧 EN 'A noble recompense from me is now thy due; I shall discharge thy right, and bless thy life anew.'
#3066 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېچۈككىم سۆيۈندى سېنىڭدىن كۆڭۈل،
خۇدا بەرسۇن ئانداغ سۆيۈنچ ئەي ئوغۇل.

'As my own heart with joy hath been revived by thee, May God bestow like joy on thee, my son, and glee!'

Benim gönlüm senden nasıl hoşnut ise, ey oğul, Tanrı seni de öyle sevindirsin.

نەسرىي يەشمىسى:
كۆڭلۈم سەندىن قانداق سۆيۈنگەن بولسا، خۇدا ساڭىمۇ شۇنداق سۆيۈنچە بەرسۇن، ئەي ئوغۇل!
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەتەگ كىم سەۋىندى سەنىڭدىن كۆڭۈل بايات بەرسۈ ئانداغ سەۋىنچ ئاي ئوغۇل
Neteg kim sevindi seniñdin köñül, bayat bersü andağ sevinç ay oğul
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Benim gönlüm senden nasıl hoşnut ise, ey oğul, Tanrı seni de öyle sevindirsin.
🇬🇧 EN 'As my own heart with joy hath been revived by thee, May God bestow like joy on thee, my son, and glee!'
#3067 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سۆزىن كەستى خان، تۈردى خىيال سۈرە،
ئۆيۈپ يەرنى خىزمەتچى قوپتى ئۆرە.

The King finished his words, and paused in silence sweet; The faithful servant rose, and kissed the ruler’s feet.

Hükümdar sözünü bitirdi ve bir müddet sustu, durdu, hizmetkârı yer öptü ve ayağa kalktı.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلگ سۆزىنى توختاتتى ۋە بىردەم جىم تۇردى، خىزمەتچىسى يەر ئۆيۈپ، ئورنىدىن تۇردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سۆزۈگ كەستى ئەلىگ سەرىندى تۇرۇ يەر ئۆپتى تاپۇغچىسى قوپتى ئۆرۈ
Sözüg kesti elig serindi turu, yer öpti tapuğçısı koptı örü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar sözünü bitirdi ve bir müddet sustu, durdu, hizmetkârı yer öptü ve ayağa kalktı.
🇬🇧 EN The King finished his words, and paused in silence sweet; The faithful servant rose, and kissed the ruler’s feet.
#3068 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يېنىپ چىقتى ئۈندىن سۆيۈنچلۈك بولۇپ،
مىنىپ ئېتىنى كەلدى ئۆيگە يۈرۈپ.

With heart refreshed and glad, he left the royal space, Mounted his noble steed, and sought his dwelling place.

Oradan memnun ve mesrur olarak çıktı, bir az sonra atına binip, evine döndü.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ يەردىن مەمنۇن بولۇپ قايتىپ چىقتى، ئېتىنى مىنىپ، ئۆيىگە يېتىپ كەلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۇرۇپ چىقتى ئاندىن سەۋىنچلىگ بولۇپ ئاتىن مىندى كەلدى ئەۋىڭە تۇرۇپ
Turup çıktı andın sevinçlig bolup, atın mindi keldi eviñe turup
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Oradan memnun ve mesrur olarak çıktı, bir az sonra atına binip, evine döndü.
🇬🇧 EN With heart refreshed and glad, he left the royal space, Mounted his noble steed, and sought his dwelling place.
#3069 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئېغىشماي كېچە - كۈندۈز قىلدى خىزمەت،
ياراپ ئىش، ئىشىك ئاچتى بەختۈ - دۆلەت.

Unswerving, morn and eve, his duties he maintained; His service found favor, and fortune's gates unchained.

Yine sadâkatle, sabah-akşam hizmet etti, hizmeti takdir edildi ve saadet kapıları açıldı.

نەسرىي يەشمىسى:
كېچە ۋە كۈندۈز ئېغىشماي خىزمەت قىلدى، خىزمىتى يارىدى، بەخت ئىشىكى ئېچىلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قىيىقسىز كەچە تاڭدا قىلدى تاپۇغ يارادى تاپۇغ ئاچتى دەۋلەت قاپۇغ
Kıyıksız keçe tañda kıldı tapuğ, yaradı tapuğ açtı devlet kapuğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yine sadâkatle, sabah-akşam hizmet etti, hizmeti takdir edildi ve saadet kapıları açıldı.
🇬🇧 EN Unswerving, morn and eve, his duties he maintained; His service found favor, and fortune's gates unchained.
#3070 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئېشىپ ئەقلى، ئىلمى چوڭقۇرلاپ ھامان،
ئۇزاردى قولى، يار بولغاچقا زامان.

His wisdom grew in depth, his mind was sharpened bright; Fortune favored his lot, and power crowned his might.

Felek dönüp, kudreti artınca, aklı derlenip toplandı, bilgisi derinleşti.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەقلى ياشىدى ھەم بىلىمى چوڭقۇرلاشتى، پەلەك يار بولدى، قولى ئۇزاردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىرىلدى ئۆگى ھەم قويۇلدى بىلىگ بولۇ بەردى ئەۋرەن ئۇزادى ئەلىگ
Tirildi ögi hem koyuldı bilig, bolu berdi evren uzadı elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Felek dönüp, kudreti artınca, aklı derlenip toplandı, bilgisi derinleşti.
🇬🇧 EN His wisdom grew in depth, his mind was sharpened bright; Fortune favored his lot, and power crowned his might.
#3071 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشتىكىن، لە دەر بەخت تولغان كىشى،
بەخت بىرلە ئەلدە ئاتانغان كىشى.

Hear what was spoken by the man of fortune bright, Whose glorious fame through all the realm diffused its light:

Saadete eren ve bu suretle memlekete adını yayan ve şöhreti bulunan insan ne der, dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
دۆلىتى بىلەن ئەلدە داڭ چىقارغان ۋە بەخت ئالامىتى بولغان مەشھۇر كىشى نېمە دەيدۇ، ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل قۇتى بەلگۈلۈگ قۇتى بىرلە ئەلدە چاۋىقمىش كۈلۈگ
Negü ter eşitgil kutı belgülüg, kutı birle elde çavıkmış külüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Saadete eren ve bu suretle memlekete adını yayan ve şöhreti bulunan insan ne der, dinle.
🇬🇧 EN Hear what was spoken by the man of fortune bright, Whose glorious fame through all the realm diffused its light:
#3072 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ دۆلەت كىم بىلەن ياراشسا كېلىپ،
بېشىن كۆككە كۆتۈرۈر يۇقىرى قىلىپ.

'Whomever fortune meets and welcomes to her side, Exalts his head to touch the sky in soaring pride.'

Kime saadet gelip, onunla uyuşursa, onun başını yükselterek, göğe erdirir.

نەسرىي يەشمىسى:
دۆلەت كېلىپ كىم بىلەن ياراشسا، ئۇنى يۇقىرى كۆتۈرۈپ، بېشىنى كۆككە يەتكۈزىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىمىڭ بىرلە دەۋلەت ياراشسا كەلىپ باشىن كۆككە تەگرۈر يوقارۇ قىلىپ
Kimiñ birle devlet yaraşsa kelip, başın kökke tegrür yokaru kılıp
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kime saadet gelip, onunla uyuşursa, onun başını yükselterek, göğe erdirir.
🇬🇧 EN 'Whomever fortune meets and welcomes to her side, Exalts his head to touch the sky in soaring pride.'
#3073 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كېلىۋەرسە دۆلەت، يىغىلسا مېلى،
قىزىرۇر ئۆڭى ھەم ئاچىلۇر دىلى.

'When fortune enters in and worldly riches glow, The heart revives in joy, and cheeks with roses blow.'

Saadet gelir ve servet toplanırsa, insanın gönülü huzura kavuşur, yüzü sevinçle parlar.

نەسرىي يەشمىسى:
دۆلەت كېلىپ، مال دۇنيا يىغىلسا، كىشىنىڭ كۆڭلى ياشنايدۇ، مەڭىزى قىزىرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كەلۈ بەرسە دەۋلەت يۇمىتسا بۇ نەڭ كىشى كۆرلى تىرلۈر بولۇر قىزغۇ ئەڭ
Kelü berse devlet yumıtsa bu neñ, kişi körli tirlür bolur kızğu eñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Saadet gelir ve servet toplanırsa, insanın gönülü huzura kavuşur, yüzü sevinçle parlar.
🇬🇧 EN 'When fortune enters in and worldly riches glow, The heart revives in joy, and cheeks with roses blow.'
#3074 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
مۇڭا ئوخشىتىپ ئېيتتى بىر ئاقساقال،
ئەي باتۇر يىگىت سەن ياخشى ئاڭلىۋال.

'Unto this likeness spoke the graybeard sage of old; Heed well this counsel now, O hero brave and bold:'

Kır saçlı sana buna benzer bir söz söylemiştir, ey kahraman yiğit, bu sözü iyice dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنىڭغا تەقلىد قىلىپ، ئاقباش كىشى ساڭا بىر سۆز دېدى، بۇ سۆزنى ياخشى ئاڭلا، ئەي باتۇر يىگىت:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەتۈ ئايدى كۆكچىن ساڭا بۇ سۆز ياقشى تىڭلا ئاي ئەرسىگ توڭا
Muñar meñzetü aydı kökçin saña, bu söz yakşı tıñla ay ersig toña
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kır saçlı sana buna benzer bir söz söylemiştir, ey kahraman yiğit, bu sözü iyice dinle.
🇬🇧 EN 'Unto this likeness spoke the graybeard sage of old; Heed well this counsel now, O hero brave and bold:'
#3075 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ بەخت كىمدە بولسا ئۇزىرار قولى،
بولۇر تەتۈرى ئوڭ، بىلىم، ئاڭ، تىلى.

''Whomever fortune crowns, his power expands its reach; His crooked path seems straight, all wisdom is his speech.''

Kim devlete ererse, onun kudreti artar, bütün eğrisi — doğru, her söylediği — hikmetin tâ kendisi olur.

نەسرىي يەشمىسى:
”كىمنىڭ دۆلىتى بولسا، قولى ئۇزۇن بولىدۇ، بارلىق تەتۈر ئىشى ئوڭ، سۆزى ئەقىل، بىلىم بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىمىڭ بولسا دەۋلەت ئۇزادى ئەلىگ قامۇغ تەترۈسى ئۆڭ سۆزى ئۆگ بىلىگ
Kimiñ bolsa devlet uzadı elig, kamuğ tetrüsi öñ sözi ög bilig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kim devlete ererse, onun kudreti artar, bütün eğrisi — doğru, her söylediği — hikmetin tâ kendisi olur.
🇬🇧 EN ''Whomever fortune crowns, his power expands its reach; His crooked path seems straight, all wisdom is his speech.''
#3076 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
جاھان پەيلاسوپى بولمىسا مېلى،
نېچە بولسا سۆزمەن، كېكەچتۇر تىلى.

''Though he be wisdom's sage, if he has no wealth in hand, However eloquent his tongue, 'tis chained throughout the land!''

Dünya feylesufu ne kadar natuk olursa-olsun, serveti yoksa, dili kösteklidir.

نەسرىي يەشمىسى:
جاھان پەيلاسوپىنىڭ مال دۇنياسى بولمىسا، قانچىلىك سۆزمەن بولسىمۇ، تىلى كىشەنلىنىدۇ.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاجۇن فەيلەسۇفى نەڭى بولماسا نەچە تىلدام ئەرسە كىشەدى تىلىگ
Ajun feylesûfı neñi bolmasa, neçe tıldam erse kişedi tilig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dünya feylesufu ne kadar natuk olursa-olsun, serveti yoksa, dili kösteklidir.
🇬🇧 EN ''Though he be wisdom's sage, if he has no wealth in hand, However eloquent his tongue, 'tis chained throughout the land!''
#3077 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
جاھان قانۇنىكىم شۇ ياڭلىغ ئېرۇر،
ۋاپاسىز جاھان، دۆلەت ئاتى شۇدۇر.

'Such is the fickle way of this deceptive sphere; The fame of fleeting fortune passes swiftly here.'

Dünyanın âdeti böyledir, dönek dünya ve devletin adı böyle çıkmıştır.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ دۇنيانىڭ قانۇنى ئەنە شۇنداقتۇر، بىۋاپا دۇنيا، دۆلەتنىڭ داڭقى شۇنداق شۆھرەت قازىنىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ياڭلىغ-تۇرۇر بۇ ئاجۇن ئۆڭدۈسى يايىغ دۈنيا دەۋلەت چاۋىقار كۈسى
Bu yañlığ-turur bu ajun öñdüsi, yayığ dünyâ devlet çavıkar küsi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dünyanın âdeti böyledir, dönek dünya ve devletin adı böyle çıkmıştır.
🇬🇧 EN 'Such is the fickle way of this deceptive sphere; The fame of fleeting fortune passes swiftly here.'
#3078 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يامانغا يۈزلەنسە، ئۇ يۈزلۈك بولۇر،
كىچىككە كۆز ئاچسا بۈيۈكلۈك تاپۇر.

'If toward a worthless knave she turns her flattering face, He climbs to honored height and finds an exalted place.'

Eğer o kötü birine teveccüh ederse, o kimse şeref kazanır, eğer küçüğe bakarsa, o büyüklük bulur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ يامانغا يۈزلەنسە، يۈز ئابرۇي تاپىدۇ، كىچىككە كۆز تىكسە، يۈكسەكلىككە ئېرىشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ياۋۇزقا يۈز ئۇرسا يۈزى سۇۋلانۇر كىچىگكە كۆز ئاچسا بەدۈكلۈك بۇلۇر
Yavuzka yüz ursa yüzi suvlanur, kiçigke köz açsa bedüklük bulur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer o kötü birine teveccüh ederse, o kimse şeref kazanır, eğer küçüğe bakarsa, o büyüklük bulur.
🇬🇧 EN 'If toward a worthless knave she turns her flattering face, He climbs to honored height and finds an exalted place.'
#3079 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ دۆلەت كېلىپ كىمگە قونسا ئەگەر،
بېزەپ ئىچ - تېشىن ھەر ئىشىنى تۈزەر.

'Whene'er this worldly fortune falls unto a man, She decks his inner soul and orders all his plan.'

Bu devlet kime nasip olursa, onun içini-dışmı düzeltir ve her şeyini tanzim eder.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ دۆلەت كېلىپ كىمگە نېسىپ بولسا، ئۇنىڭ ئىچى تېشىنى كۆزىتىپ، پۈتۈنلەي بېزەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تەگىر ئەرسە كىمكە بۇ دەۋلەت كەلىپ تۈزەر ئىچ تاشىنى بۇ بارچا ئىتىپ
Tegir erse kimke bu devlet kelip, tüzer iç taşını bu barça itip
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu devlet kime nasip olursa, onun içini-dışmı düzeltir ve her şeyini tanzim eder.
🇬🇧 EN 'Whene'er this worldly fortune falls unto a man, She decks his inner soul and orders all his plan.'
#3080 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇ كەلسە جىمىكى تىلەكلەر كېلۇر،
ئاتىلىپ جاھاندا ئاتى يېيىلۇر.

'When fortune comes, she brings all longings in her train; Renown resounds abroad through all the wide domain.'

Devlet kime gelirse, bütün istenilen şeyleri beraber getirir, o insan dünyada meşhur olur, adı her tarafa yayılır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر دۆلەت كەلسە، ھەممە ئارزۇلار بىللە كېلىدۇ، دۇنياغا داڭ چىقىرىپ، نامى مەشھۇر بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى كەلسە كەلدرۈر قامۇغ ئارزۇلار ئاجۇندا چاۋىقار ئاتى بەلگۈرەر
Kalı kelse keldrür kamuğ ârzûlar, ajunda çavıkar atı belgürer
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Devlet kime gelirse, bütün istenilen şeyleri beraber getirir, o insan dünyada meşhur olur, adı her tarafa yayılır.
🇬🇧 EN 'When fortune comes, she brings all longings in her train; Renown resounds abroad through all the wide domain.'
#3081 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇ كەتسە، جىمىكى بەرگىنىن ئالۇر،
قارا يەرگە ئۈستۈن بېشىڭنى تىقۇر.

'Yet when she turns away, she bears her gifts once more, And brings the exalted head down to the dust of yore.'

Eğer giderse, bu getirdiklerini de beraber götürür, yükselttiği başı tekrar kara toprağa indirir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر ئامەت كەتسە، كەلتۈرگەنلىرىنىڭ ھەممىسىنى ئېلىپ كېتىدۇ، كۆتۈرۈلگەن بېشىنى قوڭۇر يەرگە ئەگدۈرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى بارسا ئەلتۈر بۇ كەلدۈرمىشىن ياغىز يەركە ئىلدرۈر كۆتۈرمىش باشىن
Kalı barsa eltür bu keldürmişin, yağız yerke ildrür kötürmiş başın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer giderse, bu getirdiklerini de beraber götürür, yükselttiği başı tekrar kara toprağa indirir.
🇬🇧 EN 'Yet when she turns away, she bears her gifts once more, And brings the exalted head down to the dust of yore.'
#3082 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەي ئاقىل، كۆڭۈللۈك، ئويغاق، ئاڭلىق ئەر،
بۇ دۇنيانى سۆيمە، بالاسى تېگەر.

'O wakeful, thinking soul, of mind and prudence clear, Love not this hollow world; its blow strikes sudden here!'

Ey akıl ve gönül sahihi, anlayışlı ve uyanık olan insan, bu dünyaya hiç gönül verme, onun beklenmedik yerlerde sana zararı dokunur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي ئەقىللىق، ئەس ھوشلۇق، سەگەك كىشى ، بۇ دۇنيانى بەك سۆيمىگىن، پالاكىتى تېگىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئايا ئۆگ كۆڭۈللۈگ ئۇقۇشلۇغ ئودۇغ ئايى سەۋمە دۈنيا توقىغاي يودۇغ
Ayâ ög köñüllüg ukuşluğ oduğ, ayı sevme dünyâ tokığay yoduğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey akıl ve gönül sahihi, anlayışlı ve uyanık olan insan, bu dünyaya hiç gönül verme, onun beklenmedik yerlerde sana zararı dokunur.
🇬🇧 EN 'O wakeful, thinking soul, of mind and prudence clear, Love not this hollow world; its blow strikes sudden here!'
#3083 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نە لازىم قاراڭغۇ بۇ زۈلمەت ئورۇن،
يورۇق مەڭگۈ يۈرتقا ھازىرلان بۇرۇن.

'Why love this dark abode, this grim and shadowy space? Prepare thyself beforehand for the pure, eternal place!'

Bu karanlık zulmet yeri neye gerek, durulmuş ebedî ülke için önceden hazırlan.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ قاراڭغۇ، زۇلمەت دۇنيا نېمىگە كېرەك؟ سۈزۈك، مەڭگۈلۈك ئەلگە بۇرۇنراق تەييارلان.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەرەك بۇ قاراڭقۇ تۈنەرىگ ئورۇن سۈزۈك مەڭۈ ئەلكە ئاشۇنغىل بۇرۇن
Nerek bu karañku tünerig orun, süzük meñü elke aşunğıl burun
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu karanlık zulmet yeri neye gerek, durulmuş ebedî ülke için önceden hazırlan.
🇬🇧 EN 'Why love this dark abode, this grim and shadowy space? Prepare thyself beforehand for the pure, eternal place!'
#3084 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ دۇنيا بىر زىندان، كۆڭۈل قويما ھېچ،
ئېگىز ئوردا، يۈرت تاپ، سەن بولغىن تىنچ.

'A dungeon is this world; withdraw thy heart in peace! Seek out the high abode where rest and joy increase.'

Bu dünya bir zindandır, ona gönül bağlama, sen yüsek saray ve ülke iste, huzur ve sükûna kavuş.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ دۇنيا بىر قونالغۇدۇر، كۆڭلۈڭنى ئۈز، يۈكسەك ئوردا، ئەل تىلە، تىنچ، ئاسايىش بول.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۈنەك ئول بۇ دۈنيا كۆتۈرگىل كۆڭۈل ئەدىز ئوردۇ ئەل قول سەن ئامرۇل ئامۇل
Tünek ol bu dünyâ kötürgil köñül, ediz ordu el kol sen amrul amul
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu dünya bir zindandır, ona gönül bağlama, sen yüsek saray ve ülke iste, huzur ve sükûna kavuş.
🇬🇧 EN 'A dungeon is this world; withdraw thy heart in peace! Seek out the high abode where rest and joy increase.'
#3085 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەر ئىشتىكىن ئۇ كۆڭلى سۈزۈك،
پۈتۈن ئىش ئىچىدە ئۇ كۆڭلى تۈزۈك.

'Hear what the pure of heart declared in accents bright, Whose deeds in every sphere are upright and upright:'

Gönülü durulmuş ve her işinde gönülü dürüst olan insan ne der, dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
ھەممە ئىشتا كۆڭلى تۈزۈك كىشى نېمە دەيدۇ، ئاڭلا، ئەي دىلى پاك:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل ئاي كۆڭلى سۈزۈك قامۇغ ئىش ئىچىندە ئاي كۆڭلى تۈزۈك
Negü ter eşitgil ay köñli süzük, kamuğ iş içinde ay köñli tüzük
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gönülü durulmuş ve her işinde gönülü dürüst olan insan ne der, dinle.
🇬🇧 EN 'Hear what the pure of heart declared in accents bright, Whose deeds in every sphere are upright and upright:'
#3086 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەي ھىممەت ئىگىسى ئىستە ئۇز جاھان،
گۈزەللىك ئىستەۋچى بەختلىك ھامان.

''O man of noble soul, desire the true abode; Who seeks the higher realm finds fortune on his road.''

Ey himmet sahibi, güzel bir dünya iste, güzel olanı isteyen insanın saadeti eksiksiz olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي ھىممەت ئىگىسى، تاللانغان ھەقىقىي دۇنيانى ئىزدە، تاللانغان دۇنيانى ئىزدىگۈچىنىڭ بەختى تولۇق بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاي ھىممەت ئىدىسى ئاجۇن قول تالۇ تالۇ قولداچى ئەر قۇتى توپ تولۇ
Ay himmet idisi ajun kol talu, talu koldaçı er kutı top tolu
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey himmet sahibi, güzel bir dünya iste, güzel olanı isteyen insanın saadeti eksiksiz olur.
🇬🇧 EN ''O man of noble soul, desire the true abode; Who seeks the higher realm finds fortune on his road.''
#3087 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تىلە ئاخىرەتنى قوي بۇ پانىينى،
ئەگەر قويمىساڭ سەن، ئۇ قويغان سېنى.

''Forsake this fleeting world; desire the realm on high! If thou forsake it not, it leaves thee by and by.''

Bu fâni dünyayı bırak, ukbâyı dile, sen dünyayı bırakmazsan, o seni bırakır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆتكۈنچى دۇنيانى قوي، ئاخىرەتنى تىلە، بۇ دۇنيانى سەن تاشلىمىساڭ، ئۇ سېنى تاشلايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كەچەر دۈنيا قودغىل تىلە ئۇقبىنى قودۇ بەرمەسە دۈنيا قودغاي سەنى
Keçer dünyâ kodğıl tile ukbini, kodu bermese dünyâ kodğay seni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu fâni dünyayı bırak, ukbâyı dile, sen dünyayı bırakmazsan, o seni bırakır.
🇬🇧 EN ''Forsake this fleeting world; desire the realm on high! If thou forsake it not, it leaves thee by and by.''
#3088 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ دۇنيا جاپاكار، جاپا قىل ئاڭا،
جاپا قانچە قىلساڭ باقار ئۇ ساڭا.

''A cruel foe this world: afflict it with disdain! For when thou dost afflict it, it bows beneath thy rein.''

Bu dünya cefakârdır, sen de ona cefâ et, ona ne kadar cefâ edersen, o da sana o kadar râm olur.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ دۇنيا جاپا قىلغۇچىدۇر، سەنمۇ ئۇنىڭغا جاپا قىل، جاپا قىلساڭ ئاندىن سەن بىلەن يارىشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
جەفاچى بۇ دۈنيا جەفا قىل ئاڭار جەفا قىلسا ئۆترۈ ياراشۇر ساڭار
Cefâçı bu dünyâ cefâ kıl añar, cefâ kılsa ötrü yaraşur sañar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu dünya cefakârdır, sen de ona cefâ et, ona ne kadar cefâ edersen, o da sana o kadar râm olur.
🇬🇧 EN ''A cruel foe this world: afflict it with disdain! For when thou dost afflict it, it bows beneath thy rein.''
#3089 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئايا يولدىن ئازغان، بېشى ئاينىغان،
ئۇنى سۆيمە، ئاستى پاتقاقلىق يامان.

'O traveler gone astray, with giddy, spinning head, Love not this treacherous world whose floor is quagmire dread!'

Ey yoldan azmış, başı dönmüş adam, bu dünyaya hiç gönül verme, onun dibi bataklıktır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي يولدىن ئازغان، بېشى قايمۇققان كىشى ، بۇ دۇنياغا زادى ھېرىس بولما، ئۇنىڭ تۈۋى پاتقاقتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئايا يولدا ئازمىش باشى تەزگىنۈك ئايى سەۋمە دۈنياغ تۈپى ئول ئۆيۈك
Ayâ yolda azmış başı tezginük, ayı sevme dünyâğ tüpi ol öyük
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey yoldan azmış, başı dönmüş adam, bu dünyaya hiç gönül verme, onun dibi bataklıktır.
🇬🇧 EN 'O traveler gone astray, with giddy, spinning head, Love not this treacherous world whose floor is quagmire dread!'
#3090 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
پاتقاققا كىرگەنچە، تۈۋىگە پاتار،
چىقالماس ئۈنىڭدىن، نە خۇشلۇق تاپار.

'Whoever steps into the mire sinks down in helpless plight; He rises up no more, nor finds he sweet delight.'

Bataklığa giren dibe batar, oradan kimse bir daha çıkamaz, orada sevinç arama.

نەسرىي يەشمىسى:
پاتقاققا كىرگەن ئادەم تۆۋەن چۆكىدۇ، ئۇ يەردىن چىقالمايدۇ، شادلىق تاپالمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆيۈككە كىرىگلى ئۈيۈلدى قودى ئۆرۈ كەلمەدى ئول سەۋىنچ بۇلمادى
Öyükke kirigli üyüldi kodı, örü kelmedi ol sevinç bulmadı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bataklığa giren dibe batar, oradan kimse bir daha çıkamaz, orada sevinç arama.
🇬🇧 EN 'Whoever steps into the mire sinks down in helpless plight; He rises up no more, nor finds he sweet delight.'
#3091 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆزۈڭنى تارت ئاندىن پاتقاقتىن قۇتۇل،
ئىبادەت بىرلە قۇللۇق قىلغۇچى بول.

'Pull up thy sinking soul, break from the miry snare; Redeem thy servitude through faithful deed and prayer!'

Kendini yukarı çek, bataklıktan kurtul, ibâdet ile kulluk vazifelerini yerine getir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆزۈڭنى يۇقىرى غا تارت، پاتقاقتىن قۇتۇل،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆرۈ تارتغىل ئۆزنى ئۆيۈكتىن قۇتۇل ئۆزۈڭ قۇللۇقىن سەن تاپۇغ بىرلە يۇل
Örü tartğıl özni öyüktin kutul, özüñ kullukın sen tapuğ birle yul
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kendini yukarı çek, bataklıktan kurtul, ibâdet ile kulluk vazifelerini yerine getir.
🇬🇧 EN 'Pull up thy sinking soul, break from the miry snare; Redeem thy servitude through faithful deed and prayer!'
#3092 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە تەۋبە بىرلە ھەققە يۆنەلت يۈز،
تىلىڭنى بۇرا سەن، تۈگەپ قالدى سۆز.

'Turn toward the true desire; He will grant what thou dost crave; Restrain thy wandering tongue; no other words we have.'

Bugün tekrar ona dön, senin dileğini o verecektir, artık aksini söyle, başkaca söylenecek söz kalmadı.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەمدى ئۇ تەرەپكە يانغىن، تىلەكلىرىڭنى ئۇ بېرىدۇ، تىلىڭنى ئارقىغا بۇرا، سۆز تۈگىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا يانغىل ئەمدى تىلەك بىرگە ئۆز تىلىڭ ئەۋرە ياندۇر تۇرۇ قالدى سۆز
Yana yanğıl emdi tilek birge öz, tiliñ evre yandur turu kaldı söz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bugün tekrar ona dön, senin dileğini o verecektir, artık aksini söyle, başkaca söylenecek söz kalmadı.
🇬🇧 EN 'Turn toward the true desire; He will grant what thou dost crave; Restrain thy wandering tongue; no other words we have.'
#3093 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تۈزەپ كۆڭلىن ئەلىگ شۇنىڭدىن بۇيان،
يۈرۈتتى ئەلگە ياخشى قانۇن ھامان.

Thenceforward did the King direct his heart aright, And ruled his folk with laws of justice and of light.

Bundan sonra hükümdar gönlünü doğrulttu, halka iyi kanunlar vaz'etmekte devam etti.

نەسرىي يەشمىسى:
قارا، شۇندىن كېيىن ئەلىگ كۆڭلىنى تۈزەتتى، خەلققە ياخشى قانۇن يۈرگۈزۈشكە باشلىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆڭۈل تۈزدى ئىلىگ كۆر ئاندا نارۇ بودۇنقا بەرۈ تۇردى ئەدگۈ تۆرۈ
Köñül tüzdi ilig kör anda naru, bodunka berü turdı edgü törü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bundan sonra hükümdar gönlünü doğrulttu, halka iyi kanunlar vaz'etmekte devam etti.
🇬🇧 EN Thenceforward did the King direct his heart aright, And ruled his folk with laws of justice and of light.
#3094 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خەلق تاپتى راھەت، ئورۇق سەمرىدى،
بېيىپ دوستى، دۈشمەن كۈچى كەملىدى.

The folk found restful peace, the lean grew sleek and strong; His lovers rose in power, his foes were crushed in throng.

Halk huzura kavuştu, zayıflar kuvvetlendi, onu sevenler yükseldi, düşmanları zayıfladı.

نەسرىي يەشمىسى:
خەلق ھالاۋەتكە ئېرىشتى، ئورۇق سەھرىدى، ئۇنى سۆيگەنلەر ئۇلغايدى، دۈشمەنلىرى زەئىپلەشتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بودۇن ئىنچكە تەگدى تۇرۇق سەمرىدى سەۋەرى بەدۈدى ياغى ياۋرىدى
Bodun inçke tegdi turuk semridi, severi bedüdi yağı yavrıdı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Halk huzura kavuştu, zayıflar kuvvetlendi, onu sevenler yükseldi, düşmanları zayıfladı.
🇬🇧 EN The folk found restful peace, the lean grew sleek and strong; His lovers rose in power, his foes were crushed in throng.
#3095 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سۆيۈنچ ھەم قۇۋانچ ئىچرە ئۆتتى كۈنى،
جاھانغا يېيىلدى ئېتى ھەم ئۈنى.

In gladness and in joy his royal days were spent; Through all the realms of earth his praise and glory went.

Gününü sevinç içinde güvençle geçirdi, adı, şöhreti ve nâmı dünyaya yayıldı.

نەسرىي يەشمىسى:
قۇۋانچ ۋە شادلىق بىلەن كۈن كەچۈردى، نامى، داڭقى ۋە شۆھرىتى ئالەمگە يېيىلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كەچۈردى كۈۋەنچىن سەۋىنچىن كۈنى ئاجۇنقا يادىلدى ئاتى چاۋ ئۈنى
Keçürdi küvençin sevinçin küni, ajunka yadıldı atı çav üni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gününü sevinç içinde güvençle geçirdi, adı, şöhreti ve nâmı dünyaya yayıldı.
🇬🇧 EN In gladness and in joy his royal days were spent; Through all the realms of earth his praise and glory went.
#3096 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ياشىدى ئۇ بىر چاغ شۇ خىلدا يۈرۈپ،
قوزا توقلا بىرلە بۆرە تەڭ بولۇپ.

A long and golden age he lived in such a state, Where wolf and gentle lamb lived side by side as mate.

ئەلىگ شۇ يوسۇندا خېلى ۋاقىت ياشىدى، بۆرە بىلەن قوزا ئىناق ئۆتتى.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ شۇ يوسۇندا خېلى ۋاقىت ياشىدى، بۆرە بىلەن قوزا ئىناق ئۆتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ياشىدى ئۇ بىر چاغ شۇ خىلدا يۈرۈپ، قوزا توقلا بىرلە بۆرە تەڭ بولۇپ.
ياشىدى ئۇ بىر چاغ شۇ خىلدا يۈرۈپ، / قوزا توقلا بىرلە بۆرە تەڭ بولۇپ.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئەلىگ شۇ يوسۇندا خېلى ۋاقىت ياشىدى، بۆرە بىلەن قوزا ئىناق ئۆتتى.
🇬🇧 EN A long and golden age he lived in such a state, Where wolf and gentle lamb lived side by side as mate.
#3097 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قىچقارتىپ ئۆگدۈلمىشنى ئەلىگ بىر كۈنى،
سورىدى كەچۈرگەن كۈن ھەم ئىشىنى.

One day the monarch sat in solitary hall; He summoned Ögdülmiş, to ponder on it all:

Hükümdar bir gün yalnız otururken, Öğdülmiş'i yanına çağırttı, günlerin nasıl geçtiğini ve işleri sordu. —

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ بىر كۈنى يالغۇز ئولتۇرۇپ ئۆگدۈلمىشنى يېنىغا چاقىرىتتى، ئۆتۈۋاتقان كۈننى، ئىشنى سورىدى:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ بىر كۈن ئولدرۇپ كۆر ئۆگدۈلمىشىگ ئوقىدى ئايىتتى كەچەر كۈن ئىشىگ
İlig bir kün oldrup kör ögdülmişig, okıdı ayıttı keçer kün işig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar bir gün yalnız otururken, Öğdülmiş'i yanına çağırttı, günlerin nasıl geçtiğini ve işleri sordu. —
🇬🇧 EN One day the monarch sat in solitary hall; He summoned Ögdülmiş, to ponder on it all:
#3098 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېچۈكرەك كېچەر ئەي ئۆگدۈلمىش كۈن ئاي،
بۇ يۈرتتا پېقىر كۆپمۇ ۋە ياكى باي.

'Tell me, O Ögdülmiş, how pass the month and year? Have paupers multiplied, or do the rich appear?'

Ey Öğdülmiş, söyle, gün ve aylar nasıl geçiyor, memlekette yoksul mu çoğaldı, yoksa zenginmi.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي ئۆگدۈلمىش، ئېيتقىنا، كۈنلىرىڭ قانداق ئۆتۈۋاتىدۇ؟ ئەلدە كەمبەغەللەر كۆپمۇ، ياكى بايلارمۇ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەگ كەچەر كۈن ئاي ئۆگدۈلمىش ئاي چىغايمۇ تەلىم بولدى ئىلدە يا باي
Negü teg keçer kün ay ögdülmiş ay, çığaymu telim boldı ilde ya bay
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey Öğdülmiş, söyle, gün ve aylar nasıl geçiyor, memlekette yoksul mu çoğaldı, yoksa zenginmi.
🇬🇧 EN 'Tell me, O Ögdülmiş, how pass the month and year? Have paupers multiplied, or do the rich appear?'
#3099 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەل ئىچرە يامانلىق، يارامسىز نە بار،
خەلق ھالىنى ئېيت، يوشۇرما زىنھار.

'What evil or abuse within the realm doth grow? Disclose the people’s state; hide nothing that you know.'

Memleket içinde kötü, uygunsuz neler var, bana halkın vaziyetini anlat, benden bir şey gizleme.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەل ئىچىدە قانداق يارىماس، يامانلىقلار بار؟ خەلق ئەھۋالىنى ماڭا چۈشەندۈر، ھېچ سۆزنى يوشۇرما.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەل ئىچرە نەگۈ بار ياراغسىز ياۋۇز بودۇن ھالى ئاچغىل ماڭا ئۆرتمە سۆز
El içre negü bar yarağsız yavuz, bodun hâli açğıl maña örtme söz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Memleket içinde kötü, uygunsuz neler var, bana halkın vaziyetini anlat, benden bir şey gizleme.
🇬🇧 EN 'What evil or abuse within the realm doth grow? Disclose the people’s state; hide nothing that you know.'
#3100 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خەلقنىڭ تىلىدا نېمە سۆز يۈرۈر،
سۆڭۈش كۆپمۇ ياكى ماختاش كۆپ ئېرۈر.

'What words upon the tongues of common folk resound? Doth blame outstrip their praise, or is high honor found?'

Halk arasında ne gibi sözler dolaşıyor, öğenleri mi daha çok, yoksa, zammedenleri mi.

نەسرىي يەشمىسى:
خەلق ئېغىزىدا قانداق سۆزلەر يۈرۈۋاتىدۇ، سۆڭۈش كۆپرەكمۇ، ياكى ماختاشمۇ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بودۇن تىللەرىندە نەگۈ سۆز يورىر سۆكۈشمۈ تەلىمرەك يا ئۆگدى كەلىر
Bodun tillerinde negü söz yorır, söküşmü telimrek ya ögdi kelir
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Halk arasında ne gibi sözler dolaşıyor, öğenleri mi daha çok, yoksa, zammedenleri mi.
🇬🇧 EN 'What words upon the tongues of common folk resound? Doth blame outstrip their praise, or is high honor found?'
#3101 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قۇسۇرۇم تولىمۇ، يا پەزلىم مېنىڭ،
دېگىن چارسىنى، قىلايمەن ئۇنىڭ.

'Are flaws more prominent, or virtues in my reign? Speak forth the remedies, that I may heal their pain.'

قۇسۇرۇم كۆپرەكمۇ، ياكى پەزىلەتلىرىمۇ، بۇنى ماڭا سۆزلەپ بەرگىن، تەدبىرىنى كۆرەي.

نەسرىي يەشمىسى:
قۇسۇرۇم كۆپرەكمۇ، ياكى پەزىلەتلىرىمۇ، بۇنى ماڭا سۆزلەپ بەرگىن، تەدبىرىنى كۆرەي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قۇسۇرۇم تولىمۇ، يا پەزلىم مېنىڭ، دېگىن چارسىنى، قىلايمەن ئۇنىڭ.
قۇسۇرۇم تولىمۇ، يا پەزلىم مېنىڭ، / دېگىن چارسىنى، قىلايمەن ئۇنىڭ.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR قۇسۇرۇم كۆپرەكمۇ، ياكى پەزىلەتلىرىمۇ، بۇنى ماڭا سۆزلەپ بەرگىن، تەدبىرىنى كۆرەي.
🇬🇧 EN 'Are flaws more prominent, or virtues in my reign? Speak forth the remedies, that I may heal their pain.'
#3102 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
جاۋابەن ئۆگدۈلمىش دېدىكى: ئەي خان،
تىلەككە ئېرىشتى ئەل - يۈرت بۇ زامان.

Ögdülmiş answered him: 'O Sovereign Lord of might, All wishes have arrived and blossomed in thy sight.'

Öğdülmiş cevap verdi ve: — Ey hükümdar, memlekette herkes arzu ettiği şeyleri bulmaktadır — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش جاۋاب بېرىپ دېدى: ئەلىگ، ئەلدە ھەممە ئادەم تىلىگەن نەرسىلىرىگە ئېرىشتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانۇت بەردى ئۆگدۈلمىش ئايدى ئىلىگ تىلەك كەلدى تۇتتى تەگۈردى ئەلىگ
Yanut berdi ögdülmiş aydı ilig, tilek keldi tuttı tegürdi elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öğdülmiş cevap verdi ve: — Ey hükümdar, memlekette herkes arzu ettiği şeyleri bulmaktadır — dedi —
🇬🇧 EN Ögdülmiş answered him: 'O Sovereign Lord of might, All wishes have arrived and blossomed in thy sight.'
#3103 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ سايىسىدا تۈزەلدى ئاجۇن،
غەم - ئەندىشە قىسقاردى، خۇشاللىق ئۇزۇن.

'Beneath the ruler’s reign the world hath been restored; Sorrow is cut short, while joy flows at thy board.'

Hükümdarın devleti sayesinde dünya düzeldi, keder kısa ve sevinçler uzun oldu.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگنىڭ دۆلىتىدىن دۇنيا تۈزەلدى، قايغۇ قىسقا، خۇشاللىق ئۇزۇن بولدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ دەۋلەتىندە ئىتىلدى ئاجۇن ساقىنچ قىسغا بولدى سەۋىنچلەر ئۇزۇن
İlig devletinde itildi ajun, sakınç kısğa boldı sevinçler uzun
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdarın devleti sayesinde dünya düzeldi, keder kısa ve sevinçler uzun oldu.
🇬🇧 EN 'Beneath the ruler’s reign the world hath been restored; Sorrow is cut short, while joy flows at thy board.'
#3104 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بېيىپ ئەل، ئاسايىش بىلەن تىنچ ياتۇر،
شەھەر - كەنت بېزەندى كۆڭۈل شادلىنىدۇ.

'The people prosper well, in tranquility they rest; The towns and countryside in radiant robes are dressed.'

Halk zenginleşti ve huzura kavuştu, memleket ve şehirler süslendi, gönüller ferahladı.

نەسرىي يەشمىسى:
خەلق بېيىپ، ھالاۋەتتە تىنچ ياشاۋاتىدۇ، شەھەر، كەنتلەر بېزەلدى، كۆڭۈللەرنى ھاياجانغا سالىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بايۇدى بودۇن ئىنچكە تەگدى ياتۇر ئۇلۇش كەند بەزەندى كۆڭۈل يىلگۈتۈر
Bayudı bodun inçke tegdi yatur, uluş kend bezendi köñül yilgütür
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Halk zenginleşti ve huzura kavuştu, memleket ve şehirler süslendi, gönüller ferahladı.
🇬🇧 EN 'The people prosper well, in tranquility they rest; The towns and countryside in radiant robes are dressed.'
#3105 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ھۇزۇردا ئۆتەر بۇ خەلق كۈنلىرى،
سۆيۈنچە كېچەر، كۆر، پۈتۈن تۈنلىرى.

'In peaceful ease the folk pass their delightful days; In happiness and song they spend their nightly ways.'

Halk günlerini huzur içinde, gecelerini de hep sevinç içinde geçiriyor.

نەسرىي يەشمىسى:
خەلقنىڭ كۈنى ھۇزۇر ھالاۋەتتە ئۆتمەكتە، تۈنلىرىمۇ شادلىق بىلەن كەچمەكتە.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەرەج بىرلە ئەرتەر بودۇن كۈنلەرى سەۋىنچىن كەچەر كۆر بۈتۈن تۈنلەرى
Erej birle erter bodun künleri, sevinçin keçer kör bütün tünleri
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Halk günlerini huzur içinde, gecelerini de hep sevinç içinde geçiriyor.
🇬🇧 EN 'In peaceful ease the folk pass their delightful days; In happiness and song they spend their nightly ways.'
#3106 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
جىمىكى تىلى بار ئوقۇيدۇ سانا،
تىنارلىق ئالار تىن دۇئالە ساڭا.

'All tongues unite to speak thy virtues and thy name; With unceasing prayer, each breathing soul proclaims thy fame.'

Her kesin dilinde medih ve senan dolaşıyor, nefes alan her canlı durmadan sana duâ ediyor.

نەسرىي يەشمىسى:
ھەممە كىشى ئېغىزىدا مەدھىيە ئېيتماقتا، نەپەس ئالغۇچىلار ساڭا تىنماي دۇئا قىلماقتا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىلىن سۆزلەدى بارچا ئەدگۈ سەنا دۇا بىرلە تىنماز تىنىغلى تىنا
Tilin sözledi barça edgü senâ, duâ birle tınmaz tınığlı tına
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Her kesin dilinde medih ve senan dolaşıyor, nefes alan her canlı durmadan sana duâ ediyor.
🇬🇧 EN 'All tongues unite to speak thy virtues and thy name; With unceasing prayer, each breathing soul proclaims thy fame.'
#3107 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قانۇن - سۇ كەبىدۇر، زۈلۈم - ئوت، يالا،
ئېقىتتىڭ سۈزۈك سۇ، ئۆچتى ئوت مانا.

'Law is like pure water, while tyranny burns like fire; Thou pouredst forth clear streams and quenched the furnace dire.'

Kanun su gibidir, zulüm ise, ateş gibi her şeyi mahveder, sen berrak su akıttın ve ateş söndü.

نەسرىي يەشمىسى:
قارا، قانۇن سۇغا ئوخشايدۇ، زۈلۈم ئوتتەك بالادۇر، سۈزۈك سۇ ئېقىتىڭ، ئۇ ئوتتى ئۆچۈردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۆرۈ سۇۋ تەگ ئول كۈچ كۆر ئوت تەگ يودۇغ سۈزۈك سۇۋ ئاقىتتىڭ ئۇدىتتى ئوتۇغ
Törü suv teg ol küç kör ot teg yoduğ, süzük suv akıttıñ udıttı otuğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kanun su gibidir, zulüm ise, ateş gibi her şeyi mahveder, sen berrak su akıttın ve ateş söndü.
🇬🇧 EN 'Law is like pure water, while tyranny burns like fire; Thou pouredst forth clear streams and quenched the furnace dire.'
#3108 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ھەق قانۇن يۈرگۈزدۈڭ، تۈزەلدى جاھان،
زۈلۈم كۆرمەس ئەلدە ھېچكىم بۇ زامان.

'Thy law was executed straight, the world was ordered fair; No violent tyrant walks throughout thy borders there.'

Kanunu doğru tatbik ettin, dünya düzene girdi, hiç kimse memlekette artık bir zorbaya rastlamıyor.

نەسرىي يەشمىسى:
ئادىل قانۇن يۈرگۈزدۈڭ، دۇنيا تۈزەلدى، ئەلدە ئەمدى ھېچكىم زورلۇققا ئۇچرىمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۆرۈ تۈز يورىتتىڭ ئىتىلدى ئاجۇن كىم ئەرسە كۈچەك ئىلدە كۆرمەز كۆزۈن
Törü tüz yorıttıñ itildi ajun, kim erse küçek ilde körmez közün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kanunu doğru tatbik ettin, dünya düzene girdi, hiç kimse memlekette artık bir zorbaya rastlamıyor.
🇬🇧 EN 'Thy law was executed straight, the world was ordered fair; No violent tyrant walks throughout thy borders there.'
#3109 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ، ئۈچ ئىش بىلەن زۈلۈم تۇغۇلار،
بىرى، بەگ غايىل بولسا ئاپەت ياغار.

'From three root evils, Prince, oppression takes its birth: When rulers are remiss, misery stalks the earth;'

Ey hükümdar, şu üç şey zulüm ve tazyıka sebep olur, biri— beyin ihmalkârlığı ki, bundan musibet gelir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي ئەلگ، ئۈچ ئىشتىن زۇلۇم زورلۇق يۈز بېرىدۇ: بىرى بەختسىزلىك يۈز بەرگەندە، بەگ غاپىل بولسا،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاي ئىلىگ ئۈچ ئىشتىن تەگىر كۈچ باسىنچ بىرى بەگ ئوسال بولسا تەگسە ئىرىنچ
Ay ilig üç iştin tegir küç basınç, biri beg osal bolsa tegse irinç
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey hükümdar, şu üç şey zulüm ve tazyıka sebep olur, biri— beyin ihmalkârlığı ki, bundan musibet gelir.
🇬🇧 EN 'From three root evils, Prince, oppression takes its birth: When rulers are remiss, misery stalks the earth;'
#3110 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىككىنچى، بوش ئولسا ئەلنى باشلار ئەر،
ئۈچىنچى، ئاچ كۆزلۈك، خەلق باغرىن يەر.

'The second: when the chief is weak and bows his head; The third: when rulers' greed eats folk like daily bread.'

ikincisi — halkın başında bulunan insanın zayıf olması, üçüncüsü de — halkın bağrını yiyen tamahkârlıktır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىككىنچى خەلقنى باشلىغۇچى بوشاڭ بولسا، ئۈچىنچى ئاچكۆزلۈك، بۇلار خەلقنىڭ يۈرىكىنى يەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇كىنچى باسىنچاق بودۇن باشلار ئەر ئۈچۈنچى سۇق ئەرسە بودۇن باغرى يەر
İkinçi basınçak bodun başlar er, üçünçi suk erse bodun bağrı yer
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ikincisi — halkın başında bulunan insanın zayıf olması, üçüncüsü de — halkın bağrını yiyen tamahkârlıktır.
🇬🇧 EN 'The second: when the chief is weak and bows his head; The third: when rulers' greed eats folk like daily bread.'
#3111 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سېنىڭدە يوق ئولغاچ بۇنىڭ ھېچبىرى،
تېگۈر نەدىن ئەلگە زورلۇق ئەرلىرى.

'In thee not one of these three vices can be found; Whence could a violent knave within thy realm abound?'

Şimdi bu üçünden hiç biri sende bulunmadığından, memleketin neresinde bir zorba zuhur edebilir.

نەسرىي يەشمىسى:
سەندە بۇ ئۈچىنىڭ بىرىمۇ يوق، ئەمدى ئەلگە زوراۋان كىشىلەر قەيەردىن كېلىدۇ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەنىڭدە يوق ئەمدى بۇ ئۈچتە بىرى قايۇدىن تەگىر ئىلكە كۈچكەي ئەرى
Seniñde yok emdi bu üçte biri, kayudın tegir ilke küçkey eri
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şimdi bu üçünden hiç biri sende bulunmadığından, memleketin neresinde bir zorba zuhur edebilir.
🇬🇧 EN 'In thee not one of these three vices can be found; Whence could a violent knave within thy realm abound?'
#3112 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەي ئادىل، ئېرىغ - پاك، مۇلايىم بېگىم،
ساڭا ھەق بەردى ئاڭ، پەزىلەت بىلىم.

'O just and spotless prince, of gentle, righteous mind, God granted thee deep sense and virtues of each kind.'

Ey âdil, temiz ve halîm bey, Tanrı sana akıl, bilgi ve bir çok faziletler verdi.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي، ياخشى قانۇنلۇق، پاك، مۇلايىم بەگ، خۇدا ساڭا پەزىلەت، ئەقىل، بىلىم بەردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاي ئەدگۈ تۆرۈلۈگ ئارىغ بەگ سىلىگ بايات بەردى ئەردەم ساڭا ئۆگ بىلىگ
Ay edgü törülüg arığ beg silig, bayat berdi erdem saña ög bilig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey âdil, temiz ve halîm bey, Tanrı sana akıl, bilgi ve bir çok faziletler verdi.
🇬🇧 EN 'O just and spotless prince, of gentle, righteous mind, God granted thee deep sense and virtues of each kind.'
#3113 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سەن تەۋپىق تېپىپ بۇ ياخشىلىق ئۈچۈن،
ئەل قارى تويۇپ، بولدى ئېگىنى پۈتۈن.

'Success in every good to thee the Lord conveyed; The folk are filled with food, in decent robes arrayed.'

Her türlü iyilik için Allah sana tevfik verdi, halkın karnı tok ve sırtı pek oldu.

نەسرىي يەشمىسى:
ھەرقانداق ياخشىلىقلار ئۈچۈن تەۋپقكە ئىگە بولدۇڭ، خەلق يېمەك ئىچمەككە تويدى، كېيىم كېچىكى پۈتۈن بولدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆزۈڭ بۇلدى تەۋفىك قامۇغ ئەدگۈكە بودۇن تودتى بۈتتى يەگۈ كەدگۈكە
Özüñ buldı tevfik kamuğ edgüke, bodun todtı bütti yegü kedgüke
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Her türlü iyilik için Allah sana tevfik verdi, halkın karnı tok ve sırtı pek oldu.
🇬🇧 EN 'Success in every good to thee the Lord conveyed; The folk are filled with food, in decent robes arrayed.'
#3114 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
شۈكۈر قىل خۇداغا، تېۋىن ھەم سۆيۈن،
ھۈزۈر قىل بىر ئاز سەن، راھەتتە ئاۋۇن.

'Give thanks unto the Lord, worship in joyful mood; Rejoice in tranquil ease, tasting beatitude!'

Tanrıya şükür et, ibâdet kıl ve sevin, müsterih ol, bir az huzur ve rahat içinde yaşa.

نەسرىي يەشمىسى:
خۇداغا شۈكۈر قىلىپ ئىبادەت قىل، سۆيۈن، بىرقانچە ۋاقىت ھالاۋەت ئىچىدە، شاد خۇرام ياشا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
شۈكۈر قىل باياتقا تاپۇغ قىل سەۋىن ئەرەج قىل بىر ئانچا سەن ئىنچىن ئاۋىن
Şükür kıl bayatka tapuğ kıl sevin, erej kıl bir ança sen inçin avın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tanrıya şükür et, ibâdet kıl ve sevin, müsterih ol, bir az huzur ve rahat içinde yaşa.
🇬🇧 EN 'Give thanks unto the Lord, worship in joyful mood; Rejoice in tranquil ease, tasting beatitude!'
#3115 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېچۈك ئەيىب - خاتالىق كۆرۈلسە سىرتتا،
مانا مەن خىزمەتچى قۇلۇڭ بار شۇندا.

'If any error rise or wrong without the gate, Behold, I stand thy thrall, to run and set it straight!'

Dışarıda yanlış veya yersiz ne olursa, işte senin hizmetine koşan kulun ben varım.

نەسرىي يەشمىسى:
سىرتتا قانداق خاتالىق، ئەيىب سادىر بولسا، مانا مەن، يۈگۈر يېتىمىڭنى قىلغۇچى قۇلۇڭ تەييار!
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاشىرتىن نەگۈ تۇشسا ياڭلۇق يازۇق مۇنۇ مەن يۈگۈردەچى قۇل-مەن ئانۇق
Taşırtın negü tuşsa yañluk yazuk, munu men yügürdeçi kul-men anuk
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dışarıda yanlış veya yersiz ne olursa, işte senin hizmetine koşan kulun ben varım.
🇬🇧 EN 'If any error rise or wrong without the gate, Behold, I stand thy thrall, to run and set it straight!'
#3116 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
شۈكۈر قىلدى ئەلىگ تولا سۆيۈنۈپ،
خۇداغا سانا ئېيتتى قول كۆتۈرۈپ.

The King gave fervent thanks, his heart with joy was stirred; Lifting his hands to God, he praised the Almighty Word:

Hükümdar şükür etti ve çok sevindi, elini kaldırdı ve Tanrıya sena etti.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلگ شۈكۈر قىلىپ، كۆپ سۆيۈندى، رەببىگە ھەمدۈسانا ئېيتىپ، قولنى كۆتۈردى:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
شۈكۈر قىلدى ئارتۇق سەۋىندى ئىلىگ سەنا قىلدى رابقا كۆتۈردى ئەلىگ
Şükür kıldı artuk sevindi ilig, senâ kıldı rabka kötürdi elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar şükür etti ve çok sevindi, elini kaldırdı ve Tanrıya sena etti.
🇬🇧 EN The King gave fervent thanks, his heart with joy was stirred; Lifting his hands to God, he praised the Almighty Word:
#3117 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
دېدى: ئەي رەھىملىك، ئۇلۇغ بىر ئىگەم،
بۇ ئاجىز قۇلۇڭنى قىلىپ مۆھتەرەم.

'O Merciful, Great Lord, Thou art supreme and high! Thou madest great my name, who was so poor and shy.'

Ey merhametli rabbim — dedi — sen büyüksün, bu zayıf kulunun memlekette itibârını yükselttin.

نەسرىي يەشمىسى:
دېدىكى، ئەي مېھرىبان ئىگەم، سەن ئۈلۈغ، بۇ ئاجىز قۇلۇڭنى ئەلدە قەدىرلىك قىلدىڭ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئايۇر ئاي باغىرساق ئىدىم سەن ئۇلۇغ ئاغىر قىلدىڭ ئىلدە بۇ يۇنچىغ قۇلۇغ
Ayur ay bağırsak idim sen uluğ, ağır kıldıñ ilde bu yunçığ kuluğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey merhametli rabbim — dedi — sen büyüksün, bu zayıf kulunun memlekette itibârını yükselttin.
🇬🇧 EN 'O Merciful, Great Lord, Thou art supreme and high! Thou madest great my name, who was so poor and shy.'
#3118 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېسىپ قىلدىڭ ماڭا پۈتۈن ئەزگۈلۈك،
بۇنىڭ شۈكرى بويىنۇم ئۈزە بولدى يۈك.

'Thou hast bestowed on me all blessings and all grace; To render worthy thanks is a debt I must embrace.'

Sen bana her türlü iyilikleri ihsan ettin, şükür etmek boynumun borcudur.

نەسرىي يەشمىسى:
سەن ماڭا ھەر خىل ياخشىلقلارنى ئاتا قىلدىڭ، بۇنىڭغا شۈكۈر قىلىش بوينۇمدىكى قەرزدۈر!
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تەگۈردۈڭ ماڭا سەن قامۇغ ئەدگۈلۈك مۇنىڭ شۈكرى بوينۇم ئۆزە بولدى يۈك
Tegürdüñ maña sen kamuğ edgülük, munıñ şükri boynum öze boldı yük
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sen bana her türlü iyilikleri ihsan ettin, şükür etmek boynumun borcudur.
🇬🇧 EN 'Thou hast bestowed on me all blessings and all grace; To render worthy thanks is a debt I must embrace.'
#3119 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قاچانمۇ ئۆتەرمەن بۇ شۈكرىڭ سېنىڭ،
مېنىڭ شۈكرىمنى سەن ئۆتەرسەن ئۆزۈڭ.

'How could I ever pay the thanks to Thee I owe? Accept the grateful praise my humble lips bestow!'

مەن قانداقمۇ يېتەرلىك شۈكۈر قىلالايمەن؟ بۇنىڭ شۈكۈرسىنى مەن ئۈچۈن ئۆزۈڭ ئۆتىگىن.

نەسرىي يەشمىسى:
مەن قانداقمۇ يېتەرلىك شۈكۈر قىلالايمەن؟ بۇنىڭ شۈكۈرسىنى مەن ئۈچۈن ئۆزۈڭ ئۆتىگىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قاچانمۇ ئۆتەرمەن بۇ شۈكرىڭ سېنىڭ، مېنىڭ شۈكرىمنى سەن ئۆتەرسەن ئۆزۈڭ. ئەلىكنىڭ ئۆگەرلىشىكە سوغالى
قاچانمۇ ئۆتەرمەن بۇ شۈكرىڭ سېنىڭ، / مېنىڭ شۈكرىمنى سەن ئۆتەرسەن ئۆزۈڭ. ئەلىكنىڭ ئۆگەرلىشىكە سوغالى
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR مەن قانداقمۇ يېتەرلىك شۈكۈر قىلالايمەن؟ بۇنىڭ شۈكۈرسىنى مەن ئۈچۈن ئۆزۈڭ ئۆتىگىن.
🇬🇧 EN 'How could I ever pay the thanks to Thee I owe? Accept the grateful praise my humble lips bestow!'
#3120 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە ئېيتتى ئەلىگ: ئەي ئۆگەرلىشىم،
خۇدا پەزلى ئەردى سېنى تاپمىشىم.

Then to Ögdülmiş spoke the King in loving tone: 'It was God’s gracious gift that made thee mine alone!'

Hükümdar devam etti:— Ey Öğdülmişim, seni bulmam bana Tanrının bir lutfu idi.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ يەنە دېدى: ئەي ئۆگدۈلمىش، ساڭا ئېرىشكەنلىكىم ئاللانىڭ رەھمىتى ئىدى،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا ئايدى ئىلىگ ئاي ئۆگدۈلمىشىم بايات فازلى ئەردى سەنى بۇلمىشىم
Yana aydı ilig ay ögdülmişim, bayat fazlı erdi seni bulmışım
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar devam etti:— Ey Öğdülmişim, seni bulmam bana Tanrının bir lutfu idi.
🇬🇧 EN Then to Ögdülmiş spoke the King in loving tone: 'It was God’s gracious gift that made thee mine alone!'
#3121 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سەۋەب بولدۇڭ پۈتۈن بۇ ياخشىلىققا،
زۈلۈمنى تۈگىتىپ، قانۇن قۇرۇشقا.

'Thou art the guiding cause of all the good we see, To check oppression's hand and set the justice free.'

Zulme mâni olmama, adaleti yerine getirmeme ve her türlü iyiliğe sebep şimdi sen oldun.

نەسرىي يەشمىسى:
زۈلۈمنى توسۇشقا، ئادالەت ئورنىتىشقا ۋە ھەر خىل ياخشىلقلارنى قىلىشقا سەن سەۋەب بولدۇڭ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەبەب سەن سەن ئەمدى قامۇغ ئەدگۈكە كۈچۈگ تىدغۇقا ھەم تۆرۈ بەرگۈكە
Sebeb sen sen emdi kamuğ edgüke, küçüg tıdğuka hem törü bergüke
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Zulme mâni olmama, adaleti yerine getirmeme ve her türlü iyiliğe sebep şimdi sen oldun.
🇬🇧 EN 'Thou art the guiding cause of all the good we see, To check oppression's hand and set the justice free.'
#3122 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خۇدا بەردى كۆپ ياخشىلىقلار مانا،
سېنى بەردى ئۈن ھەسسە ئارتۇق يانا.

'God granted unto me all bounties from above, And over all of them, tenfold in thee His love.'

Tanrı bana bugün bütün iyilikleri ihsan etti, bir de bunlardan on misli fazla değerde olan seni verdi.

نەسرىي يەشمىسى:
خۇدا ماڭا كۆپ ياخشىلقلارنى ئاتا قىلدى، بۇلاردىنمۇ ئون ھەسسە ئارتۇق قىلىپ سېنى بەردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بايات بەردى ئەمدى قامۇغ ئەدگۈلۈك سەنى بەردى ئارتۇق ئادىن ئون ئۈلۈگ
Bayat berdi emdi kamuğ edgülük, seni berdi artuk adın on ülüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tanrı bana bugün bütün iyilikleri ihsan etti, bir de bunlardan on misli fazla değerde olan seni verdi.
🇬🇧 EN 'God granted unto me all bounties from above, And over all of them, tenfold in thee His love.'
#3123 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ھەرقانچە تىرىشسۇن بەگ يالغۇز، بىراق،
قۇل ياردەم بەرمىسە، ياشالماس ئۇزاق.

'However much a prince strives solitary and grand, Without a servant's aid, his works cannot long stand.'

Bey yalnız, tek başına ne kadar gayret ederse-etšin, kulun yardımı olmazsa, bunu uzun zaman devam ettiremez.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگ ئۆزى يالغۇز قانچىلىك غەيرەت قىلمىسۇن، قۇلنىڭ ياردىمى بولمىسا، ئىشى ئۈزۈنغا بارمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەچە بەگ قاتىغلانسا يالڭۇز ئۆزۈن بولۇ بەرمەسە قۇل ئىتۈمەز ئۇزۇن
Neçe beg katığlansa yalñuz özün, bolu bermese kul itümez uzun
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bey yalnız, tek başına ne kadar gayret ederse-etšin, kulun yardımı olmazsa, bunu uzun zaman devam ettiremez.
🇬🇧 EN 'However much a prince strives solitary and grand, Without a servant's aid, his works cannot long stand.'
#3124 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بەگ ئىچتىن كۆزىتۇر، سىرتتىكى كۆزى،
كۆيۈمچان قۇلىدۇر، كۆزى ھەم سۆزى.

'The prince is kept within; his outer eyes and ears Are his devoted thralls, through whom the truth appears.'

Bey içeridedir, onun dışarıdaki gözü, sâdık kuludur, o beyin hem gözü, hem sözüdür.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگ ئىچكىرىنى كۆزىتىدۇ، سىرتتىكى كۆزى سادىق قۇلىدۇر، ئۇ بەگنىڭ سۆزى ھەم كۆزىدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بەگ ئىچتىن بولۇر كۆرگۈ تاشتىن كۆزى باغىرساق قۇلى ئول كۆزى ھەم سۆزى
Beg içtin bolur körgü taştın közi, bağırsak kulı ol közi hem sözi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bey içeridedir, onun dışarıdaki gözü, sâdık kuludur, o beyin hem gözü, hem sözüdür.
🇬🇧 EN 'The prince is kept within; his outer eyes and ears Are his devoted thralls, through whom the truth appears.'
#3125 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆزۈم سەن، تىلىم سەن، قولۇم سەن ماڭا،
ئېتىم ياخشى بولدى، ئەي باتۇر شۇڭا.

'Thou art my eye, my tongue, my hand in every place; Through thee, O valiant youth, my name is crowned with grace.'

Sen de benim gözüm, dilim ve elimsin, ey mert yiğit, ben bu sayede iyi nâm kazandım.

نەسرىي يەشمىسى:
سەن ماڭا ھەم كۆز، ھەم تىل ھەم قول بولدۇڭ، شۇڭا نامىم ياخشى بولدى، ئەي قەھرىمان.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆزۈم سەن تىلىم سەن ئەلىم سەن ماڭا ئانىن ئەدگۈ بولدى ئاتىم ئاي توڭا
Közüm sen tilim sen elim sen maña, anın edgü boldı atım ay toña
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sen de benim gözüm, dilim ve elimsin, ey mert yiğit, ben bu sayede iyi nâm kazandım.
🇬🇧 EN 'Thou art my eye, my tongue, my hand in every place; Through thee, O valiant youth, my name is crowned with grace.'
#3126 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشتىكىن، نېمە دەيدۇ ئەمدى خاقان،
ئېلىپ ئەل قولىغا، جاھان سورىغان.

'Hear what the Emperor, the Conqueror of the earth, Pronounced when ruling lands of dignity and worth:'

Dünya hâkimi ve bütün memleketleri idaresi altına almış olan hakan ne der, dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
دۇنيانى باشقۇرۇپ، ئەللەرنى ئىدارە قىلغان خاقان نېمە دەيدۇ، ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىت ئەمدى ھاقان تىلى ئاجۇن باشلامىش بۈترۈ باسمىش ئەلى
Negü ter eşit emdi hakan tili, ajun başlamış bütrü basmış eli
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dünya hâkimi ve bütün memleketleri idaresi altına almış olan hakan ne der, dinle.
🇬🇧 EN 'Hear what the Emperor, the Conqueror of the earth, Pronounced when ruling lands of dignity and worth:'
#3127 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بېگى تاپسا سادىق قۇلىنى تىلەپ،
ئۇنى تۇتسۇن ئالتۇن - كۈمۈشكە كۆمۈپ.

''When rulers find a thrall of loyal, tender heart, In gold and silver cases they should set him apart.''

Beyler arayıp, sâdık bir kul bulurlarsa, onu altın ve gümüş mahfaza içinde tutmalıdırlar.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلەر سادىق بىر قۇلنى ئىزدەپ تاپسا، ئۇنى ئالتۇن كۈمۈشكە ئوراپ تۇتۇشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
باغىرساق قۇلۇغ بۇلسا بەگلەر تىلەپ ئانى تۇتغۇ ئالتۇن كۈمۈشكە قالاپ
Bağırsak kuluğ bulsa begler tilep, anı tutğu altun kümüşke kalap
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyler arayıp, sâdık bir kul bulurlarsa, onu altın ve gümüş mahfaza içinde tutmalıdırlar.
🇬🇧 EN ''When rulers find a thrall of loyal, tender heart, In gold and silver cases they should set him apart.''
#3128 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشەنچلىك، دۇرۇس، چىن كىشى تاپسا خان،
ھۇزۇر - بەخت ئىچىدە ياشار ئۇ ھامان.

''When rulers find a man sincere, upright, and whole, They find sweet peace of mind and happiness of soul.''

Beyler doğru, dürüst ve itimat edilir bir insan bulurlarsa, kendileri huzura kavuşurlar ve hayatları saadet içinde geçer.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلەر سەمىمىي، توغرا ۋە ئىشەنچلىك كىشىگە ئىگە بولسا، ئۆزى راھەت ھالاۋەتكە يېتىشىدۇ، بەختلىك ياشايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆنى چىن كىشى بۇلسا بەگلەر بۈتۈن ئۆزى ئىنچكە تەگدى تىرىلدى قۇتۇن
Köni çın kişi bulsa begler bütün, özi inçke tegdi tirildi kutun
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyler doğru, dürüst ve itimat edilir bir insan bulurlarsa, kendileri huzura kavuşurlar ve hayatları saadet içinde geçer.
🇬🇧 EN ''When rulers find a man sincere, upright, and whole, They find sweet peace of mind and happiness of soul.''
#3129 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خىل ئولسا خىزمەتچى كۆيۈمچان بولۇر،
كۆيۈمچان خىزمەتچى كىشىن كىم تاپۇر.

''The finest of all servants is he of faithful grace; Yet where can one seek out and find so rare a face?''

Hizmetkârın seçkini içten bağlı olur, böyle bir hizmetkârı kim arayıp bulabilir.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەتچىنىڭ ئەڭ سەرخىلى سادىق بولىدۇ، سادىق خىزمەتچىنى كىم ئىزدەپ تاپالايدۇ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاپۇغچى تالۇسى باغىرساق بولۇر باغىرساق تاپۇغچىغ تىلەپ كىم بۇلۇر
Tapuğçı talusı bağırsak bolur, bağırsak tapuğçığ tilep kim bulur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmetkârın seçkini içten bağlı olur, böyle bir hizmetkârı kim arayıp bulabilir.
🇬🇧 EN ''The finest of all servants is he of faithful grace; Yet where can one seek out and find so rare a face?''
#3130 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
جاھاندا يوق ئەرسە بۇ خىل كۆيۈمچان،
كامالغا ئېرىشكەي كىشىلىك قاچان.

''Had not devoted souls walked this terrestrial sphere, How could humanity in perfect bloom appear?''

Dünyada seçkin ve içten bağlı kimseler bulunmasa idi, insanlık nasıl kemâle erişirdi.

نەسرىي يەشمىسى:
دۇنيادا سەرخىل، سادىقلار بولمىغان بولسا، كىشىلىك قانداقمۇ كامالەتكە يېتەتتى؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
باغىرساق يوق ئەرسە ئاجۇندا تالۇ كىشىلىك قاچان تۇرغاي ئەردى تولۇ
Bağırsak yok erse ajunda talu, kişilik kaçan turğay erdi tolu
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dünyada seçkin ve içten bağlı kimseler bulunmasa idi, insanlık nasıl kemâle erişirdi.
🇬🇧 EN ''Had not devoted souls walked this terrestrial sphere, How could humanity in perfect bloom appear?''
#3131 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش، مەن ئەمدى ئەپسۇسلۇقتا مەن،
قېلىپسەن ئاتاڭدىن ماڭا بىرلا سەن.

'Yet I am grieved at heart, O Ögdülmiş, to see That from thy noble sire there remains only thee!'

Bana babandan yadigâr olarak yalnız senin kalmana çok teessüf ediyorum.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي ئۆگدۈلمىش، ئەمدى ئەپسۇسلىنىمەنكى، ماڭا داداڭدىن بىرلا سەن قالدىڭ!
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەسىركەر-مەن ئەمدى ئاي ئۆگدۈلمىش ئە بىر ئۆك سەن ئاتاڭدىن ماڭا قالمىش ئا
Esirker-men emdi ay ögdülmiş e, bir ök sen atañdın maña kalmış a
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bana babandan yadigâr olarak yalnız senin kalmana çok teessüf ediyorum.
🇬🇧 EN 'Yet I am grieved at heart, O Ögdülmiş, to see That from thy noble sire there remains only thee!'
#3132 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە بولسا ئەردى سېنىڭدىن بىرى،
بۇ يولدىن ماڭاردى كېيىن - ئىلگىرى.

'Were there another youth who matched thy noble kind, He would pursue thy path, before thee or behind.'

Senin gibi daha başka biri bulunmuş olsa idi, senden önce veya senden sonra aynı yolu takip etmiş olurdu.

نەسرىي يەشمىسى:
سېنىڭدەك ئادەمدىن يەنە بىرى بولسا ئىدى، ئىلگىرى كېيىن بولسىمۇ ئىز باسقان بولاتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاقى بىر بار ئەرسە سەنى تەگ ئادىن ئۇدا بەرگەي ئەردى كۆر ئۆڭدۈن كەدىن
Takı bir bar erse seni teg adın, uda bergey erdi kör öñdün kedin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Senin gibi daha başka biri bulunmuş olsa idi, senden önce veya senden sonra aynı yolu takip etmiş olurdu.
🇬🇧 EN 'Were there another youth who matched thy noble kind, He would pursue thy path, before thee or behind.'
#3133 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەي خۇلقى ئۆز، ئاران تاپقانتىم سېنى،
يىتتۈرسەم سېنى مەن ئۆزگىسى قېنى.

'Thou art unique to me, O upright, noble friend; If mishap takes thee off, on whom could I depend?'

Ey dürüst tabiatlı, benim yanımda şimdiden teksin, seni kaybedersem, başka birini nerede bulurum.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي توغرا خۇلقلۇق، ئالدىمدا بىرلا سەن بار، سېنىڭدىن ئايرىلسام، باشقا بىرسى قېنى؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىر ئۆك سەن ماڭا كۆر ئاي قىلقى كۆنى سەنى ئۆز يەتۈرسە ئادىن بىر قانى
Bir ök sen maña kör ay kılkı köni, seni öz yetürse adın bir kanı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey dürüst tabiatlı, benim yanımda şimdiden teksin, seni kaybedersem, başka birini nerede bulurum.
🇬🇧 EN 'Thou art unique to me, O upright, noble friend; If mishap takes thee off, on whom could I depend?'
#3134 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
مېنى ئەنسىرەتتى بۇ يالغۇزلۇقۇڭ،
يەنە بولسا كاشكى، بۆلەك ھەمراھىڭ.

'I fear for thy lonely post, lest thou shouldst stand alone; O that a worthy peer unto thy side had grown!'

Ben senin böyle tek olmandan korkuyorum, ey kudretli insan, kâşki senin bir eşin daha bulunsa idi.

نەسرىي يەشمىسى:
سېنىڭ يالغۇزلۇقۇڭدىن ئەنسىرەيمەن، ئەي قۇدرەتلىك، يەنە بىر ھەمراھىڭ بولسا ئىدى،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ يالڭۇزلۇقۇڭقا ئۆزۈم ئەيمەنۈر تاقى بىر ئىش ئەرسە ساڭا ئاي ئۇنۇر
Bu yalñuzlukuñka özüm eymenür, takı bir iş erse saña ay unur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ben senin böyle tek olmandan korkuyorum, ey kudretli insan, kâşki senin bir eşin daha bulunsa idi.
🇬🇧 EN 'I fear for thy lonely post, lest thou shouldst stand alone; O that a worthy peer unto thy side had grown!'
#3135 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تولا بولماس ئەردى جاپالىق ساڭا،
دۇئادىن تېگۈردى ئۈلۈش ھەم ماڭا.

'Then would this heavy toil not rest on thee in whole, And further grateful prayers would bless my royal soul.'

Bütün bu zahmet senin üzerinde kalmazdı, ben de daha çok duâ kazanmış olurdum.

نەسرىي يەشمىسى:
سەن كۆپ مۇشەققەت تارتمىغان بولاتتىڭ، دۇئادىن ماڭىمۇ ئۈلۈش تەگكەن بولاتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ساڭا تەگمەگەي ئەردى ئەمگەك ئۈكۈش ماڭا ما دۇا تەگگەي ئەردى ئۈلۈش
Saña tegmegey erdi emgek üküş, maña ma duâ teggey erdi ülüş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bütün bu zahmet senin üzerinde kalmazdı, ben de daha çok duâ kazanmış olurdum.
🇬🇧 EN 'Then would this heavy toil not rest on thee in whole, And further grateful prayers would bless my royal soul.'
#3136 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆر، بارمۇ، سەن ئىستە قېرىنداش ئارا،
يولۇڭدىن ماڭارلىق مۇناسىپ ساڭا.

'Look through thy kinsmen now; inquire, seek out, and see: Is there another kin who walks the path with thee?'

ئىزدەپ باق، قېرىنداشلىرىڭ ئىچىدە ساڭا ئەگەشكۈدەك بىرسى بارمۇ، سوراپ كۆر!

نەسرىي يەشمىسى:
ئىزدەپ باق، قېرىنداشلىرىڭ ئىچىدە ساڭا ئەگەشكۈدەك بىرسى بارمۇ، سوراپ كۆر!
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆر، بارمۇ، سەن ئىستە قېرىنداش ئارا، يولۇڭدىن ماڭارلىق مۇناسىپ ساڭا؟ ئە... ئە ئە ئە بىلىك ئەلىككە بىلىك
كۆر، بارمۇ، سەن ئىستە قېرىنداش ئارا، / يولۇڭدىن ماڭارلىق مۇناسىپ ساڭا؟ ئە... ئە ئە ئە بىلىك ئەلىككە بىلىك
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئىزدەپ باق، قېرىنداشلىرىڭ ئىچىدە ساڭا ئەگەشكۈدەك بىرسى بارمۇ، سوراپ كۆر!
🇬🇧 EN 'Look through thy kinsmen now; inquire, seek out, and see: Is there another kin who walks the path with thee?'
#3137 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
جاۋاب بەردى ئۆگدۈلمىش، ئېيتتى: ئەلىگ،
ئېسەن بولسا يەتكەي بۇ ئىشقا ئەلىگ.

Ögdülmiş answered: 'May the King in health remain! When health preserves the King, fit men will join his train.'

Öğdülmiş cevap verdi ve : — Hükümdar sağ olsun, iş yapacak kimseler her vakit bulunur — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش جاۋاب بېرىپ دېدى: ئەلىك ئېسەن بولسا، بۇ ئىشقا قولى يېتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانۇت بەردى ئۆگدۈلمىش ئايدى ئىلىگ ئەسەن بولسۇ ئىشكە يەتىلگەي ئەلىگ
Yanut berdi ögdülmiş aydı ilig, esen bolsu işke yetilgey elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öğdülmiş cevap verdi ve : — Hükümdar sağ olsun, iş yapacak kimseler her vakit bulunur — dedi —
🇬🇧 EN Ögdülmiş answered: 'May the King in health remain! When health preserves the King, fit men will join his train.'
#3138 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ھەمىشە يار ئولسۇن ھۇزۇر ئەلىگكە،
ئاسايىش ئىچىدە يېتىپ تىلەككە.

'May the Sovereign ever dwell in peaceful, sweet delight; May all his wishes bloom in tranquility and light.'

Hükümdar her vakit rahat ve huzur içinde bulunsun, sükûn içinde bütün dilek ve arzuları yerine gelsin.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىك خاتىرجەم بولۇپ، ھۇزۇرلانسۇن، تىنچلىنىپ بارلىق ئارزۇ تىلەكلىرىگە يەتسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەرەجلەنسۈ ئىلىگ تۇچى ئىنچرۈنۈ تىلەك ئارزۇ كەلسۈ ئۆزى تىنچرۇنۇ
Erejlensü ilig tuçı inçrünü, tilek ârzû kelsü özi tınçrunu
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar her vakit rahat ve huzur içinde bulunsun, sükûn içinde bütün dilek ve arzuları yerine gelsin.
🇬🇧 EN 'May the Sovereign ever dwell in peaceful, sweet delight; May all his wishes bloom in tranquility and light.'
#3139 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
مېنىڭ ئەمگىكىمنى خان ئالىيلىرى،
قەدىرلىمىسۇن، بولسۇن تىنچ دىللىرى.

'Let not the King be grieved by my own weary toil; His gold and gracious favor repay me from the soil.'

Benim zahmetime karşılık hükümdarın altını var, hiç endişe etmesin ve gönülünü ferah tutsun.

نەسرىي يەشمىسى:
مېنىڭ مۇشەققەتلىرىمنى ئەلىك ئالىيلىرى قەدىرلەپ كەتمىسۇن، كۆڭلىنى دۇرۇس تۇتسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مەنىڭ ئەمگەرىمكە ئىلىگ ئالتۇنى ئاغىر قىلماسۇ كۆڭلى تۇتسۇ كۆنى
Meniñ emgerimke ilig altunı, ağır kılmasu köñli tutsu köni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Benim zahmetime karşılık hükümdarın altını var, hiç endişe etmesin ve gönülünü ferah tutsun.
🇬🇧 EN 'Let not the King be grieved by my own weary toil; His gold and gracious favor repay me from the soil.'
#3140 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ماڭا يەتسە زەخمەت، ھۇزۇرمۇ تېگۇر،
ھۇزۇر بىرلە زەخمەتكى، يانداش يۈرۈر.

'If labor touches me, ease follows at its side; For hand in hand through life do toil and ease abide.'

Ben zahmet çekiyorsam, rahat da ediyorum, huzur ile zahmet yan yana yürür.

نەسرىي يەشمىسى:
مەن مۇشەققەت چەكسەم، راھەتمۇ كۆرىمەن، راھەت بىلەن مۇشەققەت ياندىشىپ ماڭىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ماڭا تەگسە ئەمگەك ئەرەج مە تەگىر ئەرەج بىرلە ئەمگەك ياناشۇ يورىر
Maña tegse emgek erej me tegir, erej birle emgek yanaşu yorır
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ben zahmet çekiyorsam, rahat da ediyorum, huzur ile zahmet yan yana yürür.
🇬🇧 EN 'If labor touches me, ease follows at its side; For hand in hand through life do toil and ease abide.'
#3141 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تىلىسە ئەلىگ بىر ياراملىق كىشى،
كىشىكىم: ئەل ئىچرە خەلقنىڭ بېشى.

'Yet if the King desires a man of useful deed, To help in state affairs and answer every need:'

Eğer hükümdar memleket işinde faydalı ve halkın başında bulunacak bir insan istiyorsa,

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر ئەلىك ئەل ئىشلىرىغا پايدىلىق، خەلقە باش بولالىغۇدەك بىر كىشى ئىزدىسە،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى ئەل ئىشىڭە تۇسۇلغۇ كىشى تىلەر ئەرسە ئىلىگ بودۇن ئەل باشى
Kalı el işiñe tusulğu kişi, tiler erse ilig bodun el başı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer hükümdar memleket işinde faydalı ve halkın başında bulunacak bir insan istiyorsa,
🇬🇧 EN 'Yet if the King desires a man of useful deed, To help in state affairs and answer every need:'
#3142 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەر، ئىشىتكىن، بىر دانا كىشى،
كۈنىدە ئەقىل - ئاڭ بېرىشتۇر ئىشى.

'Hear what the statesman said, who governed with insight, Devising daily plans to keep the empire bright:'

Bak, hikmeti ile her gün yeni bir tedbir arayan hakîm devlet adamı ne der, dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي دانا ھاكىم، شۇنى ئاڭلىغىنكى، ھەر كۈنى دانالىق بىلەن تەدبىر قىلىدىغان ھاكىم نېمە دەيدۇ:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل ئاي ئىلچى بۈگۈ بۈگۈلەپ قىلۇر ئىلچى كۈندە ئۆگۈ
Negü ter eşitgil ay ilçi bügü, bügülep kılur ilçi künde ögü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bak, hikmeti ile her gün yeni bir tedbir arayan hakîm devlet adamı ne der, dinle.
🇬🇧 EN 'Hear what the statesman said, who governed with insight, Devising daily plans to keep the empire bright:'
#3143 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ياردەمچى كۆپ ئولسا، تىلە كۆپ دېمەي،
بۈيۈك بەگ تۈزەپ، ئەل، ياتار غەم يېمەي.

''Seek helpers for the realm, however many they be; Thus prospers every state, and kings feast happily.''

Ne kadar çok olursa-olsun, memleket işine yardımcılar ara, memleket böyle tanzim edilir ve büyük bey huzur içinde bütün arzularına kavuşur.

نەسرىي يەشمىسى:
كۆپ بولسمۇ ئەلگە ياردەمچى ئىزدە، شۇنداق قىلساڭ ئەل راۋاج تاپىدۇ، ئۇلۇغ بەگ شاد خۇرام يېتىپ يەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۈكۈش بولسا ئىلكە باسۇتچى تىلە ئەل ئىتلۈر بەدۈك بەگ ياتىپ يەر كۈلە
Üküş bolsa ilke basutçı tile, el itlür bedük beg yatıp yer küle
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ne kadar çok olursa-olsun, memleket işine yardımcılar ara, memleket böyle tanzim edilir ve büyük bey huzur içinde bütün arzularına kavuşur.
🇬🇧 EN ''Seek helpers for the realm, however many they be; Thus prospers every state, and kings feast happily.''
#3144 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ياراملىق تېتىكلەر كۆپ ئولسا ئەلدە،
تاپۇر بەگ ئاسايىش ئىشلار ئەمەلدە.

''The more that skillful men are active in the land, The more the prince finds rest, his burdens well in hand.''

Memlekette faydalı ve zeki insanlar ne kadar çok olursa, işleri bunlar görürler, bey de o kadar rahat eder.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلدە پايدىلىق، زېرەكلەر كۆپ بولسا، بەگنى راھەتكە يەتكۈزىدۇ، ئىشىنى ئۇلار ھەل قىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تەلىم بولسا ئىلدە تۇسۇلۇر تەتىگ بەگىگ ئىنچكە تەگرۈر قىلۇر بۇ ئىتىگ
Telim bolsa ilde tusulur tetig, begig inçke tegrür kılur bu itig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Memlekette faydalı ve zeki insanlar ne kadar çok olursa, işleri bunlar görürler, bey de o kadar rahat eder.
🇬🇧 EN ''The more that skillful men are active in the land, The more the prince finds rest, his burdens well in hand.''
#3145 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يوق ئەرمەس قېرىنداش ئارا مۇنداق ئەر،
ئىلىمدە مېنىڭدىن ئوشۇقتۇر مەگەر.

'Indeed, among my kin there is a man of grace, Whose knowledge far transcends the ordinary race.'

Yok değil, benim akrabalarım arasında da çok geniş bilgili böyle bir insan vardır.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنداق بىلىمى كۆپ كىشىلەر مېنىڭ قېرىنداشلىرىم ئارىسىدا يوق ئەمەس، بار.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يوق ئەرمەز قاداشلار ئارا بار مەنىڭ بۇ ياڭلىغ كىشى بىلگى ئارتۇق ئانىڭ
Yok ermez kadaşlar ara bar meniñ, bu yañlığ kişi bilgi artuk anıñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yok değil, benim akrabalarım arasında da çok geniş bilgili böyle bir insan vardır.
🇬🇧 EN 'Indeed, among my kin there is a man of grace, Whose knowledge far transcends the ordinary race.'
#3146 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆزى تەقۋا ۋە ئويغاق، خىسلىتى كۆپ،
نېچۈك ئىشنى قىلسا، گۈل كەلتۈرەر خوپ.

'Endowed with every virtue, devout and watchful-eyed; Whatever task he touches is crowned and beautified.'

Kendisi her türlü fazilet ve takva sahibi olup, uyanıktır ve elinden her türlü iş gelir.

نەسرىي يەشمىسى:
ھەر خىل پەزىلىتى بار، ئەقۋادار، ھوشيار، قانداق ئىشقا كىرىشسە، زىننەت بېرىدىغان ،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قامۇغ ئەردەمى بار ساقىنۇق ئودۇغ قايۇ ئىشكە تەگسە بودۇر تۈ بودۇغ
Kamuğ erdemi bar sakınuk oduğ, kayu işke tegse bodur tü boduğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kendisi her türlü fazilet ve takva sahibi olup, uyanıktır ve elinden her türlü iş gelir.
🇬🇧 EN 'Endowed with every virtue, devout and watchful-eyed; Whatever task he touches is crowned and beautified.'
#3147 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئودغۇرمىش ئېتىدۇر، دۇرۇستۇر خۇيى،
پۈتۈن ياخشىلىققا بېرىلمىش قولى.

'Righteous is his conduct, **Odgurmış** is his name; To every noble deed he links his spotless fame.'

Hareketi doğru ve adı Odgurmış'tır, o her türlü iyiliğe el vurmuştur.

نەسرىي يەشمىسى:
ھەرىكىتى توغرا بىر كىشى بار ئىسمى ئودغۇرمىش، ئۇنىڭ قولىدىن ھەر خىل ياخشىلىقلار كېلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قىلىنچى كۆنى ئاتى ئودغۇرمىش ئول قامۇغ ئەدگۈلۈككە ئەلىگ ئۇرمىش ئول
Kılınçı köni atı odğurmış ol, kamuğ edgülükke elig urmış ol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hareketi doğru ve adı Odgurmış'tır, o her türlü iyiliğe el vurmuştur.
🇬🇧 EN 'Righteous is his conduct, **Odgurmış** is his name; To every noble deed he links his spotless fame.'
#3148 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ۋە لېكىن ئۆرۈپ ئۇ بۇ دۇنيادىن يۈز،
چىقىپ ئالدى تاغقا، كۆڭۈل قىلدى تۈز.

'Yet from this fleeting world he turned away his face; He climbed the lonely heights and made the hills his place.'

Fakat o bu dünyadan yüzünü çevirdi, kalkıp dağa çıktı, dünya endişelerini gönlünden uzaklaştırdı.

نەسرىي يەشمىسى:
ۋە لېكىن، ئۇ بۇ دۇنيادىن يۈز ئۆرۈگەن، تاغقا چىقىپ كېتىپ، دۇنيانى كۆڭلىدىن چىقىرىۋەتكەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ۋەلىكىن ئەۋۈردى بۇ دۈنيادا يۈز تۇرۇپ تاغقا كىردى كۆڭۈل قىلدى تۈز
Velikin evürdi bu dünyâda yüz, turup tağka kirdi köñül kıldı tüz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Fakat o bu dünyadan yüzünü çevirdi, kalkıp dağa çıktı, dünya endişelerini gönlünden uzaklaştırdı.
🇬🇧 EN 'Yet from this fleeting world he turned away his face; He climbed the lonely heights and made the hills his place.'
#3149 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىبادەت بىلەن ئۇ ئۆزىن ئەمگىتۈر،
تائەتتە گۇناھ - كېسىلىن ئەملىتۈر.

'In worship of the Lord he spends his mortal breath; Through prayer he seeks the cure for sin's corrupting death.'

Tanrıya ibâdet ederek, kendisini zahmete veriyor ve ibâdetle günah hastalığını tedavi ediyor.

نەسرىي يەشمىسى:
خۇداغا ئىبادەت قىلىپ، مۇشەققەت چەكمەكتە، گۇناھكارلىق كېسىلىنى ئىبادەت بىلەن داۋالىماقتا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بايات تاپغى بىرلە ئۆزىن ئەمگەتۈر تاپۇغ بىرلە يازۇق ئىگىن ئەملەتۈر
Bayat tapğı birle özin emgetür, tapuğ birle yazuk igin emletür
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tanrıya ibâdet ederek, kendisini zahmete veriyor ve ibâdetle günah hastalığını tedavi ediyor.
🇬🇧 EN 'In worship of the Lord he spends his mortal breath; Through prayer he seeks the cure for sin's corrupting death.'
#3150 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆتىڭ پەزلى مەندىن يۈز ھەسسە ئوشۇق،
كىشىلەر خىلىدۇر، گويا مىسلى يوق.

'A hundredfold above my own his virtues rise; Foremost among the folk, the choice of all the wise.'

Onun fazileti benimkinden yüz misli fazladır, o halkın ileri geleni ve insanların seçkinidir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇنىڭ پەزىلىتى مەندىن يۈز ھەسسە ئۈستۈن، ئۇ خەلقنىڭ ئالدى، ئادەملەرنىڭ سەرخىلى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مەنىڭدە يۈز ئۈستەڭ ئانىڭ ئەردەمى بودۇندا تالۇسى كىشى كۆدرۈمى
Meniñde yüz üsteñ anıñ erdemi, bodunda talusı kişi ködrümi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Onun fazileti benimkinden yüz misli fazladır, o halkın ileri geleni ve insanların seçkinidir.
🇬🇧 EN 'A hundredfold above my own his virtues rise; Foremost among the folk, the choice of all the wise.'
#3151 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
مېنىڭلە بىر ئولسا ئاشۇ قېرىنداش،
پۈتۈن ئىشقا ئىلمى بولار ئىدى باش.

'If this my noble kin were here beside my hand, His wisdom would direct all matters in the land.'

Benim bu akrabam burada yanımda bulunsa idi, o bize her işte bilgisi ile rehberlik ederdi.

نەسرىي يەشمىسى:
مېنىڭ ئۇ قېرىندىشىم مەن بىلەن بىللە بولسا، ئۇنىڭ بىلىمى ھەممە ئىشقا باش بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مەنى بىرلە بولسا مەنىڭ ئول قاداش قامۇغ ئىشكە بولغاي ئانىڭ بىلگى باش
Meni birle bolsa meniñ ol kadaş, kamuğ işke bolğay anıñ bilgi baş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Benim bu akrabam burada yanımda bulunsa idi, o bize her işte bilgisi ile rehberlik ederdi.
🇬🇧 EN 'If this my noble kin were here beside my hand, His wisdom would direct all matters in the land.'
#3152 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خان ھەزرەتلىرى كۆڭلى تىنغاي پۈتۈپ،
سۆيۈپچتە ياشارغاي جاھاننى تۈتۈپ.

'The Sovereign's royal heart in confidence would rest, And ruling all the world, his days would be full blest.'

ئەلگە ئالىيلىرى ئىشىنىپ كۆڭلى تىنىدۇ، دۇنيانى باشقۇرۇپ، شادلقتا ياشايدۇ.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلگە ئالىيلىرى ئىشىنىپ كۆڭلى تىنىدۇ، دۇنيانى باشقۇرۇپ، شادلقتا ياشايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
خان ھەزرەتلىرى كۆڭلى تىنغاي پۈتۈپ، سۆيۈپچتە ياشارغاي جاھاننى تۈتۈپ.
خان ھەزرەتلىرى كۆڭلى تىنغاي پۈتۈپ، / سۆيۈپچتە ياشارغاي جاھاننى تۈتۈپ.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئەلگە ئالىيلىرى ئىشىنىپ كۆڭلى تىنىدۇ، دۇنيانى باشقۇرۇپ، شادلقتا ياشايدۇ.
🇬🇧 EN 'The Sovereign's royal heart in confidence would rest, And ruling all the world, his days would be full blest.'
#3153 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: ئارزۇ تىلەك ئىدى شول،
ئۇنى تاپسام ئەردى تايانسا كۆڭۈل.

The King said: 'This indeed is all my heart's desire! If he were found, my soul would find what I require.'

Hükümdar:—Arzum ve dileğim budur — dedi— onu bulursam, her işte ona emniyet edebilirim.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگى ئېيتتى: ئارزۇ تىلىكىم شۇ ئىدى، ئۇنىڭغا ئېرىشسەم، ئاندىن كۆڭلۈم ئارام تاپاتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ ئايدى ئارزۇم تىلەكىم بۇ ئول ئانى بۇلسا ئۆترۈ تايانغاي كۆڭۈل
İlig aydı ârzûm tilekim bu ol, anı bulsa ötrü tayanğay köñül
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar:—Arzum ve dileğim budur — dedi— onu bulursam, her işte ona emniyet edebilirim.
🇬🇧 EN The King said: 'This indeed is all my heart's desire! If he were found, my soul would find what I require.'
#3154 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نە چارە قىلۇرسەن، بۇ ئىشقا دېگىل،
ئۇنى ئەپكېلىشكە چوقۇم، ئەي دېدىل.

'What measure canst thou take to bring this thing to pass? Bring him to dwell with me, O man of prudent glass!'

Bu işin çâresi ne ise, bak, ey zeki, sen onu muhakkak benim yanıma getir.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ ئىشقا قانداق ئىلاج قىلسەن؟ ئۇنى ماڭا يېقىنلاشتۇر، ئەي زېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەگ قىلۇر سەن بۇ ئىشكە ئىتىگ ماڭا ياقرۇ بەر سەن ئانى ئاي تەتىگ
Negü teg kılur sen bu işke itig, maña yakru ber sen anı ay tetig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu işin çâresi ne ise, bak, ey zeki, sen onu muhakkak benim yanıma getir.
🇬🇧 EN 'What measure canst thou take to bring this thing to pass? Bring him to dwell with me, O man of prudent glass!'
#3155 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇ زاتنى نېمە يول بىلەن چاقىراي،
بۇ دەۋەتكە كىمنى ئاڭا ماڭدۇراي.

'How shall we summon him? How shall we call him down? Whom shall we dispatch to bring him to the crown?'

Onu buraya nasıl davet edelim, onu çağırmak üzere kimi gönderelim.

نەسرىي يەشمىسى:
ئېيتقىن، ئۇنى بۇ يەرگە قانداق چاقىرىمىز، ئۇنى چاقىرتىش ئۈچۈن كىمنى ئەۋەتسەك بولار؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەگ ئوقىلىم ئانى ئاي بەرۈ كىمى ئىدسا بولغاي ئوقىتچى نارۇ
Negü teg okılım anı ay berü, kimi ıdsa bolğay okıtçı naru
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Onu buraya nasıl davet edelim, onu çağırmak üzere kimi gönderelim.
🇬🇧 EN 'How shall we summon him? How shall we call him down? Whom shall we dispatch to bring him to the crown?'
#3156 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سۆز ئېيتماق كېرەكمۇ، يا نامە يازماق،
مۇناسىپ قايسىسى، سەن ئىشلە شۇنداق.

'Shall we send word of mouth, or write a royal decree? Whatever is most fit, execute it for me!'

خەت يېزىش كېرەكمۇ، ياكى سۆزۈمنى يەتكۈزۈش كېرەكمۇ؟ قانداق قىلىش لايىق بولسا، شۇنداق قىل.

نەسرىي يەشمىسى:
خەت يېزىش كېرەكمۇ، ياكى سۆزۈمنى يەتكۈزۈش كېرەكمۇ؟ قانداق قىلىش لايىق بولسا، شۇنداق قىل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سۆز ئېيتماق كېرەكمۇ، يا نامە يازماق؟ مۇناسىپ قايسىسى، سەن ئىشلە شۇنداق.
سۆز ئېيتماق كېرەكمۇ، يا نامە يازماق؟ / مۇناسىپ قايسىسى، سەن ئىشلە شۇنداق.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR خەت يېزىش كېرەكمۇ، ياكى سۆزۈمنى يەتكۈزۈش كېرەكمۇ؟ قانداق قىلىش لايىق بولسا، شۇنداق قىل.
🇬🇧 EN 'Shall we send word of mouth, or write a royal decree? Whatever is most fit, execute it for me!'
#3157 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش جاۋابى بۈدۈركى سۆزى،
ئەلىگ ئېيتتى سوئالغا جاۋابنى ئۆزى.

Ögdülmiş answered thus: 'To answer thy demand, The King himself hath placed the answer in his hand:'

Öğdülmiş cevap verdi: —Hükümdarın suâline cevabım şudur — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش جاۋاب بېرىپ مۇنداق دېدى: سوراققا ئەلىگى ئۆزى جاۋاب بەردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانۇت بەردى ئۆگدۈلمىش ئايدى بۇ سۆز ئايىتمىش قا ئىلىگ جەۋاب قىلدى ئۆز
Yanut berdi ögdülmiş aydı bu söz, ayıtmış ka ilig cevâb kıldı öz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öğdülmiş cevap verdi: —Hükümdarın suâline cevabım şudur — dedi —
🇬🇧 EN Ögdülmiş answered thus: 'To answer thy demand, The King himself hath placed the answer in his hand:'
#3158 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قېرىنداش بارلىقىن مەن ئېيتتىم ئۆزۈم،
كېلەرمۇ يا كەلمەس، بۇڭا يوق سۆزۈم.

'I have made known to thee that such a kinsman lives; Yet whether he will come, no certainty this gives.'

Böyle bir akrabamın bulunduğunu arzettim, fakat gelip-gelmeyeceği hakkında bir şey söyleyemem.

نەسرىي يەشمىسى:
قېرىندىشىم بارلىقىنى ئۆزۈم ئېيتتىم، لېكىن كېلەمدۇ، كەلمەمدۇ، بىرنەرسە دېيەلمەيمەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قاداشىم بارىنى ئۆتۈندى ئۆزۈم كەلىرمۈ يا كەلمەز ئاچىلماز سۆزۈم
Kadaşım barını ötündi özüm, kelirmü ya kelmez açılmaz sözüm
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Böyle bir akrabamın bulunduğunu arzettim, fakat gelip-gelmeyeceği hakkında bir şey söyleyemem.
🇬🇧 EN 'I have made known to thee that such a kinsman lives; Yet whether he will come, no certainty this gives.'
#3159 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەگەر كەلسە ياخشى، بېرىپ ئېتىبار،
ئەگەر كەلمىسە، يارلىق ئولغاي ئۇ خار.

'If he should come, 'tis well—he honored thy command; If he should not, thy royal word might cheaply stand.'

Eğer gelirse, çok iyi, emrinize hürmet gösterdi demektir, eğer gelmezse, fermanınıza ehemmiyet vermemiş olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر كەلسە ياخشى، سۆزنى قەدىرلىگەن بولىدۇ، ئەگەر كەلمىسە، يارلىقىڭىز قەدىرسىزلىنىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى كەلسە ئەدگۈ ئاغىرلادى سۆز ئاپاڭ كەلمەسە بولغا يارلىغ ئۇچۇز
Kalı kelse edgü ağırladı söz, apañ kelmese bolğa yarlığ uçuz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer gelirse, çok iyi, emrinize hürmet gösterdi demektir, eğer gelmezse, fermanınıza ehemmiyet vermemiş olur.
🇬🇧 EN 'If he should come, 'tis well—he honored thy command; If he should not, thy royal word might cheaply stand.'
#3160 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قالارمۇ چېكىپ خان جاناب رەنجىنى،
ئەيىبلەپ قويارمۇ، ئۇ تۈز ئەر مېنى.

'Might not the King take offense and grieve within his breast? Might he not blame me too, when spurned is his request?'

ئەلىگى ئالىيلىرى رەنجىپ قالارمىكىن، ئۇ توغرا ئادەم مېنى ئەيىبلەرمىكىن؟

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگى ئالىيلىرى رەنجىپ قالارمىكىن، ئۇ توغرا ئادەم مېنى ئەيىبلەرمىكىن؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالارمۇ چېكىپ خان جاناب رەنجىنى، ئەيىبلەپ قويارمۇ، ئۇ تۈز ئەر مېنى؟ ئەلىگەنلىك ئۆگدۈرۈلىشىگە جايانى
قالارمۇ چېكىپ خان جاناب رەنجىنى، / ئەيىبلەپ قويارمۇ، ئۇ تۈز ئەر مېنى؟ ئەلىگەنلىك ئۆگدۈرۈلىشىگە جايانى
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئەلىگى ئالىيلىرى رەنجىپ قالارمىكىن، ئۇ توغرا ئادەم مېنى ئەيىبلەرمىكىن؟
🇬🇧 EN 'Might not the King take offense and grieve within his breast? Might he not blame me too, when spurned is his request?'
#3161 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: سۆزنى قىلدىم مەن ساڭا،
ئۆزۈڭ بىلگىنىڭنى دېدىڭ سەن ماڭا.

The King said: 'I inquired, and thou hast spoke thy thought; Thou laidst before my eyes the counsel I had sought.'

Hükümdar : — Ben sana bir şey sordum, sen de kendi bildiğini bana söyledin — dedi—

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: مەن سەندىن سۆز سورىدىم، سەنمۇ ئۆزۈڭنىڭ بىلگەنلىرىنى ماڭا ئېيتىپ بەردىڭ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ ئايدى مەن سۆز ئايىتتىم ساڭا سەن ئۆز بىلمىشىڭ سۆزنى ئايدىڭ ماڭا
İlig aydı men söz ayıttım saña, sen öz bilmişiñ sözni aydıñ maña
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar : — Ben sana bir şey sordum, sen de kendi bildiğini bana söyledin — dedi—
🇬🇧 EN The King said: 'I inquired, and thou hast spoke thy thought; Thou laidst before my eyes the counsel I had sought.'
#3162 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قىچار، كەلسە كېلۇر، ئەگەر كەلمىسە،
نېمە ئەيىب سېنىڭدە، ئۇ ئىشتىمىسە.

'Invite him: if he comes, 'tis well; if he say nay, Why should I censure thee if he turns from our way?'

Çağır gelirse-gelir, eğer gelmezse ve benim sözümü dinlemezse, senin ne kabahatin var.

نەسرىي يەشمىسى:
چاقىرغىن، كەلسە كېلەر، ئەگەر كەلمىسە، سۆزۈمنى ئالمىسا، نېمىشقا ئەيىبلەيمەن؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئوقى كەلسە كەلگەي قالى كەلمەسە نەگۈكە ئىلەڭۈ سۆزۈم تۇتماسا
Okı kelse kelgey kalı kelmese, negüke ileñü sözüm tutmasa
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Çağır gelirse-gelir, eğer gelmezse ve benim sözümü dinlemezse, senin ne kabahatin var.
🇬🇧 EN 'Invite him: if he comes, 'tis well; if he say nay, Why should I censure thee if he turns from our way?'
#3163 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تولا ماختىدىڭ سەن ئۇنىڭ پەزلىنى،
شۇ پەزلى ئۈچۈن قىچقىرۇرمەن ئۇنى.

'Thou praisedst his virtues high, his merits pure and rare; 'Tis for those very gifts I seek his presence fair.'

Sen onun her türlü faziletlerini öğdün, bu faziletlerinden dolayı ben onu istiyorum.

نەسرىي يەشمىسى:
سەن ئۇنىڭ تۈرلۈك پەزىلەتلىرىنى ماختىدىڭ، بۇ پەزىلەتلىرى ئۈچۈن مەن ئۇنى خالىدىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەن ئۆگدۈڭ ئانىڭ تۆرلۈگ ئەردەملەرىن ئول ئەردەم ئۈچۈن مەن تىلەر-مەن ئەرىن
Sen ögdüñ anıñ törlüg erdemlerin, ol erdem üçün men tiler-men erin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sen onun her türlü faziletlerini öğdün, bu faziletlerinden dolayı ben onu istiyorum.
🇬🇧 EN 'Thou praisedst his virtues high, his merits pure and rare; 'Tis for those very gifts I seek his presence fair.'
#3164 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىملىك، ئەقىللىك، ھەۋەس دۈشمىنى،
دېگەچ سەن، تىلىدىم ئارزۇلاپ ئۇنى.

'Because he is wise and learned, and shuns the worldly lust, I long to see his face and place in him my trust.'

Hava ve hevese düşman olduğundan, sen de bilgili ve akıllı dediğin için, onu arzuladım.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىملىك، ئىدراكلىق دېگەنلىكىڭ ۋە ھاۋايى ھەۋەسكە ئۆچ بولغانلىقى ئۈچۈن ئۇنى ئارزۇ قىلدىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگلىگ ئۇقۇشلۇغ تىدۈكۈڭ ئۈچۈن ئانى ئارزۇلادىم ھاۋاقا ئۆچۈن
Biliglig ukuşluğ tidüküñ üçün, anı ârzûladım havâka öçün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hava ve hevese düşman olduğundan, sen de bilgili ve akıllı dediğin için, onu arzuladım.
🇬🇧 EN 'Because he is wise and learned, and shuns the worldly lust, I long to see his face and place in him my trust.'
#3165 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىملىك، ئەقىللىك كىشىدۇر كىشى،
ئۇنىڭدىن بۆلەكلەر يىلقا تەڭتۇشى.

'The man of knowledge and mind is truly man indeed; All others in the world are beasts of lower breed!'

insan dediğin bilgili ve akıllı insandır, onun dışındakilerin hepsi de hayvan gibidir.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىملىك، ئىدراكلىق كىشى ھەقىقىي كىشىدۇر، ئۇنىڭدىن باشقىلىرىنىڭ ھەممىسى ھايۋانغا باراۋەر!
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگلىگ ئۇقۇشلۇغ كىشى ئول كىشى ئانىڭدا نارۇ بارچا يىلقى تۇشى
Biliglig ukuşluğ kişi ol kişi, anıñda naru barça yılkı tuşı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insan dediğin bilgili ve akıllı insandır, onun dışındakilerin hepsi de hayvan gibidir.
🇬🇧 EN 'The man of knowledge and mind is truly man indeed; All others in the world are beasts of lower breed!'
#3166 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىش بىلسە، بىلىملىك، ئەقىللىك بىلۇر،
ئىش قىلسا، بىلىملىك، ئەقىللىك قىلۇر.

'If business must be known, the wise alone can know; If business must be done, the wise can make it so.'

iş bilirse, bilgili ve akıllı insan bilir, iş yaparsa, bilgili ve akıllı insan yapar.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىش بىلسە بىلىملىك، ئىدراكلىق بىلىدۇ، ئىش قىلسىمۇ بىلىملىك، ئىدراكلىق قىلالايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگلىگ ئۇقۇشلۇغ بىلىر بىلسە ئىش بىلىگلىگ ئۇقۇشلۇغ قىلۇر قىلسا ئىش
Biliglig ukuşluğ bilir bilse iş, biliglig ukuşluğ kılur kılsa iş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR iş bilirse, bilgili ve akıllı insan bilir, iş yaparsa, bilgili ve akıllı insan yapar.
🇬🇧 EN 'If business must be known, the wise alone can know; If business must be done, the wise can make it so.'
#3167 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىر سۆز بەلگىلىككىم، بۇڭا ئوخشىشار،
بۇنى سەن ئىشتىكىن ئايا نامىدار.

'To match this truth there came a proverb from the wise; Heed this, O valiant prince, beneath the bending skies:'

Bu gerçekten şuna benzer, ey merd kahraman bunu dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
مۇنۇ سۆز ھەقىقەتەنمۇ بۇنىڭغا تەقلىد قىلىنغانكى، بۇنى سەن ئاڭلا، ئەي مەرد قەھرىمان:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەر ئەمدى بۇ سۆز بەلگۈلۈگ ئەشىتگىل مۇنى سەن ئاي ئەرسىگ كۈلۈگ
Muñar meñzer emdi bu söz belgülüg, eşitgil munı sen ay ersig külüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu gerçekten şuna benzer, ey merd kahraman bunu dinle.
🇬🇧 EN 'To match this truth there came a proverb from the wise; Heed this, O valiant prince, beneath the bending skies:'
#3168 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىملە يېشىلگەي پۈتۈن تەس تۈگۈن،
بىلىم بىل، ئەقىل ئۇق، ئاڭلىق ياشىغىن.

''All tangled, stubborn knots by knowledge are untied; Acquire knowledge and sense, and let true wisdom guide!''

Bütün kör düğümler bilgi ile çözülür, bilgi bil, anlayışlı ol, akıl ile yaşa.

نەسرىي يەشمىسى:
”بارلىق چىگىش تۈگۈنلەر بىلىم بىلەن يېشىلىدۇ، بىلىم ئىگىلە، ئىدراكلىق بول، ئەقىل بىلەن ياشا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگ بىرلە يازلۇر قامۇغ تەرس تۈگۈن بىلىگ بىل ئۇقۇش ئۇق تىرىلگىل ئۆگۈن
Bilig birle yazlur kamuğ ters tügün, bilig bil ukuş uk tirilgil ögün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bütün kör düğümler bilgi ile çözülür, bilgi bil, anlayışlı ol, akıl ile yaşa.
🇬🇧 EN ''All tangled, stubborn knots by knowledge are untied; Acquire knowledge and sense, and let true wisdom guide!''
#3169 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىم بىرلە ئىش قىل، تىلىڭ توغرا تۈت،
ئۆگەن سەن، بىكارغا ئۆتمىسۈن بۇ كۈن.

''Employ thy knowledge well, keep thy speech straight and clear; Continue learning still, nor waste the passing year!''

Bilgi ile iş gör, sözün doğru olsun, öğrenmekte devam et, bu günü boş geçirme.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىم بىلەن ئىش قىل، يەنە تىلىڭنى توغرا تۇت! يەنىمۇ ئۆگەن، كۈنۈڭ بىخۇد ئۆتمىسۇن.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگ ئىشكە تۇتغىل تاقى تىل كۆنى تاقى ئۆگرەنۈ تۇر ئۇسانما بۇ كۈن
Bilig işke tutğıl takı til köni, takı ögrenü tur usanma bu kün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgi ile iş gör, sözün doğru olsun, öğrenmekte devam et, bu günü boş geçirme.
🇬🇧 EN ''Employ thy knowledge well, keep thy speech straight and clear; Continue learning still, nor waste the passing year!''
#3170 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قاياشلىق بولۇشقا كېرەكتۇر قاياش،
قاياش بولمىسا گەر تۇتقۇلۇق ئاداش.

'Not only unto me will his great worth be known; To thee thy kinsman brings a blessing of thine own.'

Bu akrabandan yalnız ben değil, sen de istifâde edeceksin ve hoşnut olacaksın.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇنىڭ پايدىسى يالغۇز ماڭىلا بولمايدۇ، قېرىندىشىڭدىن ساڭىمۇ پايدا مەنپەئەت تېگىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ماڭا يالڭۇز ئەرمەز ئانىڭدىن ئاسىغ ساڭا ما قاداشتىن ئاسىغ ھەم تاتىغ
Maña yalñuz ermez anıñdın asığ, saña ma kadaştın asığ hem tatığ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu akrabandan yalnız ben değil, sen de istifâde edeceksin ve hoşnut olacaksın.
🇬🇧 EN 'Not only unto me will his great worth be known; To thee thy kinsman brings a blessing of thine own.'
#3171 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قاياشلىق بولۇشقا كېرەكتۇر قاياش،
قاياش بولمىسا گەر تۇتقۇلۇق ئاداش.

'A man who has a kin must keep his kinsman near; If he has no kinsman, a friend must he revere.'

insanın akrabası varsa, yanında bulunmalı, akrabası yoksa, insan ahbap edinmelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
قېرىنداشلىق بولۇشقا قېرىنداش كېرەك، قېرىنداش بولمىسا، كىشىلەردىن دوست تۇتۇش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قاداشلىغ بولۇر سەن كەرەك بۇ قاداش قاداش بولماسا تۇتغۇ ئەركە ئاداش
Kadaşlığ bolur sen kerek bu kadaş, kadaş bolmasa tutğu erke adaş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insanın akrabası varsa, yanında bulunmalı, akrabası yoksa, insan ahbap edinmelidir.
🇬🇧 EN 'A man who has a kin must keep his kinsman near; If he has no kinsman, a friend must he revere.'
#3172 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تولا ياخشى دەپتۇ بۇ ئەللەر بېشى،
بولۇر ھەممىدىن زور قاياشلىق كىشى.

'How well the ruler spoke, whose words were true and grand: The man who hath close kin is strongest in the land!'

Dinle, memleket hâkimi çok yerinde söylemiş, akrabaları olan kimse her keşten daha kuvvetlidir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەل باشچىلىرى ياخشى ئېيتقانىدى: قېرىنداشلىق كىشى ھەممىدىن كۈچلۈك بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇دى ياقشى ئايمىش كۆر ئىلچى باشى قامۇغدا كۈچى بەك قاداشلىغ كىشى
İdi yakşı aymış kör ilçi başı, kamuğda küçi bek kadaşlığ kişi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dinle, memleket hâkimi çok yerinde söylemiş, akrabaları olan kimse her keşten daha kuvvetlidir.
🇬🇧 EN 'How well the ruler spoke, whose words were true and grand: The man who hath close kin is strongest in the land!'
#3173 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قاياشلىق كىشىنىڭ شان - شۆھرىتى چوڭ،
ئاداشلىق كىشىنىڭ سۆزى، ئېتى چوڭ.

'Great is the renown of him whose kin stand near; Exalted is his name whose loyal friends appear.'

Akrabaları olan kimsenin nâm ve şöhreti büyüktür, arkadaşları olan insanın adı ve sözü muteberdir.

نەسرىي يەشمىسى:
قېرىنداشلىق كىشىنىڭ داڭقى، شۆھرىتى بۈيۈكتۇر، دوستلىرى بار كىشىنىڭ نامى، سۆزى بۈيۈكتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قاداشلىغ كىشى كۈسى چاۋى بەدۈك ئاداشلىغ كىشى ئاتى ساۋى بەدۈك
Kadaşlığ kişi küsi çavı bedük, adaşlığ kişi atı savı bedük
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akrabaları olan kimsenin nâm ve şöhreti büyüktür, arkadaşları olan insanın adı ve sözü muteberdir.
🇬🇧 EN 'Great is the renown of him whose kin stand near; Exalted is his name whose loyal friends appear.'
#3174 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قاياشىڭ يوق ئولسا، بېرىپ تۆت ئاداش،
ئاداش ياخشى بولسا، بولۇر ئۇ قاياش.

'If thou hast no brother, make friends of chosen worth; For a true friend becomes the dearest kin on earth!'

قېرىندىشىڭ بولمىسا، يۈر، دوست تۇت، دوستۇڭ ياخشى بولسا، شۇ قېرىنداشتۇر.

نەسرىي يەشمىسى:
قېرىندىشىڭ بولمىسا، يۈر، دوست تۇت، دوستۇڭ ياخشى بولسا، شۇ قېرىنداشتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قاياشىڭ يوق ئولسا، بېرىپ تۆت ئاداش، ئاداش ياخشى بولسا، بولۇر ئۇ قاياش.
قاياشىڭ يوق ئولسا، بېرىپ تۆت ئاداش، / ئاداش ياخشى بولسا، بولۇر ئۇ قاياش.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR قېرىندىشىڭ بولمىسا، يۈر، دوست تۇت، دوستۇڭ ياخشى بولسا، شۇ قېرىنداشتۇر.
🇬🇧 EN 'If thou hast no brother, make friends of chosen worth; For a true friend becomes the dearest kin on earth!'
#3175 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
جاۋاب بەردى ئۆگدۈلمىش، ئېيتتى: ئەي خان،
قىلاي چارىسىن چىن ئىستىسەڭ بۇ ئان.

Ögdülmiş made reply: 'O Fortune of the Throne, If thou dost truly seek to make this hermit known,'

Öğdülmiş cevap verdi:— Ey devletli hükümdar, onu sen gerçekten arzu ediyorsan, çâresine bakayım —dedi—

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش جاۋاب بېرىپ دېدى : بەختلىك ئەلىگ ھەققەتەن ئۇنى خالىسا، ئامالىنى قىلاي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانۇت بەردى ئۆگدۈلمىش ئىلىگ قۇتى ئانى چىن تىلەسە ئىتەيىن ئوتى
Yanut berdi ögdülmiş ilig kutı, anı çın tilese iteyin otı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öğdülmiş cevap verdi:— Ey devletli hükümdar, onu sen gerçekten arzu ediyorsan, çâresine bakayım —dedi—
🇬🇧 EN Ögdülmiş made reply: 'O Fortune of the Throne, If thou dost truly seek to make this hermit known,'
#3176 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگە قىلسا يارلىق باراي مەن ئۆزۈم،
ئۇنى دەۋەت بىلەن ئاچايىن سۆزۈم.

'If the King will command, I shall depart this place, And speak with him myself, and plead before his face.'

Hükümdar emir buyurursa, kendim gideyim, meseleyi açarak, onu buraya davet edeyim.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ يارلىق قىلسا، ئۆزۈم باراي، ئۇنى چاقىراي، سۆزۈمنى ئاچاي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ يارلىقاسا بارايىن ئۆزۈم ئوقىيىن ئانى مەن ئاچايىن سۆزۈم
İlig yarlıkasa barayın özüm, okıyın anı men açayın sözüm
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar emir buyurursa, kendim gideyim, meseleyi açarak, onu buraya davet edeyim.
🇬🇧 EN 'If the King will command, I shall depart this place, And speak with him myself, and plead before his face.'
#3177 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تىلىم بىرلە تۈرلۈك - تۈمەن سۆز قىلاي،
بىلىملە ئەقىلنى مەن ئىشقا سالاي.

'With eloquent discourse I shall unfold my plea, With words of wisdom drawn from mind and courtesy.'

Bilgi, akıl ve zekâmı kullanarak, türlü dil döküp, onu iknaya çalışayım.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىمدىن، ئىدراكتىن ئەقىل بىلەن سۆز تاللاپ تۈرلۈك تۈمەن سۆزلەرنى ئۇنىڭغا ئېيتاي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىلىن سۆزلەيىن مەن تۈكەل تۆرلۈگۈن بىلىگدىن ئۇقۇشتىن سۆز ئۈدرۈپ ئۆگۈن
Tilin sözleyin men tükel törlügün, biligdin ukuştın söz üdrüp ögün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgi, akıl ve zekâmı kullanarak, türlü dil döküp, onu iknaya çalışayım.
🇬🇧 EN 'With eloquent discourse I shall unfold my plea, With words of wisdom drawn from mind and courtesy.'
#3178 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگە ئۆز قولىلە ھەم نامە يازسۇن،
ئەلىگە يارلىقنى ئۇزات ئوقۇسۇن.

'Yet let the King inscribe a letter in his hand, That he may read himself his sovereign’s command.'

Hükümdar da kendi eli ile mektup yazsın ve o zeki insan da hükümdarın fermanını bizzat okusun.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگمۇ ئۆز قولى بىلەن خەت يېزىپ بەرسۇن، ئۇ زېرەك ئەلىگ يارلىقىنى ئۇقسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ مە بىتىسۈ ئۆز ئەلگىن بىتىگ ئوقىسۇ ئىلىغ يارلىغىن ئول تەتىگ
İlig me bitisü öz elgin bitig, okısu ılığ yarlığın ol tetig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar da kendi eli ile mektup yazsın ve o zeki insan da hükümdarın fermanını bizzat okusun.
🇬🇧 EN 'Yet let the King inscribe a letter in his hand, That he may read himself his sovereign’s command.'
#3179 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشەنسۇن ماڭا ھەم مەندىن كۆرمىسۇن،
يەنە يارلىق ئاڭلاپ، كېتىپ قالمىسۇن.

'Then will he trust my plea, and know 'tis not my aim; Nor will he lightly spurn his monarch's royal claim.'

Bana itimat etsin ve bunun yalnız benim arzum olduğunu sanmasın, fermanı da duysun ve arzuya muhalefet etmesin.

نەسرىي يەشمىسى:
ماڭا ئىشەنسۇن، بۇ ئىشلار نى مەندىن كۆرمسۇن، يەنە، يارلىقى ئاتلاپلا كېتىپ قالمسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ماڭا بۈتسۈ مەندىن تەيۈ بىلمەسۈ يەمە يارلىغ ئەشتىپ كىتە تۇرماسۇ
Maña bütsü mendin teyü bilmesü, yeme yarlığ eştip kite turmasu
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bana itimat etsin ve bunun yalnız benim arzum olduğunu sanmasın, fermanı da duysun ve arzuya muhalefet etmesin.
🇬🇧 EN 'Then will he trust my plea, and know 'tis not my aim; Nor will he lightly spurn his monarch's royal claim.'
#3180 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆزۈمغۇ قىلۇرمەن سۆزۈم ھەر نېچە،
ئەلىگە يارلىقى - خەت بولۇر ئۆزگىچە.

'However much I speak in oral plea and tone, The King’s written decree hath power of its own.'

Ben ağızdan ne kadar söz söylesem dahi, hükümdarın fermanı, yazılı sözü başkadır.

نەسرىي يەشمىسى:
مەن ئۆز تىلىم بىلەن قانچىلىك سۆز قىلاي، ئەلىگنىڭ يارلىقى بولغان خەت سۆزى باشقا گەپ .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەچە مە ئۆزۈم سۆزلەسە سۆز تىلىن ئۈىلىگ يارلىغى بۇ بىتىگ سۆز ئادىن
Neçe me özüm sözlese söz tilin, üilig yarlığı bu bitig söz adın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ben ağızdan ne kadar söz söylesem dahi, hükümdarın fermanı, yazılı sözü başkadır.
🇬🇧 EN 'However much I speak in oral plea and tone, The King’s written decree hath power of its own.'
#3181 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تېمە دەر ئىشىتكىن، تېگى پاك ئاغى 15,3،
: ئاۋام كۆڭلىن ئوۋلار بېگى يارلىقى.

'Hear what the noble sage declared in golden speech: The decree of the king doth common hearts beseech:'

Dinle, aslı sırmalı ipek gibi temiz ve kıymetli olan ne der : —Beyin fermanı halkın gönlünü avlar.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي تېگى ئېسىل، بۇ ھەقتە نېمە دېيىلگەن، ئاڭلا: بەگنىڭ يارلىقى ئاۋامنىڭ دىلىنى يررۇتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل ئاي ئاسلى ئاغى قارا كۆڭلىن ئاۋلار بەگى يارلىغى
Negü ter eşitgil ay aslı ağı, kara köñlin avlar begi yarlığı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dinle, aslı sırmalı ipek gibi temiz ve kıymetli olan ne der : —Beyin fermanı halkın gönlünü avlar.
🇬🇧 EN 'Hear what the noble sage declared in golden speech: The decree of the king doth common hearts beseech:'
#3182 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەجەپ ياخشى دەپتۇ بىلىملىك ئۆزى،
چىگىلگەن كۆڭۈلنى ئاچار بەگ سۆزى.

'And wisely spoke the sage whose learning had no end: The words of kings unlock the hearts that grief hath penned.'

Bilgili ne kadar güzel söylemiş : — Beyin sözü kapalı gönülleri açar.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىملىك كىشى يەنە ياخشى ئېيتقان: بەگنىڭ سۆزى چىگىش كۆڭۈللەرنى ئاچىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاقى ياقشى ئايمىش بىلىگلىگ ئۆزى تۈگۈلمىش كۆڭۈلنى يازار بەگ سۆزى
Takı yakşı aymış biliglig özi, tügülmiş köñülni yazar beg sözi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgili ne kadar güzel söylemiş : — Beyin sözü kapalı gönülleri açar.
🇬🇧 EN 'And wisely spoke the sage whose learning had no end: The words of kings unlock the hearts that grief hath penned.'
#3183 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىسسىق سۆز قىلسا قۇلغا بەگنىڭ تىلى،
ئۈنتۈماس ئۈنى قۇل ئۆز ئۆمرى بويى.

'When kings speak gentle words unto their humble thrall, He cherishes that grace through lifetimes, all in all.'

Beyler kula iltifat ederlerse, kul bunu hayatı boyunca unutmaz.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلەر قۇللىرىغا ئىللىق سۆزلىسە، قۇللار ئۇنى ئۆمۈر بويى ئۇنتۇمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇سىگ سۆزلەسە قۇلقا بەگلەر تىلىن ئۇنىتماز ئانى قۇل تىرىلسە يىلىن
İsig sözlese kulka begler tilin, unıtmaz anı kul tirilse yılın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyler kula iltifat ederlerse, kul bunu hayatı boyunca unutmaz.
🇬🇧 EN 'When kings speak gentle words unto their humble thrall, He cherishes that grace through lifetimes, all in all.'
#3184 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەگەر بەگ تىلى بولسا يۈمشاق،
چۈچۈك، سۆيەر ئۈنى خەلقى ئۈلۈغ ھەم كىچىك.

'When sweet and soft words fall from royal lips and tongue, He is beloved by all, both elder and the young.'

ئەگەر بەگنىڭ تىلى يۇمشاق، شېرىن بولسا، ئۇنى ئۇلۇغ، كىچىك ھەممە خەلق ياخشى كۆرىدۇ.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر بەگنىڭ تىلى يۇمشاق، شېرىن بولسا، ئۇنى ئۇلۇغ، كىچىك ھەممە خەلق ياخشى كۆرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەگەر بەگ تىلى بولسا يۈمشاق، چۈچۈك، سۆيەر ئۈنى خەلقى ئۈلۈغ ھەم كىچىك.
ئەگەر بەگ تىلى بولسا يۈمشاق، / چۈچۈك، سۆيەر ئۈنى خەلقى ئۈلۈغ ھەم كىچىك.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئەگەر بەگنىڭ تىلى يۇمشاق، شېرىن بولسا، ئۇنى ئۇلۇغ، كىچىك ھەممە خەلق ياخشى كۆرىدۇ.
🇬🇧 EN 'When sweet and soft words fall from royal lips and tongue, He is beloved by all, both elder and the young.'
#3185 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلگ ئېيتتى: تەدبىر گەر بولسا شۇنداق،
يازاي مەكتۇپ ئاڭا بۇ بولسۇن تۇزاق.

The King said: 'If this be the best and surest plea, I shall inscribe the scroll to draw him unto me!'

Hükümdar:— Münâsip görüyorsan, şimdi mektubu yazayım, bu onu avlayacak bir ağ olsun — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ دېدى: ئەمدى ئىلاجىسى شۇ بولسا، خەت يېزىپ بېرەي، خېتىم ئۇنىڭغا تور تۇزاق بولسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ ئايدى ئەمدى بۇ ئەرسە ياراغ بىتىيىن بىتىگىم ئاڭار بولسۇ ئاغ
İlig aydı emdi bu erse yarağ, bitiyin bitigim añar bolsu ağ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar:— Münâsip görüyorsan, şimdi mektubu yazayım, bu onu avlayacak bir ağ olsun — dedi —
🇬🇧 EN The King said: 'If this be the best and surest plea, I shall inscribe the scroll to draw him unto me!'
#3186 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بېرىش لازىم ئولسا، سەن راسلان ئاڭا،
ئۆزۈممۇ يازاي مەن بىر مەكتۇپ يانا.

'If thou must make the trek, prepare for thy retreat; Behold, from mine own hand I shall the letter complete!'

Senin gitmen lâzım ise, hazırlan, ben de bir mektup yazıp, sana vereyim.

نەسرىي يەشمىسى:
سېنىڭ بېرىشىڭ زۆرۈر بولسا، تەييارلانغىن، يەنە مەن ئۆز نامىدىن خەت يېزىپ بېرەي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ساڭا بارغۇ ئەرسە ئىتىڭىل ئىتىگ مۇنۇ مەن ئۆزۈمدىن بىتىيىن بىتىگ
Saña barğu erse itiñil itig, munu men özümdin bitiyin bitig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Senin gitmen lâzım ise, hazırlan, ben de bir mektup yazıp, sana vereyim.
🇬🇧 EN 'If thou must make the trek, prepare for thy retreat; Behold, from mine own hand I shall the letter complete!'
ئاۋازلىق كىتاب
38-باب: خىزمەتكار ۋە خەلقنىڭ بەگلەر ئۈستىدىكى ھەقلىرى
100%
00:00 --:--