تىزىملىك
تىل تاللاش:
33-باب 2596 – 2671-بېيىتلەر (76 بېيىت) بايان قىلغۇچى: ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)

چەتئەلگە ئەۋەتىلىدىغان ئەلچىنىڭ خىسلەتلىرى

Chet'elge Ewetilidighan Elchining Xisletliri

چەتئەلگە ئەۋەتىلىدىغان ئەلچىنىڭ خىسلەتلىرى. قۇتادغۇبىلىكنىڭ 33-بابى، 2596–2671-بېيىتلەر.

🎙️ CD پىلاستىنكىسى: 038 ئەلچىلىككە ئەۋەتىش ئۈچۈن قانداق ئادەم كېرەكلىكى ئېيتىلىدۇ — 10:23
مەنبە:
#2596 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
جاۋاب بەردى ئۆگدۈلمىش، ئېيتتى: ئەلىگ،
بۇ ئىشقا ناھايەت ئىشلەتسۇن بىلىك.

Ögdülmiş answered, saying: 'O King, in this weighty matter, supreme wisdom and learning must be applied.'

Öğdülmiş cevap verdi ve — Hükümdar bu meseleyi çok iyi düşünmelidir — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش جاۋاب بېرىپ دېدى: ئەي ئەلىگ، بۇ ئىشقا ناھايىتى كۆپ بىلىم ئىشلىتىش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانۇت بەردى ئۆگدۈلمىش ئايدى ئىلىگ بۇ ئىشكە ئىدى كەد يەتۈرسۈ بىلىگ
Yanut berdi ögdülmiş aydı ilig, bu işke idi ked yetürsü bilig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öğdülmiş cevap verdi ve — Hükümdar bu meseleyi çok iyi düşünmelidir — dedi —
🇬🇧 EN Ögdülmiş answered, saying: 'O King, in this weighty matter, supreme wisdom and learning must be applied.'
#2597 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئەلچى بولۇشقا سەرە ئەر كېرەك،
بىلىملىك، ئەقىللىك، جەسۇر، تاغ يۈرەك.

'The Ambassador must be chosen from the very elite of humankind—learned, discerning, select, and exceedingly stout of heart.'

Elçi insanlar arasında mümtaz, akıllı, bilgili, seçkin ve çok cesur bir kimse olmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلچى ھەممە كىشىلەرنىڭ سەرخىلى بولۇشى كېرەك، بىلىملىك، ئىدراكلىق، ناھايىتى يۈرەكلىك بولۇشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قامۇغ ئەردە ئۈدرۈم يالاۋاچ كەرەك بىلىگلىگ ئۇقۇشلۇغ تالۇ كەد يۈرەك
Kamuğ erde üdrüm yalavaç kerek, biliglig ukuşluğ talu ked yürek
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Elçi insanlar arasında mümtaz, akıllı, bilgili, seçkin ve çok cesur bir kimse olmalıdır.
🇬🇧 EN 'The Ambassador must be chosen from the very elite of humankind—learned, discerning, select, and exceedingly stout of heart.'
#2598 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خۇدا قۇللىرى ئىچرە ئەڭ خىللىرى،
كىشى ياخشىسى ئەردى ئەلچىلىرى.

'Among all the servants of God, the most chosen and noble of mortals were His sacred Messengers (Yalwaçlar).'

Tanrının kulları arasında en seçkinleri ve insanların en iyileri onun elçileri idi.

نەسرىي يەشمىسى:
خۇدانىڭ قۇللىرى ئىچىدە ئەڭ تاللانغىنى، كىشىلەرنىڭ ياخشىسى ئۇنىڭ ئەلچىلىرى ئىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بايات قۇللارىندا ئەڭ ئۈدرۈندۈسى يالاۋاچلار ئەردى كىشى ئەدگۈسى
Bayat kullarında eñ üdründüsi, yalavaçlar erdi kişi edgüsi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tanrının kulları arasında en seçkinleri ve insanların en iyileri onun elçileri idi.
🇬🇧 EN 'Among all the servants of God, the most chosen and noble of mortals were His sacred Messengers (Yalwaçlar).'
#2599 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئەلچى بىلەن كۆپ ئىشلار قىلىنۇر،
تولا ئوبدان ئىشلار ئەلچىدىن كېلۇر.

'Countless delicate matters are settled through envoys; and through wise ambassadors, glorious achievements are brought to pass.'

Pek çok işler elçiler ile görülür, iyi neticeler elçiler vâsıtası ile elde edilir.

نەسرىي يەشمىسى:
ھەر تۈرلۈك ئىشلار ئەلچى بىلەن پۈتىدۇ، كۆركەم ئىشلار ئەلچىلەر ۋاسىتىسى بىلەن قولغا كېلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يالاۋاچتىن ئىتلۈر تەلىم تۆرلۈگ ئىش يالاۋاچتىن ئۆترۈ كەلۈر كۆركلۈگ ئىش
Yalavaçtın itlür telim törlüg iş, yalavaçtın ötrü kelür körklüg iş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Pek çok işler elçiler ile görülür, iyi neticeler elçiler vâsıtası ile elde edilir.
🇬🇧 EN 'Countless delicate matters are settled through envoys; and through wise ambassadors, glorious achievements are brought to pass.'
#2600 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇ بولغاي ئەقىللىك، ھەر ئىشتا بېسىق،
بىلىم لازىم بىلىشكە سۆز يولىن جىق.

'The Envoy must be endowed with penetrating intellect, serene patience, and deep learning, able to interpret every nuance of speech.'

Elçi çok akıllı, temkinli ve sözünü ifâde edebilmesi için de bilgili olmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلچى بەك ئىدراكلىق، ئېغىر بېسىق بولۇشى، بىلىملىك بولۇشى، سۆزگە تەبىر بېرەلەيدىغان بولۇشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇشلۇغ كەرەك كەد يالاۋاچ ئۆرۈگ بىلىگلىگ كەرەك سۆزكە بىلسە يۆرۈگ
Ukuşluğ kerek ked yalavaç örüg, biliglig kerek sözke bilse yörüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Elçi çok akıllı, temkinli ve sözünü ifâde edebilmesi için de bilgili olmalıdır.
🇬🇧 EN 'The Envoy must be endowed with penetrating intellect, serene patience, and deep learning, able to interpret every nuance of speech.'
#2601 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇتۇقلۇق ئورۇنلاي دېسە ئۆز ئىشىن،
تۈزۈك ئۇقماق كېرەك سۆزنىڭ ئىچ - تېشىن.

'He must comprehend both the inner meaning and the outward phrasing of words, that he may bring his mission to complete triumph.'

Vazifesinde muvaffak olabilmesi için, elçinin bir de sözün içini ve dışını bilmesi lâzımdır.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە سۆزنىڭ ئىچى، تېشىنى بىلىشى كېرەككى، بۇنىڭ بىلەن زىمىسىگە ئالغان ئىشلارنى ئورۇندىيالسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا بىلسە سۆزنۈڭ ئىچى ھەم تاشى ئىتىلسە ئانىڭ ئۆترۈ تۈزمىش ئىشى
Yana bilse söznüñ içi hem taşı, itilse anıñ ötrü tüzmiş işi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Vazifesinde muvaffak olabilmesi için, elçinin bir de sözün içini ve dışını bilmesi lâzımdır.
🇬🇧 EN 'He must comprehend both the inner meaning and the outward phrasing of words, that he may bring his mission to complete triumph.'
#2602 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشتىكىن، جاھاندار بەگ ئەر نېمە دەر،
بىلىملىك ۋە ئەلگە ئۆزى رەھبەر ئەر.

'Hear what the world-ruling sovereign, the wise guide and noble leader of nations, hath said:'

Dünya beyi, halkı idare eden, bilgili ve iyi insan ne der, dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
جاھان سورىغان، خەلققە باشچىلىق قىلغان بەگ بىلىملىك ۋە ياخشى ئادەم نېمە دەيدۇ، ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل ئاجۇنچى بەگ ئەر بودۇن باشلاغۇچى بىلىگلىگ يەگ ئەر
Negü ter eşitgil ajunçı beg er, bodun başlağuçı biliglig yeg er
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dünya beyi, halkı idare eden, bilgili ve iyi insan ne der, dinle.
🇬🇧 EN 'Hear what the world-ruling sovereign, the wise guide and noble leader of nations, hath said:'
#2603 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەي ئەقلى تولۇق ئەر، بىلىملىكنى بىل،
بىلىملىك كىشىنى سەن ئەل چوڭى قىل.

''Know that the chosen among the multitude is the man of intellect; and appoint the learned to be the chiefs of the people!''

insanların en seçkini, akıllı ve tam bilgili insanı halka âmir tâyin et.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي كۆپنىڭ ئىچىدىن تاللانغان كىشى، ئەقىللىقنى بىل، بىلىملىكلەرنى خەلقنىڭ چوڭى قىل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆكۈشتە تالۇ ئەر ئۇقۇشلۇغنى بىل بودۇندا بەدۈكى بىلىگلىگنى قىل
Öküşte talu er ukuşluğnı bil, bodunda bedüki biligligni kıl
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insanların en seçkini, akıllı ve tam bilgili insanı halka âmir tâyin et.
🇬🇧 EN ''Know that the chosen among the multitude is the man of intellect; and appoint the learned to be the chiefs of the people!''
#2604 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىل ئىشلەتسە ھەر ئىشتا باشتىلا،
ئۇتۇقلۇق بولۇر ئىش، سىنىدىم تولا.

''In whichever enterprise intellect taketh the lead, that enterprise reacheth a glorious conclusion—this have I tested often!''

Hangi işte akıl ön-ayak olursa,.o iş başarı ile neticelenir, bunu çok tecrübe ettim.

نەسرىي يەشمىسى:
قايسى ئىشتا ئىدراكنى بىرىنچى ئورۇنغا قويسا، شۇ ئىش بىر باشقا چىقىدۇ، بۇنى كۆپ سىنىدىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ ئىشتە ئاشنۇ ئاشۇنسا ئۇقۇش ئول ئىش باچقا باردى سىنادىم ئۈكۈش
Kayu işte aşnu aşunsa ukuş, ol iş baçka bardı sınadım üküş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hangi işte akıl ön-ayak olursa,.o iş başarı ile neticelenir, bunu çok tecrübe ettim.
🇬🇧 EN ''In whichever enterprise intellect taketh the lead, that enterprise reacheth a glorious conclusion—this have I tested often!''
#2605 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشلەتسە ھەر ئىشتا بىلىمنى ئالىم،
ئېرىشكەي ئۇ ئىشقا ئۇتۇقلە دائىم.

''Unto whatever task a sage applieth his knowledge, he graspeth it firmly, attaineth it, and layeth hold upon success!''

Alim hangi işte bilgisini kullanırsa, ona ulaşır, onu tutar ve elde eder.

نەسرىي يەشمىسى:
دانا قايسى ئىشقا بىلىم ئىشلەتسە، شۇ ئىشقا ئېرىشىدۇ، نەتىجىنى قولغا كەلتۈرەلەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ ئىشكە بىلگە يەتۈردى بىلىگ ئانى يەتتى تۇتتى تەگۈردى ئەلىگ
Kayu işke bilge yetürdi bilig, anı yetti tuttı tegürdi elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Alim hangi işte bilgisini kullanırsa, ona ulaşır, onu tutar ve elde eder.
🇬🇧 EN ''Unto whatever task a sage applieth his knowledge, he graspeth it firmly, attaineth it, and layeth hold upon success!''
#2606 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىل ۋە بىلىمنى ئىشلەتسە كىشى،
ئۇتۇقلۇق چىقار ھەر باشلىغان ئىشى.

''When intellect is put to work and knowledge leadeth the way, manifold affairs are ordered in beauty whenever man undertaketh them.''

insan aklını kullanır ve işine bilgi ile başlarsa, giriştiği her işte muvaffak olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىدراك ئىشقا سېلىنسا، بىلىم باشچىلىق قىلسا، كىشى قىلماقچى بولغان ھەرقانداق ئىش ئوڭۇشلۇق بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇش ئىشكە تۇتسا بىلىگ باشلاسا ئۈكۈش ئىشلەر ئىتلۈر كىشى ئىشلەسە
Ukuş işke tutsa bilig başlasa, üküş işler itlür kişi işlese
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insan aklını kullanır ve işine bilgi ile başlarsa, giriştiği her işte muvaffak olur.
🇬🇧 EN ''When intellect is put to work and knowledge leadeth the way, manifold affairs are ordered in beauty whenever man undertaketh them.''
#2607 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئەلچى كۆيۈمچان، كۆزى، كۆڭلى توق،
ئىشەنچلىك، دۇرۇس ھەم ئۆز خۇلق بولغۇلۇق.

'He must be faithful, contented of eye and heart, trustworthy, sincere, and steadfast upon the straight path.'

Elçi gözü, gönülü tok, içten bağlı, itimat edilir, doğru ve dürüst tabiatlı bir insan olmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلچى كۆزى كۆڭلى توق، سادىق بولۇشى، ئىش ھەرىكىتى ئىشەنچلىك، دۇرۇس ۋە توغرا بولۇشى لازىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
باغىرساق كەرەك ھەم كۆزى كۆڭلى توق بۈتۈن چىن قىلىقى كۆنى بولسا ئوق
Bağırsak kerek hem közi köñli tok, bütün çın kılıkı köni bolsa ok
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Elçi gözü, gönülü tok, içten bağlı, itimat edilir, doğru ve dürüst tabiatlı bir insan olmalıdır.
🇬🇧 EN 'He must be faithful, contented of eye and heart, trustworthy, sincere, and steadfast upon the straight path.'
#2608 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆيۈمچان كىشى بەگ پايدىسىن تىلەر،
تىلىسە پايدىسىن، بېگىنى سۆيەر.

'A faithful servant ever seeketh his sovereign's prosperity; and he who seeketh his master's benefit truly loveth him from the heart.'

Candan bağlı olan hizmetkâr beyin faydasını ister, beyin faydasını isteyen — beyini gerçekten sever.

نەسرىي يەشمىسى:
سادىق خىزمەتچى بەگنىڭ پايدىسىنى تىلەيدۇ، بەگنىڭ پايدىسىنى تىلىگۈچى بېگىنى چىن كۆڭۈلدىن سۆيىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
باغىرساق تاپۇغچى بەگ ئاسغىن تىلەر بەگ ئاسغىن تىلەگلى بەگىن چىن سەۋەر
Bağırsak tapuğçı beg asğın tiler, beg asğın tilegli begin çın sever
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Candan bağlı olan hizmetkâr beyin faydasını ister, beyin faydasını isteyen — beyini gerçekten sever.
🇬🇧 EN 'A faithful servant ever seeketh his sovereign's prosperity; and he who seeketh his master's benefit truly loveth him from the heart.'
#2609 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بېگىڭكە نەپئىلىك كۆيۈمچاننى بىل،
كۆيۈمچاننى تاپساڭ، ئۆزۈڭ باغرى قىل.

'Know that the true benefactor of a King is the loyal servant; and if thou findest a faithful man, embrace him close to thy heart.'

Bil ki, beyine faydalı olan, ona gönülden bağlı kimsedir, içten bağlı birini bulursan, onu bağrına bas.

نەسرىي يەشمىسى:
بېگىگە نەپ بېرىدىغان، سادىق كىشىنى بىل، سادىق كىشىگە ئېرىشسەڭ، ئۇنى ئۆز باغرىڭ دەپ ھېسابلا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بەگىڭە ئاسىغچى باغىرساقنى بىل باغىرساقنى بۇلسا ئۆزۈڭ باغرى قىل
Begiñe asığçı bağırsaknı bil, bağırsaknı bulsa özüñ bağrı kıl
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bil ki, beyine faydalı olan, ona gönülden bağlı kimsedir, içten bağlı birini bulursan, onu bağrına bas.
🇬🇧 EN 'Know that the true benefactor of a King is the loyal servant; and if thou findest a faithful man, embrace him close to thy heart.'
#2610 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆيۈمچان خادىم ئول كىشى باغرىدەك،
بېغىردىن يېقىنراق، يۈرەك قېنىدەك.

'A faithful servant is like one's own flesh and blood—nay, even closer than kinsmen, like the very blood of the heart.'

içten bağlı hizmetkâr insanın bağın gibidir, belki de bağırından daha yakın, yürek kanı gibidir.

نەسرىي يەشمىسى:
سادىق خىزمەتچى جان جىگەرگە ئوخشايدۇ، بەلكى جان جىگەردىنمۇ يېقىنراق، يۈرەك قېنىغا ئوخشايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
باغىرساق تاپۇغچى باغىر سانى تەگ باغىردا ياقىنراق يۈرەك قانى تەگ
Bağırsak tapuğçı bağır sanı teg, bağırda yakınrak yürek kanı teg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR içten bağlı hizmetkâr insanın bağın gibidir, belki de bağırından daha yakın, yürek kanı gibidir.
🇬🇧 EN 'A faithful servant is like one's own flesh and blood—nay, even closer than kinsmen, like the very blood of the heart.'
#2611 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆزى ئاچ كىشىلەر ئۆزىن تۇتالماس،
ئۇ ئەلچى بولۇشقا تېخى يارىماس.

'A greedy-eyed man cannot govern his own appetites; and the covetous are utterly unfit to bear the mantle of an ambassador.'

Aç gözlü adam kendisine hâkim olamaz, haris olanlar elçiliğe lâyık değildirler.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاچ كۆز ئادەم ئۆزىگە ھاكىم بولالمايدۇ، ئاچ كۆز كىشىلەر ئەلچىلىككە يارىمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆزى سۇق كىشى ئۆزكە ئەركسىز بولۇر بۇ سۇقلار يالاۋاچقا تەڭسىز بولۇر
Közi suk kişi özke erksiz bolur, bu suklar yalavaçka teñsiz bolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Aç gözlü adam kendisine hâkim olamaz, haris olanlar elçiliğe lâyık değildirler.
🇬🇧 EN 'A greedy-eyed man cannot govern his own appetites; and the covetous are utterly unfit to bear the mantle of an ambassador.'
#2612 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆزى توق پېقىر بولسا، باي سانىلۇر،
چىداملىق ھەر ئىشتا ئۇتۇق قازىنۇر.

'The man of contented eye, though he be poor in purse, is accounted wealthy; and he who is patient prospereth in every undertaking.'

Gözü tok insan, fakir olsa dahi, zengin sayılır, insan sebat ederse, her işte muvaffak olur.

نەسرىي يەشمىسى:
كۆزى توق ئادەم كەمبەغەل بولسمۇ، باي ھېسابلىنىدۇ، چىداملىق قانائەتچان كىشى ھەممە ئىشقا قادىر بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆزى توق چىغاي ئەرسە بايقا سانۇر سەرىنسە كىشى تەگمە ئىشتە ئۇنۇر
Közi tok çığay erse bayka sanur, serinse kişi tegme işte unur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gözü tok insan, fakir olsa dahi, zengin sayılır, insan sebat ederse, her işte muvaffak olur.
🇬🇧 EN 'The man of contented eye, though he be poor in purse, is accounted wealthy; and he who is patient prospereth in every undertaking.'
#2613 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ھېرىستۇر تەمەخور، تەمەخور يامان،
تەمەخور ئاتالغاي قەلەندەر ھامان.

'The greedy man is an insatiable beggar, and covetousness is a foul defect; the covetous among men are rightly called mendicants.'

Haris kimse tamahkâr olur, tamahkârlık fenadır, tamahkâr insanlara dilenci derler.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاچ كۆز ئادەم تەمەخور كېلىدۇ، تەمەخورلۇق يامان ئادەت ، تەمەخور ئادەملەرنىڭ نامى تىلەمچى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سۇق ئەر ئۇمدۇچى ئول ياۋۇز ئۇمدۇچى كىشى ئۇمدۇچىسى ئاتى قولتغۇچى
Suk er umduçı ol yavuz umduçı, kişi umduçısı atı koltğuçı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Haris kimse tamahkâr olur, tamahkârlık fenadır, tamahkâr insanlara dilenci derler.
🇬🇧 EN 'The greedy man is an insatiable beggar, and covetousness is a foul defect; the covetous among men are rightly called mendicants.'
#2614 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەر ئىشتىكىن، كۆزى توق كىشى،
كۆزى توق كىشى بولدى بايلار بېشى.

'Hear what the man of contented eye hath said—for the contented of eye are the richest of mortals:'

Gözü tok insan ne der, dinle, gözü tok insan en zengin insandır.

نەسرىي يەشمىسى:
كۆزى توق كىشى نېمە دەيدۇ، ئاڭلا: كۆزى توق كىشىلەر ئەڭ باي كىشىلەردۇر،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل كۆزى توق كىشى كۆزى توق كىشى بولدى بايلار باشى
Negü ter eşitgil közi tok kişi, közi tok kişi boldı baylar başı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gözü tok insan ne der, dinle, gözü tok insan en zengin insandır.
🇬🇧 EN 'Hear what the man of contented eye hath said—for the contented of eye are the richest of mortals:'
#2615 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
پېقىر قىلسا كىمنى بۇ كۆز ئاچلىقى،
ئۇنى باي قىلالماس جاھان توقلۇقى.

''Whomsoever greed hath made poor, all the abundance of this world can never make him rich!''

Aç gözlülük kimi fakir yapmış ise, bu dünya onu ne kadar doyursa, yine zenginleştiremez.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاچ كۆزلۈك كىمنى كەمبەغەل قىلغان بولسا، بۇ دۇنيانىڭ بارلىق نېمىتى ئۇنى بېيتالمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
چىغاي قىلسا كىمنى كۆزى سۇقلۇقى بايۇتماز ئانى بۇ ئاجۇن توقلۇقى
Çığay kılsa kimni közi suklukı, bayutmaz anı bu ajun toklukı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Aç gözlülük kimi fakir yapmış ise, bu dünya onu ne kadar doyursa, yine zenginleştiremez.
🇬🇧 EN ''Whomsoever greed hath made poor, all the abundance of this world can never make him rich!''
#2616 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىمىكى تەمەگە بولسا ئەسىر - قۇل،
قۇتۇلغاي ئۇنىڭدىن ئۆلۈم بىرلە ئول.

''Whomsoever cupidity hath enslaved, from that bondage only death can set him free!''

Kim tamahkârlığın esiri olur ise, ondan ancak ölümle kurtulabilir.

نەسرىي يەشمىسى:
كىمنى تەمەخورلۇق قۇل قىلىۋالغان بولسا، ئۇنىڭدىن پەقەت ئۆلۈم بىلەنلا ئازاد بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىمى ئەرسە ئۇمدۇ قىلۇر ئەرسە قۇل ئانىڭ بوشلۇقى كۆر ئۆلۈم بىرلە ئول
Kimi erse umdu kılur erse kul, anıñ boşlukı kör ölüm birle ol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kim tamahkârlığın esiri olur ise, ondan ancak ölümle kurtulabilir.
🇬🇧 EN ''Whomsoever cupidity hath enslaved, from that bondage only death can set him free!''
#2617 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە ياخشى دەپتۇ بىلىم بەرگۈچى،
كۆزى ئاچقا ئۈگۈت - نەسىھەت قىلغۇچى.

'Well indeed hath the sage spoken—he who offereth counsel and imparteth wisdom unto the greedy:'

Bilgi veren, aç gözlü olana öğüt ve nasihat veren insan çok güzel söylemiş.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاچ كۆزلەرگە پەند نەسەت قىلغۇچى ۋە بىلىم بەرگۈچى كىشى تېخىمۇ ياخشى ئېيتقان:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاقى ياقشى ئايمىش بىلىگ بەرگۈچى كۆزى سۇققا ئۆت ساۋ ئەرىگ بەرگۈچى
Takı yakşı aymış bilig bergüçi, közi sukka öt sav erig bergüçi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgi veren, aç gözlü olana öğüt ve nasihat veren insan çok güzel söylemiş.
🇬🇧 EN 'Well indeed hath the sage spoken—he who offereth counsel and imparteth wisdom unto the greedy:'
#2618 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تولۇق باي بولايىن دېسەڭ ھونۇز سەن،
كۆڭۈل بايلىقىنى ئىستە، ئەي ئەرەن.

''If thou truly desirest to be rich, O renowned hero, seek the enduring wealth of a contented heart!''

Tam mânası ile zengin olmak istersen, hiç şüphesiz, gönül zenginliği dile, ey şanlı yiğit.

نەسرىي يەشمىسى:
ئېنىقكى، تولۇق باي بولاي دېسەڭ، ئەي مەرد، شەۋكەتلىك، كۆڭۈل بايلىقىنى تىلىگىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۈكەل باي بولايىن تەسە بەلگۈلۈگ كۆڭۈل بايلىقى قول ئاي ئەرسىگ كۈلۈگ
Tükel bay bolayın tese belgülüg, köñül baylıkı kol ay ersig külüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tam mânası ile zengin olmak istersen, hiç şüphesiz, gönül zenginliği dile, ey şanlı yiğit.
🇬🇧 EN ''If thou truly desirest to be rich, O renowned hero, seek the enduring wealth of a contented heart!''
#2619 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تېچە بولسىمۇ قۇل، كۆزى توق - ئۇ خان،
ھېرىس بەگلىكىدىن قۇل ياخشى ھامان.

''Though a man be a humble servant, if his eye be content, he is a king; and such servantship is far better than the sovereignty of a greedy monarch!''

Gözü tok olan, kul olsa bile, beydir, haris kimsenin beyliğinden bu kulluk daha iyidir.

نەسرىي يەشمىسى:
كۆزى توق قانچىلىك قۇل بولغان ھالەتتىمۇ بەگدۇر، ئاچ كۆز ئادەمنىڭ بەگلىكىدىن قۇللۇق ياخشىدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەچە مە قۇل ئەرسە كۆزى توق بەگ ئول سۇق ئۆز بەگلىكىندىن بۇ قۇللۇق يەگ ئول
Neçe me kul erse közi tok beg ol, suk öz beglikindin bu kulluk yeg ol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gözü tok olan, kul olsa bile, beydir, haris kimsenin beyliğinden bu kulluk daha iyidir.
🇬🇧 EN ''Though a man be a humble servant, if his eye be content, he is a king; and such servantship is far better than the sovereignty of a greedy monarch!''
#2620 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قايۇ خان ھېرىستۇر، گادايدۇر، گاداي،
قايۇ قۇل كۆزى توق، ئۇ خان كۆڭلى باي.

''Whichever king is greedy is a destitute beggar; and whichever servant is contented of eye is a prince rich in soul!''

Hangi bey haris ise, o fakirdir, fakir, hangi kulun gözü tok ise, o gönülü zengin bir beydir.

نەسرىي يەشمىسى:
قايسى بەگ ئاچ كۆز بولسا، ئۇ گاداي كەمبەغەلدۇر، قايسى قۇلنىڭ كۆزى توق بولسا، ئۇ بەگدۇر، كۆڭلى بايدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ بەگ سۇق ئەرسە چىغاي ئول چىغاي قايۇ قۇل كۆزى توق بەگ ئول كۆڭلى باي
Kayu beg suk erse çığay ol çığay, kayu kul közi tok beg ol köñli bay
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hangi bey haris ise, o fakirdir, fakir, hangi kulun gözü tok ise, o gönülü zengin bir beydir.
🇬🇧 EN ''Whichever king is greedy is a destitute beggar; and whichever servant is contented of eye is a prince rich in soul!''
#2621 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئەلچى ئۇياتچان، سىلىق بولسۇن ئۇ،
ۋە تەمكىن، نەچچە خىل بىلىم بىلسۇن ئۇ.

'The Ambassador must be modest, gentle, refined, and endowed with manifold branches of learning.'

Elçi haya sahibi, çok sakin ve nâzik bir insan olmalı, hilm ile beraber, her türlü bilgiye de sahip bulunmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلپى ھايالىق، ئېغىر بېسىق ھەم خۇش پېئىل بولۇشى كېرەك، خۇش پېئىللىق بىلەن تۈرلۈك بىلىملەرنى بىلىشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇۋۇتلۇغ كەرەك كەد ئامۇل ھەم سىلىگ سىلىگلىك بىلە بىلسە تۆرلۈگ بىلىگ
Uvutluğ kerek ked amul hem silig, siliglik bile bilse törlüg bilig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Elçi haya sahibi, çok sakin ve nâzik bir insan olmalı, hilm ile beraber, her türlü bilgiye de sahip bulunmalıdır.
🇬🇧 EN 'The Ambassador must be modest, gentle, refined, and endowed with manifold branches of learning.'
#2622 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇيات بولمىسا، ئەر جاھىل، پەس بولۇر،
ئۇيات بىرلە ئىنسان دۇرۇس ئىش قىلۇر.

'Without modesty, a man becometh coarse and insolent; it is through shame and modesty that man acteth with dependable honor.'

Haya olmazsa, insan küstah ve âdi olur, haya sahibi insan dürüst hareket eder.

نەسرىي يەشمىسى:
ھايا بولمىسا، ئادەم قوپال، پەس بولىدۇ، كىشىلەر ھايا بىلەن ئىشەنچلىك ھەرىكەت قىلالايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇۋۇت بولماسا ئەر ئوتۇن ئەل بولۇر ئۇۋۇت بىرلە يالڭۇق بۈتۈنلۈك قىلۇر
Uvut bolmasa er otun el bolur, uvut birle yalñuk bütünlük kılur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Haya olmazsa, insan küstah ve âdi olur, haya sahibi insan dürüst hareket eder.
🇬🇧 EN 'Without modesty, a man becometh coarse and insolent; it is through shame and modesty that man acteth with dependable honor.'
#2623 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
مېسىق بولسا ئىنسان ھېلىم ئاتىلۇر،
سىلىق بولسا خۇلقى ئۆزىن سۆيدۈرۈر.

'He who is composed and calm is called noble; and he whose character is gentle and refined maketh himself beloved by all.'

insan sakin tabiatlı olursa, ona halım denilir, nâzik kimse, kendisini her kese sevdirir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئېغىر بېسىق ئادەم مۇلايىم دەپ ئاتىلىدۇ، خۇش پېئىل، سىلىق بولسا، سۆيگۈگە سازاۋەر بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئامۇل بولسا ئۆترۈ ئاتانۇر تۈزۈن سىلىگ بولسا قىلقى سەۋىتۈر ئۆزۈن
Amul bolsa ötrü atanur tüzün, silig bolsa kılkı sevitür özün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insan sakin tabiatlı olursa, ona halım denilir, nâzik kimse, kendisini her kese sevdirir.
🇬🇧 EN 'He who is composed and calm is called noble; and he whose character is gentle and refined maketh himself beloved by all.'
#2624 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
چېچەن ھەم بىلىملىك بولغاندا ئادەم،
ئېرىشكەي ھەر ئىشتا ئۇتۇققا ھەر دەم.

'When acute intelligence is wedded to knowledge in a man, through that knowledge his hand reacheth success in all affairs.'

İnsanda zekâ ile birlikte bilgi de bulunursa, o bu bilgisi ile her işte muvaffak olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئادەمدە زېرەكلىك بىلەن بىلىممۇ بولسا، شۇ بىلىم بىلەن ھەممە ئىشقا قول ئۆزى تالايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تەتىگلىك بىلە بولسا ئەركە بىلىگ تۈزۈ ئىشكە تەگرۈر بۇ بىلگى ئەلىگ
Tetiglik bile bolsa erke bilig, tüzü işke tegrür bu bilgi elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsanda zekâ ile birlikte bilgi de bulunursa, o bu bilgisi ile her işte muvaffak olur.
🇬🇧 EN 'When acute intelligence is wedded to knowledge in a man, through that knowledge his hand reacheth success in all affairs.'
#2625 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئوقۇ بۇ بېيىتنى، نېمە دەر ئاڭلا،
قىل ھەمراھ ئۆزۈڭگە، بىلىملە باشلا.

'Read this couplet and hear its counsel: begin every task with knowledge, and take wisdom as thy constant companion!'

Şu beyti oku, ne der, dinle, her işe bilgi, ile başla ve ona göre hareket et.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ بېيىتنى ئوقۇغىن ۋە نېمە دېگەنلىكىنى ئاڭلا: ئىشنى بىلىم بىلەن باشلا، بىلىمنى ئۆزۈڭگە ھەمراھ قىل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ بەيتىگ ئوقىغىل نەگۈ تەر ئەشىت بىلىگ بىرلە باشلاپ ئۆزۈڭكە ئىش ئىت
Bu beytig okığıl negü ter eşit, bilig birle başlap özüñke iş it
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şu beyti oku, ne der, dinle, her işe bilgi, ile başla ve ona göre hareket et.
🇬🇧 EN 'Read this couplet and hear its counsel: begin every task with knowledge, and take wisdom as thy constant companion!'
#2626 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىل بىرلە ئۇق ئىش، بىلىم بىرلە بىل،
كۈنۈڭ بەخت قۇچسۇن، قۇتاتسۇن ئۇ يىل.

''Comprehend every matter through intellect, and master it through knowledge; then shall thy days be blessed and thy years crowned with felicity!''

İşi akıl ile anla, bilgi ile bil, günün kutlu olsun, hayatın mesûd geçsin.

نەسرىي يەشمىسى:
” ھەر ئىشنى ئىدراك بىلەن چۈشىنىپ، بىلىم بىلەن بىل، كۈنۈڭ قۇتلۇق، يىللىرىڭ سائادەتلىك بولسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇش بىرلە ئۇق ئىش بىلىگ بىرلە بىل كۈنۈڭ بولسۇ قۇتلۇغ قۇتادسۇنى يىل
Ukuş birle uk iş bilig birle bil, künüñ bolsu kutluğ kutadsunı yıl
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İşi akıl ile anla, bilgi ile bil, günün kutlu olsun, hayatın mesûd geçsin.
🇬🇧 EN ''Comprehend every matter through intellect, and master it through knowledge; then shall thy days be blessed and thy years crowned with felicity!''
#2627 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
چېچەنلىك بىلەن ئەر تىلەككە يېتەر،
بىلىم بىل، ئەقىل تاپ، كېيىن ئىشنى قىل.

''Through intelligence man attaineth his desired goal; first acquire knowledge and grasp understanding, and only then embark upon thy deed!''

İnsan dileğine zekâ ile ulaşır, önce bilgi edin, iyice kavra, sonra işe giriş.

نەسرىي يەشمىسى:
زېرەكلىك بىلەن كىشى تىلىكىگە يېتىدۇ، ئالدى بىلەن بىلىم ئۆگەن، ئەقىل تاپ، ئاندىن ئىشقا كىرىشكىن.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تەتىگلىك بىلە ئەر تىلەككە تەگىر بىلىگ بىل ئۇقۇش ئۇق ئىشىڭ ئۆترۈ قىل
Tetiglik bile er tilekke tegir, bilig bil ukuş uk işiñ ötrü kıl
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsan dileğine zekâ ile ulaşır, önce bilgi edin, iyice kavra, sonra işe giriş.
🇬🇧 EN ''Through intelligence man attaineth his desired goal; first acquire knowledge and grasp understanding, and only then embark upon thy deed!''
#2628 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
چېچەنلىك بىلەن بىلسە تۈرلۈك بىتىك،
بىتىك بىلسە ئادەم بولۇر ئۇ تېتىك.

'Through intelligence let the Ambassador master diverse scripts and tongues; for he who is versed in writing becometh keenly acute.'

Elçi zekâ ile birlikte bir de inşanın nev'ine vâkıf olmalı, inşa bilen insan zâten zeki olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلچى زېرەكلىك بىلەن تۈرلۈك يېزىقلارنى بىلسۇن، يېزىق بىلسە كىشى ئاندىن چېچەن بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تەتىگلىك بىلە بىلسە تۆرلۈگ بىتىگ بىتىگ بىلسە ئۆترۈ بولۇر ئەر تەتىگ
Tetiglik bile bilse törlüg bitig, bitig bilse ötrü bolur er tetig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Elçi zekâ ile birlikte bir de inşanın nev'ine vâkıf olmalı, inşa bilen insan zâten zeki olur.
🇬🇧 EN 'Through intelligence let the Ambassador master diverse scripts and tongues; for he who is versed in writing becometh keenly acute.'
#2629 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يېزىش ھەم ئوقۇش بىلسە،
چۈشەنسە سۆزىن، كىشى ئالىم قىلۇر بۇنىڭلە ئۆزىن.

'If he can write, read, and comprehend the discourse of others, through such mastery a man maketh himself a renowned scholar.'

Yazmalı, okumalı ve başkalarının sözünden de istifâde etmelidir, insan bu suretle âlim olur.

نەسرىي يەشمىسى:
يازالىسا، ئوقۇيالىسا، سۆزنى چۈشەنسە، كىشى ئاندىن ئۆزىنى ئالىم قىلالايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىتىسە ئوقىسا ئەشىتسە سۆزۈگ ئانىن ئۆترۈ بىلگە قىلۇر ئەر ئۆزۈڭ
Bitise okısa eşitse sözüg, anın ötrü bilge kılur er özüñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yazmalı, okumalı ve başkalarının sözünden de istifâde etmelidir, insan bu suretle âlim olur.
🇬🇧 EN 'If he can write, read, and comprehend the discourse of others, through such mastery a man maketh himself a renowned scholar.'
#2630 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇ بىلسۇن پەزىلەت خىلمۇخىل تولۇق،
پەزىلەت قىلۇر ئەر يۈزىنى يورۇق.

'He must possess consummate mastery of all manner of arts and virtues, that through these accomplishments his countenance may shine with glory.'

O her türlü faziletleri tam olarak bilmelidir, bu faziletler ile insan yüzünü ağartır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلچى ھەر خىل ھۈنەر پەزىلەتلەرنى تولۇق بىلسە، بۇ پەزىلەتلەر بىلەن كىشى يۈزىنى يورۇق قىلالايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قامۇغ تۆرلۈگ ئەردەم بۇ بىلسە تۈكەل بۇ ئەردەم بىلە ئەر مەڭىز قىلسا ئال
Kamuğ törlüg erdem bu bilse tükel, bu erdem bile er meñiz kılsa al
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR O her türlü faziletleri tam olarak bilmelidir, bu faziletler ile insan yüzünü ağartır.
🇬🇧 EN 'He must possess consummate mastery of all manner of arts and virtues, that through these accomplishments his countenance may shine with glory.'
#2631 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئوقۇپ كۆپ كىتابلار، بىلسۇن ھەر سۆزى،
چۈشەنسۇن شېئىرنى ھەم يازسۇن ئۆزى.

'He must read learned books, understand eloquence, appreciate poetry, and compose elegant verses himself.'

Çok kitap okumalı, söz söylemesini bilmeli, şiirden anlamalı ve kendisi de şiir yazmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلچى كىتابلارنى ئوقۇپ، سۆزلەرنى چۈشىنەلسۇن، شېئىرلارنى ئوقۇسۇن ۋە ئۆزىمۇ شېئىر يازسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قىتابلار ئوقىر ھەم بىلىر ئەرسە سۆز ئۇقار ئەرسە شىر ھەم قوشار ئەرسە ئۆز
Kitâblar okır hem bilir erse söz, ukar erse şir hem koşar erse öz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Çok kitap okumalı, söz söylemesini bilmeli, şiirden anlamalı ve kendisi de şiir yazmalıdır.
🇬🇧 EN 'He must read learned books, understand eloquence, appreciate poetry, and compose elegant verses himself.'
#2632 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۈجۈم ھەم تېبابەت بىلسۇن چۈش ئۆرۈش،
ئۇدۇل كەلسۇن يەنە ئۇ ئۆرۈگەن چۈش.

'He must be versed in astronomy (nücûm) and medicine (tıb), and know how to interpret dreams so that the truth accordeth with his interpretation.'

Hey'et ilminden ve tıptan anlamalı, rüya yormasını bilmeli ve sözü yorduğu gibi çıkmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
نۇجۇم ئىلمىنى①، تىب ئىلمىنى بىلسۇن، چۈش ئۆرۈيەلىسۇن، چۈش ئۇنىڭ ئۆرۈگىنىدەك بولسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نۈجۇم بىلسە تىب ھەم يورا بىلسە تۈش ئانىڭ يورمىشى تەگ سۆزى كەلسە تۇش
Nücûm bilse tıb hem yora bilse tüş, anıñ yormışı teg sözi kelse tuş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hey'et ilminden ve tıptan anlamalı, rüya yormasını bilmeli ve sözü yorduğu gibi çıkmalıdır.
🇬🇧 EN 'He must be versed in astronomy (nücûm) and medicine (tıb), and know how to interpret dreams so that the truth accordeth with his interpretation.'
#2633 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇ بىلسۇن ھېساب ھەم گېئومېتىرى،
كەسىر ھەم يەر ئۆلچەش ئىلىملىرىنى.

'He must understand arithmetic, geometry (hendese), algebraic roots (aded cedri), and the science of land surveying (misâhat).'

Hesaba, bir de hendeseye vâkıf olmalı, cezir ile mesaha ilmini de bilmelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
ھېساب ۋە ھەندەسەنىمۇ② بىلسۇن، ئەدەد جەززەنى③ ۋە مەيدان ئۆلچەشنى بىلسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىر ئەرسە ساقىش يەمە ھەندەسە ئادەد جەدرى قىلسا مىساھات باسا
Bilir erse sakış yeme hendese, aded cedri kılsa misâhat basa
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hesaba, bir de hendeseye vâkıf olmalı, cezir ile mesaha ilmini de bilmelidir.
🇬🇧 EN 'He must understand arithmetic, geometry (hendese), algebraic roots (aded cedri), and the science of land surveying (misâhat).'
#2634 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە دامكا - شاھماتنى ئۇ بىلسۇن خوپ،
ئويۇنغا چۈشكۈچىنى ئالسۇن ئۇتۇپ.

'He must be a master of backgammon and chess, able to outmaneuver and checkmate every adversary in play.'

Bundan başka, bir de çok iyi tavla ve satranç oynamasını bilmeli ve rakiplerini iyice sıkıştırmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە دامكا شاھمات ئويناشنى ياخشى بىلسۇن، رەقىبلىرى ئۇنىڭدىن راسا مات بولسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا نەرد ئۈ شاترانج بىلىر ئەرسە كەد ھارىفلەرى ئاندىن ئۇلىر ئەرسە كەد
Yana nerd ü şatranc bilir erse ked, harifleri andın ulır erse ked
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bundan başka, bir de çok iyi tavla ve satranç oynamasını bilmeli ve rakiplerini iyice sıkıştırmalıdır.
🇬🇧 EN 'He must be a master of backgammon and chess, able to outmaneuver and checkmate every adversary in play.'
#2635 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇ بىلسۇن چەۋگەتنى، ئاتار بولسۇن ئوق،
يەنە قۇشچى ۋە ئوۋدا تەڭدىشى يوق.

'He must be an adept at polo (çögen), an expert marksman with the bow, and peerless in the arts of falconry and hunting.'

Cirit oyununda mahir olmalı ve ok atmasını iyi bilmeli, kuşçuluk ve avcılıkta da başkalarına üstün gelmelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
چەۋگەن ئويۇنىدا ماھىر بولسۇن، ئوقمۇ ئاتالسۇن، قۇشچىلىق ۋە ئوۋچىلىقتا دۇنيادا ئالدىنقى قاتاردا بولسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
چۆگەنكە كەد ئەرسە ئاتار ئەرسە ئوق يەمە قۇشچى ئاۋچى ئاجۇندا ئوزۇق
Çögenke ked erse atar erse ok, yeme kuşçı avçı ajunda ozuk
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Cirit oyununda mahir olmalı ve ok atmasını iyi bilmeli, kuşçuluk ve avcılıkta da başkalarına üstün gelmelidir.
🇬🇧 EN 'He must be an adept at polo (çögen), an expert marksman with the bow, and peerless in the arts of falconry and hunting.'
#2636 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
پۈتۈن تىلدا سۆزلەشنى بىلسۇن تىلى،
پۈتۈن خەتنى ئۇقسۇن، پۈتۈسۈن قولى.

'He must be fluent in diverse tongues when he speaketh, and master diverse scripts when his hand taketh up the pen.'

Konuşurken, bütün dilleri konuşmalı, yazarken, bütün yazıları, yazmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ھەر خىل تىللارنى بىلسۇن، سۆزلىيەلسۇن، ھەر خىل خەتلەرنى بىلىپ، يازالسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قامۇغ تىل بىلىر ئەرسە ئاچسا تىلىگ قامۇغ ھاتنى بىلسە بىتىسە ئەلىگ
Kamuğ til bilir erse açsa tilig, kamuğ hatnı bilse bitise elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Konuşurken, bütün dilleri konuşmalı, yazarken, bütün yazıları, yazmalıdır.
🇬🇧 EN 'He must be fluent in diverse tongues when he speaketh, and master diverse scripts when his hand taketh up the pen.'
#2637 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كېرەك ئەلچى ئۈچۈن شۇنداق پەزىلەت،
بۇ خىل ئەلچى تايار مۇۋەپپەقىيەت.

'Endowed with all these accomplishments, an ambassador of this stature will bring every negotiation to glorious fulfillment.'

Elçilik için bütün bu faziletleri bilen bir insan lâzımdır, böyle elçi işinde muvaffak olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەنە شۇ بارچە بىلىم پەزىلەتلەرنى بىلگەندىلا، بۇنداق ئەلچى تىلەككە لايىق بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ياڭلىغ كەرەك بارچا ئەردەم بىلىر بۇ ياڭلىغ يالاۋاچ تىلەككە تەگىر
Bu yañlığ kerek barça erdem bilir, bu yañlığ yalavaç tilekke tegir
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Elçilik için bütün bu faziletleri bilen bir insan lâzımdır, böyle elçi işinde muvaffak olur.
🇬🇧 EN 'Endowed with all these accomplishments, an ambassador of this stature will bring every negotiation to glorious fulfillment.'
#2638 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
چېچەن بولسا ئەلچى ئالىم ۋە ھوشيار،
بولۇر بەگكە نەپ، ئۇندا قارشى ئېلىنار.

'When an envoy is intelligent, learned, and vigilant, he conferreth honor and immense benefit upon his King wherever he travelleth.'

Elçi zeki, âlim ve uyanık olursa, her yerde hoş karşılanır ve beyine faydalı olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلچى زېرەك، دانا ۋە ھوشيار بولسا، ① نۇجۇم ئىلمى ئاسترونومىيە. ② ھەندەسە گېئومېتىرىيە. ③ ئەدەد جەززە يىلتىز تېپىش ئالگېبرادا . ھەممە يەردە بەگكە پايدىلىق بولىدۇ، رەڭ، زىننەت بېرەلەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يالاۋاچ تەتىگ بولسا بىلگە ئودۇغ بەگ ئاسغى بولۇر ئاندا تۇتنۇر بودۇغ
Yalavaç tetig bolsa bilge oduğ, beg asğı bolur anda tutnur boduğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Elçi zeki, âlim ve uyanık olursa, her yerde hoş karşılanır ve beyine faydalı olur.
🇬🇧 EN 'When an envoy is intelligent, learned, and vigilant, he conferreth honor and immense benefit upon his King wherever he travelleth.'
#2639 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
گەر ئەلچى بولسا بوش، تۇراقسىز، يامان،
تۆكەر بەگ ئابرۇيىن ئاندا بىگۇمان.

'If the envoy be incompetent, foolish, and hollow, beyond doubt the dignity of his sovereign perisheth in foreign lands.'

Elçi kötü, kof ve boş olursa, onun gittiği yerde, şüphesiz, beylerin itibârı kaybolur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلچى يامان، يارىماس، بوش بىر ئادەم بولسا، شۈبھىسىزكى، ئۇ بارغان يەردە بەگنىڭ ئېتىبارى قالمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يالاۋاچ ياۋۇز بولسا قىۋچاق قوۋى سەزىكسىز تۈكەر ئاندا بەگلەر سۇۋى
Yalavaç yavuz bolsa kıvçak kovı, seziksiz tüker anda begler suvı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Elçi kötü, kof ve boş olursa, onun gittiği yerde, şüphesiz, beylerin itibârı kaybolur.
🇬🇧 EN 'If the envoy be incompetent, foolish, and hollow, beyond doubt the dignity of his sovereign perisheth in foreign lands.'
#2640 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئەلچى كىشى بەكمۇ ياخشى كېرەك،
پۈتۈن ئىشتا بولسۇن ئۇ سەزگۈر يۈرەك.

'He who goeth as ambassador must be a man of supreme excellence, bearing a stout heart for every manner of trial.'

Her işte emniyetle hareket edebilmesi için, elçi olarak gidecek kimsenin çok iyi bir insan olması lâzımdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلچى بولۇپ بارغۇچى كىشى بەك ياخشى بولۇشى، ھەر تۈرلۈك ئىشتا يۈرەكلىك ھەرىكەت قىلىشى لازىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يالاۋاچ بارىر ئەر ئىدى كەد كەرەك قامۇغ تۆرلۈگ ئىشكە بۇ تۇتسا يۈرەك
Yalavaç barır er idi ked kerek, kamuğ törlüg işke bu tutsa yürek
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Her işte emniyetle hareket edebilmesi için, elçi olarak gidecek kimsenin çok iyi bir insan olması lâzımdır.
🇬🇧 EN 'He who goeth as ambassador must be a man of supreme excellence, bearing a stout heart for every manner of trial.'
#2641 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېچۈك پەزل ھۈنەرلەر كۆرسەتسە ئاڭا،
ئۇنى يەڭسە، ھۆرمەت قىلدۇرسا يەنە.

'Whatever display of learning or arts his hosts may set before him, let him surpass them all and win universal respect.'

Karşısına ne gibi meziyetler ile çıkarlarsa-çıksınlar, o rakiplerini yenmeli ve kendisini saydırmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇنىڭغا نەچچە تۈرلۈك ھۈنەر ئىشلەتسىمۇ، رەقىبلىرىنى ئۇتۇپ، ھۆرمەتكە ئىگە بولۇشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ تۆرلۈگ ئەردەم ئاڭار ساتسالار ئانى ئۇتسا ئۆترۈ ئاغىر تۇتسالار
Kayu törlüg erdem añar satsalar, anı utsa ötrü ağır tutsalar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Karşısına ne gibi meziyetler ile çıkarlarsa-çıksınlar, o rakiplerini yenmeli ve kendisini saydırmalıdır.
🇬🇧 EN 'Whatever display of learning or arts his hosts may set before him, let him surpass them all and win universal respect.'
#2642 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېچۈك بىر كىشىكىم، ئاڭا سۆزلىسە،
ئۇنى ئۇقسا، يىلسە، يەنە يوشۇرسا.

'Whatever any man may say unto him, let him comprehend and note it well, yet keep his counsel strictly sealed within his breast.'

O her çeşit insanın sözünü dinlemeli, anlayıp bilmeli, fakat bunu açığa vurmamalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
قانداقلا بىر كىشى ئۇنىڭغا سۆزلىسە، چۈشىنىپ بىلىشى، لېكىن مەخپىي تۇتۇشى لازىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ تۆرلۈگ ئەر مە سۆزىن سۆزلەسە ئانى ئۇقسا بىلسە يانا كىزلەسە
Kayu törlüg er me sözin sözlese, anı uksa bilse yana kizlese
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR O her çeşit insanın sözünü dinlemeli, anlayıp bilmeli, fakat bunu açığa vurmamalıdır.
🇬🇧 EN 'Whatever any man may say unto him, let him comprehend and note it well, yet keep his counsel strictly sealed within his breast.'
#2643 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەگەر ئەلچىدە بولسا پەزىلەت تولۇق،
چوڭۇپ يەگ، بولۇر ئاتى ئەلدە ئۇلۇغ.

'When an ambassador is adorned with all manner of virtues, the renown of his King riseth high and is exalted throughout the world.'

Elçi her türlü fazilete sahip olursa, beyi büyür ve adı o memlekette yükselir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلچى ھەر خىل ھۈنەر پەزىلەتلەرنى بىلسە، بېگىنىڭ نامى يۈكسىلىدۇ، ئەلدە ئۇلۇغ بولىدۇ ،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يالاۋاچ بىلىر بولسا ئەردەم قامۇغ بەدۈيۈر بەگى ئاتى ئىلدە ئۇلۇغ
Yalavaç bilir bolsa erdem kamuğ, bedüyür begi atı ilde uluğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Elçi her türlü fazilete sahip olursa, beyi büyür ve adı o memlekette yükselir.
🇬🇧 EN 'When an ambassador is adorned with all manner of virtues, the renown of his King riseth high and is exalted throughout the world.'
#2644 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نە دەيدۇ، ئىشت، ئىش بىلەر كۆك ئايۇق،
كىشىكىم بۇ سۆزنى ئۇقماس، ئەقلى يوق.

'Hear what the venerable gray-beard of profound experience hath said—he who comprehendeth not this word is bereft of reason:'

Bu işleri bilen kök-ayuk ne der, dinle, bu sözü anlamayan insanın aklı yoktur.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ ئىشلارنى بىلىدىغان مويسىپىت نېمە دەيدۇ، ئاڭلا، بۇ سۆزنى چۈشەنمىگەن كىشىنىڭ ئەقلى يوق.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل بىلىر كۆك ئايۇق بۇ سۆز ئۇقماسا ئەر ئانىڭ ئۆگى يوق
Negü ter eşitgil bilir kök ayuk, bu söz ukmasa er anıñ ögi yok
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu işleri bilen kök-ayuk ne der, dinle, bu sözü anlamayan insanın aklı yoktur.
🇬🇧 EN 'Hear what the venerable gray-beard of profound experience hath said—he who comprehendeth not this word is bereft of reason:'
#2645 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشى بولسا پەزل، نام ئاتى چىقۇر،
ئەگەر بولمىسا پەزلى، نامسىز قېرۇر.

''Whosoever possesseth virtue and accomplishment, his renown spreadeth far; but he who is devoid of virtue groweth old and passeth away nameless.''

Kim faziletli ise, onun adı her tarafa yayılır, eğer bir kimsenin fazileti yoksa, adı anılmadan, ihtiyarlar, gider.

نەسرىي يەشمىسى:
كىمنىڭ ھۈنەر پەزىلىتى بولسا، ئۇنىڭ نامى چىقىدۇ، ئەگەر ھۈنەر پەزىلىتى بولمىسا، نامسىز قېرىيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىمىڭ ئەردەمى بولسا ئاتى يورىر قالى بولماسا ئەردەم ئاتسىز قارىر
Kimiñ erdemi bolsa atı yorır, kalı bolmasa erdem atsız karır
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kim faziletli ise, onun adı her tarafa yayılır, eğer bir kimsenin fazileti yoksa, adı anılmadan, ihtiyarlar, gider.
🇬🇧 EN ''Whosoever possesseth virtue and accomplishment, his renown spreadeth far; but he who is devoid of virtue groweth old and passeth away nameless.''
#2646 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى پەزلى بىرلە كىشىدىن ئۇزار،
ئەقىل، پەزلى بولسا ئەر ئۆرلەپ ئۇچار.

''Through virtue man excelleth above his fellows; and when a man's accomplishments are abundant, he soareth upward as on wings!''

insan fazileti ile başkalarına üstün olur, kimin fazileti çok ise, o uçar gibi yükselir.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشى پەزىلىتى بىلەن ئۈستۈن تۇرىدۇ، ھۈنەر پەزىلىتى كۆپ بولسا، كىشى ئۇچقاندەك يۈكسىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى ئەردەمى بىرلە ئەردىن كەچەر ئۈكۈش بولسا ئەردەم ئەر ئۆرلەپ ئۇچار
Kişi erdemi birle erdin keçer, üküş bolsa erdem er örlep uçar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insan fazileti ile başkalarına üstün olur, kimin fazileti çok ise, o uçar gibi yükselir.
🇬🇧 EN ''Through virtue man excelleth above his fellows; and when a man's accomplishments are abundant, he soareth upward as on wings!''
#2647 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
پەزىلەت بىلەن ئەر قولىن گەر سۇنار،
بۈيۈك تاغ ئېگىپ باشىن يەرگە قويار.

''When a man stretcheth forth his hand with virtue and excellence, he boweth the towering peaks of mountains down unto the earth!''

Kim fazilet ile elini uzatırsa, yüce dağların başını eğerek, yere indirir.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشى پەزىلىتى بىلەن قولىنى ئۇزارتسا، ئېگىز تاغنىڭ بېشىنى ئېگىپ، يەرگە ئېڭىشتۈرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەلىگ سۇنسا ئەردەم بىلە ئەر تەگىپ ئۇلۇغ تاغ باشىن يەرە ئىلدرۈر ئەگىپ
Elig sunsa erdem bile er tegip, uluğ tağ başın yere ildrür egip
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kim fazilet ile elini uzatırsa, yüce dağların başını eğerek, yere indirir.
🇬🇧 EN ''When a man stretcheth forth his hand with virtue and excellence, he boweth the towering peaks of mountains down unto the earth!''
#2648 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇ بولسۇن چېچەن، سۆزگە ھازىر جاۋاب،
سوئالغا جاۋاب يەرسۇن ھەم توغرىلاپ.

'The Ambassador must understand the subtlety of speech and be swift in repartee, delivering fitting and righteous answers unto every question.'

Sorulan suâle doğru cevap verebilmesi için, onun sözden anlar ve hazır cevap bir kimse olması lâzımdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلچى سۆز چۈشىنىدىغان، ھازىر جاۋاب بولۇشى كېرەككى، سورالغان سۆزگە توغرا جاۋاب بېرەلسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سۆز ئۇقغان كەرەك بولسا ھازىر جەۋاب جەۋاب قىلسا بەرمىش سۆزىڭە ساۋاب
Söz ukğan kerek bolsa hâzır cevâb, cevâb kılsa bermiş söziñe savâb
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sorulan suâle doğru cevap verebilmesi için, onun sözden anlar ve hazır cevap bir kimse olması lâzımdır.
🇬🇧 EN 'The Ambassador must understand the subtlety of speech and be swift in repartee, delivering fitting and righteous answers unto every question.'
#2649 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ھاراق ئىچمەس ئولسا ئۆزىن تۇتقۇچى،
ئۆزىن تۇتار ئەر تاپار بەخت كۈچى.

'He must drink no wine, but maintain strict mastery over himself; for the man who mastereth himself winneth the crown of felicity.'

O şarap içmemeli ve nefsine çok hâkim olmalıdır, nefsine hâkim olan insan, kendisini saadete erdirecek kudrete sahip olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلچى مەي ئىچمەسلىكى، ئۆزىنى ئوبدان تۇتالىشى كېرەك، ئۆزىنى تۇتالغان كىشى بەختنىڭ ئىگىسى بولالايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بور ئىچمەز كەرەك كەد ئۆزىن تۇتغۇچى ئۆزىن تۇتغۇچى ئەر بۇلۇر قۇت كۈچى
Bor içmez kerek ked özin tutğuçı, özin tutğuçı er bulur kut küçi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR O şarap içmemeli ve nefsine çok hâkim olmalıdır, nefsine hâkim olan insan, kendisini saadete erdirecek kudrete sahip olur.
🇬🇧 EN 'He must drink no wine, but maintain strict mastery over himself; for the man who mastereth himself winneth the crown of felicity.'
#2650 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ھاراق ئىچسە ئالىم ئىلىمسىز بولۇر،
ئىلىمسىز مەست ئولسا نېمەلەر قىلۇر.

'If a learned man drinketh wine, he becometh a fool; and if an ignorant man becometh drunken, what of humanity remaineth in him?'

Bilgili kimse içki içerse, bilgisiz olur, bilgisiz sarhoş olursa, geriye ne kalır.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىملىك مەي ئىچسە بىلىمسىز بولىدۇ، بىلىمسىز مەست بولسا، ئۇنىڭ نېمىسى قالىدۇ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگلىگ بور ئىچسە بىلىگسىز بولۇر بىلىگسىز ئەسۈرسە ئادىن نە قالۇر
Biliglig bor içse biligsiz bolur, biligsiz esürse adın ne kalur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgili kimse içki içerse, bilgisiz olur, bilgisiz sarhoş olursa, geriye ne kalır.
🇬🇧 EN 'If a learned man drinketh wine, he becometh a fool; and if an ignorant man becometh drunken, what of humanity remaineth in him?'
#2651 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ھاراقتۇر بىلىم ۋە ئەقىل دۈشمىنى،
جېدەل - غوۋغا ھاراقنىڭ ئېتىدۇر چىنى.

'Wine is the sworn enemy of knowledge and intellect; in truth, the real name of wine is strife and tumult.'

içki bilginin ve aklın düşmanıdır, içkinin adı, hakikatte, kavga ve gürültüdür.

نەسرىي يەشمىسى:
مەي بىلىمگە، ئەقىلگە دۈشمەندۇر، مەينىڭ نامى، ھەقىقەتەن، جاڭجال غوۋغادۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بور ئول بۇ بىلىگكە ئۇقۇشقا ياغى بور ئاتى ھاقىقات تۈتۈش ئول چوغى
Bor ol bu biligke ukuşka yağı, bor atı hakikat tütüş ol çoğı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR içki bilginin ve aklın düşmanıdır, içkinin adı, hakikatte, kavga ve gürültüdür.
🇬🇧 EN 'Wine is the sworn enemy of knowledge and intellect; in truth, the real name of wine is strife and tumult.'
#2652 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نە ياڭلىغ ئەقىللىك، بىلىملىك كىشى،
بېشىن مەيگە تىقسا، بۇزۇلغاي ئىشى.

'However wise and understanding a man may be, if he surrendreth his head unto wine, he ruineth all his affairs.'

Ne kadar bilgili ve akıllı insan olursa-olsun, kendisini içkiye verirse, işini bozar.

نەسرىي يەشمىسى:
قانچىلىك بىلىملىك، ئىدراكلىق ئادەم بولمىسۇن، ئىچىملىككە بېرىلىدىكەن، ئۆز ئىشنى بۇزىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەچە مە بىلىگلىگ ئۇقۇشلۇغ كىشى باشىن بورقا سوقسا بۇزار ئۆز ئىشى
Neçe me biliglig ukuşluğ kişi, başın borka soksa buzar öz işi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ne kadar bilgili ve akıllı insan olursa-olsun, kendisini içkiye verirse, işini bozar.
🇬🇧 EN 'However wise and understanding a man may be, if he surrendreth his head unto wine, he ruineth all his affairs.'
#2653 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نە ياڭلىغ ھايالىق، ئۇز خۇلق، سىلىق،
مەي ئىچسە قىلۇر ئۇ پەسكەشلىك قىلىق.

'However modest, refined, and upright a man may be, when he drinketh wine, he committeth every manner of vulgarity.'

Ne kadar haya sahibi, nâzik ve iyi tabiatlı olursa-olsunlar, içki içince, insanlar kabalık ederler.

نەسرىي يەشمىسى:
قانچىلىك ھايالىق، سىلىق، قىلىقلىرى ئۆز كىشى بولمىسۇن، مەي ئىچىدىكەن، بارلىق قوپاللىقلارنى قىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەچە مە ئۇۋۇتلۇغ سىلىگ قىلقى ئۇز بور ئىچسە ئوتۇنلۇق قىلۇر بارچا ئۆز
Neçe me uvutluğ silig kılkı uz, bor içse otunluk kılur barça öz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ne kadar haya sahibi, nâzik ve iyi tabiatlı olursa-olsunlar, içki içince, insanlar kabalık ederler.
🇬🇧 EN 'However modest, refined, and upright a man may be, when he drinketh wine, he committeth every manner of vulgarity.'
#2654 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى ئاڭ - بىلىم، ھوش، ئۇياتنى ئېرىغ،
نېجىس بۇ ھاراققا بېرۇر، ۋادەرىخ.

'Alas! How grievous that man should trade away shame, intellect, wisdom, and learning for this foul beverage, O gentle soul!'

Ey nâzik insan, ne yazık ki, insan hayasını ve aklını, idrâkini, bilgisini bu pis içkiye verir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەپسۇسكى، كىشىلەر ھايا، ئەقىل ئىدراك ۋە بىلىمنى ئاشۇ ناپاك ئىچىملىككە بېرىۋېتىدۇ، ئەي گۈزەل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇سىزىم ئۇۋۇت يا ئۇقۇش ئۆگ بىلىگ ئارىغسىز بۇ بورقا بەرۈر ئاي سىلىگ
İsizim uvut ya ukuş ög bilig, arığsız bu borka berür ay silig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey nâzik insan, ne yazık ki, insan hayasını ve aklını, idrâkini, bilgisini bu pis içkiye verir.
🇬🇧 EN 'Alas! How grievous that man should trade away shame, intellect, wisdom, and learning for this foul beverage, O gentle soul!'
#2655 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
مەي ئىچمە، مەي ئىچسە كېتۇر دۆلىتى،
مەي ئىچسە بولۇر تەلۋە، ئەخمەق ئېتى.

'Drink no wine! If a man drinketh wine, his royal fortune fleeth away, and his name is branded as a lunatic and a fool.'

îçki içme, içki içen insanın saadeti elden gider;.içki içenin adı deli ve budalaya çıkar.

نەسرىي يەشمىسى:
مەي ئىچمە، مەي ئىچسە كىشىنىڭ بەختى كېتىدۇ، مەي ئىچكۈچىنىڭ نامى ساراڭ تەلۋە بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بور ئىچمە بور ئىچسە بارىر ئەر قۇتى بور ئىچسە بولۇر تىلۋە مۇندۇز ئاتى
Bor içme bor içse barır er kutı, bor içse bolur tilve munduz atı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR îçki içme, içki içen insanın saadeti elden gider;.içki içenin adı deli ve budalaya çıkar.
🇬🇧 EN 'Drink no wine! If a man drinketh wine, his royal fortune fleeth away, and his name is branded as a lunatic and a fool.'
#2656 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قېرىنغا كىرسە مەي، چىقىرۇر سۆزۈڭ،
بۇ چىققان سۆزۈڭدىن كۆيەرسەن ئۆزۈڭ.

'When sweet liquor entereth the belly, it draggeth forth hidden secrets; and that uttered word returneth like fire to consume the speaker!'

Şarap mideye girerse, sözü dışarı çıkarır, bu çıkan söz de tekrar kendisini yakar.

نەسرىي يەشمىسى:
قېرىنغا ئىچىملىك كىرسە، سۆزنى سىرتقا چىقىرىدۇ، چىققان سۆز يېنىپ كېلىپ، ئۆزۈڭنى ئۆرتەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قارىنقا سۈچىگ كىرسە چىقرۇر سۆزۈگ بۇ چىقمىش سۆز ئۆك ياندرۇ ئۆرتەر ئۆزۈگ
Karınka süçig kirse çıkrur sözüg, bu çıkmış söz ök yandru örter özüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şarap mideye girerse, sözü dışarı çıkarır, bu çıkan söz de tekrar kendisini yakar.
🇬🇧 EN 'When sweet liquor entereth the belly, it draggeth forth hidden secrets; and that uttered word returneth like fire to consume the speaker!'
#2657 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەر ئىشىتكىن، بۇ بېيىت ئېيتقۇچى،
ئوقۇرسەن، ئېچىلغاي تېشى ھەم ئىچى.

'Hear what the composer of this verse hath said; read it and thou shalt understand its inner and outer truth:'

Şu beyti söyleyen ne der, dinle, okursan, onun içini ve dışını anlarsın.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ بېيىت ئېيتقۇچى نېمە دەيدۇ، ئاڭلا، ئوقۇغىن، ئۇنىڭ ئىچى تېشى ئېچىلىدۇ:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل بۇ بەيت ئايغۇچى ئوقىغىل ئاچىلغاي تاشى ھەم ئىچى
Negü ter eşitgil bu beyt ayğuçı, okığıl açılğay taşı hem içi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şu beyti söyleyen ne der, dinle, okursan, onun içini ve dışını anlarsın.
🇬🇧 EN 'Hear what the composer of this verse hath said; read it and thou shalt understand its inner and outer truth:'
#2658 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىچەرسەن ئەگەر مەست قىلغۇچى شاراب،
ئىچىڭدىن سىرىڭ چىقتى تاشقا قاراپ.

''If thou drinkest intoxicating wine, thou hast unlocked the secrets of thy heart and cast all thine inner thoughts abroad!''

Eğer sarhoş eden şarâbı içersen, gönülün sırrını açmış ve içindekileri dışarı dökmüş olursun.

نەسرىي يەشمىسى:
”ئەگەر مەست قىلغۇچى ئىچىملىكنى ئىچىدىكەنسەن، كۆڭۈل سىرىڭنى ئاچتىڭ ۋە ئىچىڭدىكىنى سىرتقا چىقاردىڭ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى ئىچتىڭ ئەرسە ئەسۈرگۈ سۈچىگ كۆڭۈل سىررى ئاچتى چىقاردى ئىچىگ
Kalı içtiñ erse esürgü süçig, köñül sırrı açtı çıkardı içig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer sarhoş eden şarâbı içersen, gönülün sırrını açmış ve içindekileri dışarı dökmüş olursun.
🇬🇧 EN ''If thou drinkest intoxicating wine, thou hast unlocked the secrets of thy heart and cast all thine inner thoughts abroad!''
#2659 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىملىك مەي ئىچسە بولۇر بىر قارا،
نادان ئىچسە كىچىكلەپ، بولۇر بىر بالا.

''When a wise man drinketh wine, he becometh a fool; and when an ignorant man drinketh wine, he turneth into a helpless babe!''

Bilgili, içki içerse, bilgisiz olur, bilgisiz kimse içki içerse, kimse küçük çocuğa döner.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىملىك مەي ئىچسە بىلىمسىز بولىدۇ، بىلىمسىز مەي ئىچسە گۆدەك بالىغا ئايلىنىدۇ.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگلىگ بور ئىچسە بىلىگسىز بولۇر بىلىگسىز بور ئىچسە بولۇر كەنچ كىچىگ
Biliglig bor içse biligsiz bolur, biligsiz bor içse bolur kenç kiçig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgili, içki içerse, bilgisiz olur, bilgisiz kimse içki içerse, kimse küçük çocuğa döner.
🇬🇧 EN ''When a wise man drinketh wine, he becometh a fool; and when an ignorant man drinketh wine, he turneth into a helpless babe!''
#2660 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئەلچى تىلى ئۇز،
كۆڭۈللۈك كېرەك، ئۆزى سۆزگە ئۇستا، ئەقىللىك كېرەك.

'The Ambassador must be eloquent of tongue and open of heart, master of words and superior in understanding.'

Elçi fasîh dilli ve gönül sahibi bir kimse olmalı, sözde usta ve akılda üstün bulunmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلچى تىلى ئۇز، دىلى ئوچۇق بولۇشى كېرەك، سۆزى ئۇز ھەم بەك ئەقىللىق بولۇشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىلى ئۇز كەرەك ھەم كۆڭۈللۈگ كەرەك سۆزى ئۇز كەرەك ھەم كەد ئۆگلۈگ كەرەك
Tili uz kerek hem köñüllüg kerek, sözi uz kerek hem ked öglüg kerek
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Elçi fasîh dilli ve gönül sahibi bir kimse olmalı, sözde usta ve akılda üstün bulunmalıdır.
🇬🇧 EN 'The Ambassador must be eloquent of tongue and open of heart, master of words and superior in understanding.'
#2661 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سىڭىملىك بولۇر ئول تىلى ئۇز كىشى،
سۆزى ئۇز كىشىنىڭ يارار ھەر ئىشى.

'The man of eloquent speech is received with delight wherever he goeth; and when his words are skillful, his mission prospereth.'

Hoş-sohbet insanlar her yerde iyi kabûl görürler, sözde usta kimse işte de muvaffak olur.

نەسرىي يەشمىسى:
تىلى ئۇز كىشى سىڭىشلىق بولىدۇ، سۆزى ئۇز كىشىنىڭ ئىشىمۇ ياراملىق بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سىڭىملىگ بولۇر ئول تىلى ئۇز كىشى سۆزى ئۇز يورىسا يارار ئەر ئىشى
Siñimlig bolur ol tili uz kişi, sözi uz yorısa yarar er işi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hoş-sohbet insanlar her yerde iyi kabûl görürler, sözde usta kimse işte de muvaffak olur.
🇬🇧 EN 'The man of eloquent speech is received with delight wherever he goeth; and when his words are skillful, his mission prospereth.'
#2662 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
زېھنىلىك بولۇپ ئۇ، ئۇنتۇمسا سۆز،
ئېچۈك سۆز ئىشىتسە قاتتىق تۇتسا ئۆز.

'He must possess a tenacious memory, never forgetting a word; and whatever he heareth, let him hold it fast in secret.'

O kuvvetli bir hafızaya sahip olmalı ve sözü unutmamalı, ne gibi söz duyarsa-duysun, onu sıkı tutmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ، ئەس ھوشلۇق بولۇشى، سۆزنى ئۇنتۇپ قالماسلىقى، قانداق سۆزنى ئاڭلىسا، ئۇنى چىڭ ساقلىشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆڭۈللۈگ كەرەك كەد ئۇنىتماسا سۆز نەگۈ سۆز ئەشىتسە قاتىغ تۇتسا ئۆز
Köñüllüg kerek ked unıtmasa söz, negü söz eşitse katığ tutsa öz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR O kuvvetli bir hafızaya sahip olmalı ve sözü unutmamalı, ne gibi söz duyarsa-duysun, onu sıkı tutmalıdır.
🇬🇧 EN 'He must possess a tenacious memory, never forgetting a word; and whatever he heareth, let him hold it fast in secret.'
#2663 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بويى بولسا كۆركەم، چىرايلىق يۈزى،
كېلىشكەن ساقال - چاچ، تۇرقى ئۆزى.

'He must be comely of visage, well-proportioned in body, well-groomed in beard and hair, and distinguished in stature among men.'

Yüzü güzel, kendisi yakışıklı ve saçı-sakalı düzgün olmalı ve boy posça da insanlar arasında temayüz etmelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
ھۆسن چىرايى كۆركەم، قامەتلىك بولۇشى، چاچ ساقىلى ياسالغان، بوي تۇرقى كېلىشكەن بولۇشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يۈزى كۆركى كۆركلۈگ كەرەك ھەم بودى يۈلۈگ بولسا بود سىن كىشىدە كەدى
Yüzi körki körklüg kerek hem bodı, yülüg bolsa bod sın kişide kedi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yüzü güzel, kendisi yakışıklı ve saçı-sakalı düzgün olmalı ve boy posça da insanlar arasında temayüz etmelidir.
🇬🇧 EN 'He must be comely of visage, well-proportioned in body, well-groomed in beard and hair, and distinguished in stature among men.'
#2664 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆزى بولسا باتۇر، بۈيۈك ھىممىتى،
بۇ ئىككى بىلەندۈر كىشى قىممىتى.

'He must be manly in bearing and sublime in aspiration; for by these two virtues the true worth of a man is measured.'

Elçi büyük himmet sahibi ve merd. bir insan olmalıdır, insanın kıymeti bu iki şey ile ölçülür.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆزى مەردانە ۋە غەيرىتى چوڭ بولۇشى كېرەك، كىشىنىڭ قىممىتى شۇ ئىككى نەرسە بىلەن بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆزى ئەرسىگ ئەرسە بەدۈك ھىممەتى بۇ ئىكى بىلە ئول كىشى قىيمەتى
Özi ersig erse bedük himmeti, bu iki bile ol kişi kıymeti
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Elçi büyük himmet sahibi ve merd. bir insan olmalıdır, insanın kıymeti bu iki şey ile ölçülür.
🇬🇧 EN 'He must be manly in bearing and sublime in aspiration; for by these two virtues the true worth of a man is measured.'
#2665 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سۆزى بولسا يۇمشاق، شېكەردەك چۈچۈك،
چۈچۈك سۆزگە يۇمشار ئۇلۇغ ھەم كىچىك.

'His words must be gentle and sweet as sugar; for before sweet speech, both the great and the small soften their hearts.'

Sözü yumuşak ve şeker gibi tatlı olmalı, tatlı söze karşı, büyük küçük, her kes yumuşar.

نەسرىي يەشمىسى:
سۆزى يۇمشاق، شېكەردەك شېرىن بولسا، شېرىن سۆزگە چوڭمۇ، كىچىكمۇ يۇمشايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سۆزى بولسا يۇمشاق شەكەر تەگ سۈچىگ سۈچىگ سۆزكە يۇمشار ئۇلۇغ ھەم كىچىگ
Sözi bolsa yumşak şeker teg süçig, süçig sözke yumşar uluğ hem kiçig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sözü yumuşak ve şeker gibi tatlı olmalı, tatlı söze karşı, büyük küçük, her kes yumuşar.
🇬🇧 EN 'His words must be gentle and sweet as sugar; for before sweet speech, both the great and the small soften their hearts.'
#2666 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئەلچى ئىشىنىڭ كۆپى سۆز بولۇر،
سۆزى ياخشى بولسا تىلىكىن تاپۇر.

'Behold, the whole mission of an ambassador is conducted through speech; if his speech be good, he shall attain all his desires.'

Elçinin işi hep sözle olur, sözü iyi olursa, dileğine kavuşur.

نەسرىي يەشمىسى:
قارا، ئەلچىنىڭ ھەممە ئىشى سۆز بىلەن بولىدۇ، سۆزى ياخشى بولسا تىلىكىگە ئېرىشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يالاۋاچ ئىشى كۆر نەچە سۆز بولۇر سۆزى ياقشى بولسا تىلەكىن بۇلۇر
Yalavaç işi kör neçe söz bolur, sözi yakşı bolsa tilekin bulur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Elçinin işi hep sözle olur, sözü iyi olursa, dileğine kavuşur.
🇬🇧 EN 'Behold, the whole mission of an ambassador is conducted through speech; if his speech be good, he shall attain all his desires.'
#2667 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
مۇشۇنداق كىشىنى ئەگەر تاپسا خان،
ئاڭا بەرسۈن ئەلچى ئېتىنى ھامان.

'If a fortunate King findeth such a man, let him bestow upon him without hesitation the title of Ambassador!'

دۆلەتمەن ئەلىگ مۇشۇنداق بىر ئادەمگە ئېرىشسە، ئۇنىڭغا ئەلچى دېگەن نامنى بەرسە بولىدۇ.

نەسرىي يەشمىسى:
دۆلەتمەن ئەلىگ مۇشۇنداق بىر ئادەمگە ئېرىشسە، ئۇنىڭغا ئەلچى دېگەن نامنى بەرسە بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇشۇنداق كىشىنى ئەگەر تاپسا خان، ئاڭا بەرسۈن ئەلچى ئېتىنى ھامان.
مۇشۇنداق كىشىنى ئەگەر تاپسا خان، / ئاڭا بەرسۈن ئەلچى ئېتىنى ھامان.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR دۆلەتمەن ئەلىگ مۇشۇنداق بىر ئادەمگە ئېرىشسە، ئۇنىڭغا ئەلچى دېگەن نامنى بەرسە بولىدۇ.
🇬🇧 EN 'If a fortunate King findeth such a man, let him bestow upon him without hesitation the title of Ambassador!'
#2668 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەۋەتسە بولۇر ئەلچىلىككە ئۇنى،
يىراق يات ۋە ياكى بولسۇن تۇغقىنى.

'Whether unto distant foreign realms or within the borders of the state, such a man may be dispatched with absolute confidence.'

Devletli hükümdar böyle bir insan bulursa, onu elçi olarak seçebilir.

نەسرىي يەشمىسى:
يىراق يات، چەت يەرلەر گىمۇ، ياكى ئۆز ئىچىگىمۇ ئۇنى ئەلچى قىلىپ ئەۋەتسە بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ يارلىغ كىشى بۇلسا ئىلىگ قۇتى ئاڭار بەرسە بولغاي يالاۋاچ ئاتى
Bu yarlığ kişi bulsa ilig kutı, añar berse bolğay yalavaç atı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Devletli hükümdar böyle bir insan bulursa, onu elçi olarak seçebilir.
🇬🇧 EN 'Whether unto distant foreign realms or within the borders of the state, such a man may be dispatched with absolute confidence.'
#2669 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: ئۇقتۇم، ئىشىتتىم بۇنى،
يەنە بىر سۆزۈم بار، دېگىن سەن ئۇنى.

The King said: 'I have heard and understood this thoroughly; yet one more question remaineth unto me, answer it also unto me!'

Hükümdar : — Dinledim ve bunu anladım — dedi — bir sözüm daha var, onu da söyleyiver.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى، بۇنى ئاڭلىدىم ۋە چۈشەندىم، يەنە بىر سوئالىم بار، ئۇنى ئېيتىپ بەرگىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ ئايدى ئۇقتۇم ئەشىتتىم مۇنى تاقى بىر سۆزۈم بار ئايۇ بەر ئانى
İlig aydı uktum eşittim munı, takı bir sözüm bar ayu ber anı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar : — Dinledim ve bunu anladım — dedi — bir sözüm daha var, onu da söyleyiver.
🇬🇧 EN The King said: 'I have heard and understood this thoroughly; yet one more question remaineth unto me, answer it also unto me!'
#2670 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سېنىڭدىن كېرەكتۈر سۆز ئېيتماق ماڭا،
ئۆتەي مەن سۆزۈڭنىڭ ھەم ھەققىن ساڭا.

'Withhold not thy words from me, and I shall repay the rightful due of thy wisdom with royal favor!'

Sen bana fikrini söyle, ben de sana sözünün hakkını ödeyeyim.

نەسرىي يەشمىسى:
سەن مەندىن يەنە بىر سۆزنى ئايىما، مەن ساڭا سۆزۈڭنىڭ ھەققىنى ئۆتەي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەنىڭدىن ئۆتەلسۈن ماڭا سۆز تاقى مەنىڭدىن ئۆتەلسۈن ساڭا سۆز ھاقى
Seniñdin ötelsün maña söz takı, meniñdin ötelsün saña söz hakı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sen bana fikrini söyle, ben de sana sözünün hakkını ödeyeyim.
🇬🇧 EN 'Withhold not thy words from me, and I shall repay the rightful due of thy wisdom with royal favor!'
#2671 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
پۈتۈكچى نېچۈك بولغۇلۇق، ئەي تېتىك،
ئاڭا بەگ ئىشىنىپ پۈتۈتسە بىتىك.

The King asked: 'What manner of man must the Royal Scribe (Bitigçi) be, O acute sage, that the King may place his trust in him to write the state dispatches?'

Ey akıllı, kâtip nasıl olmalıdır, ki, bey ona itimat ederek, yazılarını yazdırabilsin.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي زېرەك، بەگ ئىشىنىپ، خەتلىرىنى يازدۇرۇش ئۈچۈن، پۈتۈكچى كاتىپ قانداق بولۇشى كېرەك؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىتىگچى نەگۈ تەگ كەرەك ئاي تەتىگ ئاڭار بەگ ئىنانىپ بىتىتسە بىتىگ
Bitigçi negü teg kerek ay tetig, añar beg ınanıp bititse bitig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey akıllı, kâtip nasıl olmalıdır, ki, bey ona itimat ederek, yazılarını yazdırabilsin.
🇬🇧 EN The King asked: 'What manner of man must the Royal Scribe (Bitigçi) be, O acute sage, that the King may place his trust in him to write the state dispatches?'
ئاۋازلىق كىتاب
33-باب: چەتئەلگە ئەۋەتىلىدىغان ئەلچىنىڭ خىسلەتلىرى
100%
00:00 --:--