تىزىملىك
تىل تاللاش:
31-باب 2435 – 2527-بېيىتلەر (93 بېيىت) بايان قىلغۇچى: ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)

ئۇلۇغ ھاجىپ (باش ۋەزىر) نىڭ پەزىلەتلىرى بايانى

Ulugh Hajip (Bash Wezir) ning Peziletliri Bayani

ئۇلۇغ ھاجىپ (باش ۋەزىر) نىڭ پەزىلەتلىرى بايانى. قۇتادغۇبىلىكنىڭ 31-بابى، 2435–2527-بېيىتلەر.

🎙️ CD پىلاستىنكىسى: 036 ئۇلۇغ ھاجىپلىققا قانداق ئادەم كېرەكلىكى ئېيتىلىدۇ — 13:47
مەنبە:
#2435 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
جاۋاب يەردى ئۆگدۈلمىش ئاغزىن ئېچىپ،
دېدى: مىڭ ياشىسۇن ئەلىگ شادلىنىپ.

Ögdülmiş answered, opening his lips to say: 'May the King abide in peace and prosperity for a thousand years!'

Öğdülmiş cevap verdi, söze başladı ve : — Hükümdar huzur içinde çok yıllar yaşasın — dedi.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش جاۋاب بېرىپ، سۆز ئاچتى: ئەلىگ ئۇزۇن يىل ھالاۋەتتە ياشسۇن، دېدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانۇت بەردى ئۆگدۈلمىش ئاچتى تىلىن ئايۇر ئىنچ تىرىلسۈ ئىلىگ مىڭ يىلىن
Yanut berdi ögdülmiş açtı tilin, ayur inç tirilsü ilig miñ yılın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öğdülmiş cevap verdi, söze başladı ve : — Hükümdar huzur içinde çok yıllar yaşasın — dedi.
🇬🇧 EN Ögdülmiş answered, opening his lips to say: 'May the King abide in peace and prosperity for a thousand years!'
#2436 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇلۇغ ھاجىپ ئارتۇق پۈتۈن چىن كېرەك،
بۇ چىنلىق بىلە بەك پۈتۈن دىن كېرەك.

'The Grand Chamberlain must be exceedingly trustworthy, upright of heart, and along with his truthfulness, firm and complete in faith.'

Ulu hâcib çok emniyetli, dürüst ve bu doğrulukla birlikte de iyi ve dini bütün bir insan olmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇلۇغ ھاجىپ ئىنتايىن ئىشەنچلىك، چىن بولۇشى كېرەك، چىنلىق بىلەن يەنە دىنى كامىل بولۇشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇلۇغ ھاجىب ئارتۇق بۈتۈن چىن كەرەك بۇ چىنلىق بىلە كەد بۈتۈن دىن كەرەك
Uluğ hâcib artuk bütün çın kerek, bu çınlık bile ked bütün din kerek
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ulu hâcib çok emniyetli, dürüst ve bu doğrulukla birlikte de iyi ve dini bütün bir insan olmalıdır.
🇬🇧 EN 'The Grand Chamberlain must be exceedingly trustworthy, upright of heart, and along with his truthfulness, firm and complete in faith.'
#2437 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تەسەبلىك بولسۇن ئۇ، خۇلقى ئۇز، ئوڭاي،
كۆرۈپ ئەل تەپتىنى، تۇغۇلسۇن كۈن - ئاي.

'He must be of noble ancestry and gentle disposition, that he may bring benefit unto the people and dawn upon them like the radiant sun and moon.'

Halka faydalı olması ve bununla halkın başına güneş ve ay doğması için, onun soyu-sopu temiz ve tabiatı iyi olmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەسلى نەسىبى ياخشى ۋە مەجەزى مۇلايىم بولۇشى لازىمكى، ئۇ خەلققە پايدا يەتكۈزۈپ، يورۇقلۇققا چىقارسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۈپ ئاسلى كەرەك ئەدگۈ قىلقى ئوڭاي تۇسۇلسا بودۇنقا توغۇرسا كۈن ئاي
Tüp aslı kerek edgü kılkı oñay, tusulsa bodunka toğursa kün ay
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Halka faydalı olması ve bununla halkın başına güneş ve ay doğması için, onun soyu-sopu temiz ve tabiatı iyi olmalıdır.
🇬🇧 EN 'He must be of noble ancestry and gentle disposition, that he may bring benefit unto the people and dawn upon them like the radiant sun and moon.'
#2438 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تېگى ياخشى بولسا، بولۇر ياخشى ئەر،
بۇ ياخشى ئەر ئەلگە ياخشىلىق تىلەر.

'He whose origin is good is himself upright; and the good man ever desireth goodness for all the people.'

Soyu iyi olan insan iyi olur, bu iyi insan halk için de iyilik ister.

نەسرىي يەشمىسى:
تېگى تەكتى ياخشى بولسا، كىشى ياخشى بولىدۇ، ياخشى ئادەم خەلققىمۇ ياخشىلىق تىلەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۈپى ئەدگۈ بولسا ئەر ئەدگۈ بولۇر بۇ ئەدگۈ كىشى ھالققا ئەدگۈ قولۇر
Tüpi edgü bolsa er edgü bolur, bu edgü kişi halkka edgü kolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Soyu iyi olan insan iyi olur, bu iyi insan halk için de iyilik ister.
🇬🇧 EN 'He whose origin is good is himself upright; and the good man ever desireth goodness for all the people.'
#2439 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى ياخشىسىدىن كېلۇر ئەزگۈلۈك،
يېمەك - ئىچمەك، مىنەرلىك ھەم كىيگۈلۈك.

'From a virtuous man, only goodness floweth forth—providing food, drink, mount, and apparel unto those in need.'

iyi insanlardan yiyecek, içecek, giyecek ve binecek hususunda ancak iyilik gelir.

نەسرىي يەشمىسى:
ياخشى كىشىدىن ياخشىلىق، يېمەك ئىچمەك، كىيىم كېچەك ۋە ئات ئۇلاغ كېلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى ئەدگۈسىندىن كەلىر ئەدگۈلۈك يەگۈ ئىچگۈ مىڭۈ تاقى كەدگۈلۈك
Kişi edgüsindin kelir edgülük, yegü içgü miñü takı kedgülük
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR iyi insanlardan yiyecek, içecek, giyecek ve binecek hususunda ancak iyilik gelir.
🇬🇧 EN 'From a virtuous man, only goodness floweth forth—providing food, drink, mount, and apparel unto those in need.'
#2440 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خۇيى ياخشى ئەر سۆزنى دەڭسەپ قىلۇر،
بۇ خىل ئەر ئىشى ھەم پاك - سۈزۈك بولۇر.

'If his disposition be gentle, he will weigh his every word; and the affairs of the man who weigheth his words are ever pure and unblemished.'

Tabiatı iyi olursa, sözlerini tartarak söyler, sözleri tartan insanın işi çok temiz olur.

نەسرىي يەشمىسى:
مەجەزى مۇلايىم بولسا، دەڭسەپ سۆزلەيدۇ، دەڭسەپ سۆزلەيدىغان كىشىنىڭ ئىشلىرى قۇسۇرسىز بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قىلىنچى ئوڭاي بولسا تەڭلەر سۆز ئۆك سۆزۈگ تەڭلەر ئەرنىڭ ئىشى كەد سۈزۈك
Kılınçı oñay bolsa teñler söz ök, sözüg teñler erniñ işi ked süzük
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tabiatı iyi olursa, sözlerini tartarak söyler, sözleri tartan insanın işi çok temiz olur.
🇬🇧 EN 'If his disposition be gentle, he will weigh his every word; and the affairs of the man who weigheth his words are ever pure and unblemished.'
#2441 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆزى توق، ھايالىق، تازۇكلۇق كېرەك،
تۈمەن خىل بىلىم ۋە زېرەكلىك كېرەك.

'His eye must be contented, and he must be modest, courteous, quick-witted, and possessed of ten thousand kinds of knowledge.'

Gözü tok, haya sahibi ve nâzik olmalıdır, zeki ve bin türlü bilgiye sahip bulunmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
خاس ھاجىپ كۆزى توق، ھايالىق ۋە خۇش يېئىل بولۇشى، زېرەك ھەم ھەر خىل بىلىمگە ئىگە بولۇشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆزى توق كەرەك ھەم ئۇۋۇتلۇغ سىلىگ تەتىگلىك كەرەك ھەم تۈمەن تۈ بىلىگ
Közi tok kerek hem uvutluğ silig, tetiglik kerek hem tümen tü bilig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gözü tok, haya sahibi ve nâzik olmalıdır, zeki ve bin türlü bilgiye sahip bulunmalıdır.
🇬🇧 EN 'His eye must be contented, and he must be modest, courteous, quick-witted, and possessed of ten thousand kinds of knowledge.'
#2442 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆزى توق كىشى ئىشتا ئالماس پارا،
يولۇر كۈلكىلىك ھاجىپ ئالسا پارا.

'The man of contented eye never taketh bribes in office; if the Chamberlain accepteth bribes, the King becometh a laughing-stock.'

Gözü tok olan insan vazife başında rüşvet almaz, hâcip rüşvet alırsa, bey gülünç duruma düşer.

نەسرىي يەشمىسى:
كۆزى توق كىشى ئىشتا پارا ئالمايدۇ، ھاجىپ پارا ئالسا، بەگ كۈلكىگە قالىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆزى توق كىشى ئىشتە ئالماز ئورۇنچ ئورۇنچ ئالسا ھاجىب بولۇر بەگ كۈلۈنچ
Közi tok kişi işte almaz orunç, orunç alsa hâcib bolur beg külünç
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gözü tok olan insan vazife başında rüşvet almaz, hâcip rüşvet alırsa, bey gülünç duruma düşer.
🇬🇧 EN 'The man of contented eye never taketh bribes in office; if the Chamberlain accepteth bribes, the King becometh a laughing-stock.'
#2443 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئوڭۇشلۇق ھەر ئىشنى بۇزار بۇ پارا،
پىششىق ئاشنىمۇ خام قىلار بۇ پارا.

'A bribe is that which ruineth a well-ordered matter, turning an affair already accomplished back into raw confusion.'

Yoluna girmiş işi bozan rüşvettir, olgunlaşan işi çiğ bırakan da rüşvettir.

نەسرىي يەشمىسى:
پارا ئوڭۇشلۇق ئىشنى بۇزىدۇ، پارا پىشقان ئىشنى خېمىغا ياندۇرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئورۇنچ ئول بۇزۇغلى ئوڭۇلمىش ئىشىگ ئورۇنچ يەگ قىلۇر ئول بۈتۈرمىش ئىشىگ
Orunç ol buzuğlı oñulmış işig, orunç yeg kılur ol bütürmiş işig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yoluna girmiş işi bozan rüşvettir, olgunlaşan işi çiğ bırakan da rüşvettir.
🇬🇧 EN 'A bribe is that which ruineth a well-ordered matter, turning an affair already accomplished back into raw confusion.'
#2444 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ھايالىق، سىلىق بولسا نازۇك خۇيى،
كېلەر خۇلقى، سۆزىدىن ياخشىلىق بۇيى.

'If the Chamberlain be modest, refined, and upright of nature, only goodness shall issue from his deeds and words.'

Hâcip haya sahibi, temiz ve nâzik bir insan olursa, ondan işte ve sözde ancak iyilik gelir.

نەسرىي يەشمىسى:
ھايالىق، خۇش پېئىل ۋە مەجەزى توغرا بولسا، ئۇنىڭ ھەرىكىتى ۋە سۆزىدىن ياخشىلىقلار كېلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇۋۇتلۇغ سىلىگ بولسا قىلقى تۈزۈن كەلىر ئاندىن ئەدگۈ قىلىنچىن سۆزۈن
Uvutluğ silig bolsa kılkı tüzün, kelir andın edgü kılınçın sözün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hâcip haya sahibi, temiz ve nâzik bir insan olursa, ondan işte ve sözde ancak iyilik gelir.
🇬🇧 EN 'If the Chamberlain be modest, refined, and upright of nature, only goodness shall issue from his deeds and words.'
#2445 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇياتلىق كىشى ئۇ يامان ئىش قىلماس،
قوشۇلماس يارامسىزغا، كىشى تىللىماس.

'The modest man committeth no evil deed; he approacheth not what is unworthy and showeth no arrogance toward others.'

Haya sahibi olan insan kötü iş yapmaz, münâsip olmayan şeylere yaklaşmaz ve başkalarına kabalık etmez.

نەسرىي يەشمىسى:
ھايالىق كىشى يامان ئىشلارنى قىلمايدۇ، يارىماسلارغا يېقىنلاشمايدۇ، كىشىگە قوياللىق قىلمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇۋۇتلۇغ كىشى قىلماز ئىسىز ئىشىگ ياراغسىزقا ياقماز بۇ سەرمەز كىشىگ
Uvutluğ kişi kılmaz isiz işig, yarağsızka yakmaz bu sermez kişig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Haya sahibi olan insan kötü iş yapmaz, münâsip olmayan şeylere yaklaşmaz ve başkalarına kabalık etmez.
🇬🇧 EN 'The modest man committeth no evil deed; he approacheth not what is unworthy and showeth no arrogance toward others.'
#2446 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سىلىق ئەرگە دۆلەت سىڭىملىك بولۇر،
سىلىق بولسا، بەختكە لايىقلىق بولۇر.

'Unto a gentle and refined man, royal fortune is well-suited; and when a man is gracious, he is truly worthy of high felicity.'

Nâzik insan saadeti hazmeder, insan nâzik olursa, devlete lâyık olur.

نەسرىي يەشمىسى:
سىلىق خۇش پېئىل كىشىگە دۆلەت يارىشىدۇ، سىلىق بولسا، بەختكە لايىق بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سىلىگ ئەركە دەۋلەت سىڭىملىگ بولۇر سىلىگ بولسا قۇتقا تەگىملىگ بولۇر
Silig erke devlet siñimlig bolur, silig bolsa kutka tegimlig bolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Nâzik insan saadeti hazmeder, insan nâzik olursa, devlete lâyık olur.
🇬🇧 EN 'Unto a gentle and refined man, royal fortune is well-suited; and when a man is gracious, he is truly worthy of high felicity.'
#2447 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
زېرەك بولسا، مالدىن قىينالماس بولۇر،
بىلىم بولسا، ئىشتا يېڭىلمەس بولۇر.

'If he be quick-witted, he will never covet riches; and if he possesseth knowledge, he will never stumble in state affairs.'

insan zeki olursa, hiç bir vakit mala muhtaç olmaz, bilgili olursa, işinde hiç bir vakit yanılmaz.

نەسرىي يەشمىسى:
زېرەك بولسا، مالغا موھتاج ھېرىس بولمايدۇ، بىلىم بىلسە، ئىشتا يېڭىلمەيدىغان بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تەتىگ بولسا مالقا مۇڭادماز بولۇر بىلىگ بىلسە ئىشتە ياڭىلماز بولۇر
Tetig bolsa mâlka muñadmaz bolur, bilig bilse işte yañılmaz bolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insan zeki olursa, hiç bir vakit mala muhtaç olmaz, bilgili olursa, işinde hiç bir vakit yanılmaz.
🇬🇧 EN 'If he be quick-witted, he will never covet riches; and if he possesseth knowledge, he will never stumble in state affairs.'
#2448 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەجەپ ياخشى دەپتۇ بىلىملىك ئۈلۈغ،
بىلىملىككە تەگدى قىممىتى تولۇق.

'Well indeed hath the wise and noble sage declared: the man of knowledge hath attained the fullest measure of his destined portion.'

Bilgili ve büyük insan da çok güzel söylemiş, kısmetine en çok kavuşan bilgili insandır.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىملىك، بۈيۈك كىشى بەك ياخشى ئېيتقان: بىلىملىك كىشى ئۆز نېسىۋىسىگە تولۇق ئىگە بولالايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يەمە ياقشى ئايمىش بىلىگلىگ بەدۈك بىلىگلىگكە تەگدى ئۆز ئۈلگى كەد ئۆك
Yeme yakşı aymış biliglig bedük, biligligke tegdi öz ülgi ked ök
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgili ve büyük insan da çok güzel söylemiş, kısmetine en çok kavuşan bilgili insandır.
🇬🇧 EN 'Well indeed hath the wise and noble sage declared: the man of knowledge hath attained the fullest measure of his destined portion.'
#2449 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىملىك ئىشلىسۇن بۇ بەگلەر ئىشى،
ھېچ ئىشقا يارىماس بىلىمسىز كىشى.

'To administer the affairs of kings, a man of learning is required; an ignorant man is wholly unfit for any weighty charge.'

Beylerin işini görmek için, bilgili insan lâzımdır, bilgisiz adam hiç bir işe yaramaz.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلەرنىڭ ئىشنى قىلىش ئۈچۈن بىلىملىك بولۇش كېرەك، بىلىمسىز كىشى ھېچقانداق ئىشقا يارىمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگلىگ كەرەك قىلسا بەگلەر ئىشى قامۇغقا ياراماز بىلىگسىز كىشى
Biliglig kerek kılsa begler işi, kamuğka yaramaz biligsiz kişi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beylerin işini görmek için, bilgili insan lâzımdır, bilgisiz adam hiç bir işe yaramaz.
🇬🇧 EN 'To administer the affairs of kings, a man of learning is required; an ignorant man is wholly unfit for any weighty charge.'
#2450 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىمدىن نەسىبە كىمگە تەگمىسە،
ئۆلۈك ئۇ، يارىماس تىرىكتۇر دېسە.

'If a man hath received no portion of wisdom, count him not among the living, but reckon him as one already dead!'

Bir kimse bilgiden nasibini alamamış ise, ona diri demek doğru olmaz, sen onu ölü bil.

نەسرىي يەشمىسى:
كىمگە بىلىمدىن ئۈلۈش تەگمىگەن بولسا، ئۇنى تىرىك دېمەي، ئۆلۈك ھېسابلا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگ تەگمەسە كىمكە ئەرسە ئۈلۈگ تىرىگ تەسە بولماز ئانى تۇت ئۆلۈگ
Bilig tegmese kimke erse ülüg, tirig tese bolmaz anı tut ölüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bir kimse bilgiden nasibini alamamış ise, ona diri demek doğru olmaz, sen onu ölü bil.
🇬🇧 EN 'If a man hath received no portion of wisdom, count him not among the living, but reckon him as one already dead!'
#2451 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىملە بۈيۈكلەپ ئاتانغاي كىشى،
بولۇر ئەلدىن ئۈستۈن، ئۈنۈملۈك ئىشى.

'Through knowledge man riseth high and his renown spreadeth; he excelleth above his peers and bringeth every task to success.'

insan bilgi ile büyür ve şöhret bulur, her keşten üstün olur ve her işi başarır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىنسان بىلىم بىلەن يۈكسىلىپ، شۆھرەت تاپىدۇ، ھەممىدىن ئۈستۈن تۇرىدۇ، ھەرقانداق ئىشنى ئورۇندىيالايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگ بىرلە يالڭۇق بەدۈپ چاۋلانۇر كىشىلەردە ئۈستەر قامۇغ ئىش ئۇنۇر
Bilig birle yalñuk bedüp çavlanur, kişilerde üster kamuğ iş unur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insan bilgi ile büyür ve şöhret bulur, her keşten üstün olur ve her işi başarır.
🇬🇧 EN 'Through knowledge man riseth high and his renown spreadeth; he excelleth above his peers and bringeth every task to success.'
#2452 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قۇرۇق بىر بوياقلىق ھەيكەل ئىلىمسىز،
بىلىملىك كىشى ئورنى كۆكتە ئېگىز.

'The ignorant man is but an empty, painted shadow; whereas the station of the man of knowledge is loftier than the heavens.'

Bilgisiz adam boş bir kalıptan ibarettir, bilgili kimsenin yeri gökten daha yüksektir.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىمسىز كىشى قۇرۇق سۆلەت رەسىمدۇر، بىلىملىك كىشىنىڭ ئورنى كۆكتىنمۇ ئېگىزدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگسىز كىشى ئول قۇرۇغ سىر بەدىز بىلىگلىگ كىشى ئورنى كۆكتە ئەدىز
Biligsiz kişi ol kuruğ sır bediz, biliglig kişi ornı kökte ediz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgisiz adam boş bir kalıptan ibarettir, bilgili kimsenin yeri gökten daha yüksektir.
🇬🇧 EN 'The ignorant man is but an empty, painted shadow; whereas the station of the man of knowledge is loftier than the heavens.'
#2453 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كېرەك ئىشتا ئەقىل، سەگەكلىك كېرەك،
سەگەكلىك بىلەن ئىش جىلۋە قىلۇر بەك.

'He must be discerning of intellect and vigilant in duty; for through vigilance a man imparteth true luster unto his labor.'

Hâcib vazifede çok uyanık ve anlayışlı olmalı, insan işinde uyanıklık ile boya tutturur.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپ ئىشتا ئەقىل پاراسەتلىك ۋە سەگەك بولۇشى كېرەك، كىشى سەگەكلىك بىلەن ئىشقا رەڭ بېرەلەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇشلۇغ كەرەك ئىشتە ئارتۇق ئودۇغ ئودۇغلۇغ بىلە ئىشتە تۇتنۇر بودۇغ
Ukuşluğ kerek işte artuk oduğ, oduğluğ bile işte tutnur boduğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hâcib vazifede çok uyanık ve anlayışlı olmalı, insan işinde uyanıklık ile boya tutturur.
🇬🇧 EN 'He must be discerning of intellect and vigilant in duty; for through vigilance a man imparteth true luster unto his labor.'
#2454 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىل پايدىسى بەك تولا، زور ئېرۇر،
جىمى ياخشىلىقلار ئەقىلدىن بولۇر.

'Vast indeed is the benefit of intellect; in every virtuous deed, intellect claimeth its rightful share.'

Akıllı olmak çok faydalıdır, bütün iyiliklerde aklın hissesi vardır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەقىلنىڭ پايدىسى بەكمۇ كۆپ، كۆپ ياخشىلىقلاردا ئەقىلنىڭ ئۈلۈشى بار.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇش بولسا ئاسغى ئىدى ئۆك ئۈكۈش قامۇغ ئەدگۈلۈك ئۈلگى ئول بۇ ئۇقۇش
Ukuş bolsa asğı idi ök üküş, kamuğ edgülük ülgi ol bu ukuş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akıllı olmak çok faydalıdır, bütün iyiliklerde aklın hissesi vardır.
🇬🇧 EN 'Vast indeed is the benefit of intellect; in every virtuous deed, intellect claimeth its rightful share.'
#2455 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىلسىز كىشىدۇر يېمىشسىز ياغاچ،
نە قىلغاي يېمىشسىز دەرەخلەرنى ئاچ.

'The man bereft of intellect is like a barren tree bearing no fruit; and what should a hungry traveler do with a fruit-less tree?'

Akılsız adam meyvasız ağaç gibidir, aç kimse meyvasız ağacı ne yapsın.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەقىلسىز كىشى ئۇ مېۋىسىز دەرەختۇر، ئاچ ئادەم مېۋىسىز دەرەخنى نېمە قىلسۇن؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇشسۇز كىشى ئول يەمىشسىز يىغاچ يەمىشسىز يىغاچىغ نەگۈ قىلسۇن ئاچ
Ukuşsuz kişi ol yemişsiz yığaç, yemişsiz yığaçığ negü kılsun aç
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akılsız adam meyvasız ağaç gibidir, aç kimse meyvasız ağacı ne yapsın.
🇬🇧 EN 'The man bereft of intellect is like a barren tree bearing no fruit; and what should a hungry traveler do with a fruit-less tree?'
#2456 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىللىك تاپار ئۇ ھەر ئىككى جاھان،
ئالۇر ھەم ياخشى نام ئەقىللىك ھامان.

'The man of intellect conquereth both worlds; and if he is proclaimed noble, it is because of the light of his reason.'

Ancak akıllı kimse her iki dünyayı elde eder, asîl vasfını ancak akıllı insan alır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەقىللىق كىشى ئېرىشىمەن دېسە، ئىككىلا دۇنياغا ئېرىشەلەيدۇ، ئېسىل ئاتالسا، ئەقىللىق ئادەم ئاتىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇشلۇغ يەسە يەر ئىكىگۈن ئاجۇن ئۇقۇشلۇغ ئاتانۇر ئاتانسا تۈزۈن
Ukuşluğ yese yer ikigün ajun, ukuşluğ atanur atansa tüzün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ancak akıllı kimse her iki dünyayı elde eder, asîl vasfını ancak akıllı insan alır.
🇬🇧 EN 'The man of intellect conquereth both worlds; and if he is proclaimed noble, it is because of the light of his reason.'
#2457 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىللىك، يىلىملىك كىشىدۇر كىشى،
كىشىنىڭ تولۇقى ۋە خەلقنىڭ بېشى.

'The man endowed with intellect and wisdom is a true man—the choice of mankind and the foremost leader among the people.'

Akıllı ve bilgili adam — adamdır, o insanların seçkini ve halkın ileri gelenidir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەقىللىق، بىلىملىك كىشى شۇنداق كىشىكى، ئۇ كىشىلەرنىڭ خىلى، خەلقنىڭ ئالدىدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇشلۇغ بىلىگلىگ كىشى ئول كىشى كىشىدە تالۇسى بودۇندا باشى
Ukuşluğ biliglig kişi ol kişi, kişide talusı bodunda başı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akıllı ve bilgili adam — adamdır, o insanların seçkini ve halkın ileri gelenidir.
🇬🇧 EN 'The man endowed with intellect and wisdom is a true man—the choice of mankind and the foremost leader among the people.'
#2458 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ھاجىپنىڭ ساقال چېچى ئۇز بولسۇن يۈزى،
ئاۋازى ئەرەنچە ۋە ئوچۇق سۆزى.

'He must be comely of countenance and well-groomed, with a resonant, manly voice and clear, distinct speech.'

Hâcibin yüzü ve kıyafeti güzel, saçı-sakalı düzgün, erkek sesli ve açık sözlü olmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپنىڭ ھۆسنى چىرايى كۆركەم، چاچ ساقىلى رەتلىك، ئاۋازى يېقىملىق ۋە جاراڭلىق، سۆزلىرى ئېنىق بولۇشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يۈزى كۆركى كۆركلۈگ كەرەك ھەم يۈلۈگ توغان ئەرسىگ ئۈنلۈگ سۆزى بەلگۈلۈگ
Yüzi körki körklüg kerek hem yülüg, toğan ersig ünlüg sözi belgülüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hâcibin yüzü ve kıyafeti güzel, saçı-sakalı düzgün, erkek sesli ve açık sözlü olmalıdır.
🇬🇧 EN 'He must be comely of countenance and well-groomed, with a resonant, manly voice and clear, distinct speech.'
#2459 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يۈزى، ھۆسنى، كۆركەملىكى خۇش قىلۇر،
كىرىپ چىقسا مەردانە، ئاڭا يارىشۇر.

'The beauty of his countenance winneth the affection of others, while his manly bearing is fitting as he entereth and departeth the court.'

Yüzü ve kıyafetinin güzelliği onu sevdirir, huzura girip-çıkarken, merdâne tavrı iyi tesir yapar.

نەسرىي يەشمىسى:
چىراي شەكلىنىڭ كۆركەملىكى كىشىلەرنى سۆيۈندۈرىدۇ، كىرىپ چىقسا مەردانىلىقى ئۆزىگە يارىشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەۋىتۈر يۈزى كۆركى كۆركلۈگلۈكى ياراشۇر كىرىپ چىقسا ئەرسىگلىكى
Sevitür yüzi körki körklüglüki, yaraşur kirip çıksa ersigliki
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yüzü ve kıyafetinin güzelliği onu sevdirir, huzura girip-çıkarken, merdâne tavrı iyi tesir yapar.
🇬🇧 EN 'The beauty of his countenance winneth the affection of others, while his manly bearing is fitting as he entereth and departeth the court.'
#2460 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كېلىشكەن ساقال چاچ كىشى ھەيۋىتى،
بۇ ھەيۋەت بولۇر ئەر كىشى ھۆرمىتى.

'A well-groomed and manly courtier inspireth awe; and through such awe, respect and honor attend him.'

Saçı-sakalı düzgün erkek haşmetli olur, insan bu haşmet ile hürmet bulur.

نەسرىي يەشمىسى:
چاچ ساقىلى ياسالغان، مەردانە كىشىنىڭ سالاپىتى بولىدۇ، بۇ سالاپەت كىشى ئۈچۈن ھۆرمەتتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يۈلۈگ ئەرسىگ ئەرنىڭ بولۇر ھىشمەتى بۇ ھىشمەت بىلە ئول كىشى ھۈرمەتى
Yülüg ersig erniñ bolur hışmeti, bu hışmet bile ol kişi hürmeti
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Saçı-sakalı düzgün erkek haşmetli olur, insan bu haşmet ile hürmet bulur.
🇬🇧 EN 'A well-groomed and manly courtier inspireth awe; and through such awe, respect and honor attend him.'
#2461 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كېرەك تەقۋادار، دىن ئىگىسى ئېرىغ،
ئېرىغ بولسا پەيلى، بولۇر خۇلق ئېرىغ.

'He must be pious, pure, and steadfast in faith; for when his inward nature is pure, his outward deeds will be spotless.'

Hâcib takva sahibi ve dindar olmalıdır, tabiatı temiz olursa, hareketi de temiz olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپ تەقۋادار، دىندار، پاك بولۇشى كېرەك، تەبىئىتى پاك بولسا، ھەرىكىتىمۇ پاك بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ساقىنۇق كەرەك دىن ئىدىسى ئارىغ بولسا قىلقى قىلىنچى ئارىغ
Sakınuk kerek din idisi arığ, bolsa kılkı kılınçı arığ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hâcib takva sahibi ve dindar olmalıdır, tabiatı temiz olursa, hareketi de temiz olur.
🇬🇧 EN 'He must be pious, pure, and steadfast in faith; for when his inward nature is pure, his outward deeds will be spotless.'
#2462 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى بولسا دىندار، ئېرىغ تەقۋادار،
كىشىنىڭ ئىشىنى ئېرىنمەي قىلار.

'The pious, pure, and God-fearing man never groweth weary of serving others with selfless devotion.'

Takva sahibi, temiz ve dindar insan üşenmez, dâima başkalarına hizmet eder.

نەسرىي يەشمىسى:
تەقۋادار، پاك ۋە دىندار كىشى، كىشىلەرنىڭ بارچە ئىشىنى ئېرىنمەي قىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ساقىنۇق ئارىغ دىن ئىدىسى كىشى ئىرىنمەز قىلۇر بارچا يالڭۇق ئىشى
Sakınuk arığ din idisi kişi, irinmez kılur barça yalñuk işi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Takva sahibi, temiz ve dindar insan üşenmez, dâima başkalarına hizmet eder.
🇬🇧 EN 'The pious, pure, and God-fearing man never groweth weary of serving others with selfless devotion.'
#2463 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يەر تەقۋا كىشىلەر كىشى غېمىنى،
ئېرۇر تەقۋا كىشى كىشى ئويدىنى.

'The God-fearing man beareth the sorrows of his fellow-men upon his own heart; for the pious man is the best of mortals.'

Takva sahibi insan başkalarının kaygısını çeker, insanların iyisi takva sahibi olan insandır.

نەسرىي يەشمىسى:
تەقۋادار كىشى باشقىلارنىڭ قايغۇسىنى قىلىدۇ، تەقۋادار كىشى كىشىلەرنىڭ ياخشىسىدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ساقىنۇق كىشى يەر كىشى قادغۇسى ساقىنۇق كىشى ئول كىشى ئەدگۈسى
Sakınuk kişi yer kişi kadğusı, sakınuk kişi ol kişi edgüsi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Takva sahibi insan başkalarının kaygısını çeker, insanların iyisi takva sahibi olan insandır.
🇬🇧 EN 'The God-fearing man beareth the sorrows of his fellow-men upon his own heart; for the pious man is the best of mortals.'
#2464 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تۇرار يۈزمۇيۈز دائىم ھاجىپ ئۆزى،
شۇڭا كۆزگە چىرايلىق كۆرۈنسۇن يۈزى.

'Because the Chamberlain standeth continually before the eyes of all, his presence must be fair and pleasing to behold.'

Hâcib dâima her kesin gözü önünde bulunduğu için, onun yüzü göze güzel görünmelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپ دائىم باشقىلارنىڭ كۆز ئالدىدا بولىدىغانلىقى ئۈچۈن ئۇنىڭ يۈزى كۆزگە چىرايلىق كۆرۈنۈشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يۈز ئۇترۇ بولۇر تۇتچى ھاجىب ئۆزى كۆرۈر كۆزكە كۆركلۈگ كەرەك ئول يۈزى
Yüz utru bolur tutçı hâcib özi, körür közke körklüg kerek ol yüzi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hâcib dâima her kesin gözü önünde bulunduğu için, onun yüzü göze güzel görünmelidir.
🇬🇧 EN 'Because the Chamberlain standeth continually before the eyes of all, his presence must be fair and pleasing to behold.'
#2465 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
گۈزەل يۈزنى كۆرگەن كىشى خۇشلىنۇر،
كۆڭۈل ئېچىلۇر ھەمدە جان زوقلىنۇر.

'When men behold this comely countenance, their eyes shine with joy, their hearts open wide, and their spirits are refreshed.'

Bu güzel yüzü görünce, insanın yüzü güler, içi açılır ve canı zevk bulur.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ كۆركەم يۈزنى كۆرسە، چىرايلار سۆيۈنىدۇ، كۆڭۈل ئېچىلىدۇ، جان ئوزۇقلىنىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ كۆركلۈگ يۈزۈگ كۆرسە كۆز سۇۋلانۇر كۆڭۈل ئاچلۇر ئاندا بۇ جان يەملەنۈر
Bu körklüg yüzüg körse köz suvlanur, köñül açlur anda bu cân yemlenür
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu güzel yüzü görünce, insanın yüzü güler, içi açılır ve canı zevk bulur.
🇬🇧 EN 'When men behold this comely countenance, their eyes shine with joy, their hearts open wide, and their spirits are refreshed.'
#2466 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىر ئالىم ئوخشىتىپ مۇڭا ئېيتتى سۆز،
بىلىملىك سۆزىن تۆت، ئەي قىلىقى ئۆز.

'Resembling this truth, the sage hath spoken—heed the words of the wise, O refined and gracious courtier:'

Bilgili işte buna benzer bir söz söylemiştir, bilgilinin sözünü tut, ey yumuşak huylu insan.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنىڭغا تەقلىدتەن، بىلىملىك كىشى شۇنداق دەيدۇ، بىلىملىكنىڭ سۆزىنى تۈت، ئەي خۇش يېئىل:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەتۈ ئايتۇر ئەمدى بىلىگ بىلىگلىگ سۆزى تۇت ئاي قىلقى سىلىگ
Muñar meñzetü aytur emdi bilig, biliglig sözi tut ay kılkı silig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgili işte buna benzer bir söz söylemiştir, bilgilinin sözünü tut, ey yumuşak huylu insan.
🇬🇧 EN 'Resembling this truth, the sage hath spoken—heed the words of the wise, O refined and gracious courtier:'
#2467 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىچۈن نە ياخشى نەرسە گۈزەل يۈز،
ئىچەر سۇ بۇ يۈز كۆركىدىن ئىككى كۆز.

''A handsome countenance is a wondrous treasure in man; at the sight of beauty, both eyes drink deep of joy!''

insanda bu yüz güzelliği çok iyi bir şeydir, yüz güzelliği karşısında gözler parlar.

نەسرىي يەشمىسى:
”كىشى چىرايىنىڭ كۆركەم بولۇشى بەك ياخشى بىر ھالدۇر، چىرايىنىڭ كۆركەملىكىدىن ئىككى كۆز سۇ ئىچىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇دى ئەدگۈ نەڭ بۇ كىشى كۆركى يۈز بۇ يۈز كۆركىڭە سۇۋ ئىچەر ئىكى كۆز
İdi edgü neñ bu kişi körki yüz, bu yüz körkiñe suv içer iki köz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insanda bu yüz güzelliği çok iyi bir şeydir, yüz güzelliği karşısında gözler parlar.
🇬🇧 EN ''A handsome countenance is a wondrous treasure in man; at the sight of beauty, both eyes drink deep of joy!''
#2468 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قوڭۇر چاچ گۈزەلنى، كۆر، ئەيلە بىر پال،
ئىشىڭ ياخشى بولغاي، بۆلەك سۆزنى ئۆز.

''Look upon a radiant countenance and take it as a blessed omen; thine affairs shall prosper, and thou canst cast away all anxious words!''

Kumral güzeline bak ve onu kendine uğur tut, işin iyi olur, başka sözü bırak.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇغدايئۇڭ گۈزەلگە باق ۋە ئۇنى تەلەي دەپ بىل، ئىشىڭ ياخشى بولىدۇ، كۆپ سۆزنى قوي.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قۇپا كۆركلۈگۈگ كۆر قىلىن ئۆزكە فال ئىشىڭ ئەدگۈ بولغاي قامۇغ سۆزنى ئۈز
Kupa körklügüg kör kılın özke fâl, işiñ edgü bolğay kamuğ sözni üz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kumral güzeline bak ve onu kendine uğur tut, işin iyi olur, başka sözü bırak.
🇬🇧 EN ''Look upon a radiant countenance and take it as a blessed omen; thine affairs shall prosper, and thou canst cast away all anxious words!''
#2469 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ھاجىپلىققا ئاقىل، كۆڭۈللۈك كېرەك،
بېسىق بولسا خۇلقى تېخى ئەزگۈرەك.

'He must be attentive of mind and endowed with keen understanding; and if his temperament be serene and calm, it is better still.'

Hâcib gönül sahibi ve çok akıllı insan olmalıdır, bir de sakin tabiatlı olursa, daha iyi olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپ ئەس ھوشلۇق، بەك ئەقىللىق بولۇشى كېرەك، مىجەزى ئېغىر بېسىق بولسا، تېخىمۇ ياخشى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆڭۈللۈگ كەرەك ھەم كەد ئۆگلۈگ كەرەك ئامۇل بولسا قىلقى تاقى ئەدگۈرەك
Köñüllüg kerek hem ked öglüg kerek, amul bolsa kılkı takı edgürek
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hâcib gönül sahibi ve çok akıllı insan olmalıdır, bir de sakin tabiatlı olursa, daha iyi olur.
🇬🇧 EN 'He must be attentive of mind and endowed with keen understanding; and if his temperament be serene and calm, it is better still.'
#2470 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆڭۈللۈك كىشى سۆزنى ئۈنتۈماس بولۇر،
كۆڭۈلسىز كىشى سۆزدە تۇرماس بولۇر.

'The mindful man never forgetteth his promised word; whereas the heedless man can never hold fast to his pledge.'

Gönül sahibi olan insan verdiği sözü unutmaz, gönül sahibi olmayan insan ise, sözünü tutmaz.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەس ھوشلۇق كىشى سۆزنى ئۇنتۇمايدۇ، ئەس ھوشى بولمىسا، سۆزىدە تۇرالمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆڭۈللۈگ كىشى سۆز ئۇنىتماز بولۇر كۆڭۈلسۈز سۆزۈگ كەد تۇتۇماز بولۇر
Köñüllüg kişi söz unıtmaz bolur, köñülsüz sözüg ked tutumaz bolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gönül sahibi olan insan verdiği sözü unutmaz, gönül sahibi olmayan insan ise, sözünü tutmaz.
🇬🇧 EN 'The mindful man never forgetteth his promised word; whereas the heedless man can never hold fast to his pledge.'
#2471 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆڭۈل بولمىسا ئەر تاپالماس ئەشىن،
ئەقىل بولمىسا ئەر قىلالماس ئەشىن.

'Without a discerning heart, a man cannot choose worthy companions; without intellect, he cannot bring affairs to fruition.'

Gönül olmazsa, insan arkadaşını seçemez, aklı olmazsa, işini yapamaz.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەس ھوشى بولمىسا، كىشى دوست تاللىيالمايدۇ، ئەقلى بولمىسا، كىشى ئىشنى روناق تاپقۇزالمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆڭۈل بولماسا ئەر كۆرۈمەز ئىشىگ ئۆگى بولماسا ئەر ئىتۈمەز ئىشىگ
Köñül bolmasa er körümez işig, ögi bolmasa er itümez işig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gönül olmazsa, insan arkadaşını seçemez, aklı olmazsa, işini yapamaz.
🇬🇧 EN 'Without a discerning heart, a man cannot choose worthy companions; without intellect, he cannot bring affairs to fruition.'
#2472 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆڭۈلسىز كىشى بىر ھەيكەلدۈر قۇرۇق،
قىلۇر ئىشنى ئىنسان كۆڭۈللە تولۇق.

'Men devoid of mindful understanding are like empty vessels; it is through the heart and mind that mankind accomplisheth every great deed.'

Gönülsüz insanlar kuru bir kalıp olur, insan her işi gönül ile yapar.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەس ھوشى يوق كىشىلەر قۇرۇق جازىغا ئوخشايدۇ، كۆڭۈل قويسا، ئىنسان كۆپ ئىشلارنى قىلالايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆڭۈلسۈز كىشىلەر قۇرۇغ كەپ بولۇر كۆڭۈل بىرلە يالڭۇق قامۇغ ئىش قىلۇر
Köñülsüz kişiler kuruğ kep bolur, köñül birle yalñuk kamuğ iş kılur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gönülsüz insanlar kuru bir kalıp olur, insan her işi gönül ile yapar.
🇬🇧 EN 'Men devoid of mindful understanding are like empty vessels; it is through the heart and mind that mankind accomplisheth every great deed.'
#2473 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ھاجىپ بولسۇن ئاقىل، كەمتەر، مۇلايىم،
پېقىر، تۇل، يېتىمگە كۆيۈنسۇن دائىم.

'His understanding must be profound and his heart gentle, showing tender compassion unto the poor, the widow, and the orphan.'

O çok akıllı, alçak gönüllü olmalı, fakir, dul ve yetimlere karşı şefkatli gönül lâzımdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپ بەك ئەقىللىق، كەمتەر، مۇلايىم بولۇشى، كەمبەغەل، تۇل، يېتىملارغا مېھرىبان بولۇشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆگى كەد كەرەك كۆڭلى ئالچاق ئامۇل چىغاي تۇل يەتىمكە باغىرساق كۆڭۈل
Ögi ked kerek köñli alçak amul, çığay tul yetimke bağırsak köñül
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR O çok akıllı, alçak gönüllü olmalı, fakir, dul ve yetimlere karşı şefkatli gönül lâzımdır.
🇬🇧 EN 'His understanding must be profound and his heart gentle, showing tender compassion unto the poor, the widow, and the orphan.'
#2474 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
زېرەكلىك كېرەك، ھەم بەك قانۇن بىلەر،
جاھان كۆركى ھەممە زېرەكتىن كېلەر.

'He must be astute and versed in customary law and etiquette; for all the splendor and ornaments of the world proceed from intelligence.'

Zeki olmalı ve kanunu iyi bilmelidir, dünyayı süsleyen şeyler hep zekâ mahsûlüdür.

نەسرىي يەشمىسى:
زېرەك بولۇشى ۋە قانۇننى پۇختا بىلىشى كېرەك، دۇنيانىڭ بارلىق زىننىتى زېرەكلىكتىن كېلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تەتىگلىك كەرەك ھەم تۆرۈ كەد بىلىر ئاجۇن كۆركى بارچا تەتىگدىن كەلىر
Tetiglik kerek hem törü ked bilir, ajun körki barça tetigdin kelir
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Zeki olmalı ve kanunu iyi bilmelidir, dünyayı süsleyen şeyler hep zekâ mahsûlüdür.
🇬🇧 EN 'He must be astute and versed in customary law and etiquette; for all the splendor and ornaments of the world proceed from intelligence.'
#2475 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
دىلى بولسۇن ھەممە كىشىگە كىچىك،
تىلى بولسۇن يۇمشاق، شېكەردەك چۈچۈك.

'Let his heart be humble toward all, small and great alike; and let his speech be mild and sweeter than sugar.'

Her kese karşı küçük ve alçak gönüllü davranmalı, dili yumuşak ve şekerden daha tatlı olmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
دىلى كەمتەر بولسۇن، ھەممىگە كىچىك يېئىل بولسۇن، تىلى يۇمشاق، شېكەردىن شېرىن بولسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆڭۈل قودقى بولسا قامۇغقا كىچىگ تىلى بولسا يۇمشاق شەكەردە سۈچىگ
Köñül kodkı bolsa kamuğka kiçig, tili bolsa yumşak şekerde süçig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Her kese karşı küçük ve alçak gönüllü davranmalı, dili yumuşak ve şekerden daha tatlı olmalıdır.
🇬🇧 EN 'Let his heart be humble toward all, small and great alike; and let his speech be mild and sweeter than sugar.'
#2476 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئوچۇق يۈز كۆرۈنسۇن كىشىگە كۈلۈپ،
كىشىلىك ساقلىمۇن خۇش پېئىل بولۇپ.

'Let him greet people with an open countenance and smiling eyes, fulfilling the duties of humaneness through gracious conduct.'

İnsanlara açık ve güler yüz göstermeli, başkalarına karşı insaniyet dâiresinde ve iyi muamele etmelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشىلەرگە ئوچۇق چىراي بىلەن كۈلۈپ مۇئامىلە قىلسۇن، ياخشى ئىش ھەرىكىتى بىلەن ئادەمگەرچىلىكنى ئادا قىلسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يارۇق تۇتسا يۈز كۆز كىشىكە كۈلە قىلىنچ ئەدگۈ تۇتسا كىشىلىك بىلە
Yaruk tutsa yüz köz kişike küle, kılınç edgü tutsa kişilik bile
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsanlara açık ve güler yüz göstermeli, başkalarına karşı insaniyet dâiresinde ve iyi muamele etmelidir.
🇬🇧 EN 'Let him greet people with an open countenance and smiling eyes, fulfilling the duties of humaneness through gracious conduct.'
#2477 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشىتكىن، تاۋازۇ كۆڭۈللۈك نە دەر،
كۆڭۈل، تىل كىچىك تۈت، ئايا قىۋچاق.

'Hear what the humble sage hath said: keep thy heart humble and thy tongue discreet, O vain and fleeting mortal!'

Alçak günüllü insan ne der, dinle, ey boş insan, gönülünü alçak ve dilini kısa tut.

نەسرىي يەشمىسى:
كەمتەر ئادەم نېمە دەيدۇ، ئاڭلا: ئەي بەختسىز، كۆڭلۈڭنى، تىلىڭنى كىچىك تۇت:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل كىشى ئالچاقى كۆڭۈل تىل كىچىگ تۇت ئاي ئەر قىۋچاقى
Negü ter eşitgil kişi alçakı, köñül til kiçig tut ay er kıvçakı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Alçak günüllü insan ne der, dinle, ey boş insan, gönülünü alçak ve dilini kısa tut.
🇬🇧 EN 'Hear what the humble sage hath said: keep thy heart humble and thy tongue discreet, O vain and fleeting mortal!'
#2478 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆڭۈل تۇتسا كەمتەر كىشى بەخت تاپار،
كۈلەر يۈز، ئىسسىق سۆزگە خەلق توپلىنار.

''When a man humbleth his heart, fortune hasteneth to meet him; and around a smiling face and warm speech, all living souls assemble!''

însan gönlünü alçak tutarsa, saadet gelip, onu bulur, hayatta herkes güler yüz ve tatlı söz etrafında toplanır.

نەسرىي يەشمىسى:
كۆڭۈلنى كەمتەر تۇتسا، كىشى بەختكە ئېرىشىدۇ، كۈلگەن چىراي، شېرىن سۆز ھەممە كىشىنى ئەتراپىغا توپلايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆڭۈل قودقى تۇتسا بۇلۇر قۇت ئەرىگ كۈلەر يۈز ئىسىگ سۆزكە تىرلۈر تىرىگ
Köñül kodkı tutsa bulur kut erig, küler yüz isig sözke tirlür tirig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR însan gönlünü alçak tutarsa, saadet gelip, onu bulur, hayatta herkes güler yüz ve tatlı söz etrafında toplanır.
🇬🇧 EN ''When a man humbleth his heart, fortune hasteneth to meet him; and around a smiling face and warm speech, all living souls assemble!''
#2479 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۈلەر يۈز، شېرىن سۆزگە ئەر ئىسسىنۇر،
ئىسسىنسا، بۇ ئىنسان ئەسىر، قۇل بولۇر.

''Human hearts are warmed by a smiling face and kind words; and once a heart is warmed, that man becometh a devoted captive unto thee!''

Güler yüz ve tatlı söze insan ısınır, insan kime ısınırsa, ona kul-köle olur.

نەسرىي يەشمىسى:
خۇش چىراي، شېرىن سۆز بىلەن ئىنسان قەلبى ئىسسىيدۇ، ھەرقانداق كىشى قەلبى ئىسسىنسا، ئىسستقۇچىغا ئەسىر بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۈلەر يۈز ئىسىغ سۆزكە يالڭۇق ئىسىر ئىسىنسە بۇ يالڭۇق بولۇر قۇل ئەسىر
Küler yüz ısığ sözke yalñuk isir, isinse bu yalñuk bolur kul esir
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Güler yüz ve tatlı söze insan ısınır, insan kime ısınırsa, ona kul-köle olur.
🇬🇧 EN ''Human hearts are warmed by a smiling face and kind words; and once a heart is warmed, that man becometh a devoted captive unto thee!''
#2480 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
چىداملىق بولسۇن ئۇ ھەم تۇتسۇن ئۆزىن،
كۆزىن بەك كۆزىتىپ، چىڭ تۇتسۇن سۆزىن.

'He must be patient and master of his own desires, keeping watch over his eyes and guarding his tongue from reckless speech.'

Sabırlı ve kendisine hâkim olmalıdır, gözünü iyi gözetmeli ve dilini sakınmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپ سەۋرچان ۋە ئۆزىنى تۇتالايدىغان بولسۇن، كۆزىگە ئېھتىيات بولۇپ، تىل ۋە سۆزىنى تىيىسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەرىملىگ كەرەك ھەم تۇتا بىلسە ئۆز كۆزىن كەد كۈدەزسە تىلىن تىدسا سۆز
Serimlig kerek hem tuta bilse öz, közin ked küdezse tilin tıdsa söz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sabırlı ve kendisine hâkim olmalıdır, gözünü iyi gözetmeli ve dilini sakınmalıdır.
🇬🇧 EN 'He must be patient and master of his own desires, keeping watch over his eyes and guarding his tongue from reckless speech.'
#2481 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قۇلىقى ساق ئولسۇن، ئەقىل، ئىلمى كەڭ،
مىجەزى تۈز ئولسۇن، تىلى - كۆڭلى تەڭ.

'His ears must be attentive, his intellect and knowledge broad, his demeanor upright, and his tongue in harmony with his heart.'

Kulağı delik, aklı ve bilgisi geniş, tavrı ve hareketi doğru, sözü ve özü bir olmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
قۇلىقى سەگەك، ئەقلى ۋە بىلىمى كەڭ، قىلىق ۋە ھەرىكەتلىرى توغرا، تىلى بىلەن دىلى بىردەك بولسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قۇلاقى ساق ئەرسە ئۆگى بىلگى كەڭ يورىقى تۈز ئەرسە تىلى كۆڭلى تەڭ
Kulakı sak erse ögi bilgi keñ, yorıkı tüz erse tili köñli teñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kulağı delik, aklı ve bilgisi geniş, tavrı ve hareketi doğru, sözü ve özü bir olmalıdır.
🇬🇧 EN 'His ears must be attentive, his intellect and knowledge broad, his demeanor upright, and his tongue in harmony with his heart.'
#2482 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
پەزىلەتتە كامىل ۋە بىلسۇن بىتىك،
پۈتۈن ئىشتا ئەقلىن ئۇ قىلسۇن ئىتتىك.

'He must master every courtly accomplishment and be skilled with the pen, applying his learning to the ordering of all state affairs.'

Bütün faziletlere sahip olmalı ve kalem sahibi bulunmalıdır, her türlü işi bilgisi ile yürütmelidir

نەسرىي يەشمىسى:
بارلىق ھۈنەر پەزىلەتلەرنى تولۇق بىلىشى، خەت يازالىشى، ھەممە ئىشقا بىلىمىنى ئىشلىتىشى لازىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۈكەل بىلسە ئەردەم بىتىسە بىتىگ قامۇغ ئىشكە بىلگىن بۇ قىلسا ئىتىگ
Tükel bilse erdem bitise bitig, kamuğ işke bilgin bu kılsa itig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bütün faziletlere sahip olmalı ve kalem sahibi bulunmalıdır, her türlü işi bilgisi ile yürütmelidir
🇬🇧 EN 'He must master every courtly accomplishment and be skilled with the pen, applying his learning to the ordering of all state affairs.'
#2483 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۈلۈغ ھاجىپ دېسە بولسۇن يۈز يورۇق،
كېرەك بۇ پەزىلەت، بىلىملەر تولۇق.

'Behold, all these virtues and arts must be united in him, that the Grand Chamberlain may hold his head high with honor.'

Ulu hâcib, işinde muvaffak olabilmesi için, bu fazilet ve bilgilerin hepsine birden sâhıp bulunmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
قارا، بۇ بىلىم، پەزىلەتلەرنىڭ ھەممىسى بولۇشى كېرەككى، بۇنىڭ بىلەن ئۇلۇغ ھاجىپنىڭ يۈزى يورۇق بولسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئەردەم بىلىگ كۆر كەرەك بارچا تۈز ئۇلۇغ ھاجىب ئۆترۈ قىزىل قىلسا يۈز
Bu erdem bilig kör kerek barça tüz, uluğ hâcib ötrü kızıl kılsa yüz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ulu hâcib, işinde muvaffak olabilmesi için, bu fazilet ve bilgilerin hepsine birden sâhıp bulunmalıdır.
🇬🇧 EN 'Behold, all these virtues and arts must be united in him, that the Grand Chamberlain may hold his head high with honor.'
#2484 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تولا ئىتچىكە ئىش ئېرۇر ئىش ئارا،
ئەگەر دىققەت ئەتسەڭ ھاجىپلىق، قارا.

'If thou inspectest all courtly offices, the most delicate and exacting service is that of the Chamberlain.'

Dikkat edersen, hizmetler arasında en ince hizmet hâcibliktir.

نەسرىي يەشمىسى:
دىققەت قىلساڭ، خىزمەتلەر ئىچىدە ئەڭ ئىنچىكە خىزمەت ھاجىپلىق خىزمىتىدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاپۇغلاردا ئارتۇق بۇ يىنچگە تاپۇغ ھاجىبلىق-تۇرۇر باقسا يەترۈ قامۇغ
Tapuğlarda artuk bu yinçge tapuğ, hâciblık-turur baksa yetrü kamuğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dikkat edersen, hizmetler arasında en ince hizmet hâcibliktir.
🇬🇧 EN 'If thou inspectest all courtly offices, the most delicate and exacting service is that of the Chamberlain.'
#2485 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كېرەك شۇ نەرسىلەر ھاجىپ بولغىلى،
تۇرۇپ باشتا ئەلگە يول كۆرسەتكىلى.

'Several qualifications are required for him who beareth the title of Chamberlain, so that he may walk ahead and guide men aright.'

Hâcıb olmak ve öne geçip, insanlara yol göstermek için, şu bir kaç şey lâzımdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپ مەرتىۋىسىنى ئالدىغان كىشىدە مۇنداق بىرنەچچە شەرت بولۇشى كېرەك، شۇنىڭ بىلەن ئۇ ئالدىغا ئۆتۈپ، كىشىلەرگە يول كۆرسىتەلەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ قاچ نەڭ كەرەك كىم ئاتانسا ھاجىب كىشى باشلاسا يولقا ئۆڭدۈن كەچىپ
Bu kaç neñ kerek kim atansa hâcib, kişi başlasa yolka öñdün keçip
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hâcıb olmak ve öne geçip, insanlara yol göstermek için, şu bir kaç şey lâzımdır.
🇬🇧 EN 'Several qualifications are required for him who beareth the title of Chamberlain, so that he may walk ahead and guide men aright.'
#2486 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
مۇڭا ئوخشار ئەمدى بىر شائىر سۆزى،
بۇ شائىر سۆزىدۇر بىلىمسىز كۆزى.

'To this resembleth the verse of the poet—and the word of the poet is an eye unto the unseeing:'

Buna benzer şöyle bir şâir sözü vardır, şâir sözü bilgisize gözdür.

نەسرىي يەشمىسى:
بىر شائىرنىڭ سۆزى بۇنىڭغا ئوخشايدۇ، شائىرنىڭ بۇ سۆزى بىلىمسىز ئۈچۈن كۆزدۈر:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەر ئەمدى بۇ شاىر سۆزى بۇ شاىر سۆزى ئول بىلىگسىز كۆزى
Muñar meñzer emdi bu şâir sözi, bu şâir sözi ol biligsiz közi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Buna benzer şöyle bir şâir sözü vardır, şâir sözü bilgisize gözdür.
🇬🇧 EN 'To this resembleth the verse of the poet—and the word of the poet is an eye unto the unseeing:'
#2487 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ھاجىپلىققا ئاۋال بۇ ئون نەڭ كېرەك،
ئىتتىك كۆز، قۇلاق ساق، كۆڭۈل كەڭ كېرەك.

''For the office of Chamberlain, ten things are required above all: a sharp eye, an attentive ear, and an open, forbearing heart;''

Hâciblik için önce şu on şey lâzımdır, keskin göz, delik kulak, geniş, gönül.

نەسرىي يەشمىسى:
”ھاجىپلىققا ئالدى بىلەن مۇنۇ ئون نەرسە كېرەك: ئۆتكۈر كۆز، سەگەك قۇلاق، كەڭ قورساق،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ھاجىبلىققا ئاشنۇ بۇ ئون نەڭ كەرەك يىتى كۆز قۇلاق ساق كۆڭۈل كەڭ كەرەك
Hâciblıkka aşnu bu on neñ kerek, yiti köz kulak sak köñül keñ kerek
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hâciblik için önce şu on şey lâzımdır, keskin göz, delik kulak, geniş, gönül.
🇬🇧 EN ''For the office of Chamberlain, ten things are required above all: a sharp eye, an attentive ear, and an open, forbearing heart;''
#2488 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
گۈزەل يۈز، بوي، تىل، ئاڭ، ئەقىل ۋە بىلىم،
خۇلق - مىجەز بۇلارغا تولۇق تەڭ كېرەك.

''A handsome countenance, tall stature, eloquence, discernment, intellect, and learning—and his deeds must be in perfect harmony with all of these!''

Yüz, kıyafet, boy, dil, anlayış, akıl, bilgi, tavır ve hareketi de bunlara tam denk olmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ھۆسن چىراي، قەددى قامەت، تىل، ئىدراك، ئەقىل ۋە بىلىم، بۇلارغا يارىشا ياخشى خۇي پېئىلىمۇ بولۇشى كېرەك.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يۈزى كۆركى بود تىل ئۇقۇش ئۆگ بىلىگ قىلىنچى بۇلارقا تۈكەل تەڭ كەرەك
Yüzi körki bod til ukuş ög bilig, kılınçı bularka tükel teñ kerek
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yüz, kıyafet, boy, dil, anlayış, akıl, bilgi, tavır ve hareketi de bunlara tam denk olmalıdır.
🇬🇧 EN ''A handsome countenance, tall stature, eloquence, discernment, intellect, and learning—and his deeds must be in perfect harmony with all of these!''
#2489 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ياشىسۇن ئۇزۇن يىللار ئەلىگە ئۆزى،
ئۇلۇغ ھاجىپ ئېرۇر ئۇ بەگلەر كۆزى.

'May the King live long and prosper! Yet the seeing eye of the sovereign is his Grand Chamberlain.'

Hükümdar çok yaşasın, fakat bir beyin gören gözü ulu hâcibdir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ قانچە ئۇزۇن يىل ياشىسۇن، ئۇلۇغ ھاجىپ بەگنىڭ كۆرەر كۆزىدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇزۇن كەچ ياشاسۇنى ئىلىگ ئۆزى ئۇلۇغ ھاجىب ئول بەگكە كۆرگۈ كۆزى
Uzun keç yaşasunı ilig özi, uluğ hâcib ol begke körgü közi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar çok yaşasın, fakat bir beyin gören gözü ulu hâcibdir.
🇬🇧 EN 'May the King live long and prosper! Yet the seeing eye of the sovereign is his Grand Chamberlain.'
#2490 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نازۇك ئىش ئېرۇر ئۆرپ، قانۇن ۋە ئۇسۇل،
بۇنى رەتلەپ ھاجىپ ئاچار ئىشىك - يول.

'To administer court ceremonial, protocol, and ancient custom is a delicate duty; when the Grand Chamberlain performeth it well, all doors and paths swing open.'

Kanun, usûl ve örfü yerine getirmek ince bir iştir, ulu hâcib bunu tanzim ederek, yol ve kapıları açar.

نەسرىي يەشمىسى:
قانۇن، نىزام قائىدىلەر ئىنچىكە خىزمەتتۇر، ئۇلۇغ ھاجىپ ئادا قىلسا، يول ۋە ئىشكىلەر ئېچىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۆرۈ ھەم توقۇ ئۆىەدى يىنچگە تاپۇغ ئۇلۇغ ھاجىب ئىتسە ئاچار يول قاپۇغ
Törü hem toku öıedi yinçge tapuğ, uluğ hâcib itse açar yol kapuğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kanun, usûl ve örfü yerine getirmek ince bir iştir, ulu hâcib bunu tanzim ederek, yol ve kapıları açar.
🇬🇧 EN 'To administer court ceremonial, protocol, and ancient custom is a delicate duty; when the Grand Chamberlain performeth it well, all doors and paths swing open.'
#2491 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
مۇڭا ئوخشىشىپ كەلدى ئالىم سۆزى،
ئىشىتكەن كۆڭۈل بەرسۇن، بىلسۇن ئۆزى.

'In accord with this, the words of a wise sage come to mind; let him who heareth receive them into his soul:'

Bir âlimin buna benzer bir sözü vardır, duyan bu söze gönül versin ve benimsesin.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنىڭغا تەقلىدتەن بىر ئالىمنىڭ سۆزى ئېسىمگە كەلدى، ئاڭلىغانلار كۆڭۈل قويسۇن ۋە ئۆزلەشتۈرسۇن:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەتۈ كەلدى بىلگە سۆزى ئەشىتسە كۆڭۈل بەرسۈ ئالسۇ ئۆزى
Muñar meñzetü keldi bilge sözi, eşitse köñül bersü alsu özi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bir âlimin buna benzer bir sözü vardır, duyan bu söze gönül versin ve benimsesin.
🇬🇧 EN 'In accord with this, the words of a wise sage come to mind; let him who heareth receive them into his soul:'
#2492 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇلۇغ ئىش ئېرۇر بۇ ھاجىپلىق ئىشى،
قىلالايدۇ بۇ ئىشنى لايىق كىشى.

''The office of Chamberlain is an exalted charge; none can fulfill it worthily unless he be a man of extraordinary capacity.''

Bu hâciblik işi büyük iştir, bunu ancak çok ehil insan başarabilir.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ ھاجىپلىق ئىشى ئۇلۇغ ئىشتۇر، بۇنى كۈچلۈك كىشى بولمىسا، باشقا ئېلىپ چىقالمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇلۇغ ئىش-تۇرۇر بۇ ھاجىبلىق ئىشى مۇنى باشقا ئەلتمەز مەگەر كەد كىشى
Uluğ iş-turur bu hâciblık işi, munı başka eltmez meger ked kişi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu hâciblik işi büyük iştir, bunu ancak çok ehil insan başarabilir.
🇬🇧 EN ''The office of Chamberlain is an exalted charge; none can fulfill it worthily unless he be a man of extraordinary capacity.''
#2493 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ھاجىپ ئىشى بولسۇن ۋە يا بەگ ئىشى،
كېلەر چوڭ - كىچىك ئەرز ئېيتقۇچى كىشى.

'Whether it be the duties of fellow chamberlains or of governors, he must receive all petitioners, both high and humble.'

ister hâciblerin, ister beylerin işi olsun, büyük veya küçük, o bütün mâruzâtta bulunmak isteyenleri kabul eder.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپلىق قىلساڭمۇ، يا بەگلىك قىلساڭمۇ، ھال ئېيتقۇچى چوڭ كىچىكلەرنى قوبۇل قىلىشىڭ كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ھاجىبلار ئىشى تۇت يا بەگلەر ئىشى ئۇلۇغ يا كىچىگ تۇت ئۆتۈگچى كىشى
Hâciblar işi tut ya begler işi, uluğ ya kiçig tut ötügçi kişi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ister hâciblerin, ister beylerin işi olsun, büyük veya küçük, o bütün mâruzâtta bulunmak isteyenleri kabul eder.
🇬🇧 EN 'Whether it be the duties of fellow chamberlains or of governors, he must receive all petitioners, both high and humble.'
#2494 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خەزىنىچى، خەتچى يا ئىش تۇتقۇچى،
يا تونچى، يا موزدۇز - ھۈنەر قىلغۇچى.

'He must deal with treasurers, scribes, administrative officials, and artisans who fashion royal robes and boots.'

Hazinedar veya kâtip gibi memurlar ve elbiseci veya ayakkabıcı gibi san'atkârlar ile münâsabettedır.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپ خەزىنىچى، پۈتۈكچى ياكى ئىش بېجىرگۈچى، ماشىنىچى، موزدۇز، ھۈنەرۋەن بىلەن مۇناسىۋەتتە بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاچغىچى بىتىگچى يا ئىش تۇتغۇچى يا تونچى ئەتۈكچى ئامىل بولغۇچى
Açğıçı bitigçi ya iş tutğuçı, ya tonçı etükçi âmil bolğuçı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hazinedar veya kâtip gibi memurlar ve elbiseci veya ayakkabıcı gibi san'atkârlar ile münâsabettedır.
🇬🇧 EN 'He must deal with treasurers, scribes, administrative officials, and artisans who fashion royal robes and boots.'
#2495 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يا يات ئەل ئەلچىسى كەلسە ۋە كەتسە،
ھاجىپنىڭ ئىشىدۇر ئېھسانلار ئەتسە.

'He must oversee the arrival and departure of foreign envoys, and ensure they receive their fitting gifts, robes of honor, and stipends.'

Yat-yabancı elçilerin geliş ve gidişine, onların istihkakları olan ihsan ve hediyelerin verilmesine o bakar.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە يات ئەلچىلەرنىڭ كېلىش كېتىشلىرى، ئۇلارغا تېگىشلىك سوۋغا ئىنئام بېرىشمۇ ھاجىپنىڭ ئىشى .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يا يات باز يالاۋاچ كەلىش يا بارىش بوشۇغ بەرگۈ ئاچىغ ئولارقا تەگىش
Ya yat baz yalavaç keliş ya barış, boşuğ bergü açığ olarka tegiş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yat-yabancı elçilerin geliş ve gidişine, onların istihkakları olan ihsan ve hediyelerin verilmesine o bakar.
🇬🇧 EN 'He must oversee the arrival and departure of foreign envoys, and ensure they receive their fitting gifts, robes of honor, and stipends.'
#2496 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
چۈشەر جاي، بوغۇز - يەم غېمىن يېگۈلۈك،
سوۋغاتلار بېرىش يا بەرمەس بىلگۈلۈك.

'He must inspect their lodgings, provide their food and provisions, and attend to the needs of both those who brought gifts and those who did not.'

O bunların kalacakları yeri ve yiyecekleri yemeği tâyin eder, hediyeli veya hedıyesizlerin usûl ve çâresine bakar.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇلارنىڭ ياتاقلىرى، ئوزۇق تۈلۈكنى كۆزدىن كەچۈرۈشى، ئېھتىياجى بار ياكى يوقلىرىغا تەدبىر قوللىنىشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قونۇقلارى كۆرگۈ يا بوغۇزى يەمى ئاچىغلىغ ئاچىغسىزقا قىلسا ئەمى
Konukları körgü ya boğuzı yemi, açığlığ açığsızka kılsa emi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR O bunların kalacakları yeri ve yiyecekleri yemeği tâyin eder, hediyeli veya hedıyesizlerin usûl ve çâresine bakar.
🇬🇧 EN 'He must inspect their lodgings, provide their food and provisions, and attend to the needs of both those who brought gifts and those who did not.'
#2497 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يول ئاغزىدا تۇرسا كىشى باشلىسۇن،
نىزام، ئۆرپ - ئادەتتە خاتالاشمىسۇن.

'Standing at the entrance of the court, he must guide visitors aright, allowing no error in protocol, ceremony, or ancient customs.'

Yol ağzında ise, insanlara rehberlik eder, merasim, örf ve âdetin yanlış yapılmamasına dikkat eder.

نەسرىي يەشمىسى:
يول ئېغىزىدا تۇرغان كىشىگە باشلامچىلىق قىلىشى، قائىدە يوسۇندا خاتا قىلماسلىقى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇغرىندا ئەرسە كىشى باشلاغۇ تۆرۈسىن توقۇسىن يازىم قىلماغۇ
Uğrında erse kişi başlağu, törüsin tokusın yazım kılmağu
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yol ağzında ise, insanlara rehberlik eder, merasim, örf ve âdetin yanlış yapılmamasına dikkat eder.
🇬🇧 EN 'Standing at the entrance of the court, he must guide visitors aright, allowing no error in protocol, ceremony, or ancient customs.'
#2498 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ھال ئېيتسا پېقىر، تۇل، يېتىم ئۆتۈپ،
ئۇنى بەگكە يەتكۈزسۇن ئۇ دەرھال بېرىپ.

'When the destitute, the widow, and the orphan bring their petitions, he must listen with patience and submit their grievances unto the King.'

Fakir, dul, öksüz ve yetim dileklerini dinler ve bunları beye arzeder.

نەسرىي يەشمىسى:
كەمبەغەل، تۇل، يېتىملار ھال ئەھۋال ئېيتسا، ئۇنىڭ بارىنى ئاڭلاپ، بەگكە ئىلتىماس قىلىشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
چىغاي تۇل يەتىم قىسسا بەرسە ئۆتۈگ ئانى بارچا تىڭلاپ ئۆتۈنسە ئۆتۈگ
Çığay tul yetim kıssa berse ötüg, anı barça tıñlap ötünse ötüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Fakir, dul, öksüz ve yetim dileklerini dinler ve bunları beye arzeder.
🇬🇧 EN 'When the destitute, the widow, and the orphan bring their petitions, he must listen with patience and submit their grievances unto the King.'
#2499 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
زۈلۈم كۆرگۈچىنى ئۇ ئەيلەپ قوبۇل،
سوراپ ئەھۋالىنى ئۇ كۆرسەتسۇن يول.

'In the court of grievances (Mazālim), he must receive all who seek justice, guiding them with courage and treating none with harshness.'

Haksızlığa uğrayarak, hak talebinde bulunanları kabul etmeli, yol göstermeli ve onlara karşı haşin davranmamalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
زۇلۇم كۆرۈپ، ھال ئەھۋال ئېيتقۇچىلارنى قارشى ئېلىش ۋە يول كۆرسىتىشكە جۈرئەتلىك بولۇشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مەزالىم ئۈدىندە ئۆتۈگچىلەرىگ كۆرۈ ئالسا يول قىلسا بولسا ئەرىگ
Mezâlim üdinde ötügçilerig, körü alsa yol kılsa bolsa erig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Haksızlığa uğrayarak, hak talebinde bulunanları kabul etmeli, yol göstermeli ve onlara karşı haşin davranmamalıdır.
🇬🇧 EN 'In the court of grievances (Mazālim), he must receive all who seek justice, guiding them with courage and treating none with harshness.'
#2500 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىچ ھەم سىرتتا كۆرسە يارامسىز قىلىق،
ئاگاھ قىلسۇن، توسىسۇن، يوقاتسۇن ئېرىغ.

'Whenever he observeth improper conduct, whether within the inner chambers or without, he must admonish, restrain, and banish it entirely.'

Yine içte ve dışta uygunsuzları görürse, onları ikaz ederek, hareketlerine mâni olmalı ve bunlara meydan vermemelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە ئىچكىرى ۋە تاشقىرىدىكى نامۇۋاپىق ئىشلارنى كۆرگەندە، تەنبەھ بېرىشى، توسۇشى ۋە تولۇق تۈگىتىشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا كۆرسە ئىچ تاش ياراغسىزلارىغ ئايۇ بەرسە تىدسا كۆتۈرسە ئارىغ
Yana körse iç taş yarağsızlarığ, ayu berse tıdsa kötürse arığ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yine içte ve dışta uygunsuzları görürse, onları ikaz ederek, hareketlerine mâni olmalı ve bunlara meydan vermemelidir.
🇬🇧 EN 'Whenever he observeth improper conduct, whether within the inner chambers or without, he must admonish, restrain, and banish it entirely.'
#2501 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
مۇشۇنداق بىر تالاي ئىشلارنىمۇ دەل،
ئۈلۈغ ھاجىپ قىلۇر ئۆز قولىدا ھەل.

'Countless delicate matters of state are of this nature, and beyond doubt they must all be resolved through the Grand Chamberlain.'

Bu çeşit bir çok ölçülü işleri, şüphesiz, ulu hâcib halleder.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەنە شۇنداق نۇرغۇن رەسمىي ئىشلار باركى، بۇ، ئۇلۇغ ھاجىپنىڭ قولى بىلەن ھەل بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ياڭلىغ تۈ ئىشلەر نەچە ئۈلگۈلۈگ ئۇلۇغ ھاجىب ئەلگى تەگىر بەلگۈلۈگ
Bu yañlığ tü işler neçe ülgülüg, uluğ hâcib elgi tegir belgülüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu çeşit bir çok ölçülü işleri, şüphesiz, ulu hâcib halleder.
🇬🇧 EN 'Countless delicate matters of state are of this nature, and beyond doubt they must all be resolved through the Grand Chamberlain.'
#2502 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
دېمەك، ھاجىپ قىلۇر بۇ ئىشقا ياردەم،
قىلىنماي بۇزۇلسا، ھاجىپتىن بۇ ھەم.

'Assistance in all these affairs floweth from him; and if any matter is corrupted or neglected, the fault falleth upon him.'

Bu işlere her türlü yardım ondan gelir, eğer işler bozulur veya yapılmazsa, yine onun yüzünden kalır.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ ئىشلارنىڭ ھەممىسىگە ئۇنىڭدىن ياردەم كېلىدۇ، ئەگەر ئىشلار بۇزۇلسا قىلىنماي قالسا ، ھاجىپتىن بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئىشكە باسۇت بارچا ئاندىن كەلىر قالى ئارتاسا قالسا ئاندىن قالىر
Bu işke basut barça andın kelir, kalı artasa kalsa andın kalır
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu işlere her türlü yardım ondan gelir, eğer işler bozulur veya yapılmazsa, yine onun yüzünden kalır.
🇬🇧 EN 'Assistance in all these affairs floweth from him; and if any matter is corrupted or neglected, the fault falleth upon him.'
#2503 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەي خاقان ھاجىپلار ساقلانمىقى شەرت،
بۇ يىرقانچە يەردە تىرىشىپ قەۋەت.

'O King, chamberlains must be exceedingly vigilant, and exert utmost care in several vital respects:'

Ey hükümdar, hâcibler bir kaç yerde ihtiyatlı olmalı ve bu hususlarda çok gayret etmelidirler.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي ئەلىگ، ھاجىپلار ئېھتىياتچان بولۇشى كېرەك، ئۇ بىرنەچچە يەردە كۆپ غەيرەت قىلىشى كېرەك:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاي ئىلىگ ھاجىبلارقا ساقلاڭۇ ئول بۇ قاچ يەردە ئارتۇق قاتىغلاڭۇ ئول
Ay ilig hâciblarka saklañu ol, bu kaç yerde artuk katığlañu ol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey hükümdar, hâcibler bir kaç yerde ihtiyatlı olmalı ve bu hususlarda çok gayret etmelidirler.
🇬🇧 EN 'O King, chamberlains must be exceedingly vigilant, and exert utmost care in several vital respects:'
#2504 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىرى، بەگ سۆزىدىن پەقەت چىقمىسۇن،
ھەۋەسكە ئەقىلنى چۈلۈۋۈر ئەيلىسۇن.

'First, he must hold fast to the King's command; secondly, he must bridle his worldly passions with the reins of intellect.'

Biri—hâcib beyin sözünden kat'iyen dışarı çıkmamalı, ikincisi hava ve heveslerine aklını yular yapmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
بىرى، بەگنىڭ سۆزىگە قاتتىق ئەمەل قىلىشى، ئىككىنچىسى، ئەقىل بىلەن ھاۋايى ھەۋەسنى يۈگەنلىشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىرى بەگ سۆزىنى قاتىغ تۇتسا بەرك ئىكىنچى ھاۋاقا ئۇقۇش قىلسا ئۆرك
Biri beg sözini katığ tutsa berk, ikinçi havâka ukuş kılsa örk
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Biri—hâcib beyin sözünden kat'iyen dışarı çıkmamalı, ikincisi hava ve heveslerine aklını yular yapmalıdır.
🇬🇧 EN 'First, he must hold fast to the King's command; secondly, he must bridle his worldly passions with the reins of intellect.'
#2505 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۈچىنچى، بەگ ئالدىدا تۇتسۇن ئۆزىن،
دېمىسۇن ئۇ ئاغزىغا كەلگەن سۆزىن.

'Thirdly, when standing in the presence, he must keep watch over himself, never uttering whatever casual word cometh to his tongue.'

Üçüncüsü—huzurda müteyakkız olmalı ve ağzına gelen her sözü söylememelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۈچىنچىسى، قوبۇل ۋاقتىدا ئۆزىنى ھوشيار تۇتۇشى، ھەممىلا سۆزىنى ئېغىزىدىن چىقىرىۋەتمەسلىكى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۈچۈنچى كۆرۈردە كۈدەزسە ئۆزىن تىلىندە چىقارماسا تەگمە سۆزىن
Üçünçi körürde küdezse özin, tilinde çıkarmasa tegme sözin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Üçüncüsü—huzurda müteyakkız olmalı ve ağzına gelen her sözü söylememelidir.
🇬🇧 EN 'Thirdly, when standing in the presence, he must keep watch over himself, never uttering whatever casual word cometh to his tongue.'
#2506 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
پۈتۈن ئىشنى قىلسۇن، پارا ئالمىسۇن،
يىراقلارنى بەگكە يېقىن ئەيلىسۇن.

'He must perform every duty without accepting bribes, and bring estranged subjects close to the heart of the King.'

Rüşvet almamalı, üzerine düşen bütün işleri yapmalı ve uzaklaşmış olan insanları beyine yaklaştırmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
بارچە ئىشلارنى پارا ئالماستىن قىلىشى، يىراقلاشقان كىشىلەرنى بەگكە يېقىنلاشتۇرۇشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئورۇنچ ئالماسا قىلسا بارچا ئىشىگ ياغۇتسا بەگىڭە يىرامىش كىشىگ
Orunç almasa kılsa barça işig, yağutsa begiñe yıramış kişig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Rüşvet almamalı, üzerine düşen bütün işleri yapmalı ve uzaklaşmış olan insanları beyine yaklaştırmalıdır.
🇬🇧 EN 'He must perform every duty without accepting bribes, and bring estranged subjects close to the heart of the King.'
#2507 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئىككى نەرسە بولسا كىمدە، ئەي خان،
ئاڭا بەرمە ئىش، قول تۇتقۇزما ھامان.

'O King, if two vices be found in any man, entrust him with no office and extend not thy favor unto him:'

Ey hükümdar, bir insanda şu iki şey varsa, ona iş verme ve yakınlık gösterme.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي ئەلىگ، بىر ئادەمدە بۇ ئىككى ئادەت بولسا، ئۇنىڭغا ئىش بەرمە، قولىنى ئۇزارتما:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇كى نەڭ كىشىدە بۇلۇنسا ئىلىگ ئاڭار بەرمەگىل ئىش ئۇزاتما ئەلىگ
İki neñ kişide bulunsa ilig, añar bermegil iş uzatma elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey hükümdar, bir insanda şu iki şey varsa, ona iş verme ve yakınlık gösterme.
🇬🇧 EN 'O King, if two vices be found in any man, entrust him with no office and extend not thy favor unto him:'
#2508 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىرىدۇر سۆزىدە ئۇ ئېيتسا يالغان،
بىرى. ئەگرىلىكلە ئازدۇرسا ئىنسان.

'The first is if his tongue uttereth falsehood; the second is if he be crooked in nature, tossing about in intrigue and caprice.'

Bunlardan biri yalancılık ve diğeri de insanı doğru yoldan saptıran kötü huydur.

نەسرىي يەشمىسى:
بىرى، يالغان سۆزنى كۆپ قىلسا، يەنە بىرى، ئەگرىلىك قىلىپ، ئۆزىنى ھەر كويغا سالسا،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىرى تىلدە يالغان چىقارسا سۆزىن بىرى ئەگرىلىك ئول سىكىرتسە ئۆزىن
Biri tilde yalğan çıkarsa sözin, biri egrilik ol sikirtse özin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bunlardan biri yalancılık ve diğeri de insanı doğru yoldan saptıran kötü huydur.
🇬🇧 EN 'The first is if his tongue uttereth falsehood; the second is if he be crooked in nature, tossing about in intrigue and caprice.'
#2509 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىمكى بۇلارغا بولسا گىرىپتار،
ئەي خاقان، ئۆزۈڭگە يولاتما زىنھار.

'Whosoever possesseth these two vices, O King, suffer him never to draw near unto thy royal court!'

Bu iki tabiat gerçekten kimde bulunursa, ey hükümdar, onu kendine yaklaştırma.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ ئىككى ئادەت كىمدە تەڭ دەرىجىدە بولسا، ئەي ئەلگ، ئۇنى ئۆزۈڭگە يېقىنلاشتۇرما.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئىكى قىلىنچ كىمدە بولسا كۆنى ئۆزۈڭكە ياقۇرما ئاي ئىلىگ ئانى
Bu iki kılınç kimde bolsa köni, özüñke yakurma ay ilig anı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu iki tabiat gerçekten kimde bulunursa, ey hükümdar, onu kendine yaklaştırma.
🇬🇧 EN 'Whosoever possesseth these two vices, O King, suffer him never to draw near unto thy royal court!'
#2510 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە خىزمەتچىگە ئۈچ ئىش دۈچ كېلۇر،
ھەزەر قىلمىسا، ئۆز بېشىنى يېيۇر.

'Behold, three other perils lie in wait for a royal servant; if he guardeth not against them, he shall bring about his own destruction:'

Bak, daha şu üç şey vardır ki, hizmetkâr bunlardan korunmazsa, kendi başını yer.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە خىزمەتچىگە يولۇقدىغان ئۈچ ئىش باركى، ئۇنىڭدىن ساقلانمىسا، ئۆز بېشىنى يەيدۇ؛
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئادىن ئۈچ ئىش ئول كۆر تاپۇغچى ئىشى كۈدەزمەسە ئاندىن ئۆزى يەر باشى
Adın üç iş ol kör tapuğçı işi, küdezmese andın özi yer başı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bak, daha şu üç şey vardır ki, hizmetkâr bunlardan korunmazsa, kendi başını yer.
🇬🇧 EN 'Behold, three other perils lie in wait for a royal servant; if he guardeth not against them, he shall bring about his own destruction:'
#2511 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىرى، ئاڭلىغان سۆزنى چىڭ ساقلىسۇن،
بىرى، ناچار ئىش كۆرسە كۆز ئاچمىسۇن.

'First, when he heareth a secret word, let him keep it strictly confidential; secondly, when he seeth an improper sight, let him instantly close his eyes.'

Biri—her duyduğu şeyi ifşa etmemeli, ikincisi—görmemesi icap eden uygunsuz şeyleri görünce göz yummasını bilmelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
بىرى، ئاڭلىغان سۆزنى قاتتىق مەخپىي تۇتۇشى، يەنە بىرى، ناچار ئىشنى كۆرگەندە، دەرھال كۆزىنى يۇمۇشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىرى سۆز ئەشىتسە قاتىغ تۇتسا بەرك بىرى كۆرسە تەڭسىز كۆزىن يۇمسا تەرك
Biri söz eşitse katığ tutsa berk, biri körse teñsiz közin yumsa terk
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Biri—her duyduğu şeyi ifşa etmemeli, ikincisi—görmemesi icap eden uygunsuz şeyleri görünce göz yummasını bilmelidir.
🇬🇧 EN 'First, when he heareth a secret word, let him keep it strictly confidential; secondly, when he seeth an improper sight, let him instantly close his eyes.'
#2512 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۈچىنچى، ئۆزىن تۇتسۇن، بولسۇن كۆنى،
سۆيۈنچ بىرلە ئۆتكۈزسۇن ئۆتەر كۈنى.

'Thirdly, let him master his passions and walk uprightly; then shall he spend his days in joy and security.'

Üçüncüsü —kendisine hâkim olmalı ve doğrulukla yaşamalıdır, böylelikle hayatını sevinç içinde geçirir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۈچىنچىسى، ئۆزىنى تۇتۇشى ۋە توغرا بولۇشى لازىم، شۇنداق قىلغاندىلا كۈنلىرىنى خۇشاللىق بىلەن ئۆتكۈزىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۈچۈنچى ئۆزىن تۇتسا تۇرسا كۆنى سەۋىنچىن كەچۈرگەي بۇ بۇلمىش كۈنى
Üçünçi özin tutsa tursa köni, sevinçin keçürgey bu bulmış küni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Üçüncüsü —kendisine hâkim olmalı ve doğrulukla yaşamalıdır, böylelikle hayatını sevinç içinde geçirir.
🇬🇧 EN 'Thirdly, let him master his passions and walk uprightly; then shall he spend his days in joy and security.'
#2513 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىر ئالىم ھېكىم بەگ ئىشىت تېمە دەر،
بۇ سۆزگە ئەمەل قىل، ياخشىلىق كېلەر.

'Hear what the wise and learned ruler hath said—heed his words, and it shall be well with thee:'

Hakîm ve âlım bey ne der, dinle, bu söze göre hareket edersen, senin için çok iyi olur.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىملىك ۋە دانا بەگ نېمە دەيدۇ، ئاڭلا، بۇ سۆزگە ئەمەل قىلساڭ، سەن ئۈچۈن بەك ياخشى بولىدۇ:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل بۈگۈ بىلگە بەگ بۇ سۆز ئىشكە تۇتسا ساڭا بولغا يەگ
Negü ter eşitgil bügü bilge beg, bu söz işke tutsa saña bolğa yeg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hakîm ve âlım bey ne der, dinle, bu söze göre hareket edersen, senin için çok iyi olur.
🇬🇧 EN 'Hear what the wise and learned ruler hath said—heed his words, and it shall be well with thee:'
#2514 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بېشىڭ خالىساڭ، بەگ سۆزنى دېمە،
جىنايەت قىلىپ ئەلگە باشىڭ يېمە.

''If thou desirest to save thy head, speak not the words that belong to rulers; and sin not against the state, lest thou devour thine own head!''

Başını korumak istersen, beylerin söylemesi icap eden sözleri sen söyleme ve memlekete karşı suç işleyerek, kendi başını yeme.

نەسرىي يەشمىسى:
بېشىڭنى دېسەڭ، بەگلەر سۆزىنى سۆزلىمە ۋە ئەلگە گۇناھكار بولۇپ، ئۆز بېشىڭنى يېمە.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
باشىڭ قولسا بەگلەر سۆزىن سۆزلەمە يانا ئىلكە يازما باشىڭنى يەمە
Başıñ kolsa begler sözin sözleme, yana ilke yazma başıñnı yeme
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Başını korumak istersen, beylerin söylemesi icap eden sözleri sen söyleme ve memlekete karşı suç işleyerek, kendi başını yeme.
🇬🇧 EN ''If thou desirest to save thy head, speak not the words that belong to rulers; and sin not against the state, lest thou devour thine own head!''
#2515 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاۋام ئەلگە قىلسا گۇناھ، باش كېتۇر،
خاتالاشسا تىل - سۆزدە چىشى سۇنۇر.

''If a commoner committeth treason against the realm, he forfeiteth his head; and if his tongue committeth an error in speech, it breaketh his teeth!''

Avam memlekete karşı suç işlerse, başı gider, konuşurken dili suç işlerse, dişi kırılır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاۋاملار ئەلگە گۇناھ قىلسا، بېشىنى يوقتىدۇ، گەپ سۆزدە خاتالاشسا، چىشىنى سۇندۇرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قارا ئىلكە يازسا قۇرىتۇر باشىن تىلى سۆزدە يازسا ئۇشاتۇر تىشىن
Kara ilke yazsa kurıtur başın, tili sözde yazsa uşatur tişin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Avam memlekete karşı suç işlerse, başı gider, konuşurken dili suç işlerse, dişi kırılır.
🇬🇧 EN ''If a commoner committeth treason against the realm, he forfeiteth his head; and if his tongue committeth an error in speech, it breaketh his teeth!''
#2516 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تولا كۆرگىنىم بار لايىقسىز كىشى،
جىنايەت قىلىپ ئەلگە، كەتتى بېشى.

''Many an unworthy man have I seen who rebelled against the state, and whose head was severed from his shoulders.''

Çok görmüşümdür, liyakatsiz kimseler günün birinde memlekete karşı suç işlemişler ve başları kesilmiştir.

نەسرىي يەشمىسى:
لاياقەتسىز ئادەملەرنى كۆپ كۆرگەن ئىدىم، ئەلگە قارشى گۇناھ قىلىپ، بېشى كېسىلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تەلىم كۆرمىشىم بار تەگىمسىز كىشى تۇرۇپ ئىلكە يازدى كەسىلدى باشى
Telim körmişim bar tegimsiz kişi, turup ilke yazdı kesildi başı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Çok görmüşümdür, liyakatsiz kimseler günün birinde memlekete karşı suç işlemişler ve başları kesilmiştir.
🇬🇧 EN ''Many an unworthy man have I seen who rebelled against the state, and whose head was severed from his shoulders.''
#2517 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تولا ئاڭلىدىم مەن سۆزلەۋېرىپ تىل،
يارا قىلدى ئەرنى ئېچىپ سىرنى، بىل.

''And oft have I heard of those whose reckless tongues betrayed their inner secrets, biting their lips in bitter remorse.''

Sonra çok okudum, dil ihtiyatsız konuşurken, gönül sırrını ifşa etmiş ve o kimseyi yaralamıştır.

نەسرىي يەشمىسى:
كۆپ ئاڭلىدىمكى، تولا سۆزلىگەنلەرنىڭ كۆڭۈل سىرى ئېچىلىپ، لېۋىنى چىشلەپ يارىلاندۇرغانىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۈكۈش مە ئەشىتتىم بۇ تىل سۆزلەمىش كۆڭۈل سىررى ئاچلىپ ئەرىن باشلامىش
Üküş me eşittim bu til sözlemiş, köñül sırrı açlıp erin başlamış
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sonra çok okudum, dil ihtiyatsız konuşurken, gönül sırrını ifşa etmiş ve o kimseyi yaralamıştır.
🇬🇧 EN ''And oft have I heard of those whose reckless tongues betrayed their inner secrets, biting their lips in bitter remorse.''
#2518 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئالىم ۋە ھېكىملەر يەنە سۆزلىدى،
ئۆزىن تۇتمىغان يەر بېشىنى، دېدى.

'Again the wise and discerning have said: the man who cannot govern himself devoureth his own head.'

Alim ve hakimler de : — Kendisine hâkim olmayan insan kendi başını yer —demişlerdir.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە ئالىم، دانالار بۇنداق ئېيتقانىدىكى، ئۆزىنى تۇتالمايدىغان كىشى بېشىنى يەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا ئايدى بىلگە بۈگۈ سۆزلەدى ئۆزىن تۇتنۇماز ئەر باشىن يەر تەدى
Yana aydı bilge bügü sözledi, özin tutnumaz er başın yer tedi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Alim ve hakimler de : — Kendisine hâkim olmayan insan kendi başını yer —demişlerdir.
🇬🇧 EN 'Again the wise and discerning have said: the man who cannot govern himself devoureth his own head.'
#2519 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ھاجىپقا كېرەك بەك كۆرەتمەك ئۆزىن،
سۆزلەشتە بەگكە ھەم قاراشتا كۆزىن.

'Chamberlains must maintain special vigilance over themselves—guarding their eyes in audience, and their words when making petitions.'

Hâcibler kendilerini çok gözetmeli, huzurda gözlerine ve mâruzâtta bulunurken de, sözlerine dikkat etmelidirler.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپلار ئۆزىنى ئالاھىدە كۆزىتىشى لازىم، قوبۇل ۋاقتىدا كۆزىگە، ئىلتىماس قىلغاندا سۆزىگە ئېھتىيات قىلىشى كېرەك .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ھاجىبلارقا ئارتۇق كۈدەزگۈ ئۆزۈگ كۆرۈردە كۆزۈگ ھەم ئۆتۈگدە سۆزۈگ
Hâciblarka artuk küdezgü özüg, körürde közüg hem ötügde sözüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hâcibler kendilerini çok gözetmeli, huzurda gözlerine ve mâruzâtta bulunurken de, sözlerine dikkat etmelidirler.
🇬🇧 EN 'Chamberlains must maintain special vigilance over themselves—guarding their eyes in audience, and their words when making petitions.'
#2520 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ۋاقىت كەلمىگۈچە ئۆزى كىرمىسۇن،
بېگى سورىماي، ئۆتۈنۈش قىلمىسۇن.

'Let him not enter before the King until the proper moment arriveth; and let him not offer petitions before he is questioned.'

Vakti gelmeden içeri girmemeli ve kendilerine sorulmadan da mâruzâtta bulunmamalıdırlar.

نەسرىي يەشمىسى:
ۋاقتى بولمىغۇچە بەگ ئالدىغا ئۆزى كىرمەسلىكى، سورىماستىن ئاۋۋال ئۆتۈنۈش قىلماسلىقى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۈدى بولماغىنچا ئۆزى كىرمەسە ئايىتمازدا ئاشنۇ ئۆتۈگ بەرمەسە
Üdi bolmağınça özi kirmese, ayıtmazda aşnu ötüg bermese
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Vakti gelmeden içeri girmemeli ve kendilerine sorulmadan da mâruzâtta bulunmamalıdırlar.
🇬🇧 EN 'Let him not enter before the King until the proper moment arriveth; and let him not offer petitions before he is questioned.'
#2521 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تېمە دەيدۇ ئاڭلا ئەقىللىك تىلى،
ئەقىللىك تىلى ئاچتى مەنە يولى.

'Hear what the eloquent tongue of wisdom hath said—for the tongue of the wise unlocketh the portal of understanding:'

Akıllı insan ne der, dinle, akıllının dili mâna yolunu açmıştır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەقىللىق كىشى نېمە دەيدۇ، ئاڭلا، ئەقىللىقنىڭ سۆزى مەنە يولىنى ئاچىدۇ:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل ئۇقۇشلۇغ تىلى ئۇقۇشلۇغ تىلى ئاچتى مانى يولى
Negü ter eşitgil ukuşluğ tili, ukuşluğ tili açtı mani yolı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akıllı insan ne der, dinle, akıllının dili mâna yolunu açmıştır.
🇬🇧 EN 'Hear what the eloquent tongue of wisdom hath said—for the tongue of the wise unlocketh the portal of understanding:'
#2522 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
لايىق ۋاقىتتا كۆرسەت خاقانلارغا يۈز،
دېگەنگە جاۋاب بەر، دېگىن سۆزگە سۆز.

''When the appointed hour arriveth, show thy face before kings; and when they question thee, answer with measured speech, word for word!''

Meliklere vakti gelince yüzünü göster, sordukları vakit söyle ve ancak sorduklarına cevap ver.

نەسرىي يەشمىسى:
”ۋاقتى بولغاندا پادىشاھلارغا يۈز كۆرسەت، سورىغاندا، بىر سۆزگە بىر سۆز بىلەن جاۋاب بەر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۈدى بولسا كۆركىت مەلىكلەركە يۈز ئايىتتۇقتا سۆزلە تىلىن سۆزكە سۆز
Üdi bolsa körkit meliklerke yüz, ayıttukta sözle tilin sözke söz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Meliklere vakti gelince yüzünü göster, sordukları vakit söyle ve ancak sorduklarına cevap ver.
🇬🇧 EN ''When the appointed hour arriveth, show thy face before kings; and when they question thee, answer with measured speech, word for word!''
#2523 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ھەر ئىشنىڭ ئۆزىگە لايىق ۋاقتى بار،
ۋاقىت كەلگەن ئولسا، كۆرەر ئىككى كۆز.

''For every matter there is an appointed time and season; and when that season arriveth, both eyes behold it plainly.''

Her şeyin muayyen bir vakti ve zamanı vardır, vakti geldi ise, bunu iki göz görür.

نەسرىي يەشمىسى:
ھەر نەرسىنىڭ بەلگىلىك ۋاقتى ۋە پەيتى بولىدۇ، پەيتى كەلگەندە بولسا بۇنى ئىككى كۆز كۆرىدۇ.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قامۇغ نەڭكە ۋاقت ئول ئۈدى بەلگۈلۈگ ئۈدى بولدى ئەرسە كۆرۈر ئىكى كۆز
Kamuğ neñke vakt ol üdi belgülüg, üdi boldı erse körür iki köz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Her şeyin muayyen bir vakti ve zamanı vardır, vakti geldi ise, bunu iki göz görür.
🇬🇧 EN ''For every matter there is an appointed time and season; and when that season arriveth, both eyes behold it plainly.''
#2524 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
پەزىلەت، بىلىمدە گەر بولسا شۇ خىل،
ئۇنى چوڭ ھاجىپلىققا مۇناسىپ بىل.

'If a man uniteth all these virtues and sciences within himself, deem him worthy of the rank of Grand Chamberlain.'

ھاجىپنىڭ بارلىق پەزىلەت ۋە بىلىملىرى ئەنە شۇنداق بولۇشى لازىم، ئاندىن ئۇلۇغ ھاجىپلار ئىشقا قول ئۇزارتسا بولىدۇ.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپنىڭ بارلىق پەزىلەت ۋە بىلىملىرى ئەنە شۇنداق بولۇشى لازىم، ئاندىن ئۇلۇغ ھاجىپلار ئىشقا قول ئۇزارتسا بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
پەزىلەت، بىلىمدە گەر بولسا شۇ خىل، ئۇنى چوڭ ھاجىپلىققا مۇناسىپ بىل.
پەزىلەت، بىلىمدە گەر بولسا شۇ خىل، / ئۇنى چوڭ ھاجىپلىققا مۇناسىپ بىل.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ھاجىپنىڭ بارلىق پەزىلەت ۋە بىلىملىرى ئەنە شۇنداق بولۇشى لازىم، ئاندىن ئۇلۇغ ھاجىپلار ئىشقا قول ئۇزارتسا بولىدۇ.
🇬🇧 EN 'If a man uniteth all these virtues and sciences within himself, deem him worthy of the rank of Grand Chamberlain.'
#2525 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
شۇلاردۇر، ئەي ئەلىگ، مېنىڭ يىلگىنىم،
سورالغان ئۈچۈن مەن بۇلارنى دېدىم.

'With such consummation of excellence and wisdom must the Grand Chamberlain undertake his royal duties.'

Bütün fazilet ve bilgilerinin böyle olması lâzımdır, bu vasıfları hâiz olan ulu hâcıb vazifesine başlayabilir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي ئەلگ، مېنىڭ بىلگەنلىرىم شۇلار ئىدى، سورالغانغا يارىشا ئۇنى ئېيتىپ بەردىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ياڭلىغ كەرەك بارچا ئەردەم بىلىگ ئۇلۇغ ھاجىب ئۆترۈ ئۇزاتسا ئەلىگ
Bu yañlığ kerek barça erdem bilig, uluğ hâcib ötrü uzatsa elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bütün fazilet ve bilgilerinin böyle olması lâzımdır, bu vasıfları hâiz olan ulu hâcıb vazifesine başlayabilir.
🇬🇧 EN 'With such consummation of excellence and wisdom must the Grand Chamberlain undertake his royal duties.'
#2526 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشىتتىم ۋە ئۇقتۇم سۆزۈڭ، دېدى خان،
يەنە بىر سۆزۈم بار سوراي بۇ زامان.

The King said: 'I have heard and understood these words; now another question ariseth within my soul.'

Hükümdar: — Bunları dinledim, anladım — dedi—sana bir şey daha soracağım.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلگ ئېيتتى: بۇ سۆزلەرنى ئاڭلىدىم، چۈشەندىم، ئەمدى سەندىن يەنە بىر سۆز سورايمەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ ئايدى ئۇقتۇم ئەشىتتىم بۇ سۆز تاقى بىر سۆز ئايتۇر سەنىڭدىن بۇ ئۆز
İlig aydı uktum eşittim bu söz, takı bir söz aytur seniñdin bu öz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar: — Bunları dinledim, anladım — dedi—sana bir şey daha soracağım.
🇬🇧 EN The King said: 'I have heard and understood these words; now another question ariseth within my soul.'
#2527 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ماڭا ئېيتقىن ئەمدى ئىشىكئاغىسى،
يولۇشقا نېچۈڭ ئەر لايىق كەلگۈسى.

'Tell me now of the Master of Ceremonies and Gatekeeper (Kapuğçı): what manner of man must he be to fulfill this trust?'

Şimdi gelelim kapıcı-başına, bu vazifeyi üzerine alan insan nasıl olmalıdır?

نەسرىي يەشمىسى:
ئىشىك ئاغسى قانداق بولۇشى كېرەك، بۇ ئىشنى قانداق ئادەم ئىشلىسە بولىدۇ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ماڭا ئايغىل ئەمدى قاپۇغ باشلار ئەر نەگۈ تەگ كەرەك ئاي بۇ ئىش ئىشلەر ئەر
Maña ayğıl emdi kapuğ başlar er, negü teg kerek ay bu iş işler er
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şimdi gelelim kapıcı-başına, bu vazifeyi üzerine alan insan nasıl olmalıdır?
🇬🇧 EN 'Tell me now of the Master of Ceremonies and Gatekeeper (Kapuğçı): what manner of man must he be to fulfill this trust?'
ئاۋازلىق كىتاب
31-باب: ئۇلۇغ ھاجىپ (باش ۋەزىر) نىڭ پەزىلەتلىرى بايانى
100%
00:00 --:--