تىزىملىك
تىل تاللاش:
13-باب 462 – 580-بېيىتلەر (119 بېيىت) بايان قىلغۇچى: ئايتولدى (ۋەزىر)

ئايتولدىنىڭ پادىشاھ كۈنتۇغدى خىزمىتىگە كېلىشى

Aytoldining Padishah Küntughdi Xizmitige Kélishi

ئايتولدىنىڭ پادىشاھ كۈنتۇغدى خىزمىتىگە كېلىشى. قۇتادغۇبىلىكنىڭ 13-بابى، 462–580-بېيىتلەر.

🎙️ CD پىلاستىنكىسى: 018 ئايتولدىنىڭ كۈنتۇغدى ئىلىك خىزمىتىگە كەلگەنلىرى — 16:24
مەنبە:
#462 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بار ئەردى ئايتولدى ئاتلىق تېتىك،
بۇ شۆھرەتنى ئاڭلاپ ئېتىندى ئېتىك72.

There was a sagacious and capable man named Ay-Toldi; hearing of the King's glorious fame, he prepared to journey to his court.

Ay-Toldı adında zeki bir adam vardı, ki hükümdarın bu şöhretini işitti ve ona gitmek üzere hazırlıklarını yaptı.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى ئاتلىق بىر زەكىي ئادەم بار ئىدى، ئەلىگىنىڭ داڭقىنى ئاڭلاپ، تەييارلىق كۆردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىر ئاي تولدى ئاتلىغ ئەر ئەردى تەتىگ ئەشىتتى بۇ چاۋىغ ئىتىندى ئىتىگ
Bir ay toldı atlığ er erdi tetig, eşitti bu çavığ itindi itig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı adında zeki bir adam vardı, ki hükümdarın bu şöhretini işitti ve ona gitmek üzere hazırlıklarını yaptı.
🇬🇧 EN There was a sagacious and capable man named Ay-Toldi; hearing of the King's glorious fame, he prepared to journey to his court.
#463 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
يىگىت ئوغلان ئەردى مىجەزى بېسىق،
بىلىملىك، ئوچۇق دىل، ئاڭلىق، ئەقىللىك.

He was a youthful, gentle-mannered man: endowed with intellect, seasoned with knowledge, and noble of heart.

Sakin tabiatli, akıllı, bilgili, zeki ve iyi gönüllü genç bir delikanlı idi.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ ياش، يۇمشاق پېئىل بىر يىگىت ئىدى، ئەقىل ئىدراكلىق، بىلىملىك ھەم چوڭقۇر پىكىرلىك ئىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يەگىت ئەردى ئوغلان قىلىنچى ئامۇل ئۇقۇشلۇغ بىلىگلىگ ھەم ئۆگلۈگ كۆڭۈل
Yegit erdi oğlan kılınçı amul, ukuşluğ biliglig hem öglüg köñül
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sakin tabiatli, akıllı, bilgili, zeki ve iyi gönüllü genç bir delikanlı idi.
🇬🇧 EN He was a youthful, gentle-mannered man: endowed with intellect, seasoned with knowledge, and noble of heart.
#464 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
چىرايلىق يۈز ئەردى، كۆرۈپ كۆز قامار،
سۆزى يۇمشاق، تىلىدىن توغرىلىق تامار.

His countenance was so radiant that it dazzled the eyes; his words were gentle, and truth flowed from his tongue.

Yüzü, bakınca, göz kamaştıracak kadar güzel idi, sözü sert değildi, fakat doğru söylerdi.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇنىڭ يۈزى شۇنچىلىك چىرايلىق ئىدىكى، قارىسا كۆزنى قامىتاتتى، سۆزلىرى يۇمشاق ئىدى، تىلىدىن ھەققەت تاماتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يۈزى كۆركلۈگ ئەردى كۆرۈپ كۆز قامار سۆزى يۇمشاق ئەردى تىلى تۇز تامار
Yüzi körklüg erdi körüp köz kamar, sözi yumşak erdi tili tuz tamar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yüzü, bakınca, göz kamaştıracak kadar güzel idi, sözü sert değildi, fakat doğru söylerdi.
🇬🇧 EN His countenance was so radiant that it dazzled the eyes; his words were gentle, and truth flowed from his tongue.
#465 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
پۈتۈن پەزىلەتنى تامام ئۆگىنىپ،
يۈرەتتى پەزىلەتنى قولغا ئېلىپ.

He had mastered every manner of virtue and skill, and walked through life holding fast to excellence.

Her türlü fazileti tam olarak öğrenmiş idi, hiç bir zaman fazileti elden bırakmazdı.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ بارلىق پەزىلەتلەرنى تولۇق ئۆگىنىپ، بۇ پەزىلەتلەرنى ئىگىلەپ يۈرەتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قامۇغ تۆرلۈگ ئەردەم تۈكەل ئۆگرەنىپ يورىر ئەردى ئەردەم ئەلىگكە ئالىپ
Kamuğ törlüg erdem tükel ögrenip, yorır erdi erdem eligke alıp
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Her türlü fazileti tam olarak öğrenmiş idi, hiç bir zaman fazileti elden bırakmazdı.
🇬🇧 EN He had mastered every manner of virtue and skill, and walked through life holding fast to excellence.
#466 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
مۇئۆزىگە قاراپ ئېيتتى: مەنمۇ بۇ كۈن،
ئېرۇرمەن پەزىلەتتە ئەلدىن بۇرۇن.

Looking upon himself one day, he said: 'Behold, today with my myriad virtues I stand foremost among men.'

Bir gün kendisine bakarak, şöyle dedi:—Ben de bugün, sayısız faziletlerim ile, memlekette ileri gelenlerdenim.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ ئۆزىگە قاراپ شۇنداق دېدى: مەنمۇ بۈگۈن تۈمەنلىگەن پەزىلىتىم بىلەن ئەلنىڭ ئالدىدا تۇرىمەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆزىڭە باقىپ ئايدى مەن مە بۇ كۈن تۈمەن ئەردەمىم بىرلە ئەلدە بۇرۇن
Öziñe bakıp aydı men me bu kün, tümen erdemim birle elde burun
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bir gün kendisine bakarak, şöyle dedi:—Ben de bugün, sayısız faziletlerim ile, memlekette ileri gelenlerdenim.
🇬🇧 EN Looking upon himself one day, he said: 'Behold, today with my myriad virtues I stand foremost among men.'
#467 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئېمىشقا يۈرۈرمەن بۇ يەردە قۇرۇق،
بارايىن ئەلىگە، خىزمەت قىلغۇلۇق.

'Why then should I linger here in idleness? Let me go unto the King and enter into his service.'

Burada niçin boşuna vakit geçiriyorum, hükümdarın yanına gideyim ve onun hizmetine gireyim.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە نېمىشقا بۇ يەردە بىكارغا يۈرىمەن؟ ئەلىگىنىڭ يېنىغا باراي ۋە ئۇنىڭغا خىزمەت قىلاي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈكە يورىر-مەن بۇ يەردە قۇرۇغ ئىلىگكە بارايىن قىلايىن تاپۇغ
Negüke yorır-men bu yerde kuruğ, iligke barayın kılayın tapuğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Burada niçin boşuna vakit geçiriyorum, hükümdarın yanına gideyim ve onun hizmetine gireyim.
🇬🇧 EN 'Why then should I linger here in idleness? Let me go unto the King and enter into his service.'
#468 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگە يار ئولسۇن پەزىلەتلىرىم،
ئېچىنسۇن73 ماڭا، سىڭسۇن ئەمگەكلىرىم.

'Let my virtues be of benefit to the monarch; may he bestow his favor upon me, that my hardships may come to an end.'

Hükümdara bu faziletlerimin faydası dokunsun, o bana ihsanda bulunsun, benim de üzüntülerim sona ersin.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ پەزىلەتلىرىم ئەلىگە پايدا يەتكۈزسۇن، ئۇ ماڭا غەمخورلۇق قىلسۇن، مۇشەققەتلىرىم تۈگىسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگكە تۇسۇلسۇن بۇ ئەردەملەرىم ئاچىنسۇن مەنىڭ كىتسۈ ئەمگەكلەرىم
İligke tusulsun bu erdemlerim, açınsun meniñ kitsü emgeklerim
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdara bu faziletlerimin faydası dokunsun, o bana ihsanda bulunsun, benim de üzüntülerim sona ersin.
🇬🇧 EN 'Let my virtues be of benefit to the monarch; may he bestow his favor upon me, that my hardships may come to an end.'
#469 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىللىك، بىلىملىك خان ئەرمىش بېسىق،
تىلەرمىش پەزىلەت ئىگىسىن ئېنىق.

'The King is said to be wise, learned, and gentle, ever seeking men of true virtue and merit.'

O akıllı, bilgili, yumuşak huylu bir bey imiş ve faziletli insanları ararmış.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ ئىدراكلىق، بىلىملىك، مۇلايىم بەگ ئىكەن ۋە پەزىلەت ئىگىلىرىنى خالايدىكەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇشلۇغ بىلىگلىگ بەگ ئەرمىش ئامۇل تىلەر ئەرمىش ئەردەم ئىدىلەرىن ئول
Ukuşluğ biliglig beg ermiş amul, tiler ermiş erdem idilerin ol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR O akıllı, bilgili, yumuşak huylu bir bey imiş ve faziletli insanları ararmış.
🇬🇧 EN 'The King is said to be wise, learned, and gentle, ever seeking men of true virtue and merit.'
#470 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىل قەدرىنى ھەم ئەقىللىك بىلۈر،
بىلىم ساتسا ئالىم، بىلىملىك ئالۇر.

'The worth of intellect is known only to the intelligent; when a sage offers knowledge, it is the knowledgeable who acquire it.'

Aklın kıymetini yine akıllı bilir, âlimin sattığı bilgiyi de bilgili alır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەقىل ئىدراك قەدىرىنى ئەقىللىقلار بىلىدۇ، ئالىملار بىلىم ساتسا، ئۇنى بىلىملىكلەر ئالىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇش قادرىنى ھەم ئۇقۇشلۇغ بىلىر بىلىگ ساتسا بىلگە بىلىگلىگ ئالىر
Ukuş kadrini hem ukuşluğ bilir, bilig satsa bilge biliglig alır
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Aklın kıymetini yine akıllı bilir, âlimin sattığı bilgiyi de bilgili alır.
🇬🇧 EN 'The worth of intellect is known only to the intelligent; when a sage offers knowledge, it is the knowledgeable who acquire it.'
#471 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
مۇشۇ خىلدا بىر سۆزنى شائىر دېدى،
تىلى، لەۋزى بىرلەشۈ خىلدا ئىدى.

A poet spoke verses well-suited to this theme, expressing this very truth in eloquent rhyme:

Şâirin söylemiş olduğu şu söz de bu mealdedir ve aynı fikri ifâde eder:

نەسرىي يەشمىسى:
بىر شائىر بۇنىڭغا ئوخشىتىپ ۋە تەقلىد قىلىپ، تىل ۋە لەۋزى بىلەن بۇ سۆزنى ئېيتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سۆزىن ئايدى شاىر مۇڭار مەڭزەتۈ تىلى لافز بىرلە ئاڭار ياڭزاتۇ
Sözin aydı şâir muñar meñzetü, tili lafz birle añar yañzatu
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şâirin söylemiş olduğu şu söz de bu mealdedir ve aynı fikri ifâde eder:
🇬🇧 EN A poet spoke verses well-suited to this theme, expressing this very truth in eloquent rhyme:
#472 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىم قىممىتىنى بىلىملىك بىلۈر،
ئەقىلنى قەدىرلەش بىلىمدىن كېلۈر.

'The value of knowledge is recognized only by the wise; all honor accorded to intellect springs from knowledge.'

Bilginin kıymetini bilgili bilir, akıla hürmet bilgiden gelir.

نەسرىي يەشمىسى:
”بىلىمنىڭ قىممىتىنى بىلىملىك بىلىدۇ، ئەقىل ئىدراكنىڭ قەدىرى بىلىمدىن كېلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگ قىيمەتىنى بىلىگلىگ بىلىر ئۇقۇشقا ئاغىرلىق بىلىگدىن كەلىر
Bilig kıymetini biliglig bilir, ukuşka ağırlık biligdin kelir
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilginin kıymetini bilgili bilir, akıla hürmet bilgiden gelir.
🇬🇧 EN 'The value of knowledge is recognized only by the wise; all honor accorded to intellect springs from knowledge.'
#473 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
نېچۈك تەلۋە بىلگەي بىلىم قەدرىنى؟ بىلىم نەدە بولسا،
بىلىملىك ئالۇر.

'How could a foolish madman ever fathom the worth of knowledge? Wherever knowledge is found, the wise hasten to obtain it.'

Bilginin kıymetini deli nereden bilecek, bilgiyi, nerede bulursa, bilgili alır.

نەسرىي يەشمىسى:
تەلۋە نادان بىلىمنىڭ قەدىرىنى نەدىن بىلسۇن، قەيەردە بىلىم تېپىلسا، بىلىملىك بېرىپ ئالىدۇ.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ بىلگە تەلۋە بىلىگ قادرىنى بىلىگ قايدا بۇلسا بىلىگلىگ ئالىر
Negü bilge telve bilig kadrini, bilig kayda bulsa biliglig alır
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilginin kıymetini deli nereden bilecek, bilgiyi, nerede bulursa, bilgili alır.
🇬🇧 EN 'How could a foolish madman ever fathom the worth of knowledge? Wherever knowledge is found, the wise hasten to obtain it.'
#474 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئاپتولدى ئات، تون،
قورال راسلىدى، سالاي خىزمىتىگە يولۇمنى، دېدى.

Thus Ay-Toldi made ready his steed, garments, and weapons, saying: 'Let me set forth upon the path of service!'

Bu Ay-Toldı böylece atını, esvabını ve silâhını hazırladı : — Onun hizmetine doğru yola çıkayım— dedi.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى، ئات، كىيىم، قورال تەييارلىدى ۋە ”خىزمەت قىلىشقا يول ئالاي“ دېدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئاي تولدى ئىتتى كۆر ئات تون تولۇم ئايۇر كۆندۈرەيىن تاپۇغقا يولۇم
Bu ay toldı itti kör at ton tolum, ayur köndüreyin tapuğka yolum
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu Ay-Toldı böylece atını, esvabını ve silâhını hazırladı : — Onun hizmetine doğru yola çıkayım— dedi.
🇬🇧 EN Thus Ay-Toldi made ready his steed, garments, and weapons, saying: 'Let me set forth upon the path of service!'
#475 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆزىگە كېرەكنى ئېتىندى ئېتىك،
يۈزلەندى ئەلىككە بۇ ئالىم تېتىك.

Having prepared all that was needful for the journey, this discerning sage directed his steps toward the King.

Bu âlim ve zeki insan lüzumlu hazırlıklarını tamamladı ve hükümdara doğru yöneldi.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ، ئۆزىگە لازىملىق نەرسىلىرىنى تەييارلاپ بولدى، بۇ دانا، ئالىم ئەلىگ تەرەپكە يول ئالدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆزىڭە كەرەكىن ئىتىندى ئىتىگ ئەلىگكە يۈز ئۇردى بۇ بىلگە تەتىگ
Öziñe kerekin itindi itig, eligke yüz urdı bu bilge tetig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu âlim ve zeki insan lüzumlu hazırlıklarını tamamladı ve hükümdara doğru yöneldi.
🇬🇧 EN Having prepared all that was needful for the journey, this discerning sage directed his steps toward the King.
#476 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە ئېيتتى: مۇندىن بارۇرمەن تۇرۇپ،
ئەلىك خىزمىتىگە ئۆزۈمنى ئۈرۈپ.

Then he reflected within himself: 'I depart from my homeland to present myself for royal service.'

Bir de düşündü : — Hükümdarın hizmerine girmek üzere buradan kalkıp, gidiyorum.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە ئۇ ئۆزىگە ئېيتتىكى؛ ”مەن بۇ يەردىن قوزغىلىپ، ئەلگە خىزمىتىگە يۈزلىنىپ كېتىۋاتىمەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا ئايدى مۇندىن بارۇر-مەن تۇرۇپ ئىلىگ تاپغىڭا بۇ ئۆزۈم يۈز ئۇرۇپ
Yana aydı mundın barur-men turup, ilig tapğıña bu özüm yüz urup
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bir de düşündü : — Hükümdarın hizmerine girmek üzere buradan kalkıp, gidiyorum.
🇬🇧 EN Then he reflected within himself: 'I depart from my homeland to present myself for royal service.'
#477 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
غېرىپلىق يېرىدە بۇ مال بەك زۆرۈر،
قولۇم قىسقا بولسا، يۈزۈم سارغىيۇر.

'In a foreign land, wealth is indispensable; if my hand becomes empty, my face will grow pale with distress.'

Gurbet elde insana mal lâzım olur, elim daralırsa, bu benim yüzümü sarartır.

نەسرىي يەشمىسى:
يات يەردە مال لازىم بولىدۇ، قول قىسقىلىق قىلسا، يۈزۈم سارغىيىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
غارىبلىق يەرىندە كەرەك بولغا نەڭ بۇ ئەلگىم تارۇسا سارىغ قىلغا ئەڭ
Ğariblık yerinde kerek bolğa neñ, bu elgim tarusa sarığ kılğa eñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gurbet elde insana mal lâzım olur, elim daralırsa, bu benim yüzümü sarartır.
🇬🇧 EN 'In a foreign land, wealth is indispensable; if my hand becomes empty, my face will grow pale with distress.'
#478 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ناھايەتمۇ قاتتىق غېرىپلىق ئىشى،
غېرىپلىقتا قاتقاي تولا ئەر بېشى.

'The condition of being a stranger is exceedingly hard; in foreign parts, even the most capable of men can lose their way.'

Bu gurbet hâli insana çok ağır gelir, gurbette çok meziyetli insanlar dahi ne yapacaklarını şaşırırlar.

نەسرىي يەشمىسى:
غېرىپلىق دېگەن ناھايىتى قاتتىق نەرسە، نى نى ئەرلەرنىڭ غېرىپلىقتىن بېشى قايغان.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇دى كەد قاتىغ بۇ غارىبلىق ئىشى غارىبلىقتا ياڭلۇر تالۇ ئەر باشى
İdi ked katığ bu ğariblık işi, ğariblıkta yañlur talu er başı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu gurbet hâli insana çok ağır gelir, gurbette çok meziyetli insanlar dahi ne yapacaklarını şaşırırlar.
🇬🇧 EN 'The condition of being a stranger is exceedingly hard; in foreign parts, even the most capable of men can lose their way.'
#479 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كېرەك بولغاي ئالتۇن - كۈمۈش بىگۈمان،
ئۇنى خەج قىلايىن دېسە ھەرقاچان.

'If I am to establish myself and accomplish my aim, I shall undoubtedly require abundant gold and silver.'

Kendime bir muhit edinebilmem için, bana, şüphesiz, çok altın ve gümüş lâzım olacak.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆزۈم ئىشلىتەي دېسەم، شۈبھىسىزكى، نۇرغۇن ئالتۇن كۈمۈش كېرەك بولىدۇ.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەزىكسىز كەرەك بولغا ئالتۇن كۈمۈش ئۆزۈم ئىشلەتەيىن تەسە-مەن ئۈكۈش
Seziksiz kerek bolğa altun kümüş, özüm işleteyin tese-men üküş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kendime bir muhit edinebilmem için, bana, şüphesiz, çok altın ve gümüş lâzım olacak.
🇬🇧 EN 'If I am to establish myself and accomplish my aim, I shall undoubtedly require abundant gold and silver.'
#480 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
مۇڭا ئوخشىتىپ ئۇ، ئاڭلا، نېمە دەر،
بىلىمى دېڭىزدەك، مەڭزى قىزىل ئەر.

Hear what a man whose knowledge is deep as the ocean said; behold how a contented soul illustrated this truth:

Dinle, şimdi bilgisi deryalar gibi derin olan ne der, dikkat edersen, hayatından memnun insan bu sözü buna benzetir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەمدى، بىلىمى دېڭىزدەك كىشىنىڭ نېمە دېگەنلىكىنى ئاڭلا، نەزەر سالساڭ، ئۇ مەمنۇن كىشى سۆزىنى ئوخشىتىپ ئېيتقان:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىت ئەمدى بىلگى تەڭىز سۆزىن ياڭزاتۇر كۆرسە قىزغۇ مەڭىز
Negü ter eşit emdi bilgi teñiz, sözin yañzatur körse kızğu meñiz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dinle, şimdi bilgisi deryalar gibi derin olan ne der, dikkat edersen, hayatından memnun insan bu sözü buna benzetir.
🇬🇧 EN Hear what a man whose knowledge is deep as the ocean said; behold how a contented soul illustrated this truth:
#481 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
دېسە كىمكى خىزمەت قىلىشقا كىرەي،
كېرەك ئىككى نەرسە، سۆزۈمنى كېسەي.

'Whoever desires to enter royal service stands in need of two indispensable things:'

Hizmete girmek isteyen kimse için, hiç şüphesiz, şu iki şey elzemdir.

نەسرىي يەشمىسى:
كىمكى خان خىزمىتىگە كىرەي دېسە، كېسىپ ئېيتايكى، ئۇنىڭغا ئىككى نەرسە كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىم ئەرسە تاپۇغقا كىرەيىن تەسە ئىكى نەڭ كەرەك بىل سۆز ئايدىم كەسە
Kim erse tapuğka kireyin tese, iki neñ kerek bil söz aydım kese
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmete girmek isteyen kimse için, hiç şüphesiz, şu iki şey elzemdir.
🇬🇧 EN 'Whoever desires to enter royal service stands in need of two indispensable things:'
#482 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بىرىنچى، كېرەكتۈر كېسەلسىز ھايات،
يۈزىنى ئاقارتقاي قىلىپ ئىشنى راست.

'One is robust, untroubled health, so that by rendering flawless service he may bring honor to his countenance.'

Doğruluk ile hizmet edip, yüzünü ağartmak için, insana lâzım olan şeylerden biri, hastalıksız geçen hayattır.

نەسرىي يەشمىسى:
بىرسى، ئاغرىق سىلاقسىز، ساغلام ھايات. ئۇ نۇقسانسىز خىزمەت كۆرسىتىپ، يۈزىنى يورۇق قىلسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىرىگلىك كەرەك بىر تۇچى ئىگسىزىن تاپىنسا قىيىقسىز يارۇتسا يۈزىن
Tiriglik kerek bir tuçı igsizin, tapınsa kıyıksız yarutsa yüzin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Doğruluk ile hizmet edip, yüzünü ağartmak için, insana lâzım olan şeylerden biri, hastalıksız geçen hayattır.
🇬🇧 EN 'One is robust, untroubled health, so that by rendering flawless service he may bring honor to his countenance.'
#483 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىككىنچى، ساپ ئالتۇن كېرەك، ئەي تېتىك،
ئۇنى ئىشلىتىپ قىل ئۆزۈڭگە ئېتىك.

'The second, O wise one, is pure gold ready to hand, wherewith to manage his affairs and provide for his needs.'

Ey zeki insan, bunlardan biri de, yerinde kullanmak ve sarfetmek için elde bulunması icap eden som altındır.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە بىرسى، ئەي زېرەك، ساپ ئالتۇن كېرەك، ئۇنى ئىشلىتىپ، ئۆزىگە تېگىشلىك ئىشلارنى بېجىرسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاقى بىر ساۋ ئالتۇن كەرەك ئاي تەتىگ ئانى ئىشلەتىپ ئەتسە ئۆزكە ئىتىگ
Takı bir sav altun kerek ay tetig, anı işletip etse özke itig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey zeki insan, bunlardan biri de, yerinde kullanmak ve sarfetmek için elde bulunması icap eden som altındır.
🇬🇧 EN 'The second, O wise one, is pure gold ready to hand, wherewith to manage his affairs and provide for his needs.'
#484 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاشۇ چاغدا خىزمەت ياراملىق بولۇر،
ئۇنىڭغا ئېتىكلىك ئىشىك ئېچىلۇر.

'Only then will his service bear fruit; and if a man knows this, no gate will remain barred against him.'

Hizmet ancak o zaman bir işe yarar t insan bunu bilirse, bu kapı ona kilitli kalmaz.

نەسرىي يەشمىسى:
شۇنىڭدىن كېيىنلا سېنىڭ خىزمىتىڭ يارايدۇ، بۇنى بىلسەڭ، ساڭا ئىشىك تاقالمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئانىڭدا باسالا يارار بۇ تاپۇغ مۇنى بىلسە بولماز بۇ بەكلىگ قاپۇغ
Anıñda basala yarar bu tapuğ, munı bilse bolmaz bu beklig kapuğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmet ancak o zaman bir işe yarar t insan bunu bilirse, bu kapı ona kilitli kalmaz.
🇬🇧 EN 'Only then will his service bear fruit; and if a man knows this, no gate will remain barred against him.'
#485 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇ ساپ ئالتۇن ئالدى كۈمۈش ھەم تاۋار،
دېدى: باشقا كۈن چۈشسە بۇ ئەسقاتار.

Ay-Toldi took with him pure gold, silver, and goods, saying: 'Should adversity strike, these will be my support.'

Ay-Toldı : — Başım darda kalırsa, bana lâzım olur — diye, yanına som altın, gümüş, eşya ve mal aldı.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى ”ھاجىتىم چۈشكەندە كېرەك بولار“ دەپ، ساپ ئالتۇن، كۈمۈش ۋە مال دۇنيا ئېلىۋالدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆتۈردى ساۋ ئالتۇن كۈمۈش نەڭ تاۋار ئايۇر ئۆز مۇڭادسا ماڭا بۇ يارار
Kötürdi sav altun kümüş neñ tavar, ayur öz muñadsa maña bu yarar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı : — Başım darda kalırsa, bana lâzım olur — diye, yanına som altın, gümüş, eşya ve mal aldı.
🇬🇧 EN Ay-Toldi took with him pure gold, silver, and goods, saying: 'Should adversity strike, these will be my support.'
#486 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆيىدىن چىقىپ ماڭدى يولغا چۈشۈپ،
يۈرۈپ يول گاھىدا ۋە گاھى تۇرۇپ.

He set out from his home and journeyed onward, now riding by day, now pausing to rest along the way.

Kalkıp, evinden çıktı, kâh yürüyüp, kâh konaklayarak, yoluna devam etti.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ ئۆيدىن قوزغىلىپ چىقتى، ئۇ ياققا قاراپ ماڭدى، بىر مۇددەت يۈردى ھەم بىر مۇددەت توختاپ دەم ئالدى .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەۋىندىن تۇرۇپ چىقتى كەلدى بەرۈ بىر ئانچا يورىيۇ بىر ئانچا تۇرۇ
Evindin turup çıktı keldi berü, bir ança yorıyu bir ança turu
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kalkıp, evinden çıktı, kâh yürüyüp, kâh konaklayarak, yoluna devam etti.
🇬🇧 EN He set out from his home and journeyed onward, now riding by day, now pausing to rest along the way.
#487 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كېلىپ يەتتى ئەلىگە تۇرار ئوردىغا،
يېتىپ كۆڭلى كۈتكەن تىلەك - ئارزۇغا.

At last he reached the royal city where the King resided, arriving at the goal his heart and soul had longed for.

Nihayet hükümdarın bulunduğu şehre vâsıl oldu, can ve gönülden istediği arzusuna kavuştu.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاخىر ئەلىگ تۇرىدىغان ئوردىغا يەتتى، جان دىلى ئىنتىلگەن ئارزۇ تىلىكىگە ئېرىشتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كەلىپ تەگدى ئىلىغ-تۇرۇر ئوردۇقا ئۆگى كۆڭلى قولمىش تىلەك ئارزۇقا
Kelip tegdi ilig-turur orduka, ögi köñli kolmış tilek ârzûka
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Nihayet hükümdarın bulunduğu şehre vâsıl oldu, can ve gönülden istediği arzusuna kavuştu.
🇬🇧 EN At last he reached the royal city where the King resided, arriving at the goal his heart and soul had longed for.
#488 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
شەھەرگە كىرىپ ئۇ سوراشتى ماكان،
تاپالماي، كۆزىگە تار ئولدى جاھان.

Entering the city, he sought lodgings; but finding none, the world seemed narrow and confining to his eyes.

Şehrin içine girip, inecek bir yer aradı, arayıp-bulamaytnca da dünya ona dar geldi.

نەسرىي يەشمىسى:
شەھەرگە كىرىپ، قونالغۇ ئىزدىدى، قونالغۇ تاپالماي، دۇنيا ئۇنىڭغا تار كۆرۈندى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىرىپ كەند ئىچىندە تىلەدى تۈشۈن تۈشۈن بۇلمادى كۆر تارۇدى ئاجۇن
Kirip kend içinde tiledi tüşün, tüşün bulmadı kör tarudı ajun
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şehrin içine girip, inecek bir yer aradı, arayıp-bulamaytnca da dünya ona dar geldi.
🇬🇧 EN Entering the city, he sought lodgings; but finding none, the world seemed narrow and confining to his eyes.
#489 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
مۇساپىرخانىغا چۈشۈپ، مۇڭلىنىپ،
تۈنىدى قىلىپ سەۋر، ئۇ يەردە قونۇپ.

Perplexed and weary, he found shelter at a charitable inn (*muyanlïq*); there he lay down and passed the night in patient endurance.

Canı sıkıldı, nihayet gidip, bir imarethaneye indi ve orada yatarak, sabırla geceyi geçirdi.

نەسرىي يەشمىسى:
غەمگە پاتتى، ئاخىر بىر غېرىپخانىغا بېرىپ چۈشتى، كېچىسى شۇ يەردە يېتىپ، چىدام بىلەن تۈننى ئۆتكۈزدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭادتى مۇيانلىقتا تۈشتى بارىپ كەچە ياتتى ئاندا تۈنەدى سەرىپ
Muñadtı muyanlıkta tüşti barıp, keçe yattı anda tünedi serip
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Canı sıkıldı, nihayet gidip, bir imarethaneye indi ve orada yatarak, sabırla geceyi geçirdi.
🇬🇧 EN Perplexed and weary, he found shelter at a charitable inn (*muyanlïq*); there he lay down and passed the night in patient endurance.
#490 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەر، ئاڭلىغىن، ئەقىللىك بىلىپ،
ساڭا سۆز سۆزلىدى بىلىمدىن ئېلىپ.

Hear what the wise man declared from deep understanding; he spoke these words drawn from seasoned knowledge:

Dinle, şimdi akıllı ne der, bu sözü sana bilerek ve bilgiden elde ederek söylemiştir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىدراكلىق كىشىنىڭ نېمە دېگەنلىكىنى ئاڭلا، بۇنى بىلىمدىن ئېلىپ ۋە بىلىپ تۇرۇپ ساڭا سۆزلىدى:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل ئۇقۇشلۇق بىلىپ ساڭا سۆزلەدى سۆز بىلىگدىن ئالىپ
Negü ter eşitgil ukuşluk bilip, saña sözledi söz biligdin alıp
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dinle, şimdi akıllı ne der, bu sözü sana bilerek ve bilgiden elde ederek söylemiştir.
🇬🇧 EN Hear what the wise man declared from deep understanding; he spoke these words drawn from seasoned knowledge:
#491 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تولا قىينىلۇر، كۆر، تونۇشسىز كىشى،
كىرىپ قالسا يات ئىچرە يالغۇز بېشى.

'Grievous indeed is the plight of the stranger without acquaintances, when he enters alone amidst an unfamiliar multitude.'

Yalnız başına yabancı bir kalabalık arasına giren ve tanıdığı olmayan insanın hâli çok fena olur.

نەسرىي يەشمىسى:
تونۇش بىلىشى بولمىغان كىشى يات كىشىلەر ئىچىگە يالغۇز كىرىپ قالسا، ئىنتايىن قىيىن بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇دى تەرس بولۇر كۆر بىلىشمەز كىشى قالىن يات ئارا كىرسە يالڭۇز باشى
İdi ters bolur kör bilişmez kişi, kalın yat ara kirse yalñuz başı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yalnız başına yabancı bir kalabalık arasına giren ve tanıdığı olmayan insanın hâli çok fena olur.
🇬🇧 EN 'Grievous indeed is the plight of the stranger without acquaintances, when he enters alone amidst an unfamiliar multitude.'
#492 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تولا كۆپ كۈچىنىۋر يېڭى كەلگۈچى،
قالۇر غەم ئارا، يوق ئولسا بىلگۈچى.

'Hard is the lot of the newly arrived wanderer; lacking friends, he is cast into continual distress and difficulty.'

Tanıdığı olmayan kimse, yabancı bir yerde dâima can sıkıntısı içinde kalır ve çok güç bir duruma düşer.

نەسرىي يەشمىسى:
يېڭى كەلگەن كىشىنىڭ تونۇشى بولمىسا، داۋاملىق موھتاجلىق ئىچىدە تۇرسا، بەك ئېغىر بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇دى سارپ بولۇر بۇ ياڭى كەلگۈچى بىلىشى يوق ئەرسە مۇڭادسا تۇچى
İdi sarp bolur bu yañı kelgüçi, bilişi yok erse muñadsa tuçı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tanıdığı olmayan kimse, yabancı bir yerde dâima can sıkıntısı içinde kalır ve çok güç bir duruma düşer.
🇬🇧 EN 'Hard is the lot of the newly arrived wanderer; lacking friends, he is cast into continual distress and difficulty.'
#493 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تونۇشسىز كىشىنى بىر قارىغۇ سانا،
يول ئازسا ئەگەر قارىغۇ، سۆكمە يانا.

'A person without acquaintances is like one who is blind; and if a blind man stumbles from the road, do not reproach him.'

Tanıdığı olmayan insan kör gibidir, kör yolunu şaşırırsa, onu ayıplama.

نەسرىي يەشمىسى:
تونۇش بىلىشى يوق كىشىلەر قارىغۇغا ئوخشايدۇ، قارىغۇ يولدىن ئاداشسا، ئۇنى سۆكمەسلىك كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىشمەز كىشىلەر قاراغۇ سانى قاراغۇ يورىق يازسا سۆكمە ئانى
Bilişmez kişiler karağu sanı, karağu yorık yazsa sökme anı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tanıdığı olmayan insan kör gibidir, kör yolunu şaşırırsa, onu ayıplama.
🇬🇧 EN 'A person without acquaintances is like one who is blind; and if a blind man stumbles from the road, do not reproach him.'
#494 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى كىرمىگەن ئەلگە كىرسە ئەگەر،
كېلىن يا كېكەچكە ئوخشاپ قالۇر ئەر.

'When a man enters a realm he has never seen, he becomes timid like a new bride and his tongue falters.'

însan bilmediği bir memlekete girince, gelin gibi olur ve dili tutulur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر كىشى كېلىپ باقمىغان ئەلگە كەلسە، ئەر كىشىمۇ كېلىندەك تارتىنچاق بولۇپ تىلى تۈتۈلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى كىرمەدۈك ئىلكە كىرسە قالى كەلىن تەگ بولۇر ئەر ئاغىن تەگ تىلى
Kişi kirmedük ilke kirse kalı, kelin teg bolur er ağın teg tili
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR însan bilmediği bir memlekete girince, gelin gibi olur ve dili tutulur.
🇬🇧 EN 'When a man enters a realm he has never seen, he becomes timid like a new bride and his tongue falters.'
#495 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كەچۈر يات كىشىنى، يېگۈز،
بەر ئىچىم، مۇساپىرنى خۇش تۆت، بىلىملىك ھېكىم.

'Show mercy unto the stranger, provide him with food and drink; O wise sage, treat the guest with noble hospitality!'

Yabancının kusurunu bağışla, onu yedir ve içir, ey âlim hakîm, misafire iyi muamele et.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر كىشى كېلىپ باقمىغان ئەلگە كەلسە، ئەر كىشىمۇ كېلىندەك تارتىنچاق بولۇپ تىلى تۈتۈلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ياتىغ يارلىقاغىل ئىچۈر بەر يەگۈ ئۈمەگ ئەدگۈ تۇتغىل ئاي بىلگە بۈگۈ
Yatığ yarlıkağıl içür ber yegü, ümeg edgü tutğıl ay bilge bügü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yabancının kusurunu bağışla, onu yedir ve içir, ey âlim hakîm, misafire iyi muamele et.
🇬🇧 EN 'Show mercy unto the stranger, provide him with food and drink; O wise sage, treat the guest with noble hospitality!'
#496 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
مۇساپىرنى كۈتسە يورۇيدۇ يۈزى،
مۇساپىر كۈتكەننىڭ يېيىلۇر سۆزى.

'When one honors the stranger, his own countenance radiates with honor; when one welcomes the guest, his good renown spreads abroad.'

Yabancıya karşı iyi davranan kimsenin yüzü güler, misafire iyi muamele edenin şöhreti yayılır.

نەسرىي يەشمىسى:
ياتلارنى قەدىرلىسە، ئەر يۈزى يورۇق بولىدۇ، مۇساپىرلارغا ياخشى قارىسا، شۆھرىتى تارقىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ياتىغ ئەدگۈ تۇتسا يارۇر ئەر كۆزى ئۈمەگ ئەدگۈ تۇتسا يادىلدى سۆزى
Yatığ edgü tutsa yarur er közi, ümeg edgü tutsa yadıldı sözi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yabancıya karşı iyi davranan kimsenin yüzü güler, misafire iyi muamele edenin şöhreti yayılır.
🇬🇧 EN 'When one honors the stranger, his own countenance radiates with honor; when one welcomes the guest, his good renown spreads abroad.'
#497 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىگە كېرەكتۇر ھەر يەردە تونۇش،
تونۇشلار بىلەن ھەل بولۇر تۈرلۈك ئىش.

'In every place a person needs acquaintances; for through trusted companions all manner of affairs are brought to success.'

insana her yerde tanıdık lâzımdır, her türlü iş tanıdık vâsıtası ile yoluna girer.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشىگە ھەرقانداق يەردە تونۇش بىلىش كېرەك. ھەرقانداق ئىشلار تونۇشلار ئارقىلىق قىلىنىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشىكە كەرەك تەگمە يەردە بىلىش بىلىش بىرلە ئىتلۈر قامۇغ تۆرلۈگ ئىش
Kişike kerek tegme yerde biliş, biliş birle itlür kamuğ törlüg iş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insana her yerde tanıdık lâzımdır, her türlü iş tanıdık vâsıtası ile yoluna girer.
🇬🇧 EN 'In every place a person needs acquaintances; for through trusted companions all manner of affairs are brought to success.'
#498 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
شۇ خىل تۇردى ئايتولدى بىرقانچە ۋاق،
غېرىپلىقتا سارغايدى رەڭگى بىۋاق.

Ay-Toldi lived for a time in this condition, and the sorrow of estrangement made his complexion sallow.

Ay-Toldı bir müddet böyle vakit geçirdi, gariplik içinde düşünedüşüne yüzü sarardı.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى بىرمۇنچە ۋاقىت شۇ تەرىقىدە يۈردى، غېرىپلىق ئازابى ئۇنىڭ چىرايىنى سارغايتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئاي تولدى ئانچا يورىدى بۇ ياڭ غارىبلىق ساقىنچى سارىغ قىلدى ئەڭ
Bu ay toldı ança yorıdı bu yañ, ğariblık sakınçı sarığ kıldı eñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı bir müddet böyle vakit geçirdi, gariplik içinde düşünedüşüne yüzü sarardı.
🇬🇧 EN Ay-Toldi lived for a time in this condition, and the sorrow of estrangement made his complexion sallow.
#499 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تۇتۇشتى كىشىلەر بىلەن ئاخىر ئۇ،
ماكانمۇ تېپىلدى، كۈلدى يۈزىمۇ.

In time, however, he became acquainted with local folk; he rented a dwelling and his face began to smile once more.

O da nihayet bâzı kimseler ile tanıştı, kendisine bir oda tuttu ve yüzü gülmeğe başladı.

نەسرىي يەشمىسى:
كېيىن ئۇ كىشىلەر بىلەن تونۇشتى، ماكان تۇتتى ۋە كۈلۈپ يۈزى نۇرلاندى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىشتى يەمە ئول كىشىلەر بىلە ئوتاغ تۇتتى ئۆزكە يارۇدى كۈلە
Bilişti yeme ol kişiler bile, otağ tuttı özke yarudı küle
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR O da nihayet bâzı kimseler ile tanıştı, kendisine bir oda tuttu ve yüzü gülmeğe başladı.
🇬🇧 EN In time, however, he became acquainted with local folk; he rented a dwelling and his face began to smile once more.
#500 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تۇتۇپ دوست يولداش، بولۇشتى يېقىن،
ئوچۇق تۇتتى چوڭ ھەم كىچىككە يۈزىن.

He gained companions, drew close to them, and greeted both great and small with an open, cheerful countenance.

Eş, dost edindi, onlara yaklaştı, büyüğe ve küçüğe güler yüz gösterdi.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە ئۇ ئەل ئاغىنە تۇتۇپ، ئۇلار بىلەن يېقىنلاشتى، چوڭغىمۇ، كىچىككىمۇ ئوچۇق چىرى ئاچتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يەمە تۇتتى ئىش تۇش ياقىن قىلدى ئۆز ئۇلۇغقا كىچىگكە ئاچۇق تۇتتى يۈز
Yeme tuttı iş tuş yakın kıldı öz, uluğka kiçigke açuk tuttı yüz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eş, dost edindi, onlara yaklaştı, büyüğe ve küçüğe güler yüz gösterdi.
🇬🇧 EN He gained companions, drew close to them, and greeted both great and small with an open, cheerful countenance.
#501 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆزىگە ئايتولدى تاپتى بىر قاياش،
تۇتۇپ دوست كېڭەشتى، بولۇشتى ئاداش.

Ay-Toldi ordered his affairs and formed a friendship with a person of high standing.

Ay-Toldı bir gün ileri-gelen biri ile ahbap oldu, onu dost edindi ve işlerini o na danıştı.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى ئۆزىگە بىر ھەمراھ تاپتى، ئاتاقلىق بىر كىشى بىلەن دوستلىشىپ، مەسلىھەتلەشتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئاي تولدى ئۆزكە كۆر ئىتتى ئىشىگ ئاداش تۇتدى ئاندا بىر ئاتلىغ كىشىگ
Bu ay toldı özke kör itti işig, adaş tutdı anda bir atlığ kişig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı bir gün ileri-gelen biri ile ahbap oldu, onu dost edindi ve işlerini o na danıştı.
🇬🇧 EN Ay-Toldi ordered his affairs and formed a friendship with a person of high standing.
#502 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاداش تۇتتى ئايتولدى ياخشى كىشى،
كۈسەمىش ئىدى ئاتى، ياخشى ئىشى.

The noble friend Ay-Toldi chose was named Küsemiş, a man devoted to doing good for others.

Ay-Toldı'nın bu dostunun adı Küsemiş idi, insanlara iyilik etmeği kendisine iş edinmişti.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى ياخشى بىر ئا.منى بوست تۇتتى، ئۇنىڭ ئىسمى كۈسەمش بولۇپ، ياخشى ئىشلار قىلاتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاداش تۇتتى ئاي تولدى ئەدگۈ كىشى كۈسەمىش ئاتى ئەردى ئەدگۈ ئىشى
Adaş tuttı ay toldı edgü kişi, küsemiş atı erdi edgü işi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı'nın bu dostunun adı Küsemiş idi, insanlara iyilik etmeği kendisine iş edinmişti.
🇬🇧 EN The noble friend Ay-Toldi chose was named Küsemiş, a man devoted to doing good for others.
#503 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاڭا ئاچتى ئايتولدى كۆڭلى سۆزى،
تىلىكى ئېمىدۇر، ئېرۇر كىم ئۆزى.

Ay-Toldi opened his heart to him, disclosing his true identity and his deepest aspirations.

Ay-Toldı ona sırrını açtı, kendisinin kim ve dileğinin ne olduğunu söyledi.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى ئۇنىڭغا كۆڭلىدىكى سۆزلەرنى ئاچتى، ئارزۇسى نېمىلىكى ۋە ئۆزىنىڭ كىم ئىكەنلىكىنى ئېيتتى .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاڭار ئاچتى ئاي تولدى كۆڭلى سۆزى نە ئەرمىش تىلەكى كىم ئەرمىش ئۆزى
Añar açtı ay toldı köñli sözi, ne ermiş tileki kim ermiş özi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı ona sırrını açtı, kendisinin kim ve dileğinin ne olduğunu söyledi.
🇬🇧 EN Ay-Toldi opened his heart to him, disclosing his true identity and his deepest aspirations.
#504 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
يېرىدىن بۇ ئەلگە نېچۈك كەلگىنىن،
ئاڭا يەردى ئېيتىپ چىمى بىلگىنىن.

He explained why he had left his homeland to come thither, and shared all the knowledge and skills he possessed.

Memleketinden kalkıp, buraya niçin geldiğini, kendisinin neler bildiğini, hepsini ona anlattı.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆز يېرىدىن نېمىشقا بۇ ياققا كەلگەنلىكىنى ۋە ئۆزىنىڭ بىلگەنلىرىنى سۆزلەپ بەردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يەرىندىن بۇ ئەلكە نەلۈك كەلمىشىن ئايۇ بەردى بارچا ئۆزى بىلمىشىن
Yerindin bu elke nelük kelmişin, ayu berdi barça özi bilmişin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Memleketinden kalkıp, buraya niçin geldiğini, kendisinin neler bildiğini, hepsini ona anlattı.
🇬🇧 EN He explained why he had left his homeland to come thither, and shared all the knowledge and skills he possessed.
#505 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگە يېقىن خاس ھاجىپ بار ئىدى،
ئۆزى مەرد، ئەلىگە ھەم ئەسرار ئىدى.

There was a Chief Chamberlain (*Hâs Hâcib*) close to the King, a man of courage and the sovereign's trusted confidant.

Hükümdara yakın bir has hâcib var idi, çok merd bir insandı ve hükümdarın mahrem-i esrarı idi.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگە يېقىن بىر خاس ھاجىپ بار ئىدى، ئۇ ناھايىتى مەرد كىشى بولۇپ ، ئەلىگ بىلەن سىرداش ئىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگكە ياقىن ھاس ھاجىب ئەردى بىر ئاتى ئەرسىگ ئىلىگ بىلە سۆزكە سىر
İligke yakın hâs hâcib erdi bir, atı ersig ilig bile sözke sır
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdara yakın bir has hâcib var idi, çok merd bir insandı ve hükümdarın mahrem-i esrarı idi.
🇬🇧 EN There was a Chief Chamberlain (*Hâs Hâcib*) close to the King, a man of courage and the sovereign's trusted confidant.
#506 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كۈسەمىش ئاڭا باردى بىر كۈن تۇرۇپ،
گېپىنى باشلىدى، سۆزگە يول تېپىپ.

Küsemiş went to him one day, and opening the discourse with a fitting introduction, laid the matter before him.

Küsemiş bir gün kalkıp, ona gitti ve münâsip bir giriş yaparak, meseleden bahsetti.

نەسرىي يەشمىسى:
كۈسەمش بىر كۈنى ئۇنىڭ يېنىغا باردى، سۆزگە يول تېپىپ، ھەممە گەپنى ئۇنىڭغا ئېيتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۈسەمىش ئاڭار باردى بىر كۈن تۇرۇپ سۆزىن سۆزلەدى سۆزكە ئۇل تۈپ ئۇرۇپ
Küsemiş añar bardı bir kün turup, sözin sözledi sözke ul tüp urup
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Küsemiş bir gün kalkıp, ona gitti ve münâsip bir giriş yaparak, meseleden bahsetti.
🇬🇧 EN Küsemiş went to him one day, and opening the discourse with a fitting introduction, laid the matter before him.
#507 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ھاجىپ ئۇنىڭ ھەر سۆزىن ئاڭلىدى،
تىلىكى تېمە دەپ، ئېنىق سورىدى.

The Chamberlain listened attentively to his words, and inquired thoroughly into what Ay-Toldi sought.

ھاجىپ سۆزنى تەكتىگە يەتكۈزۈپ، ئايتولدىنىڭ مەقسىتى نېمە ئىكەنلىكىنى تولۇق سورىدى.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپ سۆزنى تەكتىگە يەتكۈزۈپ، ئايتولدىنىڭ مەقسىتى نېمە ئىكەنلىكىنى تولۇق سورىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ھاجىپ ئۇنىڭ ھەر سۆزىن ئاڭلىدى، تىلىكى تېمە دەپ، ئېنىق سورىدى.
بۇ ھاجىپ ئۇنىڭ ھەر سۆزىن ئاڭلىدى، / تىلىكى تېمە دەپ، ئېنىق سورىدى.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ھاجىپ سۆزنى تەكتىگە يەتكۈزۈپ، ئايتولدىنىڭ مەقسىتى نېمە ئىكەنلىكىنى تولۇق سورىدى.
🇬🇧 EN The Chamberlain listened attentively to his words, and inquired thoroughly into what Ay-Toldi sought.
#508 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاڭا ئېيتتى كۈسەمىش بارچە سۆزى،
تىلىكى تېمە ھەم كىم ئىكەن ئۆزى.

He questioned him closely about who his friend was and what abilities he brought with him.

Bu hâcib onun sözünü dikkatle dinledi ve ahbabının ne istediğini iyice soruşturdu.

نەسرىي يەشمىسى:
كۈسەمش ھەممە گەپنى ئايتولدىنىڭ كىم ئىكەنلىكىنى ۋە ئارزۇسىنىڭ نېمە ئىكەنلىكىنى سۆزلەپ بەردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئايىتتى بۇ ھاجىب سۆزىن يەترۈرەك تىلەكى نە ئەرمىش تاقى بۈترۈرەك
Ayıttı bu hâcib sözin yetrürek, tileki ne ermiş takı bütrürek
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu hâcib onun sözünü dikkatle dinledi ve ahbabının ne istediğini iyice soruşturdu.
🇬🇧 EN He questioned him closely about who his friend was and what abilities he brought with him.
#509 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
دېدى ھاجىپ: ئاۋۋال ماڭا كەلسۇن ئۇ،
كۆرەيىن ئۇنى مەن، مېنى كۆرسۇن ئۇ.

The Chamberlain said: 'First let him come to me, that I may see him and he may see me.'

Hâcib:—Önce o bana gelsin, ben onu bir göreyim, o da beni görsün — dedi.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپ ئېيتتى: ئاۋۋال مېنىڭ قېشىغا كەلسۇن، مەن ئۇنى كۆرەي، ئۇمۇ مېنى كۆرسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ھاجىب ئايدى ئاشنۇ ماڭا كەلسۈنى كۆرەيىن ئانى مەن مەنى كۆرسۈنى
Hâcib aydı aşnu maña kelsüni, köreyin anı men meni körsüni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hâcib:—Önce o bana gelsin, ben onu bir göreyim, o da beni görsün — dedi.
🇬🇧 EN The Chamberlain said: 'First let him come to me, that I may see him and he may see me.'
#510 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە مەن ئەلىگە بۇنى ئۇقتۇراي،
كۆرۈنگەي ۋە كەلگەي قاچاندا، سوراي.

'Afterward I shall mention him to the King, and ask when and on what day he may be received in audience.'

كېيىن، بۇ سۆزنى ئەلىگە يەتكۈزەي، ئۇنىڭ قاچان كېلىپ، قايسى كۈنى كۆرۈنۈشىنى سوراي .

نەسرىي يەشمىسى:
كېيىن، بۇ سۆزنى ئەلىگە يەتكۈزەي، ئۇنىڭ قاچان كېلىپ، قايسى كۈنى كۆرۈنۈشىنى سوراي .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يەنە مەن ئەلىگە بۇنى ئۇقتۇراي، كۆرۈنگەي ۋە كەلگەي قاچاندا، سوراي.
يەنە مەن ئەلىگە بۇنى ئۇقتۇراي، / كۆرۈنگەي ۋە كەلگەي قاچاندا، سوراي.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR كېيىن، بۇ سۆزنى ئەلىگە يەتكۈزەي، ئۇنىڭ قاچان كېلىپ، قايسى كۈنى كۆرۈنۈشىنى سوراي .
🇬🇧 EN 'Afterward I shall mention him to the King, and ask when and on what day he may be received in audience.'
#511 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كۈسەمش يېنىپ چىققاچ ئاندىن يانا،
دېدى: ئايتولدى، تۇغدى كۈنۈڭ مانا.

Küsemiş departed and returned to Ay-Toldi, saying: 'O Ay-Toldi, your auspicious sun has risen!'

Küsemiş oradan kalkıp, dışarı çıktı ve gelip. : —Ey Ay-Toldı, sana gün doğdu — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
كۈسەمش تۈرۈپ، ئۇ يەردىن چىقتى ۋە يەنە ئايتولدى قېشىغا كېلىپ دېدى: ئەي ئايتولدى، كۈنۈڭ تۇغدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۈسەمىش تۇرۇپ چىقتى ئاندىن يانا كەلىپ ئايدى ئاي تولدى تۇغدى كۈنە
Küsemiş turup çıktı andın yana, kelip aydı ay toldı tuğdı küne
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Küsemiş oradan kalkıp, dışarı çıktı ve gelip. : —Ey Ay-Toldı, sana gün doğdu — dedi —
🇬🇧 EN Küsemiş departed and returned to Ay-Toldi, saying: 'O Ay-Toldi, your auspicious sun has risen!'
#512 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
قېنى، ماڭ، تۇنۇش ئەمدى ھاجىپ بىلەن،
تىلىكىڭ نە ئولسا، ئۇنىڭدىن تىلەن.

'Go now and meet with the Chamberlain; whatever your heart desires, place your petition before him.'

Sen şimdi hâcibin yanına gidip, onunla tanış, dileğin ne ise, kendisinden iste.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەمدى بېرىپ ھاجىپ بىلەن تونۇشقىن، نېمە ئارزۇ تىلىكىڭ بولسا، ئۇنىڭدىن سورا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يورى بار بىلىش ئەمدى ھاجىب بىلە تىلەكىڭ نەگۈ ئەرسە ئاندىن تىلە
Yorı bar biliş emdi hâcib bile, tilekiñ negü erse andın tile
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sen şimdi hâcibin yanına gidip, onunla tanış, dileğin ne ise, kendisinden iste.
🇬🇧 EN 'Go now and meet with the Chamberlain; whatever your heart desires, place your petition before him.'
#513 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
سېنى بىلسۇن كۆرۈپ، ئىشەنسۇن سۆزۈڭ،
تىلىكىڭ نە ئولسا، ئۇنى ئېيت ئۆزۈڭ.

'Let him behold you, know you, and hear your speech; explain your purpose in your own words.'

Seni görsün, tanısın, sözünü dinlesin, ne istediğini sen ona kendin bildir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ سېنى كۆرسۇن، بىلسۇن، سۆزلىرىڭنى ئاڭلىسۇن، نېمە تىلىكىڭ بولسا، ئۆز تىلىڭ بىلەن سۆزلە.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەنى كۆرسۈ بىلسۈ ئەشىتسۈ سۆزۈڭ تىلەكىڭ نە ئەرسە تىلىن ئاي ئۆزۈڭ
Seni körsü bilsü eşitsü sözüñ, tilekiñ ne erse tilin ay özüñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Seni görsün, tanısın, sözünü dinlesin, ne istediğini sen ona kendin bildir.
🇬🇧 EN 'Let him behold you, know you, and hear your speech; explain your purpose in your own words.'
#514 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
سۆزۈڭنى دېدىم مەن ئۇنىڭغا، بىراق،
ئۆزۈڭ سۆزلە، مەندىن ئېچىپ ياخشىراق.

'Though I have described your qualities to him, you yourself can express them far better than I.'

Her ne kadar ben ona senin söylediklerini anlattım ise de, kendin bunu benden daha iyi izah eder ve anlatırsın.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇنىڭغا سېنىڭ بارلىق سۆزلىرىڭنى ئېيتتىم، ياخشىراقى مەندىن كۆرە ئۆزۈڭ ئوچۇق ئېيتقىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاڭار سۆزلەدىم مەن سۆزۈڭنى نەچە تاقى مەندە يەگرەك سەن ئايغىل ئاچا
Añar sözledim men sözüñni neçe, takı mende yegrek sen ayğıl aça
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Her ne kadar ben ona senin söylediklerini anlattım ise de, kendin bunu benden daha iyi izah eder ve anlatırsın.
🇬🇧 EN 'Though I have described your qualities to him, you yourself can express them far better than I.'
#515 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەجەپ ياخشى دەپتۇ دىلى - كۆڭلى تۈز،
كۆرۈرسەنكى، بەكمۇ توغرا ئۇشبۇ سۆز.

He whose heart and tongue are upright spoke most aptly; if you ponder it deeply, this saying is absolute truth:

Içi-dışı bir olan insan çok yerinde söylemiş, iyice dikkat edilirse, bu söz pek doğrudur;

نەسرىي يەشمىسى:
راست سۆزلۈك، توغرا پىكىرلىك ئادەم ناھايىتى ياخشى ئېيتقان، تولۇق سەپسالساڭ، بۇ سۆز ئىنتايىن توغرا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇دى ياقشى ئايمىش تىلى كۆڭلى تۈز كۆرۈ بارسا يەترۈ كۆنى ئۆك بۇ سۆز
İdi yakşı aymış tili köñli tüz, körü barsa yetrü köni ök bu söz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Içi-dışı bir olan insan çok yerinde söylemiş, iyice dikkat edilirse, bu söz pek doğrudur;
🇬🇧 EN He whose heart and tongue are upright spoke most aptly; if you ponder it deeply, this saying is absolute truth:
#516 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىنىڭ سۆزىنى كىشىمۇ قىلار،
كىشى ئۆز ئىشىغا مېھرىبان بولار.

'Another person can only relate what they have heard; but toward your own affair, you yourself are far more devoted than any other.'

Bir kimsenin arzusunu anlatmağa bir başkası da tavassut edebilir, fakat insanın kendisi kendi işine başkasından daha yakındır.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشى باشقا بىرسىنىڭ سۆزىنى سۆزلەپلا قويدۇ خالاس ، ئۆز ئىشىڭغا باشقىلاردىن كۆرە ئۆزۈڭ جان كۆيدۈرسەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى سۆزلەر ئۆك كۆر كىشىنىڭ سۆزى كىشىدە باغىرساق ئۆز ئىشكە ئۆزى
Kişi sözler ök kör kişiniñ sözi, kişide bağırsak öz işke özi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bir kimsenin arzusunu anlatmağa bir başkası da tavassut edebilir, fakat insanın kendisi kendi işine başkasından daha yakındır.
🇬🇧 EN 'Another person can only relate what they have heard; but toward your own affair, you yourself are far more devoted than any other.'
#517 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ھەرقانچە بولسىمۇ، يېقىن ئۇ كىشى،
ئۆزۈڭدىنمۇ كۆيۈمچان بولۇرمۇ كىشى.

'However close and noble a friend may be, reflect: can another ever care for your cause more sincerely than yourself?'

Ne kadar iyi ve yakın bir insan olursa-olsun, düşün, insana başkası kendisinden daha candan olabilir mi.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆزۈڭگە قانچە يېقىن ياخشى كىشى بولمىسۇن، ئويلانغىن، ئۇ ئۆزۈڭدىنمۇ سادىق بولالامدۇ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەچە كەد كىشى بولسا ئۆزكە ياقىن ئۆزىندە باغىرساق بولۇرمۇ ساقىن
Neçe ked kişi bolsa özke yakın, özinde bağırsak bolurmu sakın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ne kadar iyi ve yakın bir insan olursa-olsun, düşün, insana başkası kendisinden daha candan olabilir mi.
🇬🇧 EN 'However close and noble a friend may be, reflect: can another ever care for your cause more sincerely than yourself?'
#518 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆيۈمچان تىلىسەڭ ئۆزۈڭگە ئۆزۈڭ،
ئۆزۈڭدىن كۆيۈمچان يوق، بەس قىل سۆزۈڭ.

'If you seek one truly devoted to your wellbeing, in short, you will find none more faithful than your own soul.'

Eğer kendine candan bağlı birini arıyorsan, sözün kısası, kendinden daha candan birini bulamazsın.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆزۈڭگە سادىق كىشى ئىزدىسەڭ، ئۆزۈڭدىن سادىقراق كىشى يوق، سۆز تامام.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
باغىرساق تىلەسە ئۆزۈڭكە ئۆزۈڭ ئۆزۈڭدە باغىرساق يوق ئول كەس سۆزۈڭ
Bağırsak tilese özüñke özüñ, özüñde bağırsak yok ol kes sözüñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer kendine candan bağlı birini arıyorsan, sözün kısası, kendinden daha candan birini bulamazsın.
🇬🇧 EN 'If you seek one truly devoted to your wellbeing, in short, you will find none more faithful than your own soul.'
#519 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تونىن كىيدى ئايتولدى، تۈردى شۇ ئان،
كۈسەمش بىلەن چىقتى، ماڭدى ئۇ يان.

Ay-Toldi arose, donned his finest garments, and accompanied Küsemiş to the Chamberlain's court.

Ay-Toldı yerinden kalktı ve elbisesini giydi, çıkıp, Küsemiş ile birlikte oraya gitti.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى ئورنىدىن تۇرۇپ، توننى كىيدى، چىقىپ، كۈسەمش بىلەن ئۇ ياققا باردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تونىن كەدتى ئاي تولدى تۇردى ئۆرۈ كۈسەمىش بىلە چىقتى باردى نارۇ
Tonın kedti ay toldı turdı örü, küsemiş bile çıktı bardı naru
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı yerinden kalktı ve elbisesini giydi, çıkıp, Küsemiş ile birlikte oraya gitti.
🇬🇧 EN Ay-Toldi arose, donned his finest garments, and accompanied Küsemiş to the Chamberlain's court.
#520 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
قوۋۇققا يېتىپ كەلدى ئاخىر يۈرۈپ،
قارشى ئالدى ھاجىپ كىشىسى تۈرۈپ.

Arriving at the palace gate, they dismounted and walked inside, where the Chamberlain's attendant came forward to welcome them.

Kapıya gelip, attan indiler ve yürüyerek, içeri girdiler, hâcibin adamı gelip, onları karşıladı.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىشككە يېتىپ ئاتتىن چۈشتى، پىيادە ئىچكىرى كىردى، ھاجىپنىڭ خىزمەتچىسى كېلىپ قارشى ئالدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قاپۇغقا تەگىپ تۈشتى كىردى يورىپ كۆرۈ ئالدى ھاجىب كىشىسى كەلىپ
Kapuğka tegip tüşti kirdi yorıp, körü aldı hâcib kişisi kelip
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kapıya gelip, attan indiler ve yürüyerek, içeri girdiler, hâcibin adamı gelip, onları karşıladı.
🇬🇧 EN Arriving at the palace gate, they dismounted and walked inside, where the Chamberlain's attendant came forward to welcome them.
#521 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كۈسەمش ھاجىپلە ئۇچرىشىپ چىقىپ،
كۆرۈشتۈردى ھاجىپلە باشلاپ كىرىپ.

Küsemiş entered first to speak with the Chamberlain, then came out and brought Ay-Toldi into his presence.

Küsemiş içeri girip, hâcib ile görüştü, sonra çıkıp, onu alarak, hâcıbin yanına götürdü.

نەسرىي يەشمىسى:
كۈسەمش كىرىپ ھاجىپ بىلەن ئۇچراشتى، يېنىپ چىقىپ، ئايتولدىنى چاقىرىپ، ھاجىپ قېشىغا ئېلىپ كىردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قۈسەمىش كىرىپ تۇشتى ياندرۇ چىقىپ ئالىپ كىردى ھاجىب تاپارۇ ئوقىپ
Küsemış kirip tuştı yandru çıkıp, alıp kirdi hâcib taparu okıp
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Küsemiş içeri girip, hâcib ile görüştü, sonra çıkıp, onu alarak, hâcıbin yanına götürdü.
🇬🇧 EN Küsemiş entered first to speak with the Chamberlain, then came out and brought Ay-Toldi into his presence.
#522 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ھاجىپ قارشى ئالدى، ئورۇن قىلدى تۆر،
مۇلايىم سۆزلىدى، ئېغىز ئېچىپ، كۆر.

The Chamberlain received him with warm hospitality, seated him in the place of honor, and addressed him with gracious words.

ھاجىپ ياخشى قارشى ئېلىپ تۆردىن ئورۇن بەردى، ياخشى ۋە ئىللىق سۆزلەرنى قىلدى.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپ ياخشى قارشى ئېلىپ تۆردىن ئورۇن بەردى، ياخشى ۋە ئىللىق سۆزلەرنى قىلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ھاجىپ قارشى ئالدى، ئورۇن قىلدى تۆر، مۇلايىم سۆزلىدى، ئېغىز ئېچىپ، كۆر.
ھاجىپ قارشى ئالدى، ئورۇن قىلدى تۆر، / مۇلايىم سۆزلىدى، ئېغىز ئېچىپ، كۆر.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ھاجىپ ياخشى قارشى ئېلىپ تۆردىن ئورۇن بەردى، ياخشى ۋە ئىللىق سۆزلەرنى قىلدى.
🇬🇧 EN The Chamberlain received him with warm hospitality, seated him in the place of honor, and addressed him with gracious words.
#523 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ھاجىپ سورىدى: ئەمدى كۆڭلۈڭ ئېچۈك،
قونالغۇڭ قەيەر، چۈشكەن ئورتۇڭ ئېچۈك.

The Chamberlain inquired: 'How is your spirit? Where have you lodged, and how is your dwelling?'

Hâcib sordu : — Nasılsın, gönlün hoş mu, burada nereye indin, yerin nasıl?

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپ سورىدى: كەيپىڭ قانداق؟ كېلىپ نەگە چۈشتۈڭ؟ تۇرغان ئورنۇڭ قانداقراق؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئايىتتى ھاجىب ئەمدى كۆڭلۈڭ نەتەگ كەلىپ قايدا تۈشتۈڭ نە ئورنۇڭ نەتەگ
Ayıttı hâcib emdi köñlüñ neteg, kelip kayda tüştüñ ne ornuñ neteg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hâcib sordu : — Nasılsın, gönlün hoş mu, burada nereye indin, yerin nasıl?
🇬🇧 EN The Chamberlain inquired: 'How is your spirit? Where have you lodged, and how is your dwelling?'
#524 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تونۇشۇڭ بارمۇ يا قېرىنداش، ئاداش،
كۆتكۈچىڭ بارمۇ، يەپ - ئىچمىكىڭگە ئاش.

'Do you have companions, friends, or kin? Is there someone to look after you and provide your daily sustenance?'

Akraban, dostun veya tanıdığın var mı, yiyeceğin, içeceğin ve bakanın varmı?

نەسرىي يەشمىسى:
تونۇش بىلىشىڭ، يار دوست، بۇرادىرىڭ بارمۇ؟ قارايدىغان كىشىڭ، يېمەك ئىچمىكىڭچۇ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىشىڭ نە بارمۇ ئاداش يا قاداش كۆرۈگلى نە بارمۇ يەگۈ ئىچگۈ ئاش
Bilişiñ ne barmu adaş ya kadaş, körügli ne barmu yegü içgü aş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akraban, dostun veya tanıdığın var mı, yiyeceğin, içeceğin ve bakanın varmı?
🇬🇧 EN 'Do you have companions, friends, or kin? Is there someone to look after you and provide your daily sustenance?'
#525 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە ئېيتتى: سەندە نېمىدۇر تىلەك،
نېمە ئىش قىلۇرسەن، ساڭا نە كېرەك.

He further asked: 'What is your wish? What enterprise do you seek to undertake, and what do you require?'

يەنە ئۇ سورىدى: تىلىكىڭ نېمە؟ نېمە ئىش قىلماقچىسەن، نېمىلەر كېرەك؟

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە ئۇ سورىدى: تىلىكىڭ نېمە؟ نېمە ئىش قىلماقچىسەن، نېمىلەر كېرەك؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يەنە ئېيتتى: سەندە نېمىدۇر تىلەك، نېمە ئىش قىلۇرسەن، ساڭا نە كېرەك؟ ئايتولدىنىلىك ھاجىمغا جايان
يەنە ئېيتتى: سەندە نېمىدۇر تىلەك، / نېمە ئىش قىلۇرسەن، ساڭا نە كېرەك؟ ئايتولدىنىلىك ھاجىمغا جايان
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR يەنە ئۇ سورىدى: تىلىكىڭ نېمە؟ نېمە ئىش قىلماقچىسەن، نېمىلەر كېرەك؟
🇬🇧 EN He further asked: 'What is your wish? What enterprise do you seek to undertake, and what do you require?'
#526 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئايتولدى ئېيتتى: ئەي ھاجىپ قۇتى،
ئىشتىم كۈنتۇغدى ئەلىگنىڭ ئېتى.

Ay-Toldi answered: 'O fortunate Chamberlain! I have heard the glorious renown of King Kün-Togdi.'

Ay-Toldı cevap verdi:-— Ey devletli hâcip, ben bu hükümdar Kün-Toğdı'nın adını duydum.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى ئېيتتى: ئەي دۆلەتلىك ھاجىپ، مەن بۇ كۈنتۇغدى ئەلگىنىڭ نامىنى ئاڭلىدىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئاي تولدى ئايدى ئاي ھاجىب قۇتى ئەشىتتىم بۇ كۈن توغدى ئىلىگ ئاتى
Bu ay toldı aydı ay hâcib kutı, eşittim bu kün toğdı ilig atı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı cevap verdi:-— Ey devletli hâcip, ben bu hükümdar Kün-Toğdı'nın adını duydum.
🇬🇧 EN Ay-Toldi answered: 'O fortunate Chamberlain! I have heard the glorious renown of King Kün-Togdi.'
#527 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشتىكەچ يىراقتىن ئۇنىڭ شۆھرىتىن،
ئەقىللىك، بىلىملىك، نادىر خىسلىتىن.

'From afar I heard of his fame, his profound wisdom, his intellect, and how he wins hearts through gracious speech.'

Uzaktan onun şöhretini, bilgisini, aklını ve mülayim sözler ile gönül aldığını işittim.

نەسرىي يەشمىسى:
يىراقتىن ئۇنىڭ داڭقىنى ئاڭلىدىم، بىلىمدىن، ئەقىل ئىدراكىدىن، ئوبدان سۆزلىرىدىن خەۋەر تاپتىم .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەشىتتىم يىراقتىن ئانىڭ چاۋىنى بىلىگىن ئۇقۇشىن سىلىگ ساۋىنى
Eşittim yıraktın anıñ çavını, biligin ukuşın silig savını
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Uzaktan onun şöhretini, bilgisini, aklını ve mülayim sözler ile gönül aldığını işittim.
🇬🇧 EN 'From afar I heard of his fame, his profound wisdom, his intellect, and how he wins hearts through gracious speech.'
#528 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
قىلىپ ئارزۇ مەن ئۇنىڭ خىزمىتىن،
ئىشىكىگە كەلدىم قىلاي دەپ ئىشىن.

'My heart yearned to enter his royal service; and for this purpose alone have I journeyed to his threshold.'

Ona hizmet etmeği arzuladım, kapısında hizmet için buraya geldim.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇنىڭ خىزمىتىنى قىلىشنى ئارزۇ قىلدىم، ئۇنىڭ ئىشىكىگە خىزمەت قىلغىلى كەلدىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆزۈم ئارزۇلادى ئانىڭ تاپغىڭا تاپىنغالى كەلدىم ئانىڭ قاپغىڭا
Özüm ârzûladı anıñ tapğıña, tapınğalı keldim anıñ kapğıña
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ona hizmet etmeği arzuladım, kapısında hizmet için buraya geldim.
🇬🇧 EN 'My heart yearned to enter his royal service; and for this purpose alone have I journeyed to his threshold.'
#529 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تىلىكىم ئەلىگە ئىشلىسەم ئۆزۈم،
لايىق كۆرسە ھاجىپ دېسكەن سۆزۈم.

'My sole desire is to serve the King; if the Chamberlain deems it fitting, I pray you present my petition before him.'

Dileğim hükümdara hizmet etmektir, hâcib münâsip görürse, sözlerimin hükümdara arzedilmesini rica ederim.

نەسرىي يەشمىسى:
تىلىكىم ئەلگىگە خىزمەت قىلماق، ھاجىپ مۇناسىپ كۆرسە، بۇ سۆزۈمنى ئىلتىماس قىلىپ باقسا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىلەك بۇ ئىلىگكە تاپىنسا ئۆزۈم ياراغ كۆرسە ھاجىب ئۆتۈنسە سۆزۈم
Tilek bu iligke tapınsa özüm, yarağ körse hâcib ötünse sözüm
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dileğim hükümdara hizmet etmektir, hâcib münâsip görürse, sözlerimin hükümdara arzedilmesini rica ederim.
🇬🇧 EN 'My sole desire is to serve the King; if the Chamberlain deems it fitting, I pray you present my petition before him.'
#530 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ھاجىپ ياخشى كۆردى بۇ ئايتولدىنى،
دېدى ئۆز سۆزىدە تولا مەدھىيىنى.

Beholding Ay-Toldi, the Chamberlain was captivated by him, and his tongue poured forth abundant praise.

Hâcib bu Ay-Toldı'yi gördü ve sevdi, onu çok medih ve sena etti.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپ ئايتولدىنى كۆرۈپ ياقتۇرۇپ قالدى، ئۇنىڭغا كۆپلەپ مەدھىيە ئېيتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆرۈپ سەۋدى ھاجىب بۇ ئاي تولدىنى تىلىندە يورىتتى قامۇغ ئۆگدىنى
Körüp sevdi hâcib bu ay toldını, tilinde yorıttı kamuğ ögdini
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hâcib bu Ay-Toldı'yi gördü ve sevdi, onu çok medih ve sena etti.
🇬🇧 EN Beholding Ay-Toldi, the Chamberlain was captivated by him, and his tongue poured forth abundant praise.
#531 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
يۈزى، كۆركى، خۇلقى - مىجەزى ئۆزىن،
ئۈز كۆردى ھەممىنى، تىلىن ھەم سۆزىن.

His radiant countenance, his graceful demeanor, his noble presence, and his eloquent speech pleased him greatly.

Yüzünü, kıyafetini, tavır ve hareketini, şahsını, sözünü, konuşmasını, hepsini iyi ve güzel buldu.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇنىڭ ھۆسنى چىرايى، مىجەز خۇلقى، تەقى تۇرقى، ئۇز سۆزلىرىنىڭ ھەممىسىنى ياقتۇرۇپ قالدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يۈزى كۆركى قىلقى قىلىنچى ئۆزى قامۇغ ياقشى كۆردى تىلى ئۇز سۆزى
Yüzi körki kılkı kılınçı özi, kamuğ yakşı kördi tili uz sözi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yüzünü, kıyafetini, tavır ve hareketini, şahsını, sözünü, konuşmasını, hepsini iyi ve güzel buldu.
🇬🇧 EN His radiant countenance, his graceful demeanor, his noble presence, and his eloquent speech pleased him greatly.
#532 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇنى چىن يۈرەكتىن سۆيۈپ قوللىدى،
ئەلىگ خىزمىتىگە لايىقكەن، دېدى.

He loved him from the depths of his heart, approved of him, and declared: 'This man is truly worthy of royal service.'

Onu çok ve gönülden sevdi, Leğendi, onu hükümdarın hizmetine lâyık gördü.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇنى چىن دىلىدىن سۆيۈپ، ماقۇل تاپتى. بۇ كىشى ئەلگىگە خىزمىتىگە يارايدىكەن، دېدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇دى سەۋدى كۆڭلۈن ئانى تاپلادى ئىلىگ تاپغىڭا بۇ ياراغاي تەدى
İdi sevdi köñlün anı tapladı, ilig tapğıña bu yarağay tedi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Onu çok ve gönülden sevdi, Leğendi, onu hükümdarın hizmetine lâyık gördü.
🇬🇧 EN He loved him from the depths of his heart, approved of him, and declared: 'This man is truly worthy of royal service.'
#533 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
نە دەيدۇ، ئىشتىكىن، سۆيدۈرگەن كىشى،
سۆيدۈرسە بولۇر ئەيىب پەزىلەت بېشى.

Hear what the person who wins the affection of others said; for when a person is loved, even their flaws appear as virtues:

Dinle, kendisini sevdiren insan ne der, insan kendisini sevdirirse, onun kusuru en büyük fazilet telâkki edilir.

نەسرىي يەشمىسى:
سۆيگۈگە سازاۋەر بولغان كىشىنىڭ نېمە دېگەنلىكىنى ئاڭلا، كىشى سۆيگۈگە سازاۋەر بولسا، نۇقسانى پەزىلەت ھېسابلىنىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل سەۋىتمىش كىشى سەۋىتسە كىشى كۆر مۈن ئەردەم باشى
Negü ter eşitgil sevitmiş kişi, sevitse kişi kör mün erdem başı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dinle, kendisini sevdiren insan ne der, insan kendisini sevdirirse, onun kusuru en büyük fazilet telâkki edilir.
🇬🇧 EN Hear what the person who wins the affection of others said; for when a person is loved, even their flaws appear as virtues:
#534 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
سۆيۈلسە كىشى ئەيىبى پەزىل سېزىلۈر،
سۆيۈلمىسە، پەزىلى قۇسۇر تۇيۇلۇر.

'Whomever the heart loves, his shortcomings seem like virtues; but whomever one dislikes, his virtues are judged as flaws.'

insan kimi severse, onun kusuru fazilet olur, kimi sevmezse, onun fazileti kusur görünür.

نەسرىي يەشمىسى:
كىمنى سۆيسەڭ، ئۇنىڭ ئەيىبى پەزىلەت تۇيۇلىدۇ، كىمنى سۆيمىسەڭ ئۇنىڭ پەزىلىتى قۇسۇر بولۇپ كۆرۈنىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىمى سەۋسە ئايبى كۆر ئەردەم بولۇر كىمى سەۋمەسە ئەردەم ئۆكتەم بولۇر
Kimi sevse aybı kör erdem bolur, kimi sevmese erdem öktem bolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insan kimi severse, onun kusuru fazilet olur, kimi sevmezse, onun fazileti kusur görünür.
🇬🇧 EN 'Whomever the heart loves, his shortcomings seem like virtues; but whomever one dislikes, his virtues are judged as flaws.'
#535 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ سۆزنىڭ گۈۋاھى ئېرۇر ئۇشبۇ سۆز،
ئوقۇغىن بۇ سۆزنى سەن ئەي ياخشى - ئۆز.

In witness of this truth, here is a wise proverb; read it, O noble soul:

Şu söz buna şahit olarak gelmiştir, ey iyi insan, sen bunu oku.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنىڭغا شاھىت تەرىقىسىدە تۆۋەندىكى سۆز ئېسىمگە كەلدى، ئەي، ئەزىز ئادەم، بۇنى سەن ئوقۇغىن:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ سۆزكە تانۇقى مۇنۇ كەلدى سۆز ئوقىغىل مۇنى سەن ئايا ئەدگۈ ئۆز
Bu sözke tanukı munu keldi söz, okığıl munı sen ayâ edgü öz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şu söz buna şahit olarak gelmiştir, ey iyi insan, sen bunu oku.
🇬🇧 EN In witness of this truth, here is a wise proverb; read it, O noble soul:
#536 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆڭۈل كىمنى سۆيسە مۇن ئەردەم بولۇر،
تەتۈرى بولۇر ئوڭ، كېمىمۇ تولۇر.

'Whomever the heart loves, his defects turn to virtues; all his crooked ways seem straight and all his shortcomings seem complete.'

Gönül kimi severse, onun kusuru fazilet olur, bütün ters işleri doğru ve eksikleri tam görünür.

نەسرىي يەشمىسى:
دىلىڭ كىمنى سۆيسە، ئۇنىڭ نۇقسانى پەزىلەتكە ئايلىنىدۇ. بارلىق تەتۈر ئىشلىرى ئوڭ، كەم يېرى تولۇق كۆرۈنىدۇ .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆڭۈل كىمنى سەۋسە مۈن ئەردەم بولۇر قامۇغ تەترۈسى ئوڭ قوقۇزى تولۇر
Köñül kimni sevse mün erdem bolur, kamuğ tetrüsi oñ kokuzı tolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gönül kimi severse, onun kusuru fazilet olur, bütün ters işleri doğru ve eksikleri tam görünür.
🇬🇧 EN 'Whomever the heart loves, his defects turn to virtues; all his crooked ways seem straight and all his shortcomings seem complete.'
#537 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆڭۈل كىمنى سۆيسە، ھەر ئىشىن سۆيۈر،
كۆرەر كۆزگە ئۇرسا، كۆرۈنمەس بولۇر.

'Whomever the heart loves, all his actions are beloved; even if he offends your sight, his fault is overlooked.'

دىلىڭ كىمنى سۆيسە، ئۇنىڭ ھەممە نەرسىسى سۆيۈملۈك بولىدۇ، ئۇ كۆرەر كۆزۈڭگە ئۇرسىمۇ كۆرۈنمەيدۇ.

نەسرىي يەشمىسى:
دىلىڭ كىمنى سۆيسە، ئۇنىڭ ھەممە نەرسىسى سۆيۈملۈك بولىدۇ، ئۇ كۆرەر كۆزۈڭگە ئۇرسىمۇ كۆرۈنمەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆڭۈل كىمنى سۆيسە، ھەر ئىشىن سۆيۈر، كۆرەر كۆزگە ئۇرسا، كۆرۈنمەس بولۇر.
كۆڭۈل كىمنى سۆيسە، ھەر ئىشىن سۆيۈر، / كۆرەر كۆزگە ئۇرسا، كۆرۈنمەس بولۇر.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR دىلىڭ كىمنى سۆيسە، ئۇنىڭ ھەممە نەرسىسى سۆيۈملۈك بولىدۇ، ئۇ كۆرەر كۆزۈڭگە ئۇرسىمۇ كۆرۈنمەيدۇ.
🇬🇧 EN 'Whomever the heart loves, all his actions are beloved; even if he offends your sight, his fault is overlooked.'
#538 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئايتولدىغا بەردى ھاجىپ جاۋاب،
دېدىكىم، قاراپ تۇر، كەتمە ئالدىراپ.

The Chamberlain answered Ay-Toldi: 'Do not be in haste; leave this matter in my hands and be patient.'

Hâcip Ay-Toldı'ya cevap verdi ve dedi:—Şimdi acele etme, bu işi bana bırak.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپ ئايتولدىغا جاۋاب بەردى ۋە دېدى: ئالدىرىما، مېنى كۈتۈپ تۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانۇت بەردى ھاجىب كۆر ئاي تولدىقا ئايۇر ئەمدى ئىۋمە ماڭا تۇر باقا
Yanut berdi hâcib kör ay toldıka, ayur emdi ivme maña tur baka
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hâcip Ay-Toldı'ya cevap verdi ve dedi:—Şimdi acele etme, bu işi bana bırak.
🇬🇧 EN The Chamberlain answered Ay-Toldi: 'Do not be in haste; leave this matter in my hands and be patient.'
#539 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگە مەن ئېيتاي ئەڭ ئاۋۋال سۆزۈڭ،
تىلىكىڭ نېمە، كىم ئېرۇرسەن ئۆزۈڭ.

'First let me present your name before the King, and explain who you are and what you desire,'

Ben önce senin sözünü, dileğinin ne olduğunu, kim olduğunu hükümdara arzedeyim.

نەسرىي يەشمىسى:
مەن ئاۋۋال ئەلىگكە سۆزۈڭنى يەتكۈزەي ، تىلىكىڭنىڭ نېمىلىكىنى، ئۆزۈڭنىڭ كىملىكىڭنى ئېيتاي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مەن ئاشنۇ ئايايىن ئىلىگكە سۆزۈڭ نە ئەرمىش تىلەكىڭ كىم ئەرمىش ئۆزۈڭ
Men aşnu ayayın iligke sözüñ, ne ermiş tilekiñ kim ermiş özüñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ben önce senin sözünü, dileğinin ne olduğunu, kim olduğunu hükümdara arzedeyim.
🇬🇧 EN 'First let me present your name before the King, and explain who you are and what you desire,'
#540 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
يۈزۈڭنى كۆرۈپ ئۇ، سېنى تونۇسۇن،
سېنى خارلىماستىن، ئەزىز ئەيلىسۇن.

'So that he may know your worth before beholding your face, and grant you the high esteem you deserve.'

Seni tanısın, bir de yüzünü görsün ve sana lâyık olduğun kıymeti versin.

نەسرىي يەشمىسى:
سېنى بىلسۇن، ئاندىن يۈز كۆرۈشسۇن، سېنى كەمسىتمىسۇن، قەدىرىڭنى قىلسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەنى بىلسۈ ئۆترۈ يۈزۈڭ كۆرسۈنى ئۇچۇز تۇتماسۇنى ئاغىر تۇتسۇنى
Seni bilsü ötrü yüzüñ körsüni, uçuz tutmasunı ağır tutsunı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Seni tanısın, bir de yüzünü görsün ve sana lâyık olduğun kıymeti versin.
🇬🇧 EN 'So that he may know your worth before beholding your face, and grant you the high esteem you deserve.'
#541 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كېرەكلىكلىرىڭگە تۇرارمەن قاراپ،
ئىنلۇرمەن ئىشىڭنى سۆيۈپ ياخشىلاپ.

'I shall attend to whatever you need, and gladly assist you in all your undertakings.'

Senin için gerekli olan şeyleri ben takip edeceğim ve bütün işlerini severek yapacağım.

نەسرىي يەشمىسى:
كېرەك نەرسەڭ بولسا، مەن قارىشىپ تۇرىمەن، ھەممە ئىشلىرىڭنى خۇشاللىق بىلەن ئاتقۇرۇپ بېرىمەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ساڭا مەن كەرەكىڭ باقا تۇرغا-مەن قامۇغ ئىشلەرىڭنى سەۋە قىلغا-مەن
Saña men kerekiñ baka turğa-men, kamuğ işleriñni seve kılğa-men
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Senin için gerekli olan şeyleri ben takip edeceğim ve bütün işlerini severek yapacağım.
🇬🇧 EN 'I shall attend to whatever you need, and gladly assist you in all your undertakings.'
#542 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
شۇ ياڭلىغ تولا ياخشى سۆز سۆزلىدى،
ئىشىڭ ھەل قىلاي دەپ بېلىن باغلىدى.

He spoke many gracious words to him, and bound himself firmly with a promise to fulfill his request.

Pek çok iyi sözler söyledi ve : — işini yapacağım — diye kat'î söz verdi.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپ ناھايىتى ياخشى سۆزلەرنى قىلدى، ئىشىڭنى بېجىرىپ بېرىمەن دەپ، قاتتىق بەل باغلىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۈكۈش ئەدگۈ سۆزلەر تىلىن سۆزلەدى ئىشىڭ ئىتگە-مەن تەپ قاتىغ قۇر بادى
Üküş edgü sözler tilin sözledi, işiñ itge-men tep katığ kur badı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Pek çok iyi sözler söyledi ve : — işini yapacağım — diye kat'î söz verdi.
🇬🇧 EN He spoke many gracious words to him, and bound himself firmly with a promise to fulfill his request.
#543 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىلەر ياخشىسى مۇشۇنداق بولۇر،
ياخشى ئەر خەلقنىڭ يۈكىن كۆتۈرۈر.

Such is the conduct of the truly noble man; for the best of men is he who lightens the burdens of others.

insanların iyisi böyle olur, halkın yükünü hafifleten kimse insanların iyisidir.

نەسرىي يەشمىسى:
ياخشى ئادەم دېگەن مۇشۇنداق بولىدۇ، ياخشى كىشى خەلقنىڭ يۈكىنى كۆتۈرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ياڭلىغ بولۇر بۇ كىشى ئەدگۈسى كىشى ئەدگۈسى ئول بودۇن يۈدگۈسى
Bu yañlığ bolur bu kişi edgüsi, kişi edgüsi ol bodun yüdgüsi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insanların iyisi böyle olur, halkın yükünü hafifleten kimse insanların iyisidir.
🇬🇧 EN Such is the conduct of the truly noble man; for the best of men is he who lightens the burdens of others.
#544 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشتىكىن، ئېمە دەر ئېلىن باشلار ئەر،
پۈتۈن ئىشنى ئوبدان كۆرۈپ ئىشلەر ئەر.

Hear what the leader of men, who acts only after examining every matter to its roots, said:

Dinle, halkı idare eden ve her işi iyice araştırdıktan sonra yapan insan ne der.

نەسرىي يەشمىسى:
خەلقنى باشلىغان ۋە بارلىق ئىشلارنىڭ تېگى تەكتىگە يېتىپ ئىشلەيدىغان ئەرنىڭ نېمە دېگەنلىكىنى ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل بودۇن باشلار ئەر قامۇغ ئىشنى يەترۈ كۆرۈپ ئىشلەر ئەر
Negü ter eşitgil bodun başlar er, kamuğ işni yetrü körüp işler er
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dinle, halkı idare eden ve her işi iyice araştırdıktan sonra yapan insan ne der.
🇬🇧 EN Hear what the leader of men, who acts only after examining every matter to its roots, said:
#545 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەل ئىچرە كىم ئالسا بىر ئۈستۈن ئورۇن،
تۈزسۇن ئەل ئۈچۈن بىر ياخشى قانۇن.

'Whoever rises to prosperity and power among the people should administer only righteous laws unto them.'

Halkın içinde yükselip, ikbâle eren insan halka hep iyi kanunlar tatbik etmelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
كىمنىڭ دۆلىتى يۇقىرى كۆتۈرۈلىدىكەن، ئۇ خەلققە ياخشى قانۇنلارنى يۈرگۈزۈشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىمىڭ دەۋلەتى باش كۆتۈرسە ئۆرۈ قامۇغ ئەدگۈ قىلغۇ بودۇنقا تۆرۈ
Kimiñ devleti baş kötürse örü, kamuğ edgü kılğu bodunka törü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Halkın içinde yükselip, ikbâle eren insan halka hep iyi kanunlar tatbik etmelidir.
🇬🇧 EN 'Whoever rises to prosperity and power among the people should administer only righteous laws unto them.'
#546 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
قولى بولسا كىمنىڭكى ئەلدە ئۇزۇن،
سىلىق بولسۇن قىلىقى، خۇلقى تۈزۈن.

'Whoever holds command over the people should possess a gentle disposition and noble manners.'

Kim halka hâkim olursa, onun tabiati yumuşak, tavır ve hareketi asîlâne olmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
كىمكى خەلققە ھاكىمىيەت يۈرگۈزسە، قىلىقى كۆركەم، مىجەزى تەمكىن بولۇشى لازىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىمىڭ ئەلگى بولسا بودۇنقا ئۇزۇن سىلىگ بولغۇ قىلقى قىلىنچى تۈزۈن
Kimiñ elgi bolsa bodunka uzun, silig bolğu kılkı kılınçı tüzün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kim halka hâkim olursa, onun tabiati yumuşak, tavır ve hareketi asîlâne olmalıdır.
🇬🇧 EN 'Whoever holds command over the people should possess a gentle disposition and noble manners.'
#547 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆتەر بولسا كىمنىڭ خەلققە سۆزى،
چۈچۈك بولسۇن تىلى، مۇلايىم ئۆزى.

'Whoever possesses influence among the populace should keep his speech sweet and conduct himself with humility.'

Halk içinde kim nüfuz sahibi olursa, onun dili ve sözü tatlı olmalı, kendisi tevâzû göstermelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
كىمنىڭ خەلق ئىچىدە گېپى ئاقىدىكەن، ئۇنىڭ تىلى سۆزى شېرىن، ئۆزى مۇلايىم بولۇشى لازىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يورىق بولسا كىمىڭ بودۇنقا سۆزى سۈچىگ تۇتغۇ تىل سۆز مە قودقى ئۆزى
Yorık bolsa kimiñ bodunka sözi, süçig tutğu til söz me kodkı özi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Halk içinde kim nüfuz sahibi olursa, onun dili ve sözü tatlı olmalı, kendisi tevâzû göstermelidir.
🇬🇧 EN 'Whoever possesses influence among the populace should keep his speech sweet and conduct himself with humility.'
#548 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ۋاپاسىز بۇ دۆلەت بۇزار ھەم تۈزەر،
تۈراقسىز بولغاچقا زېرىكسە تېزەر.

'Worldly fortune is fickle: it builds up and tears down; it is so inconstant that if it grows weary, it swiftly takes flight.'

Bu devlet dönektir, hem yapar, hem bozar, o kararsızdır da, bıkarsa, çabuk kaçar.

نەسرىي يەشمىسى:
دۆلەت دېگەن ئۆزگىرىشچان نەرسە، تۈزەيدۇ ھەم بۇزىدۇ، ئۇ شۇنچىلىك تۇراقسىزكى، تېز كېلىدۇ ۋە تېزلا كېتىدۇ .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يايىغ ئول بۇ دەۋلەت ئەتەر ھەم بۇزار نە ئىرسەل-تۇرۇر تەرك ئىرىكسە تەزەر
Yayığ ol bu devlet eter hem buzar, ne irsel-turur terk irikse tezer
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu devlet dönektir, hem yapar, hem bozar, o kararsızdır da, bıkarsa, çabuk kaçar.
🇬🇧 EN 'Worldly fortune is fickle: it builds up and tears down; it is so inconstant that if it grows weary, it swiftly takes flight.'
#549 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشەنمە بۇ بەختكە، ياخشىلىقلا قىل،
بۇ كۈن مۇندا بولسا ئەتە ئاندا، يىل.

'Place no blind trust in fortune, but do good while you can; know that if fortune is with you today, it may be with another tomorrow.'

Bu ikbâle inanma, elinden gelirse iyilik et, bil ki, ikbâl bugün sende ise, yarın başkasındadır.

نەسرىي يەشمىسى:
بەخت ئامەتكە ئىشەنمە، مۇمكىنقەدەر ياخشىلىق قىل، بىلگىنكى، بەخت بۈگۈنى بۇ يەردە بولسا، ئەتىسىلا ئۇ يەردە بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ قۇتقا ئىنانما ئۇسا ئەدگۈ قىل بۇ كۈن مۇندا ئەرسە يارىن ئاندا بىل
Bu kutka ınanma usa edgü kıl, bu kün munda erse yarın anda bil
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu ikbâle inanma, elinden gelirse iyilik et, bil ki, ikbâl bugün sende ise, yarın başkasındadır.
🇬🇧 EN 'Place no blind trust in fortune, but do good while you can; know that if fortune is with you today, it may be with another tomorrow.'
#550 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
مەغرۇر بولما بەختكە، ئەي بەخت تاپقۇچى،
بۇ بەخت كەلگۈچىدۇر يەنە كەتكۈچى.

'Do not boast of your fortune, O favored one; for fortune comes, yet one day it surely departs.'

Ey ikbâl bulan, bu ikbâle güvenme, gelen ikbâl, bir gün olur, gider.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي، بەخت تىلگۈچى، بەخت ئۈچۈن مەغرۇرلىنىپ كەتمە، كەلگەن بەخت ئاخىر كېتىپ قالىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ قۇتقا كۈۋەنمە ئاي قۇت بۇلغۇچى قەلىغلى-تۇرۇر قۇت يانا بارغۇچى
Bu kutka küvenme ay kut bulğuçı, keligli-turur kut yana barğuçı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey ikbâl bulan, bu ikbâle güvenme, gelen ikbâl, bir gün olur, gider.
🇬🇧 EN 'Do not boast of your fortune, O favored one; for fortune comes, yet one day it surely departs.'
#551 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەي دۆلەت ئىگىسى بۇ دۆلەت يىلە،
تۈراي مەن دېسەڭ سەن، ياخشىلىق تىلە.

'O master of prosperity, if you desire your good fortune to endure, persist in doing good as long as it remains with you.'

Ey devlet sahibi, sen İkbâlinin devamını istersen, onun devamı müddetince sen de iyilik etmekte devam et.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي دۆلەتمەن، داۋاملىق مۇشۇ دۆلىتىڭ بىلەن تۇراي دېسەڭ، ياخشىلىق قىلىپ تۇرغىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاي دەۋلەت ئىدىسى بۇ دەۋلەت بىلە تۇرايىن تەسە تۇر سەن ئەدگۈ تىلە
Ay devlet idisi bu devlet bile, turayın tese tur sen edgü tile
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey devlet sahibi, sen İkbâlinin devamını istersen, onun devamı müddetince sen de iyilik etmekte devam et.
🇬🇧 EN 'O master of prosperity, if you desire your good fortune to endure, persist in doing good as long as it remains with you.'
#552 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ساڭا تەگسە بەگلىك، ئۇلۇغلۇق نوقۇل،
ئاقارغۇچە بېشىڭ، كىچىك يېڭىل بول.

'If rank and sovereignty are granted to you, remain humble and modest, that your hair and beard may grow white in honor.'

Sana beylik ve büyüklük erişirse, bu devlet içinde saç ve sakalının ağarması için, kendini küçük tut ve mütevâzi ol.

نەسرىي يەشمىسى:
ساڭا ئۇلۇغلۇق نېسىپ بولۇپ، بەگلىككە ئېرىشسەڭ، بېشىڭ ئاقارغۇچە ئۆزۈڭنى كىچىك تۇت.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ساڭا تەگسە بەگلىك ئۇلۇغلۇق ئوق ئا كىچىگلىك ئانۇق تۇت ئۆزۈڭ بولغۇقا
Saña tegse beglik uluğluk ok a, kiçiglik anuk tut özüñ bolğuka
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sana beylik ve büyüklük erişirse, bu devlet içinde saç ve sakalının ağarması için, kendini küçük tut ve mütevâzi ol.
🇬🇧 EN 'If rank and sovereignty are granted to you, remain humble and modest, that your hair and beard may grow white in honor.'
#553 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە ئېيتتى ھاجىپ: سەن ئەمدى يۈرى،
خۇشال ياشا، باغلاندى بەختنىڭ قۇرى.

The Chamberlain continued: 'Now go in peace and be joyful; for you have girded yourself with the belt of good fortune.'

Hâcib sözüne şöyle devam etti: — Sen imdi gönlünü hoş tut, artık devlet kuşağını kuşandın.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپ يەنە مۇنداق دېدى: ئەمدى سەن قايت، خۇشال ياشىغىن، چۈنكى بەخت كەمرىنى باغلىدىڭ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا ئايدى ھاجىب سەن ئەمدى يورى سەۋىنچىن تىرىلگىل بادىڭ قۇت قۇرى
Yana aydı hâcib sen emdi yorı, sevinçin tirilgil badıñ kut kurı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hâcib sözüne şöyle devam etti: — Sen imdi gönlünü hoş tut, artık devlet kuşağını kuşandın.
🇬🇧 EN The Chamberlain continued: 'Now go in peace and be joyful; for you have girded yourself with the belt of good fortune.'
#554 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
سەن ئالدىرىما، خىزمەتكە بىر پەيت كېلۇر،
پەيت كەلسە ئېتىكلىك قوۋۇق ئېچىلۇر.

'Be patient and do not hasten; every affair has its appointed season, and when the hour arrives, closed gates open of themselves.'

Sen bir az sabret, her işin müsait bir zamanı vardır, vakti gelince, kapalı kapılar açılır.

نەسرىي يەشمىسى:
سەن خىزمەت قىلىش پۇرسىتى ئۈچۈن ئانچە ئالدىرىما، ۋاقتى كەلگەندە، يېپىق ئىشىك ئۆزى ئېچىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەن ئاز ئىۋمە ئىشلەر ئۈدىڭە تۇتۇغ ئۈدى كەلسە ئاچلۇر بۇ بەكلىگ قاپۇغ
Sen az ivme işler üdiñe tutuğ, üdi kelse açlur bu beklig kapuğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sen bir az sabret, her işin müsait bir zamanı vardır, vakti gelince, kapalı kapılar açılır.
🇬🇧 EN 'Be patient and do not hasten; every affair has its appointed season, and when the hour arrives, closed gates open of themselves.'
#555 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەجەپ ساز دېيىلگەن بىلىملىك گېپى،
بىلىملىك گېپىدۇر يېپەك رەخت كەبى.

How aptly the sage spoke; the words of the wise are indeed like precious silk fabric:

Yine bilgili ne güzel söylemiş, bilen insanın sözü, dikkat edersen, değerli bir metâa benzer.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىملىك كىشىنىڭ بۇ سۆزى ياخشى ئېيتىلغان، بىلىملىكنىڭ سۆزىگە باقساڭ، ئۇ گويا تاۋار دۇردۇنغا ئوخشايدۇ:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يەمە ياقشى ئايمىش بىلىگلىگ سۆزى بىلىگلىگ سۆزى كۆرسە بارچىن تۆزى
Yeme yakşı aymış biliglig sözi, biliglig sözi körse barçın tözi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yine bilgili ne güzel söylemiş, bilen insanın sözü, dikkat edersen, değerli bir metâa benzer.
🇬🇧 EN How aptly the sage spoke; the words of the wise are indeed like precious silk fabric:
#556 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇزىراپ قالۇر كەچ، ئالدىرالسا ئىش،
ئالدىراش ئىش بولۇر پۇشايمان يېيىش.

'Whatever enterprise is rushed into becomes prolonged and delayed; and deeds done in haste end in bitter regret.'

Hangi işte acele edilirse, o iş uzar ve gecikir, acele yapılan işler peşimanlık ile neticelenir.

نەسرىي يەشمىسى:
قانداقلىكى ئىشقا ئالدىرىساڭ، ئۇزۇنغا سوزۇلىدۇ، كېچىكىدۇ، ئالدىراپ قىلىنغان ئىشلار ئۆكۈنۈچلۈك بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ ئىشكە ئىۋسە ئۇزار كەچ قالۇر ئىۋە قىلمىش ئىشلەر ئۆكۈنچلۈگ بولۇر
Kayu işke ivse uzar keç kalur, ive kılmış işler ökünçlüg bolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hangi işte acele edilirse, o iş uzar ve gecikir, acele yapılan işler peşimanlık ile neticelenir.
🇬🇧 EN 'Whatever enterprise is rushed into becomes prolonged and delayed; and deeds done in haste end in bitter regret.'
#557 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئالدىرىماي كۈتكۈلۈك ئىشقا پەيتنى دەل،
ئەي ھېكىم، ئىش بولۇر ئۆز پەيتىدە ھەل.

'One must await the proper moment and not act impulsively; O sage, all affairs reach completion only in their due season.'

ئىشنىڭ ۋاقتىنى كۈتۈش، ئالدىرىماسلىق لازىم، ئەي دانا، ھەممە ئىش ئۆز ۋاقتىدا بولىدۇ.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىشنىڭ ۋاقتىنى كۈتۈش، ئالدىرىماسلىق لازىم، ئەي دانا، ھەممە ئىش ئۆز ۋاقتىدا بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئالدىرىماي كۈتكۈلۈك ئىشقا پەيتنى دەل، ئەي ھېكىم، ئىش بولۇر ئۆز پەيتىدە ھەل.
ئالدىرىماي كۈتكۈلۈك ئىشقا پەيتنى دەل، / ئەي ھېكىم، ئىش بولۇر ئۆز پەيتىدە ھەل.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئىشنىڭ ۋاقتىنى كۈتۈش، ئالدىرىماسلىق لازىم، ئەي دانا، ھەممە ئىش ئۆز ۋاقتىدا بولىدۇ.
🇬🇧 EN 'One must await the proper moment and not act impulsively; O sage, all affairs reach completion only in their due season.'
#558 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئايتولدى بۇ سۆزنى تولۇق ئاڭلىدى،
ئۇ ھالدا قىلىپ سەۋر، كۈتەي مەن، دېدى.

Ay-Toldi listened to all these counsels and said: 'I shall be patient and hold myself in readiness.'

Ay-Toldı bütün bu sözleri dinledi ve dedi:— O hâlde ben sabır edeyim ve bekleyeyim.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى ھاجىپنىڭ بارلىق سۆزلىرىنى ئاڭلىدى ۋە بۇنداق دېدى: تاقەت قىلىپ، ئۆزۈمنى تۇتۇۋالاي،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەشىتتى بۇ ئاي تولدى بارچا سۆزۈگ ئايۇر سەرنەيىن مەن تۇتايىن ئۆزۈڭ
Eşitti bu ay toldı barça sözüg, ayur serneyin men tutayın özüñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı bütün bu sözleri dinledi ve dedi:— O hâlde ben sabır edeyim ve bekleyeyim.
🇬🇧 EN Ay-Toldi listened to all these counsels and said: 'I shall be patient and hold myself in readiness.'
#559 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
سۆزۈم تىڭشىدى، كۆردى ھاجىپ مېنى،
ئۆزى بىلسۇن بۇ ئىشنىڭ ۋاقىت - چېغىنى.

'The Chamberlain has seen me and heard my plea; let him decide the right course and appoint the proper hour.'

Hâcib beni gördü ve sözlerimi dinledi, ne yapmak lâzım geldiğini ve ne zaman yapılacağını kendisi tâyin etsin.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپ مەن بىلەن كۆرۈشتى ۋە سۆزۈمنى ئاڭلىدى، نېمە قىلىش كېرەكلىكىنى ۋە ۋاقىتنى ئۆزى بەلگىلىسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مەنى كۆردى ھاجىب سۆزۈم تىڭلادى ياراغى كۆرۈ تۇرسۇ ۋاقتى ئۈدى
Meni kördi hâcib sözüm tıñladı, yarağı körü tursu vaktı üdi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hâcib beni gördü ve sözlerimi dinledi, ne yapmak lâzım geldiğini ve ne zaman yapılacağını kendisi tâyin etsin.
🇬🇧 EN 'The Chamberlain has seen me and heard my plea; let him decide the right course and appoint the proper hour.'
#560 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
قايۇ ۋاقىتتا قىچقىرسا ھاجىپ مېنى،
كېلەي مەن شۇ ۋاقىتتا - دېيىلگەن كۈتى.

'Whenever the Chamberlain summons me, I shall come on whatever day and hour he appoints.'

Hâcib beni ne zaman isterse, ben onun tâyin edeceği gün ve saatte geleyim.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپ قايسى ۋاقىتتا مېنى خالىسا، شۇ زامان، شۇ كۈنى كېلەي، دېدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ ئۈدتە ھاجىب تىلەسە مەنى ئول ئۈدتە كەلەيىن تەدى سۆز كۈنى
Kayu üdte hâcib tilese meni, ol üdte keleyin tedi söz küni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hâcib beni ne zaman isterse, ben onun tâyin edeceği gün ve saatte geleyim.
🇬🇧 EN 'Whenever the Chamberlain summons me, I shall come on whatever day and hour he appoints.'
#561 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تۇرۇپ چىقتى ئايتولدى ئۇندىن يانا،
ئۆيىگە كىرىپ سالدى توننى مانا.

Ay-Toldi arose, departed from the court, returned to his lodging, and laid aside his outer garments.

Ay-Toldı kalkıp, oradan çıktı, evine döndü ve içeri girip, soyundu.

نەسرىي يەشمىسى:
ئايتولدى تۈرۈپ ئۇ يەردىن چىقتى، كېلىپ ئۆيگە كىردى ۋە تونىنى يەشتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۇرۇپ چىقتى ئاي تولدى ئاندىن يانا ئەۋىڭە كەلىپ كىردى يازدى تون ئا
Turup çıktı ay toldı andın yana, eviñe kelip kirdi yazdı ton a
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı kalkıp, oradan çıktı, evine döndü ve içeri girip, soyundu.
🇬🇧 EN Ay-Toldi arose, departed from the court, returned to his lodging, and laid aside his outer garments.
#562 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆرۈپ ھاجىپ ئايتولدىنىڭ قىلىقلىرىن،
كىشىلەردىن بۆلەكچە پەرق بارلىغىن.

The Chamberlain perceived that Ay-Toldi's character and presence were extraordinary, far above ordinary men.

Hâcib Ay-Toldı'nın başka insanlardan farklı olduğunu ve bir başka hâl ve tavra sahip bulunduğunu gördü.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپ كۆردىكى، ئايتولدىنىڭ مىجەز خۇلقى باشقا كىشىلەرنىڭكىدىن ئۆزگىچە، ئالاھىدە ئىكەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ھاجىب كۆردى ئاي تولدى قىلقى ياڭى ئەرەندە ئادىنسىغ كىشىدە ئۆڭى
Hâcib kördi ay toldı kılkı yañı, erende adınsığ kişide öñi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hâcib Ay-Toldı'nın başka insanlardan farklı olduğunu ve bir başka hâl ve tavra sahip bulunduğunu gördü.
🇬🇧 EN The Chamberlain perceived that Ay-Toldi's character and presence were extraordinary, far above ordinary men.
#563 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
دېدى: كۆرگىتىم يوق بۇ ياڭلىغ كىشى،
بىلىملىك - ئەقىللىك، خەلقنىڭ بېشى.

He said to himself: 'I have never beheld a man so knowledgeable, so intelligent, and so distinguished among the people.'

Kendi-kendisine dedi:— Ben böyle bilgili, akıllı ve halk arasında bu kadar seçkin bir insan görmedim.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ ، مەن بۇنداق ئەقىللىق، بىلىملىك، خەلقنى باشلايدىغان كىشىنى كۆرمىگەن ئىدىم، دېدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئايۇر كۆرمىشىم يوق بۇ ياڭلىغ كىشى بىلىگلىگ ئۇقۇشلۇغ بودۇندا باشى
Ayur körmişim yok bu yañlığ kişi, biliglig ukuşluğ bodunda başı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kendi-kendisine dedi:— Ben böyle bilgili, akıllı ve halk arasında bu kadar seçkin bir insan görmedim.
🇬🇧 EN He said to himself: 'I have never beheld a man so knowledgeable, so intelligent, and so distinguished among the people.'
#564 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
مۇشۇنداق كىشىلەر بولۇر بەكمۇ قىز،
بۇ قىز قىزلىقى قىلدى قىز ئاتى قىز.

'Such men are exceedingly rare; and it is because of its rarity that the precious maiden (*qïz*) is named rarity (*qïz*).'

Bu gibi insanlar çok nâdir olur, nâdirliğinden dolayıdır ki, nâdire kız adı verilmiştir.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنداق كىشىلەر ناھايىتى قىس قىز بولىدۇ، قىس نەرسىلەر قىممەتلىكى ئۈچۈن قىزنىڭ ئىسمىمۇ ”قىز“ بولغان①.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ مۇنداغ كىشىلەر بولۇر ئىدى قىز بۇ قىز قىزلىقى قىلدى قىز ئاتى قىز
Bu mundağ kişiler bolur idi kız, bu kız kızlıkı kıldı kız atı kız
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu gibi insanlar çok nâdir olur, nâdirliğinden dolayıdır ki, nâdire kız adı verilmiştir.
🇬🇧 EN 'Such men are exceedingly rare; and it is because of its rarity that the precious maiden (*qïz*) is named rarity (*qïz*).'
#565 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەزىزدۇر شۇ نەرسە ئۇ گەر بولسا كەم،
تېپىلماس ئەزىز كۆپ قىلسا ئەجىر ھەم.

'Whatever is rare is precious; and a precious thing cannot be attained without great toil and search.'

Hangi şey nâdir ise, o şey azizdir, insan aziz olan bir şeye mâlik olmak için çok zahmet çeker de onu yine elde edemez.

نەسرىي يەشمىسى:
نېمىكى قىس بولسا، ئۇ قىممەتلىك بولىدۇ، قىممەتلىك نەرسىگە كۆپ مۇشەققەت چەكمىگۈچە ئېرىشكىلى بولمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ نەڭ قىز ئەرسە ئۇش ئول نەڭ كۈسۈش كۈسۈش نەڭ تىلەپ بۇلماز ئەمگەر ئۈكۈش
Kayu neñ kız erse uş ol neñ küsüş, küsüş neñ tilep bulmaz emger üküş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hangi şey nâdir ise, o şey azizdir, insan aziz olan bir şeye mâlik olmak için çok zahmet çeker de onu yine elde edemez.
🇬🇧 EN 'Whatever is rare is precious; and a precious thing cannot be attained without great toil and search.'
#566 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
مۇشۇنداق كىشىلەر ئەلىگە كېرەك،
ئەلىگە كېرەك نەرسە ئەلگە كېرەك.

'The King stands in need of such men; and whatever is essential to the sovereign is vital to the entire realm.'

Hükümdar için bu gibi insanlar lâzımdır, hükümdara lâzım olan, memleket için de elzemdir.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنداق كىشىلەر ئەلىگە لازىم، ① قەدىمكى ئۇيغۇر تىلىدا ”قىز“ سۆزى بىلەن ”قىس“ سۆزى ئوخشاشلا ”قىز“ دېيىلەتتى. ئەلگە لازىم نەرسە ئەلگىمۇ لازىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ مۇنداغ كىشىلەر ئىلىگكە كەرەك ئىلىگكە كەرەك نەڭ كۆر ئىلكە كەرەك
Bu mundağ kişiler iligke kerek, iligke kerek neñ kör ilke kerek
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar için bu gibi insanlar lâzımdır, hükümdara lâzım olan, memleket için de elzemdir.
🇬🇧 EN 'The King stands in need of such men; and whatever is essential to the sovereign is vital to the entire realm.'
#567 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
پەزىللىك كىشىدىن ئومۇم نەپ ئالۇر،
بۇ پەزىلى بىلەن ئەر تىلەككە يېتۈر.

'Behold, a man of virtue brings benefit to all; and through his virtue, he achieves all his rightful aspirations.'

Bak, meziyetli insanın her kese faydası dokunur, bu meziyet ile insan bütün arzularına nail olur.

نەسرىي يەشمىسى:
پەزىلەت ئىگىسى ھەممىگە پايدا يەتكۈزىدۈ، كىشى پەزىلىتى بىلەن ئارزۇ تىلىگە يېتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قامۇغقا تۇسۇلۇر كۆر ئەردەملىگ ئەر بۇ ئەردەم بىلە ئەر تىلەك ئارزۇ يەر
Kamuğka tusulur kör erdemlig er, bu erdem bile er tilek ârzû yer
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bak, meziyetli insanın her kese faydası dokunur, bu meziyet ile insan bütün arzularına nail olur.
🇬🇧 EN 'Behold, a man of virtue brings benefit to all; and through his virtue, he achieves all his rightful aspirations.'
#568 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگە ئېيتتى ھاجىپ ۋاقىت تېپىپ،
بۇ ئايتولدىنى تولا تەۋسىپ ئېتىپ.

When the opportune moment arrived, the Chamberlain opened the matter before the King, describing Ay-Toldi's character and nobility.

Zamanı geldi, hâcib hükümdara meseleyi açarak, Ay-Toldı'nın hâlini tavrını ve asaletini arzetti.

نەسرىي يەشمىسى:
پۇرسىتى كەلدى، ھاجىپ ئەلگە سۆز ئېچىپ، ئايتولدىنىڭ مىجەز خۇلقى ۋە تەكتىنى بىلدۈردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۈدى بولدى ھاجىب ئىلىگكە سۆزىن ئاچا ئايدى ئاي تولدى قىلقى تۆزۈن
Üdi boldı hâcib iligke sözin, aça aydı ay toldı kılkı tözün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Zamanı geldi, hâcib hükümdara meseleyi açarak, Ay-Toldı'nın hâlini tavrını ve asaletini arzetti.
🇬🇧 EN When the opportune moment arrived, the Chamberlain opened the matter before the King, describing Ay-Toldi's character and nobility.
#569 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇنىڭ ھالى، ھەرىكىتى، خۇلقىنى دېدى،
ئەقىلگە مۇناسىپ ئىلمىنى دېدى.

He recounted his manners, his refinement, and his vast knowledge matching his deep intellect.

ئۇنىڭ مىجەز خۇلقى، ئادىتىنى سۆزلەپ بەردى، پاراسىتىگە مۇناسىپ بىلىملىرىنى ساناپ بەردى.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇنىڭ مىجەز خۇلقى، ئادىتىنى سۆزلەپ بەردى، پاراسىتىگە مۇناسىپ بىلىملىرىنى ساناپ بەردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇنىڭ ھالى، ھەرىكىتى، خۇلقىنى دېدى، ئەقىلگە مۇناسىپ ئىلمىنى دېدى.
ئۇنىڭ ھالى، ھەرىكىتى، خۇلقىنى دېدى، / ئەقىلگە مۇناسىپ ئىلمىنى دېدى.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئۇنىڭ مىجەز خۇلقى، ئادىتىنى سۆزلەپ بەردى، پاراسىتىگە مۇناسىپ بىلىملىرىنى ساناپ بەردى.
🇬🇧 EN He recounted his manners, his refinement, and his vast knowledge matching his deep intellect.
#570 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشتىكەچ ئەلىگ، دېدى: كەلتۈر قېنى،
ئېرۇر قانچىلىك، مەن كۆرەيىن ئۇنى.

The King listened and commanded: 'Bring him forth! Where is he? Let me behold him with my own eyes!'

Hükümdar bunu duydu ve : — Getir, hani, nerededir, onu bir göreyim — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئاڭلىدى ۋە دېدى: ”كەلتۈر، قېنى، ئۇ قەيەردە تۈرىدۇ؟ ئۇنى بىر كۆرەي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەشىتتى ئىلىگ ئايدى كەلدۈر قانى قايۇدا-تۇرۇر بىر كۆرەيىن ئانى
Eşitti ilig aydı keldür kanı, kayuda-turur bir köreyin anı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar bunu duydu ve : — Getir, hani, nerededir, onu bir göreyim — dedi —
🇬🇧 EN The King listened and commanded: 'Bring him forth! Where is he? Let me behold him with my own eyes!'
#571 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تىلەر ئەردىم ئەمدى مۇشۇنداق كىشى،
كۆزەتسە، بېجىرسە بۇ بەگلىك ئىشى.

'I have been searching for just such a man, to follow in my footsteps and assist in the affairs of the realm.'

Bu devlet işini görecek ve takip edecek tam böyle bir insanı ben de şimdi arıyordum.

نەسرىي يەشمىسى:
مەن ئىزىمنى بېسىپ، مەملىكەت ئىشلىرىنى قىلىدىغان مۇشۇنداق بىر كىشىنى ئىزدىگەن ئىدىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىلەر ئەردىم ئەمدى بۇ ياڭلىغ كىشىگ ئۇدۇ بارسا قىلسا بۇ بەگلىك ئىشىگ
Tiler erdim emdi bu yañlığ kişig, udu barsa kılsa bu beglik işig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu devlet işini görecek ve takip edecek tam böyle bir insanı ben de şimdi arıyordum.
🇬🇧 EN 'I have been searching for just such a man, to follow in my footsteps and assist in the affairs of the realm.'
#572 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
تىلىكىمنى تاپتىم، لېكىن بىر سۆزۈم،
كى، شۇنداق كىشىگە موھتاجتىم ئۆزۈم.

'I have achieved all my desires except this one: I stand in great need of a minister of this caliber.'

Bütün istediklerimi elde ettim, tek bir arzum kalmıştı, böyle bir insana çok ihtiyacım vardır.

نەسرىي يەشمىسى:
بارلىق تىلىگىمگە ئېرىشتىم، يەنە بىر ئارزۇيۇم شۇكى، مۇشۇنداق بىر كىشىگە موھتاجمەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىلەك بارچا بۇلدۇم بۇ ئول بىر سۆزۈم بۇ ياڭلىغ كىشىكە مۇڭادۇر ئۆزۈم
Tilek barça buldum bu ol bir sözüm, bu yañlığ kişike muñadur özüm
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bütün istediklerimi elde ettim, tek bir arzum kalmıştı, böyle bir insana çok ihtiyacım vardır.
🇬🇧 EN 'I have achieved all my desires except this one: I stand in great need of a minister of this caliber.'
#573 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
يۈگۈر، ماڭ، قىچقىرغىن ئۇنى سەن ماڭا،
كەلتۈر خىزمىتىمگە، ئەي جەسۇر توڭا.

'Go quickly, summon him unto me, and present him before my court, O valiant hero!'

Haydi arslanım, yürü, git, sen onu bana çağır, huzuruma getir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي جەسۇر قەھرىمان، يۈر، بېرىپ ئۇنى چاقىر، ھۇزۇرۇمدا ئۇنى ماڭا كۆرسەت.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يورى بار ئوقىغىل ئانى سەن ماڭا تاپۇغقا كۆرۈندۈر ئاي ئەرسىگ توڭا
Yorı bar okığıl anı sen maña, tapuğka köründür ay ersig toña
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Haydi arslanım, yürü, git, sen onu bana çağır, huzuruma getir.
🇬🇧 EN 'Go quickly, summon him unto me, and present him before my court, O valiant hero!'
#574 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
چىقىپ ھاجىپ ئۆيدىن، ئىشىككە كېلىپ،
يۈگۈرتتى بىر ئوغلان خەۋەرچى قىلىپ.

The Chamberlain arose, went to the gate, and dispatched a page with the royal summons.

Hâcip kalkıp, çıktı, kapıya gelip, bir iç-oğlanı koşturarak, haber saldı.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپ ئورنىدىن تۈردى، ئىشىككە چىقىپ، بىر ئوغۇلنى يۈگۈرتۈپ، خەۋەر يەتكۈزدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۇرۇپ چىقتى ھاجىب قاپۇغقا تەگىپ بىر ئوغلان يۈگۈرتتى تىلىن سۆز ئىدىپ
Turup çıktı hâcib kapuğka tegip, bir oğlan yügürtti tilin söz ıdıp
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hâcip kalkıp, çıktı, kapıya gelip, bir iç-oğlanı koşturarak, haber saldı.
🇬🇧 EN The Chamberlain arose, went to the gate, and dispatched a page with the royal summons.
#575 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
يۈگۈردى بۇ ئوغلان خەۋەر يەتكۈزۈپ،
ئايتولدى كىيىندى سۆيۈنچكە تولۇپ.

The page ran swiftly and delivered the message; Ay-Toldi arose with joy, put on his garments,

Oğlan koştu ve sözü ona ulaştırdı, Ay-Toldı sevinçle kalktı, giyindi.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ بالا يۈگۈردى دە، سۆزنى يەتكۈزدى، ئايتولدى ئورنىدىن تۈرۈپ، سۆيۈنگەن ھالدا تونىنى كىيدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئوغلان يۈگۈردى تەگۈردى سۆزى تونىن كەدتى تۇردى سەۋىنچىن ئۆزى
Bu oğlan yügürdi tegürdi sözi, tonın kedti turdı sevinçin özi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Oğlan koştu ve sözü ona ulaştırdı, Ay-Toldı sevinçle kalktı, giyindi.
🇬🇧 EN The page ran swiftly and delivered the message; Ay-Toldi arose with joy, put on his garments,
#576 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئېتىن مىندى، كەلدى قوۋۇقتا چۈشۈپ،
بېرىپ ھاجىمۇ، ئۇنى ئالدى كۈتۈپ.

Mounted his steed, and arrived at the palace gate; the Chamberlain came out to meet him and ushered him inside.

Atına bindi, gelip, kapıya indi, hâcip karşı çıkıp, onu içeri aldı.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ ئېتىنى مىندى، دەرۋازىغا يېتىپ كەلدى، ھاجىپ قارشىسىغا چىقىپ، ئىچكىرىگە باشلىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاتىن مىندى كەلدى قاپۇغقا تۈشۈپ يورىپ ئۇترۇ ھاجىب ئوقىدى تۇشۇپ
Atın mindi keldi kapuğka tüşüp, yorıp utru hâcib okıdı tuşup
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Atına bindi, gelip, kapıya indi, hâcip karşı çıkıp, onu içeri aldı.
🇬🇧 EN Mounted his steed, and arrived at the palace gate; the Chamberlain came out to meet him and ushered him inside.
#577 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
قەدىرلەپ ھاجىپ تۆردىن يەردى ئورۇن،
ئەدەپ بىرلە ئايتولدى ئالدى ئورۇن.

The Chamberlain showed him honor and seated him in the place of esteem; and Ay-Toldi sat with dignified modesty.

Hâcib ona saygı gösterdi ve baş-köşede yer verdi, Ay-Toldı edep ile yerine oturdu.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپ ئۈنى قەدىرلەپ تۆردىن ئورۇن بەردى، قارا، ئايتولدىمۇ ئەدەپ بىلەن ئولتۇردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاغىرلادى ھاجىب ئورۇن بەردى تۆر ئەدەب بىرلە ئاي تولدى ئولدۇردى كۆر
Ağırladı hâcib orun berdi tör, edeb birle ay toldı oldurdı kör
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hâcib ona saygı gösterdi ve baş-köşede yer verdi, Ay-Toldı edep ile yerine oturdu.
🇬🇧 EN The Chamberlain showed him honor and seated him in the place of esteem; and Ay-Toldi sat with dignified modesty.
#578 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ قېشىغا كىردى ھاجىپ يېتىپ،
بەيئەلىگدىن ئۆتۈندى ئۇ ئۆرە تۇرۇپ.

The Chamberlain entered the royal presence, stood before the King, and respectfully announced Ay-Toldi's arrival.

ھاجىپ ئەلىگىنىڭ ھۇزۇرىغا كىردى، ئۆرە تۈرۈپ ئەلىگىدىن ئىلتىماس قىلدى.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپ ئەلىگىنىڭ ھۇزۇرىغا كىردى، ئۆرە تۈرۈپ ئەلىگىدىن ئىلتىماس قىلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەلىگ قېشىغا كىردى ھاجىپ يېتىپ، بەيئەلىگدىن ئۆتۈندى ئۇ ئۆرە تۇرۇپ.
ئەلىگ قېشىغا كىردى ھاجىپ يېتىپ، / بەيئەلىگدىن ئۆتۈندى ئۇ ئۆرە تۇرۇپ.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ھاجىپ ئەلىگىنىڭ ھۇزۇرىغا كىردى، ئۆرە تۈرۈپ ئەلىگىدىن ئىلتىماس قىلدى.
🇬🇧 EN The Chamberlain entered the royal presence, stood before the King, and respectfully announced Ay-Toldi's arrival.
#579 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: قىچقار، ماڭا كىرسۇن ئۇ،
كۆرەيىن ئۇنى مەن، مېنى كۆرسۇن ئۇ.

The King said: 'Summon him into my presence; let him enter, that he may behold me and I may behold him!'

Hükümdar : — Onu bana çağır, gelsin, beni görsün, ben de onu göreyim — dedi.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگى ئېيتتى: چاقىر قېشىمغا كىرسۇن، مەن ئۈنى كۆرەي، ئۈمۈ مېنى كۆرسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ ئايدى ئۈندە ماڭا كىرسۈنى كۆرەيىن ئانى مەن مەنى كۆرسۈنى
İlig aydı ünde maña kirsüni, köreyin anı men meni körsüni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar : — Onu bana çağır, gelsin, beni görsün, ben de onu göreyim — dedi.
🇬🇧 EN The King said: 'Summon him into my presence; let him enter, that he may behold me and I may behold him!'
#580 ئايتولدى (ۋەزىر)
نەزمىي يەشمىسى:
ھاجىپ چىقتى، ئېيتتى: ئەي، ئايتولدى تۇر،
ئەلىگكە كۆرۈنگىن، بەختىڭ تاپتى قۇر.

The Chamberlain went out and called: 'Arise, O Ay-Toldi, enter into the King's presence; your fortune has favored you!'

Hâcib çıktı ve:—Ey Ay-Toldı, buyur hükümdarın huzuruna gir, artık talihin yaver oldu — dedi.

نەسرىي يەشمىسى:
ھاجىپ چىقتى ۋە ”ئەي، ئايتولدى، تۈر، ئەلىگى ھۇزۇرىغا بار، بەخت كەمىرى ساڭا باغلاندى“، دېدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ھاجىب چىقتى ئايدى ئاي ئاي تولدى تۇر تاپۇغقا كۆرۈڭىل قۇتۇڭ بادى قۇر
Hâcib çıktı aydı ay ay toldı tur, tapuğka körüngil kutuñ badı kur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hâcib çıktı ve:—Ey Ay-Toldı, buyur hükümdarın huzuruna gir, artık talihin yaver oldu — dedi.
🇬🇧 EN The Chamberlain went out and called: 'Arise, O Ay-Toldi, enter into the King's presence; your fortune has favored you!'
ئاۋازلىق كىتاب
13-باب: ئايتولدىنىڭ پادىشاھ كۈنتۇغدى خىزمىتىگە كېلىشى
100%
00:00 --:--