تىزىملىك
تىل تاللاش:
47-باب 4031 – 4164-بېيىتلەر (134 بېيىت) بايان قىلغۇچى: ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)

بەگلەرگە خىزمەت قىلىشنىڭ تەرتىپ ۋە قائىدىلىرى

Beglerge Xizmet Qilishning Tertip we Qaidiliri

بەگلەرگە خىزمەت قىلىشنىڭ تەرتىپ ۋە قائىدىلىرى. قۇتادغۇبىلىكنىڭ 47-بابى، 4031–4164-بېيىتلەر.

🎙️ CD پىلاستىنكىسى: 052 ئۆگدۈلمىشنىڭ بەگلەرگە خىزمەت قىلىش قائىدىسىنى ئېيتىشى — 17:46
مەنبە:
#4031 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئېرۇر ئىككى تۈرلۈك خىزمەتچى كىشى،
خىزمەتتە تۈزەلگەي كۈندىن - كۈن ئىشى.

Two kinds of servant in this world exist: When serving well, all daily works persist.

Bu hizmetkârlar iki türlü olur, hizmet ederlerse, işleri günden güne yoluna girer.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەت قىلغۇچى كىشى ئىككى خىل بولىدۇ، خىزمەت قىلسا ئىشلىرى ھەر كۈنى يۈرۈشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇كى تۆرلۈگ ئول بۇ تاپۇغچى كىشى تاپۇغ قىلسا ئىتلۈر كۈنىڭە ئىشى
İki törlüg ol bu tapuğçı kişi, tapuğ kılsa itlür küniñe işi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu hizmetkârlar iki türlü olur, hizmet ederlerse, işleri günden güne yoluna girer.
🇬🇧 EN Two kinds of servant in this world exist: When serving well, all daily works persist.
#4032 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىرى، بالىلىق ۋاقتا ئىشقا كىرۈر،
بىرى، چوڭ بولۇپ مۇڭا مەنسۇپ بولۇر.

One enters royal service from his youth; Another enters grown in age and truth.

Bunlardan biri— çocukken hizmete girer, biri — büyüdükten sonra bu işe intisap eder.

نەسرىي يەشمىسى:
بىرى ياش ۋاقتىدىلا خىزمەتكە كىرىدۇ، يەنە بىرى چوڭ بولغاندىن كېيىن خىزمەت قىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىرى ئوغلان ئەركەن تاپۇغقا كىرۈر تاقى بىر بەدۈك بولسا ئۆترۈ قىلۇر
Biri oğlan erken tapuğka kirür, takı bir bedük bolsa ötrü kılur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bunlardan biri— çocukken hizmete girer, biri — büyüdükten sonra bu işe intisap eder.
🇬🇧 EN One enters royal service from his youth; Another enters grown in age and truth.
#4033 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئىككى خىلىدىن ياخشىراقى شۇل،
كىچىك خىزمەت قىلىپ تۈزەتسە كۆڭۈل.

The better of the two by far is he, Who serves from childhood in humility.

Bunlardan küçükken hizmete girip, benlik ve gururdan geçenler daha iyidir.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ ئىككىسىدىن تېخىمۇ ياخشىراقى شۇكى، كىچىكىدىنلا خىزمەت قىلسۇن، كۆڭلىنى توختاتسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇كىدە تالۇ ئەدگۈرەكى ئول ئول كىچىگدە تاپۇغ قىلسا باسسا كۆڭۈل
İkide talu edgüreki ol ol, kiçigde tapuğ kılsa bassa köñül
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bunlardan küçükken hizmete girip, benlik ve gururdan geçenler daha iyidir.
🇬🇧 EN The better of the two by far is he, Who serves from childhood in humility.
#4034 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۈگۈن ساڭا ئېيتار سۆزۈمنى ئۆزۈم،
كىچىكتىن باشلابان قىلاي بۇ سۆزۈم.

Though I address these words to thee today, I speak of youth who walk the courtly way.

Her ne kadar bugün bunları sana anlatıyorsam da, sözlerimi küçükleri göz önünde bulundurarak, söyleyeceğim.

نەسرىي يەشمىسى:
بۈگۈن مەن ساڭا قانچىلىك سۆز قىلسامۇ، بۇ سۆزۈمنى كىچىكلەردىن باشلاپ سۆزلەي:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەچە مە بۇ كۈن سۆز ساڭا ئايسا ئۆز كىچىگلەركە باشلاپ ئايايىن بۇ سۆز
Neçe me bu kün söz saña aysa öz, kiçiglerke başlap ayayın bu söz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Her ne kadar bugün bunları sana anlatıyorsam da, sözlerimi küçükleri göz önünde bulundurarak, söyleyeceğim.
🇬🇧 EN Though I address these words to thee today, I speak of youth who walk the courtly way.
#4035 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بولۇر ئاخىرى خام، سۆز بولسا يېپىق،
تېمىكى خام ئولسا، كەلتۈرەر ئاغرىق.

If words are kept concealed, they turn out crude; And what is raw brings harm and bitter mood.

Sözü kapalı tutarsan, sonu çiğlik olur, çiğ olan her şeyin altında zarar vardır.

نەسرىي يەشمىسى:
سۆزنى ياپتا قىلسا، ئاخىر خام بولىدۇ، قايسى نەرسە خام بولسا، تېگى دەرد بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سۆزۈگ ئۆرتە تۇتسا سوڭى يەگ بولۇر قايۇ نەڭ يىگ ئەرسە تۈپى ئىگ بولۇر
Sözüg örte tutsa soñı yeg bolur, kayu neñ yig erse tüpi ig bolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sözü kapalı tutarsan, sonu çiğlik olur, çiğ olan her şeyin altında zarar vardır.
🇬🇧 EN If words are kept concealed, they turn out crude; And what is raw brings harm and bitter mood.
#4036 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يېتىلمەك تىلسەڭ پىشۇرغىن سۆزۈڭ،
دۇرۇسلۇق تىلسەڭ توغرا بول ئۆزۈڭ.

If ripe fruit be thy wish, let words mature; If trust thou seek, keep thine own conduct pure.

Olgun olmasını istersen, sözü pişirmelisin, doğruluk dilersen, kendin doğru yoldan ayrılmamalısın.

نەسرىي يەشمىسى:
پىششىق بولۇشنى خالىسا، سۆزنى پىشۇرۇش كېرەك، ئىشەنچلىك بولۇشنى خالىسا، ئۆزىنى ئىشەنچلىك تۇتۇش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىشىغلىغ تىلەسە بىشۇرغۇ سۆزۈگ بۈتۈنلۈك تىلەسە بۈتۈرگۈ ئۆزۈڭ
Bışığlığ tilese bışurğu sözüg, bütünlük tilese bütürgü özüñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Olgun olmasını istersen, sözü pişirmelisin, doğruluk dilersen, kendin doğru yoldan ayrılmamalısın.
🇬🇧 EN If ripe fruit be thy wish, let words mature; If trust thou seek, keep thine own conduct pure.
#4037 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
دېسە كىم خىزمەتكە ئاچايىن ئىشىك،
قىلىشقا ئۇ خىزمەت كىرىشكەي كىچىك.

If one would open courtly service wide, From early youth he must begin to stride.

insan hizmet kapısını açmak isterse, küçük yaşta hizmete başlamalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشى خىزمەتكە ئىشىك ئاچاي دېسە، كىچىك ۋاقتىدىلا خىزمەت قىلىشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاپۇغقا ئاچايىن تەسە ئەر قاپۇغ كىچىگ ئوغلان ئەركەن قىلىنغۇ تاپۇغ
Tapuğka açayın tese er kapuğ, kiçig oğlan erken kılınğu tapuğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insan hizmet kapısını açmak isterse, küçük yaşta hizmete başlamalıdır.
🇬🇧 EN If one would open courtly service wide, From early youth he must begin to stride.
#4038 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىپ قائىدە - يوسۇن،
ئۆگەنسۇن ئۇسۇل، كىرىپ - چىقماق بىلەن ھەم ئەدەپنى ئول.

He must learn law and custom, set his gait, Know when to enter, exit, and await.

Töre ve usûlü öğrenmeli, hareketini düzeltmeli, giriş ve çıkış tarzlarını bilmeli, tavır ve hareketi edep dâiresinde olmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
قانۇن، قائىدە يوسۇنلارنى بىلسۇن، يول تاپسۇن، كىرىپ چىقىش يوسۇنلىرىنى ئۆگەنسۇن، ھەرىكىتىنى تۈزىسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۆرۈ ھەم توقۇ بىلسە تۈزسە يورىق كىرۈ ھەم چىقابىلسە ئىتسە قىلىق
Törü hem toku bilse tüzse yorık, kirü hem çıkabilse itse kılık
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Töre ve usûlü öğrenmeli, hareketini düzeltmeli, giriş ve çıkış tarzlarını bilmeli, tavır ve hareketi edep dâiresinde olmalıdır.
🇬🇧 EN He must learn law and custom, set his gait, Know when to enter, exit, and await.
#4039 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تەييار ئولسۇن ئىشقا سەھەردە تۇرۇپ،
كىچىك تۇتسۇن تىلۇ - دىل، مۇلايىم بولۇپ.

Arising early, ready at the call, Submissive, humble, counting himself small.

Erkenden kalkıp, hizmete hâzır bulunmalıdır, sözlerinde ve hareketlerinde mütevâzi olması lâzımdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەتىگەن تۈرۈپ، خىزمەتكە چەبدەس بولسۇن، كەمتەر بولۇپ، كۆڭلىنى، تىلىنى كىچىك تۈتسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاپۇغقا ئەرىگ بولسا ئەرتە تۇرۇپ كۆڭۈل تىل كىچىگ تۇتسا قودقى بولۇپ
Tapuğka erig bolsa erte turup, köñül til kiçig tutsa kodkı bolup
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Erkenden kalkıp, hizmete hâzır bulunmalıdır, sözlerinde ve hareketlerinde mütevâzi olması lâzımdır.
🇬🇧 EN Arising early, ready at the call, Submissive, humble, counting himself small.
#4040 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇ خىزمەت قىلغۇلۇقتۇر يۈگرەپ يۈرۈپ،
قۇلاق - كۆزنى ئىتتىك قىلغاي ئۇ كۆرۈپ.

Swift in his errands, nimble on his feet, With keen-edged eyes and ears alert and meet.

Her işi sür'atle ve vakfında yapmalı, işine iyice dikkat ederek, gözü ve kulağı tetikte bulunmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىشقا تىرىشچان، ئايىغى چاققان بولسۇن، ئاڭلاشتا، كۆرۈشتە قۇلاق كۆزنى ئىتتىك تۈتسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يۇمۇشقا ئەرىگ بولسا يۈگرۈ تۇرۇ قۇلاق كۆز يىتى تۇتسا ئاشرۇ كۆرۈ
Yumuşka erig bolsa yügrü turu, kulak köz yiti tutsa aşru körü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Her işi sür'atle ve vakfında yapmalı, işine iyice dikkat ederek, gözü ve kulağı tetikte bulunmalıdır.
🇬🇧 EN Swift in his errands, nimble on his feet, With keen-edged eyes and ears alert and meet.
#4041 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خىزمەت قىلغاي ئۆزدىن ئۇلۇغقا ئۆزى،
تۇتۇپ چىڭ تىلىنى، كۆزەتسۇن سۆزى.

To elders who excel him, service pay, Restrain his tongue, nor heedless words convey.

Kendisinden büyüğe hizmet etmeli, dilini tutmasını bilmeli ve uluorta söz söylememelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆزىدىن چوڭغا خىزمەت قىلغاندا، تىلىنى مەھكەم تۈتۈپ، سۆزنى چىڭ ساقلىسۇن!
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆزىندە ئۇلۇغقا تاپۇغ قىلسا ئۆز تىلىن بەكلەسە كەد قاتىغ تۇتسا سۆز
Özinde uluğka tapuğ kılsa öz, tilin beklese ked katığ tutsa söz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kendisinden büyüğe hizmet etmeli, dilini tutmasını bilmeli ve uluorta söz söylememelidir.
🇬🇧 EN To elders who excel him, service pay, Restrain his tongue, nor heedless words convey.
#4042 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
مۇشۇنداق بېجىرسە ئەگەر ئىش كىچىك،
بېگىگە يېقىنلاپ، ئاسانلار كېچىك.

If a youth executes his service so, He nears the King and sees his status grow.

Böyle bir genç hizmette başarı gösterirse, beyine yakın olur ve merhaleleri muvaffakiyetle geçer.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنداق كىچىكلەر خىزمىتىنى ئوڭشاپ كېتەلسە، بېگىگە يېقىنلىشىپ، خىزمەت يولىنى ئوڭشايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاپۇغۇغ ئوڭارسا بۇ ياڭلىغ كىچىگ بەگىڭە ياغۇدى ئوڭاردى كەچىگ
Tapuğuğ oñarsa bu yañlığ kiçig, begiñe yağudı oñardı keçig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Böyle bir genç hizmette başarı gösterirse, beyine yakın olur ve merhaleleri muvaffakiyetle geçer.
🇬🇧 EN If a youth executes his service so, He nears the King and sees his status grow.
#4043 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىرىش ھەم چىقىشتا، ئۆتۈنچتە ئۇ دەل،
يوسۇن - قائىدىلەرگە ئۇ قىلغاي ئەمەل.

Thereafter when he enters court or room, He petitions fitly, scattering the gloom.

Bundan sonra girerken, çıkarken, dilek ve ricaları arzederken, usûlüne göre hareket etmelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇنىڭدىن باشقا، كىرىپ چىقىشتا، تىلەك مەقسەتلىرىنى ئىزھار قىلىشتا قائىدە بويىچە قىلىشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىرۈر ھەم چىقار بولسا ئاندا نارۇ ئۆتۈنسە ئۆتۈگ ساۋ تۆرۈچە كۆرۈ
Kirür hem çıkar bolsa anda naru, ötünse ötüg sav törüçe körü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bundan sonra girerken, çıkarken, dilek ve ricaları arzederken, usûlüne göre hareket etmelidir.
🇬🇧 EN Thereafter when he enters court or room, He petitions fitly, scattering the gloom.
#4044 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
شۇ ھالغا ئېرىشسە ئۆرلەپ كىچىكلەر،
نە ئىشقا يارارىن بېگى بەلگىلەر.

When youths of lower rank achieve this grace, The King then designates each servant's place.

Küçük rütbeli kimseler bu mertebeye erişince, bey bundan sonra onların yapacakları işleri, tâyin eder.

نەسرىي يەشمىسى:
كىچىك ئەمەلدارلار بۇ دەرىجىگە يېتەلسە، بەگ ئاندىن نېمىگە يارايدىغانلىقىنى بەلگىلەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىچىگ قۇر بۇ يەركە تەگە تۆرچىسە نەگۈكە يارارىن سەچەر بەگ باسا
Kiçig kur bu yerke tege törçise, negüke yararın seçer beg basa
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Küçük rütbeli kimseler bu mertebeye erişince, bey bundan sonra onların yapacakları işleri, tâyin eder.
🇬🇧 EN When youths of lower rank achieve this grace, The King then designates each servant's place.
#4045 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تېتىك ھەم ئۆز خۇلقلۇق بولسا خادەم،
ئۆتۈنچكە يارار، تېز كۈلۈپ بەختى ھەم.

If clever, of sound character and mind, He is made chamberlain, advancement kind.

Hizmetkâr akıllı ve dürüst tabiatlı olursa, o dilekleri hükümdara arz vazifesine yarar ve çabuk yükselip, ikbâle erer.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەتچى زېرەك، ھەرىكىتى ئىشەنچلىك بولسا، تەلەپكە يارايدۇ ۋە ئۆسىدۇ، دۆلەتلىك بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاپۇغچى تەتىگ ئەرسە قىلقى بۈتۈن ئۆتۈگكە يارار بۇ قوپار تەرك قۇتۇن
Tapuğçı tetig erse kılkı bütün, ötügke yarar bu kopar terk kutun
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmetkâr akıllı ve dürüst tabiatlı olursa, o dilekleri hükümdara arz vazifesine yarar ve çabuk yükselip, ikbâle erer.
🇬🇧 EN If clever, of sound character and mind, He is made chamberlain, advancement kind.
#4046 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
جەسۇر مەرگەن ئولسا، بولۇر ئوقياچى،
دۇرۇس بولسا خۇلقى، بولۇر تامغىچى.

If skilled in archery, an archer brave; If just and true, the royal seal he'll crave.

iyi nişancı ve cesur ise, o okçu ve yaycı olur, doğru tabiatli ise, mühürdar olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئېتىشتا مەرگەن بولسا، ئوقياچى بولىدۇ، قىلىقلىرى توغرا بولسا، تامغىچى مۆھۈردار بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاتىم ئەرسىگ ئەرسە بولۇر ئوق ياچى كۆنى ئەرسە قىلقى بولۇر تامغاچى
Atım ersig erse bolur ok yaçı, köni erse kılkı bolur tamğaçı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR iyi nişancı ve cesur ise, o okçu ve yaycı olur, doğru tabiatli ise, mühürdar olur.
🇬🇧 EN If skilled in archery, an archer brave; If just and true, the royal seal he'll crave.
#4047 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خۇيى پاك، يۈزى ھەم گۈزەل بولسا گەر،
بولۇر بەگكە ساقىي، ئەي ئۆز كۆڭۈل ئەر.

If clean of conduct, pleasant to the eye, The King appoints him cupbearer on high.

Tavrı, hareketi temiz ve güzel yüzlü ise, onu bey saki yapar, ey iyi kalpli insan.

نەسرىي يەشمىسى:
تەبىئىتى پاك، چىراي شەكلى كۆركەم بولسا، ئۇنى بەگ ئىدىشىچى قىلىدۇ، ئەي دىلى ئوچۇق.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قىلىنچى ئارىغ ئەرسە كۆركلۈگ يۈزى ئىدىشچى قىلۇر بەگ ئاي كۆڭلى يازى
Kılınçı arığ erse körklüg yüzi, idişçi kılur beg ay köñli yazı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tavrı, hareketi temiz ve güzel yüzlü ise, onu bey saki yapar, ey iyi kalpli insan.
🇬🇧 EN If clean of conduct, pleasant to the eye, The King appoints him cupbearer on high.
#4048 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ھېساب، خەتنى يىلسە خەزىنىچى بولۇر،
ئەگەر بولسا ئاقىل، پۈتۈكچى بولۇر.

If skilled in script and reckoning, treasurer; If quick in intellect, royal secretary.

Yazı ve hesap işlerini bilirse, hazinedar olur, anlayış ve zekâsı iyi ise, kâtip olur.

نەسرىي يەشمىسى:
خەت، ھېساب بىلسە خەزىنىچى بولىدۇ، ئەقىل ئىدراكى ياخشى بولسا، كاتىپ بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىتىگ بىلسە ساقىش ئاغىچى بولۇر ئۇقۇش ئۆگ كەد ئەرسە بىتىگچى بولۇر
Bitig bilse sakış ağıçı bolur, ukuş ög ked erse bitigçi bolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yazı ve hesap işlerini bilirse, hazinedar olur, anlayış ve zekâsı iyi ise, kâtip olur.
🇬🇧 EN If skilled in script and reckoning, treasurer; If quick in intellect, royal secretary.
#4049 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇلاردىن قايسىسىغا ئۇلاشسا كىشى،
دىققەتلە ئەيمىنىپ، ئۈز قىلغاي ئىشى.

Whichever office be assigned to thee, Serve with great care, in deep humility.

însan bunlardan hangisine erişirse-erişsin, çok dikkatli ve ihtiyatlı olmalı ve çok iyi hizmet etmelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇلارنىڭ قايسىسىغا مۇيەسسەر بولسا، ناھايىتى ئېھتىيات بىلەن ئەيمىنىپ چىرايلىق خىزمەت قىلىش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇلاردا قايۇقا ئۇلانسا بۇ ئۆز ئىدى قورقۇ ئاينۇ تاپۇغ قىلغۇ ئۇز
Bularda kayuka ulansa bu öz, idi korku aynu tapuğ kılğu uz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR însan bunlardan hangisine erişirse-erişsin, çok dikkatli ve ihtiyatlı olmalı ve çok iyi hizmet etmelidir.
🇬🇧 EN Whichever office be assigned to thee, Serve with great care, in deep humility.
#4050 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئېمە دەيدۇ ئاڭلا، خىزمەت قىلغۇچى،
خىزمەت يەتكۈزۈپ ئۇ تىلەك تاپقۇچى.

Hear what the servant who attained his aim, Through faithful service, stated of his claim:

Hizmet eden ve hizmeti sayesinde dileğine kavuşan kimse ne der, dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەت كۆرسىتىپ، ئاندىن تىلىكىگە ئېرىشكەن، خىزمەت قىلغۇچى نېمە دەيدۇ، ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل تاپۇغ قىلغۇچى تاپۇغ يەترۈپ ئۆترۈ تىلەك بۇلغۇچى
Negü ter eşitgil tapuğ kılğuçı, tapuğ yetrüp ötrü tilek bulğuçı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmet eden ve hizmeti sayesinde dileğine kavuşan kimse ne der, dinle.
🇬🇧 EN Hear what the servant who attained his aim, Through faithful service, stated of his claim:
#4051 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەگەر يۈزمۈيۈز بەگكە تۈرساڭ ئۆزۈڭ،
تولا بەك ئەيمىنىپ، كۆزەتكىن كۆزۈڭ.

'When standing face to face before thy lord, Stand in great awe; keep watch upon thy board.

Beyin huzurunda bulunurken, çok dikkatli ol ve görülmeyecek şeylere bakma ve onları görme.

نەسرىي يەشمىسى:
”يۈزۈڭ بەگكە يۈزمۇ يۈز تۇرىدىغان بولسا، بەك قورقۇپ تۇرغىن، كۆزۈڭگە بايقا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يۈز ئۇترۇ-تۇرۇر بولسا بەگكە ئۆزۈڭ ئىدى قورقۇ تۇرغىل كۈدەزگىل كۆزۈڭ
Yüz utru-turur bolsa begke özüñ, idi korku turğıl küdezgil közüñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyin huzurunda bulunurken, çok dikkatli ol ve görülmeyecek şeylere bakma ve onları görme.
🇬🇧 EN 'When standing face to face before thy lord, Stand in great awe; keep watch upon thy board.
#4052 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تۈزەپ خۇلق - ھەرىكىتىڭ، ئۆزۈڭنى كۆزەت،
كۆڭۈل، تىلنى رۇس تۇت ۋە قىسقارت سۆزۈڭ.

Correct thy conduct, watch thyself with care, Keep tongue and heart upright, thy speech make spare.'

Hareketini doğrult, tavrını düzelt, kendini gözet, gönlün, dilin dürüst olsun, sözünü kısa kes.

نەسرىي يەشمىسى:
خۇلقىڭنى توغرىلا، يۈرۈش تۇرۇشۇڭنى تۈزەت، ئۆزۈڭنى كۆزەت. دىلىڭنى ۋە تىلىڭنى توغرا تۇت، سۆزۈڭنى قىسقارت.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قىلىنچ ئىت يورىق تۈز ئۆزڭنى كۈدەز كۆڭۈل تىل كۆنى تۇت قىسۇرغىل سۆزۈگ
Kılınç it yorık tüz özñni küdez, köñül til köni tut kısurğıl sözüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hareketini doğrult, tavrını düzelt, kendini gözet, gönlün, dilin dürüst olsun, sözünü kısa kes.
🇬🇧 EN Correct thy conduct, watch thyself with care, Keep tongue and heart upright, thy speech make spare.'
#4053 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تۈزىلەر بۇ خىزمەت بىلەن تۈرلۈك ئىش،
قوشۇلغاي خىزمەتلە ساڭا ياخشى ئەش.

Through service, every enterprise succeeds; Through service, man finds friends for all his needs.

Her türlü iş hizmet ile yoluna girer, hizmet sayesinde insan iyi arkadaşlara nail olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ھەر تۈرلۈك ئىشلار خىزمەت ئارقىلىق يۈرۈشىدۇ، خىزمەت ئارقىلىق ياخشى دوستلارغىمۇ يېتىشسەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاپۇغ بىرلە ئىتلۈر قامۇغ تۆرلۈگ ئىش تاپۇغ بىرلە قاۋشۇر ساڭا ئەدگۈ ئىش
Tapuğ birle itlür kamuğ törlüg iş, tapuğ birle kavşur saña edgü iş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Her türlü iş hizmet ile yoluna girer, hizmet sayesinde insan iyi arkadaşlara nail olur.
🇬🇧 EN Through service, every enterprise succeeds; Through service, man finds friends for all his needs.
#4054 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېچۈك ياخشىلىقنى تىلسىمەڭ ئۆزۈڭ،
خىزمەت قىل، يورۇتقاي بۇ خىزمەت يۈزۈڭ.

Whatever blessing thy own soul demands, Serve well: thy service brightens all thy hands.

Her hangi bir iyiliğe nail olmak istersen, önce hizmet et, hizmetin senin yüzünü güldürür.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆزۈڭ ھەرقانداق بىر ياخشىلىقنى خالىساڭ، خىزمەت قىل، خىزمىتىڭ يۈزۈڭنى يۈرۈق قىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ ئەدگۈ قولسا ساڭا بۇ ئۆزۈڭ تاپۇغ قىل تاپۇغۇڭ يارۇتغاي يۈزۈڭ
Negü edgü kolsa saña bu özüñ, tapuğ kıl tapuğuñ yarutğay yüzüñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Her hangi bir iyiliğe nail olmak istersen, önce hizmet et, hizmetin senin yüzünü güldürür.
🇬🇧 EN Whatever blessing thy own soul demands, Serve well: thy service brightens all thy hands.
#4055 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بېگىڭگە روبىرو تۈرساڭ ئۇ زامان،
قۇلاق تۆردە بولسۇن، كۆزۈڭ يەر سايان.

When standing face to face before the prince, Cast down thy eyes, let ears heed every hint.

Beyin huzurunda bulunduğun zaman gözün yerde, kulağın baş-köşede olsun.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر بەگكە يۈزمۇيۈز تۇرىدىغان بولساڭ، كۆزۈڭنى يەرگە تىك، قۇلقىڭنى تۆرگە توغرىلا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى بەگكە ئۇترۇ-تۇرۇر ئەرسە سەن كۆزۈڭ يەردە تۇتغىل قۇلاق تۆردە سەن
Kalı begke utru-turur erse sen, közüñ yerde tutğıl kulak törde sen
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyin huzurunda bulunduğun zaman gözün yerde, kulağın baş-köşede olsun.
🇬🇧 EN When standing face to face before the prince, Cast down thy eyes, let ears heed every hint.
#4056 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قولۇڭنى قوۋۇشتۇر، پۇتۇڭنى تۈزۈپ،
بۇ سول قول ئۈزرە ئوڭ قولۇڭنى قويۇپ.

Fold both thy hands, align thy feet in line, Thy right hand placed upon thy left design.

Ellerini kavuştur, ayaklarını birbirine bitiştir, sağ elini sol elin üzerine koy.

نەسرىي يەشمىسى:
قولۇڭنى قوۋۇشتۇرۇپ ئايغىڭنى تۈزەپ تۇر ، ئوڭ قولۇڭنى سول قولۇڭنىڭ ئۈستىگە قوي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەلىگ قاۋشۇرۇ تۇت ئاداقىڭ تۈزە بۇ ئوڭ ئەلگىڭ ئۇرغىل سول ئەلگىڭ ئۆزە
Elig kavşuru tut adakıñ tüze, bu oñ elgiñ urğıl sol elgiñ öze
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ellerini kavuştur, ayaklarını birbirine bitiştir, sağ elini sol elin üzerine koy.
🇬🇧 EN Fold both thy hands, align thy feet in line, Thy right hand placed upon thy left design.
#4057 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشىكتىن كىرۈردا كىر ئوڭ پۇت بىلەن،
ئەمر قىلسا ئاڭلا، پاراسەت بىلەن.

When entering the door, step right foot first; When royal commands sound, in deep thought immerse.

Kapıdan girerken, önce sağ ayağını at, sana emir buyurulurken, aklın, fikrin onda olsun.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىشكتىن كىرىشتە ئوڭ ئايغىڭنى ئالدىن بېسىپ ماڭ، ئېغىزچە يارلىق بەرگەندە ئەقىل بىلەن ئاڭلا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قاپۇغدا كىرۈردە ئوڭۇڭ ئاشنۇ ماڭ تىلىن يارلىقاردا ئۆگۈڭ بىرلە ئاڭ
Kapuğda kirürde oñuñ aşnu mañ, tilin yarlıkarda ögüñ birle añ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kapıdan girerken, önce sağ ayağını at, sana emir buyurulurken, aklın, fikrin onda olsun.
🇬🇧 EN When entering the door, step right foot first; When royal commands sound, in deep thought immerse.
#4058 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆتۈنچىڭ قىلاردا تۆۋەن تاشلا قول،
ئىككى تىز بىلەن چۆك، سىلىق، يۇمشاق ئول.

When making a petition, drop thy hands, Kneel on both knees as etiquette demands.

Bir şey arzederken, ellerini aşağıya doğru sarkıt, iki diz üzerine çök, arzı ihlâs ve sükûn ile yap.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆتۈنۈش قىلغىنىڭدا قولۇڭنى تۈز تۇت، تىزلىنىپ ئولتۇرۇپ، ئەدەپلىك ۋە سىلىق بول.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆتۈگ ئۆتنۈر ئەركەن كۆنى تۇت ئەلىگ ئىكى تىز بىلە سۆك تۈزۈن بول سىلىگ
Ötüg ötnür erken köni tut elig, iki tiz bile sök tüzün bol silig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bir şey arzederken, ellerini aşağıya doğru sarkıt, iki diz üzerine çök, arzı ihlâs ve sükûn ile yap.
🇬🇧 EN When making a petition, drop thy hands, Kneel on both knees as etiquette demands.
#4059 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
چەپ - ئوڭ ياققا ئۇندا قىيا باقمىغىن،
ئۆزۈڭ ئەيمىنىپ تۇر، سۆزىن ئاڭلىغىن.

Glance neither right nor left with wandering eyes; Stand in deep reverence, hear words of the wise.

Huzurda iken, sağa veya sola bakınma, havf ve hürmet üzere ol, sözü dikkatle dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنداق چاغدا ئوڭ سولۇڭغا قىيا قارىما، ئۆزۈڭ ئەيمىنىپ تۇرۇپ، سۆز نەسىھەتنى ئاڭلا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايا باقما ئاندا سولۇن يا ئوڭۇن ئۆزۈڭ ئەيمەنۈ تۇر ئەشىت سۆز ئۆگۈن
Kaya bakma anda solun ya oñun, özüñ eymenü tur eşit söz ögün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Huzurda iken, sağa veya sola bakınma, havf ve hürmet üzere ol, sözü dikkatle dinle.
🇬🇧 EN Glance neither right nor left with wandering eyes; Stand in deep reverence, hear words of the wise.
#4060 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سوئال سورسا سەندىن، دېگىن سۆزنى چىن،
جاۋاب بەرسە، يارلىقنى راست ئىشلىگىن.

When questioned, answer truly without fear; When given orders, execute them clear.

Sana bir söz sorarsa, doğruyu söyle, cevap verirse, emrini sadâkatle yerine getir.

نەسرىي يەشمىسى:
سەندىن سۆز سورىسا، توغرا جاۋاب بەر، جاۋابەن يارلىق بەرسە، توغرا ئىجرا قىل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ساڭا سۆز ئايىتسا ئۆتۈن سۆز چىنى جەۋاب بەرسە يارلىغ تەگۈرگىل كۆنى
Saña söz ayıtsa ötün söz çını, cevâb berse yarlığ tegürgil köni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sana bir söz sorarsa, doğruyu söyle, cevap verirse, emrini sadâkatle yerine getir.
🇬🇧 EN When questioned, answer truly without fear; When given orders, execute them clear.
#4061 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يىكار يۈرمە بوشقا، سەن ئىچمە ھاراق،
يارامسىز، يامان ئىشتىن ئولغىن يىراق.

Drink not wine, nor wander idle round; From base and shameful deeds keep off the ground.

içki içme, faydasız ve boşu-boşuna dolaşma, yakışmayan ve fena işlerden derhâl uzaklaş.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىچىملىك ئىچمە، بىكار لاغايلاپ يۈرمە، يارىماس، يامان ئىشلاردىن نېرى قاچ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سۈچىگ ئىچمە بوشلاغ يورىما ياۋا ياراغسىز ياۋۇز ئىشتە قاچغىل ئەۋە
Süçig içme boşlağ yorıma yava, yarağsız yavuz işte kaçğıl eve
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR içki içme, faydasız ve boşu-boşuna dolaşma, yakışmayan ve fena işlerden derhâl uzaklaş.
🇬🇧 EN Drink not wine, nor wander idle round; From base and shameful deeds keep off the ground.
#4062 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشتىكەن سۆزۈڭنى ئىشتىمىگەن بول،
كۆزۈڭ كۆرگەن ئىشنى سەن كۆرمىگەن بول.

What thou hast heard, act as though unheard; What thou hast seen, act as unseen and blurred.

İşittiğin sözleri işitmemiş gibi ol, gözünün gördüklerini görmemiş gibi ol.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاڭلىغان سۆزلىرىڭنى ئاڭلىماسقا سال، كۆزۈڭ كۆرگەن ئىشلارنى كۆرمەسكە سال.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەشىتمىش سۆزۈگ سەن ئەشىتمەدۈك ئەت كۆزۈڭ كۆرمىشىن سەن كۆرۈنمەدۈك ئەت
Eşitmiş sözüg sen eşitmedük et, közüñ körmişin sen körünmedük et
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İşittiğin sözleri işitmemiş gibi ol, gözünün gördüklerini görmemiş gibi ol.
🇬🇧 EN What thou hast heard, act as though unheard; What thou hast seen, act as unseen and blurred.
#4063 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خىزمەتكە مۇشۇنداق يارسا كىشى،
ئېشىپ يەختى كۈندە، تۈزىلەر ئىشى.

If thus a servant serves and wins esteem, His fortune grows, his works achieve their dream.

însan böyle hizmet eder ve kendisini beğendirirse, ikbâli günden güne artar, işi yoluna girer.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشى مۇشۇنداق خىزمىتى بىلەن ياراپ قالسا، بەخت كۈنسايىن ئاشىدۇ، ئىشى روناق تاپىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ياڭلىغ تاپىنسا يارانسا كىشى قۇتى كۈندە ئارتار كۆر ئىتلۈر ئىشى
Bu yañlığ tapınsa yaransa kişi, kutı künde artar kör itlür işi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR însan böyle hizmet eder ve kendisini beğendirirse, ikbâli günden güne artar, işi yoluna girer.
🇬🇧 EN If thus a servant serves and wins esteem, His fortune grows, his works achieve their dream.
#4064 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىرى توپ چىرىككە بولۇر توپ بېشى،
بىرسى ئات ئۈزرە بولۇر ئەل بېشى.

Some win command of troops as captain great; Some ride swift steeds as governors of state.

Bunlardan kiminin emrine takım verilir ve o takım-başı olur, kimi at-aygır üzerinde il-başı olur.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنداقلارنىڭ بەزىسى خىللىنىپ، قوشۇن باشلىقى بولىدۇ بەزىسى ئات، ئايغىر مىنىپ، ئەل بېشى بولىدۇ
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇسى ئالۇر ھىل بولۇر ھىل باشى قايۇسى ئات ئادغىر ئۆزە ئەل باشى
Kayusı alur hıl bolur hıl başı, kayusı at adğır öze el başı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bunlardan kiminin emrine takım verilir ve o takım-başı olur, kimi at-aygır üzerinde il-başı olur.
🇬🇧 EN Some win command of troops as captain great; Some ride swift steeds as governors of state.
#4065 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بولۇر بىرسى ھاجىپ، قوماندان بىرى،
بىرى كاتىپ بولۇپ، يازار سىرلىرى.

Some rise to generals, some as chamberlains, Some as court scribes unraveling the grains.

Kimi sü-başı, kimi hâcip, kimi hükümdarın sır tevdî ettiği kâtibi olur.

نەسرىي يەشمىسى:
بەزىسى قوماندان، بەزىسى ھاجىپ بولىدۇ، بەزىسى سۆز مەنىسىنى ئېچىپ بېرىدىغان كاتىپ بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇسى سۈ باشى قايۇسى ھاجىب قايۇسى ئىلىمغا بولۇر سۆز ئاچىپ
Kayusı sü başı kayusı hâcib, kayusı ılımğa bolur söz açıp
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kimi sü-başı, kimi hâcip, kimi hükümdarın sır tevdî ettiği kâtibi olur.
🇬🇧 EN Some rise to generals, some as chamberlains, Some as court scribes unraveling the grains.
#4066 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يېتىشسە خىزمەتتە بۇ ئورۇنغا ئەر،
ئۈلۈغلۈق تېپىپ ئۈ مەقسەتكە يېتەر.

If man attains these ranks and serves with art, He climbs to greatness, fulfilling his heart.

Bu derecelere erişip, iyi hizmet eden kimseler büyüklüğe ulaşır ve bütün arzularına kavuşurlar.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشى بۇ دەرىجىگە يېتىپ، چىرايلىق خىزمەت قىلسا، ئۇلۇغلۇق مەرتىۋىسىگە ئېرىشىپ، پۈتۈن ئارزۇسىغا يېتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ قۇرقا تەگىپ ئۇز تاپىنسا بۇ ئەر ئۇلۇغلۇققا يەتلۈر تۈكەل ئارزۇ يەر
Bu kurka tegip uz tapınsa bu er, uluğlukka yetlür tükel ârzû yer
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu derecelere erişip, iyi hizmet eden kimseler büyüklüğe ulaşır ve bütün arzularına kavuşurlar.
🇬🇧 EN If man attains these ranks and serves with art, He climbs to greatness, fulfilling his heart.
#4067 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىسرى ئەقلى بىرلە كېڭەشچى بولۇر،
بىرى «كۆك ئايۇق»لۇق ئۇنۋانىن ئالۇر.

Some rise to counselors of intellect clear; Some gain the title of the ancient peer.

Kimi aklı ile öğeliğe yükselir, kimi kök-ayukluk ile şöhret bulur.

نەسرىي يەشمىسى:
بەزىلىرىگە دانىشمەنلىك تېگىپ، ئەقىلدار بولىدۇ، بەزىلىرى ئاقساقال دېگەن نامغا ئىگە بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇقا ئۆگەلىك تەگىر ئۆگ بولۇر قايۇ كۆك ئايۇقلۇق ئۆزە ئات ئالۇر
Kayuka ögelik tegir ög bolur, kayu kök ayukluk öze at alur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kimi aklı ile öğeliğe yükselir, kimi kök-ayukluk ile şöhret bulur.
🇬🇧 EN Some rise to counselors of intellect clear; Some gain the title of the ancient peer.
#4068 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇ بىرسى ئىنانچ بەگ، بىرى چاغرى بەگ،
ئۇ بىرسى تېگىن بەگ، بىرى چاۋلى بەگ.

Some become Inanch Beg, some Chaghri Beg, Some Külerkin, some Chawli Beg, the peg.

Kimi ınanç-bey, kimi çağrı-bey, kimi tigin-bey ve kimi çavlı-bey olur.

نەسرىي يەشمىسى:
بەزىسى ئىنانچ بەگ① بولسا، بەزىسى چاغرى بەگ② بولىدۇ، بەزىسى تېگىن بەگ③ بولسا، بەزىسى چاۋلى بەگ④ بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇسى ئىنانچ بەگ قايۇ چاغرى بەگ قايۇسى كۈل ئەركىن قايۇ چاۋلى بەگ
Kayusı ınanç beg kayu çağrı beg, kayusı kül erkin kayu çavlı beg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kimi ınanç-bey, kimi çağrı-bey, kimi tigin-bey ve kimi çavlı-bey olur.
🇬🇧 EN Some become Inanch Beg, some Chaghri Beg, Some Külerkin, some Chawli Beg, the peg.
#4069 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىرى يابغۇ، يۇغرۇش بولۇر ئەل بېگى،
قىلۇر بىرى نامسىز مۇشاۋىرلىقى.

Some become Yaghbu, Yughrush, rulers grand, Some peerless sages throughout all the land.

Kimi yavgu, kimi yugruş veya il-beyi, kimi unvanının eşi olmayan er-öği olur.

نەسرىي يەشمىسى:
بەزىسى يابغۇ⑤، يۇغرۇش⑥، ياكى ئەلبەگ⑦ بولسا، بەزىلىرىنىڭ نامى تەڭداشسىز بولۇپ، پاراسەتلىك كىشى بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ ياۋغۇ يۇغرۇش بولۇر ئەل بەگى قايۇ ئاتى تەكسىن بولۇر ئەر ئۆگى
Kayu yavğu yuğruş bolur el begi, kayu atı teksin bolur er ögi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kimi yavgu, kimi yugruş veya il-beyi, kimi unvanının eşi olmayan er-öği olur.
🇬🇧 EN Some become Yaghbu, Yughrush, rulers grand, Some peerless sages throughout all the land.
#4070 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
شۇ يەرگە قەدەردۇر خادىم دەرىجىسى،
بۇنىڭدىن يوق ئارتۇق ئۆسەر رۇتبىسى.

Up to this pinnacle may servants climb; No higher earthly rank exists in time.

Hizmetkârların dereceleri buraya kadardır, bundan sonra onlar için artık bir yükseliş derecesi yoktur.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەتچىلەرنىڭ دەرىجىسى شۇ يەرگىچە بولىدۇ، بۇنىڭدىن باشقا ھۆرمەت دەرىجىسى يوق.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ يەركە تەگى ئول تاپۇغچى قۇرى مۇنىڭدا نارۇ يوق ئاغىرلىق قۇرى
Bu yerke tegi ol tapuğçı kurı, munıñda naru yok ağırlık kurı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmetkârların dereceleri buraya kadardır, bundan sonra onlar için artık bir yükseliş derecesi yoktur.
🇬🇧 EN Up to this pinnacle may servants climb; No higher earthly rank exists in time.
#4071 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يەتكۈزسە شۇ ھالغا بەگ ئۆز خادىمىن،
ئادا قىلدى دېمەك ئۇ خادىم ھەققىن.

If a king elevates his men so high, He has repaid their service beneath sky.

Bir bey hizmetkârlarını bu derecelere yükseltirse, onlara hakkını kendisine minnettar bırakacak kadar ödemiş olur.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگ خىزمەتكارنى شۇ دەرىجىگە يەتكۈزسە، خىزمەتچى ھەققىنى ماختىغۇدەك ئادا قىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ قۇرقا تەگۈرسە تاپۇغچىغ بۇ بەگ ئۆتەدى تاپۇغچى ھاقىن ئۆگگۈ تەگ
Bu kurka tegürse tapuğçığ bu beg, ötedi tapuğçı hakın öggü teg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bir bey hizmetkârlarını bu derecelere yükseltirse, onlara hakkını kendisine minnettar bırakacak kadar ödemiş olur.
🇬🇧 EN If a king elevates his men so high, He has repaid their service beneath sky.
#4072 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يېتىپ بۇ ئورۇنغا خىزمەت قىلسا ئەر،
بېگى نەپ ئېلىپ كۆپ، ئارزۇغا يېتەر.

And if men serve with loyalty each day, They help their prince, who grants what they may pray.

Bu derecelere yükselen her hizmetkâr kendi vazifesini yaparsa, o beyine çok faydalı olur ve bey de arzusuna kavuşur.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشى بۇ دەرىجىگە يېتىپ بىرەر خىزمەت قىلسا، ناھايىتى پايدىلىق بولىدۇ، بېگى ئۇنىڭ ئارزۇسىنى قىلىدۇ. ① ②③④⑤⑦ قاراخانىيلار دۆلىتىدە قوللىنىلغان ۋەزىپە ئۇنۋانلىرى. يابغۇ غەربىي قارلۇقلارنىڭ يۇقىرى مۆكۈمدارى. يۇغرۇش ۋەزىرگە تەڭ كېلىدىغان ۋەزىپە.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ قۇرقا تەگىپ ئەر تاپىنسا بىرەر ئىدى كەد تۇسۇلۇر بەگى ئارزۇ يەر
Bu kurka tegip er tapınsa birer, idi ked tusulur begi ârzû yer
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu derecelere yükselen her hizmetkâr kendi vazifesini yaparsa, o beyine çok faydalı olur ve bey de arzusuna kavuşur.
🇬🇧 EN And if men serve with loyalty each day, They help their prince, who grants what they may pray.
#4073 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىر گۇستاخ ئەر چىقسا بۇ دەرىجىگە،
ئۇنىڭدىن زىيان چوڭ تېگەر بېگىگە.

Yet if base, insolent men should gain these seats, Great ruin for their master then repeats.

Eğer bu mevkilere küstah ve aşağılık adamlar yerleşirse, bu hizmetkârlardan beye büyük zararlar gelebilir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر بۇ ئورۇنغا يامان كىشى ئورۇنلاشسا، بۇنداق قۇل بەگكە چوڭ زىيان كەلتۈرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى ئورناسا بۇ ئوتۇن ئەر ئەلى ئىدى ئۆك ئۇلۇغ ياس قىلۇر بۇ قۇلى
Kalı ornasa bu otun er eli, idi ök uluğ yas kılur bu kulı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer bu mevkilere küstah ve aşağılık adamlar yerleşirse, bu hizmetkârlardan beye büyük zararlar gelebilir.
🇬🇧 EN Yet if base, insolent men should gain these seats, Great ruin for their master then repeats.
#4074 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىر ئاقىل ۋە ھېكىم ئېيتمىش ياخشى بەك،
تالايىققا بۇ دەرىجە بەرمەس كېرەك.

Well said the sage of understanding bright: 'To unworthy men, grant not rank and might!'

Akıllı ve hakîm insan çok güzel söylemiş :— Lâyık olmayan kimselere bu mevkiler verilmemelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەقىللىق دانىشمەن بەك ياخشى ئېيتقانىدى: لاياقەتسىز كىشىگە بۇ دەرىجىنى بەرمەسلىك كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇دى ياقشى ئايمىش ئۇقۇشلۇغ بۈگۈ تەگىمسىز كىشىكە بۇ قۇر بەرمەگۈ
İdi yakşı aymış ukuşluğ bügü, tegimsiz kişike bu kur bermegü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akıllı ve hakîm insan çok güzel söylemiş :— Lâyık olmayan kimselere bu mevkiler verilmemelidir.
🇬🇧 EN Well said the sage of understanding bright: 'To unworthy men, grant not rank and might!'
#4075 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇنىڭدىنمۇ ياخشى دېمىشتۇر بىلىم،
قولۇڭنى بىلىمسىزگە بەرمە، بېگىم.

Still wiser spoke the scholar who is wise: 'O prince, grant no authority to lies!

Bilgili insan bundan daha iyi söylemiş : — Ey beyim, bilgisizin elinden tutma— demiştir.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىم بۇنىڭدىنمۇ ياخشىراق ئېيتىدۇكى، ئەي بەگ، بىلىمسىزگە قول بەرمە.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاقى مۇندا يەگرەك ئايۇر بۇ بىلىگ بىلىگسىزكە بەرمە ئايا بەگ ئەلىگ
Takı munda yegrek ayur bu bilig, biligsizke berme ayâ beg elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgili insan bundan daha iyi söylemiş : — Ey beyim, bilgisizin elinden tutma— demiştir.
🇬🇧 EN Still wiser spoke the scholar who is wise: 'O prince, grant no authority to lies!
#4076 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىلسىز كىشىلەر بىلىمنى بۇزار،
بىلىمسىز كىشى خەلقنى ۋەيران قىلار.

Unthinking men will corrupt knowledge pure; Untutored fools make ruin for the poor.

Akılsız kimseler bilgiyi tahrif ederler, bilgisiz kimseler halkı harap ederler.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەقىلسىز، ئىدراكسىز كىشىلەر بىلىمنى بۇزىدۇ، بىلىمسىز كىشىلەر خەلقنى قاقشىتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇشسۇز كىشىلەر بىلىگ ئارتاتۇر بىلىگسىز كىشىلەر بودۇن ياۋرىتۇر
Ukuşsuz kişiler bilig artatur, biligsiz kişiler bodun yavrıtur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akılsız kimseler bilgiyi tahrif ederler, bilgisiz kimseler halkı harap ederler.
🇬🇧 EN Unthinking men will corrupt knowledge pure; Untutored fools make ruin for the poor.
#4077 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىمسىزگە بەرسە بەگ ئۈستۈن ئورۇن،
يېگىگە مۇخالىپ كېلار، بىل بۇرۇن.

If a lord gives high rank to foolish men, Know first of all: they will betray him then!

Eğer bir bey bilgisiz kimseyi yükseltir ve ona mansıp verirse, şunu önceden bil ki, o kimse beyine sadâkat göstermez.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگ بىلىمسىزگە ئورۇن، دەرىجە بەرسە، بەگكە زىيانلىق بولىدۇ، بۇنى بۇرۇنراق بىلىپ قوي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگسىزكە بەرسە بەگى قۇر ئورۇن بەگىڭە يازىغلى مۇنى بىل بۇرۇن
Biligsizke berse begi kur orun, begiñe yazığlı munı bil burun
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer bir bey bilgisiz kimseyi yükseltir ve ona mansıp verirse, şunu önceden bil ki, o kimse beyine sadâkat göstermez.
🇬🇧 EN If a lord gives high rank to foolish men, Know first of all: they will betray him then!
#4078 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇلۇغلۇققا يەتسە بىلىمسىز كىشى،
ئىگىسى بېشىنى يەر، ئەي ئەل بېشى.

When a witless man reaches greatness high, He devours his master's head beneath the sky.'

Akılsız kimse büyüklüğe ulaşırsa, ey büyük hükümdar, o efendisinin başını yer.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەقىلسىز، ئىدراكسىز كىشى ئۇلۇغ مەرتىۋىگە يەتسە، خوجىسىنىڭ بېشىنى يەيدۇ، ئەي ئەلبېشى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇلۇغلۇققا تەگسە ئۇقۇشسۇز كىشى ئىدىسى باشىن يەر ئاي ئىلچى باشى
Uluğlukka tegse ukuşsuz kişi, idisi başın yer ay ilçi başı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akılsız kimse büyüklüğe ulaşırsa, ey büyük hükümdar, o efendisinin başını yer.
🇬🇧 EN When a witless man reaches greatness high, He devours his master's head beneath the sky.'
#4079 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كېرەك بەگكە شۇڭا خىزمەتچى قۇلىن،
بىلىمى تېڭىچە چوڭايتسا ئۇلىن.

Therefore should princes elevate each slave, Only according to the mind God gave.

Onun için beylerin hizmetkâr kullarının derecelerini onların bilgileri nisbetinde yükseltmeleri gerekir.

نەسرىي يەشمىسى:
دېمەك بەگلەر خىزمەتچى قۇلىنىڭ ئورنىنى بىلىمى دەرىجىسىگە قاراپ ئۆستۈرۈشى لازىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كەرەك ئەمدى بەگلەر تاپۇغچى قۇلىن بىلىگى تەڭىنچە بەدۈتسە ئۇلىن
Kerek emdi begler tapuğçı kulın, biligi teñinçe bedütse ulın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Onun için beylerin hizmetkâr kullarının derecelerini onların bilgileri nisbetinde yükseltmeleri gerekir.
🇬🇧 EN Therefore should princes elevate each slave, Only according to the mind God gave.
#4080 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىش - ھەرىكەتتە قۇلنى سىتاپ كۆرگۈلۈك،
قاراپ ئەقلىگە، سوڭ ئورۇن بەرگۈلۈك.

Test thoroughly the servant's nature first, Then grant him rank in which he is well-versed.

Kulu önce, tavrı ve hareketi bakımından, iyice tecrübe etmeli, sonra anlayışı nisbetinde ona paye vermelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەتچى قۇلىنىڭ خۇي پەيلىنى سىناش كېرەك، ئەقىل، ئىدراكىغا يارىشا ئورۇن بېرىش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قۇلۇغ كەد سىناغۇ قىلىنچى ياڭى ئۇقۇشى تەڭىنچە تەگۈرگۈ ئوڭى
Kuluğ ked sınağu kılınçı yañı, ukuşı teñinçe tegürgü oñı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kulu önce, tavrı ve hareketi bakımından, iyice tecrübe etmeli, sonra anlayışı nisbetinde ona paye vermelidir.
🇬🇧 EN Test thoroughly the servant's nature first, Then grant him rank in which he is well-versed.
#4081 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قۇل ئولسا بېگىگە سادىق، كۆيۈمچان،
بولۇر توغرا ئاڭا بەگ قىلسا ئېھسان.

A servant must love his lord and protect his head; Then gifts of favor on him may be shed.

Kul sâdık olmalı ve her vakit beyini korumalıdır, ancak böyle kullara beylerin ihsanda bulunmaları doğru olur.

نەسرىي يەشمىسى:
قۇل بېگىگە مېھرىبان، كۆيۈمچان بولۇشى كېرەك، ئاندىن بەگلەر ئۇنىڭغا ئېھسان قىلسا ئەرزىيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
باغىرساق كەرەك قۇل بەگىڭە ئاچىر ئانى ئۆترۈ بەگلەر ئاچىنسا تەگىر
Bağırsak kerek kul begiñe açır, anı ötrü begler açınsa tegir
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kul sâdık olmalı ve her vakit beyini korumalıdır, ancak böyle kullara beylerin ihsanda bulunmaları doğru olur.
🇬🇧 EN A servant must love his lord and protect his head; Then gifts of favor on him may be shed.
#4082 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نە دەيدۇ ئىشىتكىن، قانۇن تۈزگۈچى،
قانۇن بىرلە بەگلىك ئىشىن قىلغۇچى.

Hear what the lawmaker in wisdom spoke, Who ruled his realm through laws that never broke:

Kanun koyan ve kanun ile beyliğin işini tanzim eden insan ne der, dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
قانۇن ئۆگەتكۈچى، بەگلىكنىڭ ئىشىنى قانۇن بىلەن يۈرگۈزگۈچى نېمە دەيدۇ، ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل تۆرۈ بەرگۈچى تۆرۈ بىرلە بەگلىك ئىشىن ئىتگۈچى
Negü ter eşitgil törü bergüçi, törü birle beglik işin itgüçi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kanun koyan ve kanun ile beyliğin işini tanzim eden insan ne der, dinle.
🇬🇧 EN Hear what the lawmaker in wisdom spoke, Who ruled his realm through laws that never broke:
#4083 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېچە قۇل چوڭايسا قۇل ئاتىدۇر قۇل،
چوڭايتقان بەگ ئالدىدا خىزمەتچى ئول.

'However high a servant's rank may grow, A servant is a servant still below!

Kul ne kadar yükselirse-yükselsin, kulun adı kuldur, o yükselten beyine karşı her vakit hizmetkâr olarak kalmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
قانچىلىك يۈكسەك مەرتىۋىگە يەتسىمۇ، قۇلنىڭ نامى قۇلدۇر، ئۇ يۈكسەك مەرتىۋىگە يەتكۈزگەن بېگىگە خىزمەتكار خالاس .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەچە قۇل بەدۈسە قۇل ئاتى قۇل ئوق بەدۈتمىش بەگىڭە تاپۇغچى ئول-وق
Neçe kul bedüse kul atı kul ok, bedütmiş begiñe tapuğçı ol-ok
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kul ne kadar yükselirse-yükselsin, kulun adı kuldur, o yükselten beyine karşı her vakit hizmetkâr olarak kalmalıdır.
🇬🇧 EN 'However high a servant's rank may grow, A servant is a servant still below!
#4084 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىچىك بولسا قانچە بەگ ئاتىدۇر بەگ،
خىزمەتچى ئېتىدىن بەگ ئاتى خوپ ئول.

However small a prince, a prince is he; Above all servants shines his majesty!'

Bey ne kadar küçük olursa-olsun, onun adı beydir, hizmetkâr adından bey adı her vakit üstündür.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگ قانچە كىچىك بولسىمۇ، ئۇنىڭ نامى بەگدۇر، خىزمەتكار نامىدىن بەگنىڭ نامى ئەۋزەلدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەچە بەگ كىچىگ ئەرسە ئاتى بەگ ئۆك تاپۇغچى ئاتىندا بەگ ئاتى يەگ ئۆك
Neçe beg kiçig erse atı beg ök, tapuğçı atında beg atı yeg ök
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bey ne kadar küçük olursa-olsun, onun adı beydir, hizmetkâr adından bey adı her vakit üstündür.
🇬🇧 EN However small a prince, a prince is he; Above all servants shines his majesty!'
#4085 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەي بەگلەر قەدىرلەپ بۈيۈك بولغان ئەر،
بېگىڭنى ھەقىر كۆرمە، كاتتا قەدىر بەر.

O man whom rulers honored and made grand, Despise not thy king; revere his command!

Ey beylerin değer verip, yükselttikleri kimse, beyine karşı gelme, onu büyük bil ve ona hürmet et.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي، بەگلەر قەدىرلەپ، يۈكسەك مەرتىۋىگە يەتكەن كىشى، بېگىڭگە قارشى تۇرما، ئۇنى بۈيۈك دەپ ھۆرمەت قىل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاي بەگلەر ئاغىرلاپ بەدۈك بولمىش ئەر باسىنما بەگىڭنى بەدۈك تۇت ئاغىر
Ay begler ağırlap bedük bolmış er, basınma begiñni bedük tut ağır
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey beylerin değer verip, yükselttikleri kimse, beyine karşı gelme, onu büyük bil ve ona hürmet et.
🇬🇧 EN O man whom rulers honored and made grand, Despise not thy king; revere his command!
#4086 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ بەگلەر بىلەن سەن ئۆچەشمە تۇرۇپ،
يامان سۆزلىمە، سۆزلە ياخشى كۆرۈپ.

Rival not princes, nor contend in pride; Utter not careless words on every side.

Sen hiç bir vakit bu beyler ile rekabete kalkışma, iyice düşünmeden, ancak onların kullanmağa salahiyetli oldukları sözleri söyleme.

نەسرىي يەشمىسى:
سەن بەگلەر بىلەن زادى ئۆچەكەشمە، ئۇششاق سۆزىنى قىلما، ياخشى كۆرگەن سۆزىنى قىل .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆچەشمە بۇ بەگلەر بىلە سەن بولۇپ سۆزىن سۆزلەمەگىل مەگەر كەد كۆرۈپ
Öçeşme bu begler bile sen bolup, sözin sözlemegil meger ked körüp
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sen hiç bir vakit bu beyler ile rekabete kalkışma, iyice düşünmeden, ancak onların kullanmağa salahiyetli oldukları sözleri söyleme.
🇬🇧 EN Rival not princes, nor contend in pride; Utter not careless words on every side.
#4087 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇلار بەخت، ئۇزۇندۇر بۇ بەختنىڭ قولى،
ئۇلار ئوت، كۆيدۈرەر ئۆزۈڭ بىر يولى.

They are good fortune: fortune's reach is long; They are blazing fire: burning what is wrong.

Onlar ikbâldirler, ikbâlin eli her şeye uzanır, onlar yanar âteştirler, başkalarını yakarlar.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇلار بەختتۇر، بەختنىڭ قولى ئۇزۇن بولىدۇ، ئۇلار يانغان ئوتتۇر، سېنى كۆيدۈرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئولار قۇت-تۇرۇرلار قۇت ئەلگى ئۇزۇن كۈيەر ئوت-تۇرۇرلار كۈيۈرگەي ئۆزۈن
Olar kut-tururlar kut elgi uzun, küyer ot-tururlar küyürgey özün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Onlar ikbâldirler, ikbâlin eli her şeye uzanır, onlar yanar âteştirler, başkalarını yakarlar.
🇬🇧 EN They are good fortune: fortune's reach is long; They are blazing fire: burning what is wrong.
#4088 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇلاردۇر زامانە، زامانە بىلە،
ياراشماق كېرەك ئەر سۆيۈنۈپ كۈلە.

They are the age: to live in joyful space, Man must harmonize with the times in grace.

Onlar zemânedirler, sevinmesi ve yüzünün gülmesi için, insanın zemâne ile uzlaşması lâzımdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇلار زاماندۇر، كىشى شادلىنىپ، كۈلۈشى ئۈچۈن زامان بىلەن ماسلىشىشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
زامانە-تۇرۇرلار زامانە بىلە ياراشىق كەرەك ئەر سەۋىنسە كۈلە
Zamâne-tururlar zamâne bile, yaraşık kerek er sevinse küle
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Onlar zemânedirler, sevinmesi ve yüzünün gülmesi için, insanın zemâne ile uzlaşması lâzımdır.
🇬🇧 EN They are the age: to live in joyful space, Man must harmonize with the times in grace.
#4089 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تېخى ياخشى دەپتۇ سىناپ بىلگەن ئەر،
خىزمەت بىرلە ئۆرلەپ، تىلەك تاپقان ئەر.

Well said the experienced man who rose to fame, Who through good service realized his aim:

Tecrübe ile bilen ve hizmet ile yükselerek, dileğine kavuşmuş olan insan da güzel söylemiş.

نەسرىي يەشمىسى:
تەجرىبىلىك، بىلىملىك ۋە خىزمەت بىلەن كۆتۈرۈلۈپ ھەممىگە ئېرىشكەن كىشى تېخىمۇ ياخشى ئېيتقانىدى:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاقى ياقشى ئايمىش سىناپ بىلمىش ئەر تاپۇغ بىرلە قوپمىش تىلەك بۇلمىش ئەر
Takı yakşı aymış sınap bilmiş er, tapuğ birle kopmış tilek bulmış er
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tecrübe ile bilen ve hizmet ile yükselerek, dileğine kavuşmuş olan insan da güzel söylemiş.
🇬🇧 EN Well said the experienced man who rose to fame, Who through good service realized his aim:
#4090 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ساڭا باقسا بەگلەر كۆزىلە كۈلۈپ،
سۆيۈنمە ئۇنىڭغا ئۆزۈڭ گۈل بولۇپ.

'If kings look upon thee with smiling eyes, Rejoice not too much, nor let pride arise!

Sana beyler güler yüz gösterirler ve teveccüh ile bakarlarsa, sen buna sevinme ve ona güvenme.

نەسرىي يەشمىسى:
”ساڭا بەگلەر كۈلۈپ تۇرۇپ، ئوچۇق چىراي بىلەن قارىسا، ئۇنىڭغا خۇشال بولۇپ، مەغرۇرلانما،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۈلە باقسا بەگلەر ساڭا ئۆز كۆزۈن سەۋىنمە ئاڭار سەن كۈۋەنمە ئۆزۈن
Küle baksa begler saña öz közün, sevinme añar sen küvenme özün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sana beyler güler yüz gösterirler ve teveccüh ile bakarlarsa, sen buna sevinme ve ona güvenme.
🇬🇧 EN 'If kings look upon thee with smiling eyes, Rejoice not too much, nor let pride arise!
#4091 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خىزمەتكە قۇۋانىپ، مەغرۇرلانما سەن،
يېڭىلسەڭ، قارار بەگ چىرايىن تۇرۇپ.

Lean not on past deeds, lift not up thy face: If thou makest error, they frown in disgrace.'

Hizmete güvenip, gurur getirme, eğer yanılırsan, beyler sana tekrar kaşlarını çatarlar.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمىتىڭگە تايىنىپ، كۆڭلۈڭنى چوڭ تۇتما، يېڭىلساڭ خاتالاشساڭ ، بەگلەر ساڭا قاپقىنى تۈرىدۇ.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاپۇغقا تايانما كۆتۈرمە كۆڭۈل ساڭا تۈگگە بەگلەر ياڭىلسا يۈزۈن
Tapuğka tayanma kötürme köñül, saña tügge begler yañılsa yüzün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmete güvenip, gurur getirme, eğer yanılırsan, beyler sana tekrar kaşlarını çatarlar.
🇬🇧 EN Lean not on past deeds, lift not up thy face: If thou makest error, they frown in disgrace.'
#4092 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىچىك، چوڭ يا مەشھۇر ئاتالغان ئېرۇر،
ئېنىقكىم، خىزمەتچى خىزمىتى تۇرۇر.

Be he of low degree, or high and known, A servant is a servant on his own.

İster büyük, ister küçük olsun, ister şöhretli ve namlı olsun, şu muhakkaktır ki, hizmetkâr — hizmetkârdır.

نەسرىي يەشمىسى:
مەيلى كىچىك بول، چوڭ بول، ياكى مەشھۇر باتۇر بول، خىزمەتچى ھامان خىزمەتچىدۇر، بۇ ئېنىق.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىچىگ يا ئۇلۇغ تۇت نە چاۋلۇغ كۈلۈگ تاپۇغچى تاپۇغچى-تۇرۇر بەلگۈلۈگ
Kiçig ya uluğ tut ne çavluğ külüg, tapuğçı tapuğçı-turur belgülüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İster büyük, ister küçük olsun, ister şöhretli ve namlı olsun, şu muhakkaktır ki, hizmetkâr — hizmetkârdır.
🇬🇧 EN Be he of low degree, or high and known, A servant is a servant on his own.
#4093 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تىرىش، بەگكە خىزمەتتە يېڭىلماسقا سەن،
خىزمەتنى قىلىشتا يولدىن ئازما سەن.

Strive diligently not to serve amiss; Stray not from service, nor forfeit thy bliss!

Gayret etmeli, beye karşı hizmette kusur etmemeli ve hizmet yolundan şaşmamalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگكە خاتا خىزمەت قىلماسلىققا غەيرەت قىلىش كېرەك، خىزمەت داۋامىدا يولدىن ئېزىپ كەتمەسلىك كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قاتىغلانغۇ بەگكە تاپۇغ يازماسا تاپۇغچى يولىندا ئوڭىن ئازماسا
Katığlanğu begke tapuğ yazmasa, tapuğçı yolında oñın azmasa
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gayret etmeli, beye karşı hizmette kusur etmemeli ve hizmet yolundan şaşmamalıdır.
🇬🇧 EN Strive diligently not to serve amiss; Stray not from service, nor forfeit thy bliss!
#4094 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يېقىن تۇتسا قانچىكى بەگلەر سېنى،
ئۆزۈڭنى ئۇنتۇما ۋە يۈرگىن كۆنى.

Though princes draw thee near in royal love, Forget not thyself; walk upright above!

Beyler seni ne kadar kendilerine yakın tutarlarsa-tutsunlar, sen kendini unutma ve doğruluktan ayrılma.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلەر سېنى قانچىلىك يېقىن تۇتسىمۇ، ئۆزۈڭنى ئۇنتۇماي، توغرا يولدا يۈرگىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەچە مە ياقىن تۇتسا بەگلەر سەنى ئۆزۈڭنى ئۇنىتما يورىغىل كۆنى
Neçe me yakın tutsa begler seni, özüñni unıtma yorığıl köni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyler seni ne kadar kendilerine yakın tutarlarsa-tutsunlar, sen kendini unutma ve doğruluktan ayrılma.
🇬🇧 EN Though princes draw thee near in royal love, Forget not thyself; walk upright above!
#4095 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېچە ياخشى كۆرسە، ئۆزۈڭ قورقۇپ تۇر،
ئۇنى تۇتما ھەمراھ، قاراپ قىيا تۇر.

Though treated well, remain in reverent fear; Presume not on friendship; stand watching near!

Beyler sana ne kadar iyi muamele ederlerse-etsinler, sen onlardan emin olma, onları kendine eş sayma, dâima etrafını kolla.

نەسرىي يەشمىسى:
قانچىلىك ياخشى مۇئامىلە قىلسىمۇ، ئەيمىنىپ تۇرغىن، دوستلاشمىغىن، بىر چەتتە قاراپ تۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەچە ئەدگۈ تۇتسا ئۆزۈڭ قورقۇ تۇر ئىشىمسىنمەگىل سەن قايا باقنۇ تۇر
Neçe edgü tutsa özüñ korku tur, işimsinmegil sen kaya baknu tur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyler sana ne kadar iyi muamele ederlerse-etsinler, sen onlardan emin olma, onları kendine eş sayma, dâima etrafını kolla.
🇬🇧 EN Though treated well, remain in reverent fear; Presume not on friendship; stand watching near!
#4096 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بولۇر ئوت بەزىدە، بەزەن سۇ بولۇر،
گاھى كۈلدۈرۈلەر، گاھى يىغلىتۇر.

Kings are at times like fire, at times like sea; At times they cause thee tears, at times make free.

Onlar bâzan ateş olurlar, bak, bâzan su olurlar, bâzan güldürürler, fakat bâzan da insanı ağlatırlar.

نەسرىي يەشمىسى:
قارا، بەگلەر بەزىدە ئوت بولىدۇ، بەزىدە سۇ بولىدۇ، بەزىدە كۈلدۈرسە، بەزىدە يىغلىتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئارا ئوت بولۇر كۆر ئارا سۇۋ بولۇر ئارا كۈلدۈرۈر كۆر ئارا يىغلاتۇر
Ara ot bolur kör ara suv bolur, ara küldürür kör ara yığlatur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Onlar bâzan ateş olurlar, bak, bâzan su olurlar, bâzan güldürürler, fakat bâzan da insanı ağlatırlar.
🇬🇧 EN Kings are at times like fire, at times like sea; At times they cause thee tears, at times make free.
#4097 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئۈچ نەرسىنى قىلما قوشنا يېقىن: كۆيەر ئوت،
ئاقار سۇ، بۇ بەگ شۆھرىتىن.

Near three dangerous things dwell not in space: Fierce fire, swift torrents, and the royal race.

Şu üç şeye yakın komşu olma : yanar ateş, akar su ve bu beylerin şan ve şöhreti.

نەسرىي يەشمىسى:
مۇنۇ ئۈچ نەرسىگە يېقىن قوشنا بولما: كۆيەر ئوت، ئاقار سۇ، بەگلەر شۆھرىتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئۈچ نەڭكە بولما ياقىن قوشنىسى كۈيەر ئوت ئاقار سۇۋ بۇ بەگلەر كۈسى
Bu üç neñke bolma yakın koşnısı, küyer ot akar suv bu begler küsi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şu üç şeye yakın komşu olma : yanar ateş, akar su ve bu beylerin şan ve şöhreti.
🇬🇧 EN Near three dangerous things dwell not in space: Fierce fire, swift torrents, and the royal race.
#4098 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ بەگلەر گوياكى جەسۇر ئارسلان،
ماختاپ بەرسە يۇمشار بىر يىپەكسىمان.

A king resembles a brave lion in mind: Praise him with tact, he softens silk-refined.

Dikkat edersen, bey pek yürekli arslana benzer, öğerek yaklaşırsan, yumuşar, ipek gibi olur.

نەسرىي يەشمىسى:
سىنچىلاپ قارىساڭ، بەگلەر جەسۇر ئارسلانغا ئوخشايدۇ، ماختاپ يېقىنلاشساڭ، يۇمشاپ، يىپەكتەك بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۈر ئارسلانقا ئوقشار كۆرۈ تۇرسا بەگ ئۆگە تەگسە يۇمشار بولۇر تورقۇ تەگ
Kür arslanka okşar körü tursa beg, öge tegse yumşar bolur torku teg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dikkat edersen, bey pek yürekli arslana benzer, öğerek yaklaşırsan, yumuşar, ipek gibi olur.
🇬🇧 EN A king resembles a brave lion in mind: Praise him with tact, he softens silk-refined.
#4099 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ھەقىر كۆرسەڭ ئاچچىقلىنۇر، باش كېسەر،
تۆمۈرنى تېشەر، كۆر، شوراپ قان ئىچەر.

Yet if approached with coarse, disrespectful air, He rages, strikes thy head, and strips thee bare.

Eğer ona saygısızca yaklaşırsan, hiddetlenir ve baş keser, damarını deler, insanın kanını emer, içer.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر قوپاللىق بىلەن يېقىنلاشساڭ، غەزەپلىنىپ، باش كېسىدۇ، تومۇرۇڭنى كېسىپ، قېنىڭنى سۈمۈرۈپ ئىچىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى باسنۇ تەگسە بۇشار باش كەسەر تامۇرىن تەشەر كۆر سورۇپ قان ئىچەر
Kalı basnu tegse buşar baş keser, tamurın teşer kör sorup kan içer
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer ona saygısızca yaklaşırsan, hiddetlenir ve baş keser, damarını deler, insanın kanını emer, içer.
🇬🇧 EN Yet if approached with coarse, disrespectful air, He rages, strikes thy head, and strips thee bare.
#4100 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
غەزەپ چاغدا بارما بېگىڭگە يېقىن،
ئەگەر بارساڭ خارلىق يېتەر ساڭا چىن.

Approach him not when rage and anger rise; If thou approachest then, disgrace is prize!

Hiddetlendiği vakit beyine yaklaşma, eğer yaklaşırsan, itibardan düşeceğin muhakkaktır.

نەسرىي يەشمىسى:
غەزەپلەنگەن پەيتىدە بەگكە يېقىن بارما، ئەگەر يېقىن بارساڭ، خورلىنىشىڭ مۇقەررەر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇشار ئۈدتە بارما بەگىڭكە ياغۇق قالى باردىڭ ئەرسە ئۇچۇزلۇق ئانۇق
Buşar üdte barma begiñke yağuk, kalı bardıñ erse uçuzluk anuk
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hiddetlendiği vakit beyine yaklaşma, eğer yaklaşırsan, itibardan düşeceğin muhakkaktır.
🇬🇧 EN Approach him not when rage and anger rise; If thou approachest then, disgrace is prize!
#4101 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سورالغاندا سۆزلە، قىچقارغاندا كىر،
سالامەت تىرىلگىن، ھامان بول ئېغىر.

Speak when inquired of; enter when decreed; Live safe and sound, and in high honor lead.

Sorduğu vakit cevap ver, çağırdığı vakit yanına gir, sağ ve selâmet yaşa, dâima ikbâlde ol.

نەسرىي يەشمىسى:
سورىغاندا جاۋاب بەر، چاقىرغاندا كىر، سالامەت ياشىغىن، دائىم قەدىرلىك بول.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئايىتتۇقتا سۆزلە ئوقىدۇقتا كىر سەلامەت تىرىلگىل تۇچى بول ئاغىر
Ayıttukta sözle okıdukta kir, selâmet tirilgil tuçı bol ağır
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sorduğu vakit cevap ver, çağırdığı vakit yanına gir, sağ ve selâmet yaşa, dâima ikbâlde ol.
🇬🇧 EN Speak when inquired of; enter when decreed; Live safe and sound, and in high honor lead.
#4102 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تولا سۆزنى ئاڭلاپ ئىشتىمەسكە سال،
كۆزۈڭ كۆرسە باقما، ئۇنى كۆرمەي قال.

Though hearing many words, appear as deaf; Conceal what eyes behold within thy breath.

Bir çok sözleri duyduğun hâlde, duymamış gibi davran, gözünle gördüklerini içinde gizle.

نەسرىي يەشمىسى:
ھەر خىل سۆزلەرنى ئاڭلىساڭمۇ، ئاڭلىماسلىققا سال، كۆزۈڭ بىلەن كۆرگەنلىرىڭنى ئىچىڭگە يوشۇرغىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تەلىم سۆزنى ئەشتىپ ئەشىتمەز ئىتىن كۆزۈن كۆرمىشىڭنى يەتۈرگىل قاتىن
Telim sözni eştip eşitmez itin, közün körmişiñni yetürgil katın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bir çok sözleri duyduğun hâlde, duymamış gibi davran, gözünle gördüklerini içinde gizle.
🇬🇧 EN Though hearing many words, appear as deaf; Conceal what eyes behold within thy breath.
#4103 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەيدۇ ئاڭلا، ئۆزىن تۇتقان ئەر،
كىرىپ ئۆز پەيتىدە ئۆتۈنچ قىلغان ئەر.

Hear what the master of self-control explained, Who approached at the proper hour and gained:

Nefsine hâkim olmasını bilen ve vaktinde girip, hükümdara mâruzâtta bulunan insan ne der, dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆزىنى تۇتۇۋالغان، ئۆز پەيتىدە كىرىپ، ئەرز بايان قىلغان كىشى نېمە دەيدۇ، ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل ئۆزىن تۇتنۇر ئەر ئۆدىندە كىرىپ كۆر ئۆتۈگ ئۆتنۈر ئەر
Negü ter eşitgil özin tutnur er, ödinde kirip kör ötüg ötnür er
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Nefsine hâkim olmasını bilen ve vaktinde girip, hükümdara mâruzâtta bulunan insan ne der, dinle.
🇬🇧 EN Hear what the master of self-control explained, Who approached at the proper hour and gained:
#4104 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
دېسە «كىر» بولار ئۇ قەدىرلىك تولا،
دېسە «چىق» يۈزۈڭگە تولا سەت بولا.

''Enter!' when spoken, honors thee with pride; 'Begone!' when ordered, flings thy shame outside.

Gir! derlerse, bu büyük bir lutüftür, "çık!" derlerse, bu insanın yüzüne karşı bir hakarettir.

نەسرىي يەشمىسى:
”كىر، دېسە، بۇ چوڭ قەدىر قىممەتتۇر، چىق، دېسە، بۇ يۈزۈڭگە ھاقارەتتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىرۈ تۇر تەسەلەر ئاغىرلىق ئۈكۈش چىقاتۇر تەسە كۆر يۈزۈڭكە سۆكۈش
Kirü tur teseler ağırlık üküş, çıkatur tese kör yüzüñke söküş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gir! derlerse, bu büyük bir lutüftür, "çık!" derlerse, bu insanın yüzüne karşı bir hakarettir.
🇬🇧 EN ''Enter!' when spoken, honors thee with pride; 'Begone!' when ordered, flings thy shame outside.
#4105 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆزۈڭنى كۆزەتكىن، ئۆزۈڭنى تۇتۇپ،
ئۆزىنى تۇتقان ئەر ئەزىز دۇنيادا.

Restrain thy glance, hold thyself in command; The master of himself is crowned in the land.'

Gözüne ve nefsine hâkim ol, nefsine hâkim olan insan bu dünyada azizdir.

نەسرىي يەشمىسى:
كۆزۈڭگە بايقا، ئۆزۈڭنى تۇت، ئۆزىنى تۇتالغان كىشى دۇنيادا ئەزىز بولىدۇ.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆزۈڭنى كۈدەزگىل ئۆزۈڭنى تۇتۇن ئۆزىن تۇتغۇچى ئەر ئاجۇندا كۈسۈش
Közüñni küdezgil özüñni tutun, özin tutğuçı er ajunda küsüş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gözüne ve nefsine hâkim ol, nefsine hâkim olan insan bu dünyada azizdir.
🇬🇧 EN Restrain thy glance, hold thyself in command; The master of himself is crowned in the land.'
#4106 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يىراق تۇر ئۈچ ئىشتىن بولسا تىرىشىپ،
بىرى، قىلما بەگلىك، سۆز ئېيتتىم كېسىپ.

Keep far from three base deeds with all thy might: First, act not like a king in lords' despite.

Mümkün olduğu kadar gayret et, şu üç işten uzak dur: biri— beylik taslama, sözüm katidir.

نەسرىي يەشمىسى:
غەيرەت قىلىپ تىرىشىپ ئۈچ ئىشتىن يىراق تۇر: بىرى، بەگلىك قىلما، بۇ سۆزنى كېسىپ ئېيتتىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۈچ ئىشتە يىراق تۇر قاتىغلان ئۇسا بىرى قىلما بەگلىك سۆز ئايدىم كەسە
Üç işte yırak tur katığlan usa, biri kılma beglik söz aydım kese
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Mümkün olduğu kadar gayret et, şu üç işten uzak dur: biri— beylik taslama, sözüm katidir.
🇬🇧 EN Keep far from three base deeds with all thy might: First, act not like a king in lords' despite.
#4107 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە بىرسى يالغان، ئاچ كۆزلۈك بىرى،
ئېرۇر يوقلۇق بۇ ئۈچنىڭ ئۈچى ۋە تۆۋى.

Second, shun falsehood; third, avoid greed's sway; These three vices lead only to decay.

Biri — yalan, biri — tamahkârlıktır, bu üç işin üçü de sonunda insanı mahveder.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە بىرى، يالغانچىلىق، بىرى، ئاچ كۆزلۈك، بۇ ئۈچ ئىشنىڭ ھەر ئۈچىلىسىنىڭ تۈۋى يوقلۇقتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاقى بىرى يالغان بىرى سۇقلۇق ئول بۇ ئۈچ ئىش ئۈچەگۈ تۈپى يوقلۇق ئول
Takı biri yalğan biri sukluk ol, bu üç iş üçegü tüpi yokluk ol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Biri — yalan, biri — tamahkârlıktır, bu üç işin üçü de sonunda insanı mahveder.
🇬🇧 EN Second, shun falsehood; third, avoid greed's sway; These three vices lead only to decay.
#4108 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇششاق سۆز قىلما سەن كىشىنى چېقىپ،
دۇرۇس سۆزلە، تۇرما بارىنى يېپىپ.

Slander not any soul, speak gossip none; Utter the truth, nor hide what has been done.

Sen başkaları hakkında gammazlık etme, dedi-kodu yapma, doğru sözü söyle, doğruyu gizleme.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشىلەردىن يامانلىما، ئۇششاق سۆزلىمە، توغرا سۆزلىگىن، بار سۆزنى يوشۇرما.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يوڭاما كىشىگ سەن ئۇشاق سۆزلەمە كۆنى سۆزلەگىل سۆز بارىن كىزلەمە
Yoñama kişig sen uşak sözleme, köni sözlegil söz barın kizleme
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sen başkaları hakkında gammazlık etme, dedi-kodu yapma, doğru sözü söyle, doğruyu gizleme.
🇬🇧 EN Slander not any soul, speak gossip none; Utter the truth, nor hide what has been done.
#4109 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئېرىغ تۇت ئۆزۈڭنى سەن مۇمكىنقەدەر،
بۇ بەگلەر ئېرىغدۇر، ئېرىغلىق سۆيەر.

Keep thyself pure in body, dress, and mind; Princes are pure and love the pure designed.

Her bakımdan kendini temiz tut, bu beyler temizdir ve temiz şeyleri severler.

نەسرىي يەشمىسى:
ھەر جەھەتتە ئۆزۈڭنى پاك تۇت، چۈنكى بەگلەر پاكتۇر، پاك نەرسىنى سۆيىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆزۈڭنى ئارىغ تۇت قامۇغدىن سىڭار ئارىغ ئول بۇ بەگلەر ئارىغ نەڭ سەۋەر
Özüñni arığ tut kamuğdın sıñar, arığ ol bu begler arığ neñ sever
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Her bakımdan kendini temiz tut, bu beyler temizdir ve temiz şeyleri severler.
🇬🇧 EN Keep thyself pure in body, dress, and mind; Princes are pure and love the pure designed.
#4110 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىتارايغا كىرگەندە بايقاپ چېچەن يۈر،
سېنى كىم قەدىرلەر، ئۈنى ئەزىز كۆر.

When entering the court, walk with heedful care; Whoever honors thee, return honor there.

Saraya girdiğin vakit dikkat et, sana kim hürmet ederse, sen de ona hürmet göster.

نەسرىي يەشمىسى:
ئوردىغا كىرسەڭ دىققەت بىلەن ماڭ، سېنى كىم قەدىرلىسە، سەنمۇ ئۇنى قەدىرلە.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆزۈڭ قارشىقا كىرسە باقنۇ يورى سەنى كىم ئاغىرلار ئاغىرلا ئانى
Özüñ karşıka kirse baknu yorı, seni kim ağırlar ağırla anı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Saraya girdiğin vakit dikkat et, sana kim hürmet ederse, sen de ona hürmet göster.
🇬🇧 EN When entering the court, walk with heedful care; Whoever honors thee, return honor there.
#4111 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆرەڭلەپ قولۇڭنى سېلىپ كىرمىكىن،
ئىلىك ئال سالامنى، غايىل بولمىغىن.

Be not haughty; swing not arms on high; Hold not out hands too loosely to the sky.

Kibirli olma, elini-kolunu sallayarak girme, orada selâm verirken de fazla lâübâli hareketlerde bulunma.

نەسرىي يەشمىسى:
كۆرەڭلىمە، قولۇڭنى پۇلاڭلىتىپ كىرمە، قول ئېلىپ سالاملاش، نامۇۋاپىق ھەرىكەت قىلمىغىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۈۋەزلەنمە ئەلگىڭ سالا كىرمەگىل ئەلىگ ئالشۇ تۇتشۇ يەمە تۇرماغىل
Küvezlenme elgiñ sala kirmegil, elig alşu tutşu yeme turmağıl
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kibirli olma, elini-kolunu sallayarak girme, orada selâm verirken de fazla lâübâli hareketlerde bulunma.
🇬🇧 EN Be not haughty; swing not arms on high; Hold not out hands too loosely to the sky.
#4112 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆزۈڭ ئولتۇرار بولساڭ ئورنۇڭنى بىل،
سىلىق بول، كىشىلەرنى رەنجىتمىگىل.

When seated, know thy proper place and seat; Tread not on others; be courteous and sweet.

Oturduğun vakit yerini bil, insanları incitme, onlara karşı nazikâne muamele et.

نەسرىي يەشمىسى:
ئولتۇرماقچى بولساڭ، ئورنۇڭنى بىلىپ ئولتۇر ، كىشىلەرنى رەنجىتمە، مۇلايىم بول.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆزۈڭ ئولدۇرۇر ئەرسە ئورنۇڭ بىلىن كىشىگ ساتغاماغىل سىلىگلىك قىلىن
Özüñ oldurur erse ornuñ bilin, kişig satğamağıl siliglik kılın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Oturduğun vakit yerini bil, insanları incitme, onlara karşı nazikâne muamele et.
🇬🇧 EN When seated, know thy proper place and seat; Tread not on others; be courteous and sweet.
#4113 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تۈكۈرمە، گېلىڭنى قاقىرتما قاتتىق،
نادانلىق بولۇر ئۇ، يوقتۇر تاتىق.

Clear not thy throat, nor spit upon the floor; Such boorish ways spoil taste forevermore.

Orada gürültü ile boğazını temizleme ve tükürme, bu küstahlık olur ve hoş karşılanmaz.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ يەردە كىكىردەك قىرما، تۈكۈرمە، بۇ ئەدەپسىزلىك بولىدۇ، كىشىنىڭ تاۋىنى بۇزىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قاقىرما سەن ئاندا يا سۇدما قاتىغ ئوتۇنلۇق بولۇر بۇ كىتەرۈر تاتىغ
Kakırma sen anda ya sudma katığ, otunluk bolur bu kiterür tatığ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Orada gürültü ile boğazını temizleme ve tükürme, bu küstahlık olur ve hoş karşılanmaz.
🇬🇧 EN Clear not thy throat, nor spit upon the floor; Such boorish ways spoil taste forevermore.
#4114 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
باداشقاننى قۇرما، يانچە ياتىمىغىل،
قاقاھلاپ قاتتىق ئۈن بىلەن كۈلمىگىل.

Cross not thy legs, nor lounge upon thy side; Laugh not aloud in laughter crude and wide.

Bir de bağdaş kurma ve yan yatma, yüksek sesle kahkaha atma.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە چازا قۇرۇپ ئولتۇرما، يانپاشلاپ ياتما، ئۈنلۈك قاقاقلاپ، قاتتىق كۈلمە.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا باغداش ئىلمە يانىن ياتماغىل ئۈنۈن قاتغۇرا سەن قاتىغ كۈلمەگىل
Yana bağdaş ilme yanın yatmağıl, ünün katğura sen katığ külmegil
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bir de bağdaş kurma ve yan yatma, yüksek sesle kahkaha atma.
🇬🇧 EN Cross not thy legs, nor lounge upon thy side; Laugh not aloud in laughter crude and wide.
#4115 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە تىرناق ئالما، مىنگەشتۈرمە پۇت،
قىلىپ خار، قاچۇرغاي سېتىڭدىن ئۆ قۇت.

Pare not thy nails, nor splay thy legs around; Such deeds demean and cast thee to the ground.

Bir de tırnak kesme, bacaklarını yayıp-oturma, bu insanı itibardan düşürür ve ikbâle mâni olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ۋە تىرناق ئالما، پۇتۇڭنى ئالماپ ئولتۇرما بۇ كىشىگە خارلىق كەلتۈرىدۇ، بەختىنى قاچۇرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا ئالما تىرڭاق ئادىشما بۇتۇڭ ئۇچۇزلۇق تەگۈرگەي ئىلەتگەي قۇتۇڭ
Yana alma tırñak adışma butuñ, uçuzluk tegürgey iletgey kutuñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bir de tırnak kesme, bacaklarını yayıp-oturma, bu insanı itibardan düşürür ve ikbâle mâni olur.
🇬🇧 EN Pare not thy nails, nor splay thy legs around; Such deeds demean and cast thee to the ground.
#4116 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سېتىڭدىن بۈيۈكلەر مەگەر قىلسا سۆز،
قۇلاق سال ئۈنىڭغا، ئۆز سۆزۈڭنى ئۈز.

When elders speak their counsel in the hall, Fall silent and pay attention unto all.

Senden büyük biri söz söylerken, konuşmağı bırakıp, onu dinlemelisin.

نەسرىي يەشمىسى:
سەندىن چوڭراقلار سۆز قىلسا، سەن ھەممە سۆزۈڭنى قويۇپ، ئۇنى ئاڭلا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەنىڭدە ئۇلۇغراق سۆزىن سۆزلەسە سۆزۈگ بارچا قودغۇ ئانى تىڭلاسا
Seniñde uluğrak sözin sözlese, sözüg barça kodğu anı tıñlasa
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Senden büyük biri söz söylerken, konuşmağı bırakıp, onu dinlemelisin.
🇬🇧 EN When elders speak their counsel in the hall, Fall silent and pay attention unto all.
#4117 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
دۈرۈس سۆزلە سۆزنى، يۈزۈڭ سۆيۈنۈر،
ئۆزۈڭگە مۇناسىپ سۆز ئېيتساڭ بولۇر.

Speak words of truth: they make thy visage shine; Utter no words beyond the rank of thine.

Doğru söz söyle, bu seni mesûd eder, söz söylerken de yalnız kendi haddin olan sözü söylemelisin.

نەسرىي يەشمىسى:
سۆزنى توغرا سۆزلىگىن، يۈزۈڭ يورۇق بولىدۇ، ئۆزۈڭگە لايىق بولمىغان سۆزنى سۆزلىمىگىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆنى سۆزلە سۆزنى قىزارتغاي ئەڭىڭ سۆزۈگ سۆزلەمەگىل مەگەر ئۆز تەڭىڭ
Köni sözle sözni kızartğay eñiñ, sözüg sözlemegil meger öz teñiñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Doğru söz söyle, bu seni mesûd eder, söz söylerken de yalnız kendi haddin olan sözü söylemelisin.
🇬🇧 EN Speak words of truth: they make thy visage shine; Utter no words beyond the rank of thine.
#4118 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىچىپ مەست بولۇپ، قەسىرگە كىرمىگىل،
بولۇر ئىچكۈچى ئۇ يارامسىز، جاھىل.

Enter not court in drunken, tipsy state; Drunkenness breeds insolence at the gate.

Sarhoş olarak saraya girme, nefsine hâkim ol, sarhoş insan küstah ve münasebetsiz olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئوردىغا ئىچىپ مەست ھالەتتە كىرمە، ئۆزۈڭنى تۇت، مەست ئادەم يارىماس، ئەدەپسىز بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇چىپ قارشىقا كىرمە ئۆزنى تۇتۇن ياراغسىز بولۇر ئول ئىچىگلى ئوتۇن
İçip karşıka kirme özni tutun, yarağsız bolur ol içigli otun
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sarhoş olarak saraya girme, nefsine hâkim ol, sarhoş insan küstah ve münasebetsiz olur.
🇬🇧 EN Enter not court in drunken, tipsy state; Drunkenness breeds insolence at the gate.
#4119 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشت، ئەر ئۆزىنى كۆزەتمىسە گەر،
ئۈنىڭكىم بېشىنى بۇ ئۈچ نەرسە يەر.

Three perils cost a man his head in strife, Unless he guards himself throughout his life:

insan kendisini gözetmezse, şu üç şey derhâl onun başını götürür, bu sözü dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
ئادەم ئۆزىنى بايقىمسا، بۇ ئۈچ نەرسە ھامان بېشىنى يەيدۇ، بۇ سۆزنى ئوبدان ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئۈچ نەڭ-تۇرۇر ئەر كۈدەزمەسە ئۆز باشىن ئالسىقار تەرك ئەشىت ئۇش بۇ سۆز
Bu üç neñ-turur er küdezmese öz, başın alsıkar terk eşit uş bu söz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insan kendisini gözetmezse, şu üç şey derhâl onun başını götürür, bu sözü dinle.
🇬🇧 EN Three perils cost a man his head in strife, Unless he guards himself throughout his life:
#4120 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىرىدۇر بۇ بەگلەر سۆزىن تۇتماق بەك،
كۆزەتسە ئۇنى ئۆز شېرىن چېنىدەك.

First: keep the prince's secret firmly tied, And guard it like thy dearest soul inside.

Biri— bu beylerin sözünü sözlerin beyi olarak kabul etmeli ve onu kendi sevgili canı gibi tutmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
بىرى بەگلەر سۆزىنى بەكمۇ چىڭ تۇتۇش، ئۇنى ئۆزىنىڭ سۆيۈملۈك جېنىدەك ساقلاش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىرىسى بۇ بەگلەر سۆزىن تۇتغۇ بەك كۈدەزگۈ ئانى ئۆز سەۋۈگ جانى تەگ
Birisi bu begler sözin tutğu bek, küdezgü anı öz sevüg cânı teg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Biri— bu beylerin sözünü sözlerin beyi olarak kabul etmeli ve onu kendi sevgili canı gibi tutmalıdır.
🇬🇧 EN First: keep the prince's secret firmly tied, And guard it like thy dearest soul inside.
#4121 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىككىنچى ساداقەت، ئەلگە بول كۆنى،
ئۆزىن بەك كۆزەتمەك توپىلاڭ كۈنى.

Second: stand faithful to the realm and throne; Guard well thyself when rebellion's winds are blown.

İkincisi — dürüst olmalı ve memlekete sâdık kalmalı, karışıklık günlerinde kendisini iyice gözetmelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىككىنچىسى ئەلگە سادىق بولۇش، توغرا مەيداندا تۇرۇش؛ قالايمىقان كۈنلەردە ئۆزىنى بەكمۇ كۆزىتىش.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇كىنچ يازماسا ئىلكە تۇرسا كۆنى ئۆزىن كەد كۈدەزسە بۇ بۇلغاق كۈنى
İkinç yazmasa ilke tursa köni, özin ked küdezse bu bulğak küni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İkincisi — dürüst olmalı ve memlekete sâdık kalmalı, karışıklık günlerinde kendisini iyice gözetmelidir.
🇬🇧 EN Second: stand faithful to the realm and throne; Guard well thyself when rebellion's winds are blown.
#4122 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۈچىنچى، سارايدا تۈز تۇتماق ئۆزىن،
يىراق قىلماق يارامسىز ئىشلاردىن كۆزىن.

Third: behave honorably in court each day; From improper, forbidden things turn away.

Üçüncüsü — saray içinde doğru hareket etmeli, uygunsuz ve yakışıksız işlerden uzak durmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۈچىنچىسى ئوردىدا ئۆزىنى توغرا تۇتۇش؛ لاياقەتسىز، يارىماس نەرسىلەر دىن كۆزنى يىراق قىلىش.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۈچۈنچ قارشى ئىچرە كۆنى تۇتسا ئۆز يىراق تۇتسا تەڭسىز ياراغسىزدا كۆز
Üçünç karşı içre köni tutsa öz, yırak tutsa teñsiz yarağsızda köz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Üçüncüsü — saray içinde doğru hareket etmeli, uygunsuz ve yakışıksız işlerden uzak durmalıdır.
🇬🇧 EN Third: behave honorably in court each day; From improper, forbidden things turn away.
#4123 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يۇ ئۈچتە قالسا گەر غەپلەتتە كىشى،
بۈيۈك بولسا قانچە، كېسىلگەي بېشى.

Whoever commits any of these three, His head is struck, however great he be!

Bu üçünden birini yapan insanın, ne kadar büyük olursa-olsun, başı kesilir.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ ئۈچىنىڭ بىرىنى قىلغان كىشى قانچە ئۇلۇغ بولسىمۇ، بېشى كېسىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئۈچتە بىرىسىن قىلىغلى كىشى نەچە مە بەدۈك ئەرسە كەسلۈر باشى
Bu üçte birisin kılığlı kişi, neçe me bedük erse keslür başı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu üçünden birini yapan insanın, ne kadar büyük olursa-olsun, başı kesilir.
🇬🇧 EN Whoever commits any of these three, His head is struck, however great he be!
#4124 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سارايدا يۈرۈرچى، ئەي تەبئى نازۇك،
ۋاقىت كەلمىگۈنچە كۆرۈنمىگۈلۈك.

O gentle soul who walks in courtly space, Show not thyself until the time has place!

Ey saray içinde gezip-dolaşan, halım tabiatli insan, vakti gelmeden, huzura girme.

نەسرىي يەشمىسى:
سارايدا يۈرگۈچى ئەي خۇش پېئىل، ۋاقتى كەلمىگۈچە، ئۆزۈڭنى كۆرسەتمە!
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاداقىن يورىغلى ئاي قىلقى تۈزۈن ئۈدى بولماغىنچا كۆرۈنمە ئۆزۈن
Adakın yorığlı ay kılkı tüzün, üdi bolmağınça körünme özün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey saray içinde gezip-dolaşan, halım tabiatli insan, vakti gelmeden, huzura girme.
🇬🇧 EN O gentle soul who walks in courtly space, Show not thyself until the time has place!
#4125 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەگەر ئولتۇرارسەن ئۆز تەڭتۈش بىلەن،
كىرىپ بار شۇ ئانلا قىچقىرىش بىلەن.

When seated with thy peers in proper line, Rise up and enter at the summons sign.

Eğer kendi akranların ile oturuyorsan, çağırır-çağırmaz, yerinden kalk ve huzura gir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر ئۆز تەڭتۇشلىرىڭ بىلەن ئولتۇرغان بولساڭ، چاقىرغان ھامان ئورنۇڭدىن تۇرۇپ ئالدىغا كىرگىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى ئولدۇرۇر ئەرسە ئۆز قۇر بۇلۇپ ئوقىپ باشلاسا ئۆترۈ كىرگىل تۇرۇپ
Kalı oldurur erse öz kur bulup, okıp başlasa ötrü kirgil turup
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer kendi akranların ile oturuyorsan, çağırır-çağırmaz, yerinden kalk ve huzura gir.
🇬🇧 EN When seated with thy peers in proper line, Rise up and enter at the summons sign.
#4126 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قاچان يىر سوئال بەرسە بەگلەر ساڭا،
ئەي باتۇر يىگىت، سۆز ئۇزارتما ئاڭا.

When princes question thee on any plight, Answer concisely, O courageous knight!

Beyler sana bir şey sorarlarsa, ey cesur yiğit, cevap ver, fakat sözünü pek uzatma.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلەر سەندىن قاچان سۆز سورىسا، سۆزۈڭنى ئۇزارتماي جاۋاب بەر ، ئەي مەرد باتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قاچان سۆز سورار ئەرسە بەگلەر ساڭا ئۇزاتما سۆزۈڭنى ئاي ئەرسىگ توڭا
Kaçan söz sorar erse begler saña, uzatma sözüñni ay ersig toña
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyler sana bir şey sorarlarsa, ey cesur yiğit, cevap ver, fakat sözünü pek uzatma.
🇬🇧 EN When princes question thee on any plight, Answer concisely, O courageous knight!
#4127 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سوراپ قالسا، ئېيتقىن بىلگىنىڭ ئۆزۈڭ،
سۆزىن كەسسە، قويغىن، ئۇزارتما سۆزۈڭ.

Report the truth as known within thy thought; When the lord ceases speech, continue not!

Sorunca, kendi bildiğini arzet, sözünü keserse, bırak, sözüne devam etme.

نەسرىي يەشمىسى:
سورىسا، ئۆزۈڭ بىلىدىغاننى ئېيتىپ بەر، سۆزىنى تۈگەتسە، توختا، سۆزۈڭنى ئۇزارتما.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئايىتسا ئۆتۈڭىل بىلىرىن ئۆزۈڭ سۆزىن كەسسە قودغىل ئۇزاتما سۆزۈگ
Ayıtsa ötüñil bilirin özüñ, sözin kesse kodğıl uzatma sözüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sorunca, kendi bildiğini arzet, sözünü keserse, bırak, sözüne devam etme.
🇬🇧 EN Report the truth as known within thy thought; When the lord ceases speech, continue not!
#4128 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەگەر ئاشقا بەگلەر قىچقىرسا سېنى،
ئەدەپ بىرلە ئاش يە، بەك ئۆگەن بۇنى.

If invited to dine with royal peers, Eat with good manners, as etiquette clears.

Eğer beyler seni ziyafete davet ederlerse, yemeği edep ile ye, bunu iyice öğren.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر بەگلەر سېنى زىياپەتكە چاقىرسا، ئەدەپ بىلەن تاماق يە، بۇنى ياخشى ئۆگەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى ئاشقا بەگلەر ئوقىسا سەنى ئەدەب بىرلە ئاش يە كەد ئۆگرەن مۇنى
Kalı aşka begler okısa seni, edeb birle aş ye ked ögren munı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer beyler seni ziyafete davet ederlerse, yemeği edep ile ye, bunu iyice öğren.
🇬🇧 EN If invited to dine with royal peers, Eat with good manners, as etiquette clears.
#4129 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يېمەكنى ئال ئوڭ قول بىلەن، ئەي ھېكىم،
ئاۋۋال ئېيت: بىسمىللاھىر رەھمانىر رەھىم.

Raise up the food with thy right hand in grace; Pronounce God's name before it touches face.

Yemeği sağ elin ile ye, ey hakîm insan, yemeğe besmele ile başla.

نەسرىي يەشمىسى:
يېمەكنى ئوڭ قولۇڭ بىلەن ئال، بسمللا دەپ يېگىن ، ئەي دانا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئوڭ ئەلگىڭ بىلە سەن كۆتۈرگىل يەگۈ بايات ئاتى ئاشنۇ ئايىت ئاي بۈگۈ
Oñ elgiñ bile sen kötürgil yegü, bayat atı aşnu ayıt ay bügü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yemeği sağ elin ile ye, ey hakîm insan, yemeğe besmele ile başla.
🇬🇧 EN Raise up the food with thy right hand in grace; Pronounce God's name before it touches face.
#4130 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىنىڭ ئالدىغا قولۇڭ سۇنمىغىن،
ئەي زېرەك، ئۆز ئالدىڭدىكىنى يېگىن.

Reach not across to food before another's hand; Eat from the dish that directly near thee stands.

Başkalarının önündeki yemeğe el uzatma, ey temiz kalpli insan, kendi önündeki yemeği ye.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشىلەرنىڭ ئۇدۇلىدىكى تائامغا قول سوزما، ئۆزۈڭنىڭ ئۇدۇلىدىكى ئاشنى يېگىن، ئەي مۇلايىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى ئۇترۇقى ئاشقا سۇنما ئەلىگ ئۆزۈڭ ئۇترۇقى ئاش يەگىل ئاي سىلىگ
Kişi utrukı aşka sunma elig, özüñ utrukı aş yegil ay silig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Başkalarının önündeki yemeğe el uzatma, ey temiz kalpli insan, kendi önündeki yemeği ye.
🇬🇧 EN Reach not across to food before another's hand; Eat from the dish that directly near thee stands.
#4131 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
چىقارما پىچاق ھەم سۆڭەك غاجىما،
كىشىنى ئۈندىمە، يېمەك ئۇزاتما.

Draw not thy knife, nor gnaw upon the bone; Offer not dishes to others as thine own.

Orada bıçak kullanma, kemik sıyırma, başkalarına yemek uzatma ve buyur etme.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ يەردە پىچاق ئىشلەتمە، سۆڭەك غاجىلىما، ئاشنى ئۇزاتما، باشقىلارنى ئۈندىمە.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىچەك تارتما ئاندا سۈڭۈك كەمدىمە ئاشىغ تارتماغىل سەن كىشىگ ئۈندەمە
Biçek tartma anda süñük kemdime, aşığ tartmağıl sen kişig ündeme
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Orada bıçak kullanma, kemik sıyırma, başkalarına yemek uzatma ve buyur etme.
🇬🇧 EN Draw not thy knife, nor gnaw upon the bone; Offer not dishes to others as thine own.
#4132 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يېمە تويمىغۇردەك ئالدىراپ تىقىپ،
ئاياللاردەك يەنە تۇرما ناز قىلىپ.

Gorge not in haste like ravenous appetite; Nor toy with food like bashful maid in sight.

Yerken obur gibi yeme ve acele etme, fakat dişi gibi de fazla nazlanma.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاچ كۆزدەك يېمىگىن ھەمدە ئالدىراپ كەتمىگىن، ئاياللارغا ئوخشاش نازلىنىپ تارتىنىپ ئولتۇرمىغىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تەشى تەگ يەمەگىل يەمە تاۋراقىن سىلىگ بولما ئارتۇق تىشى تەگ ساقىن
Teşi teg yemegil yeme tavrakın, silig bolma artuk tişi teg sakın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yerken obur gibi yeme ve acele etme, fakat dişi gibi de fazla nazlanma.
🇬🇧 EN Gorge not in haste like ravenous appetite; Nor toy with food like bashful maid in sight.
#4133 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ھەرقانچە توق ئولساڭ يېگىن بەگ ئېشى،
بۇ بەگلەر ئېشىدۇر ئىززەتنىڭ بېشى.

Though full, consume what royal hosts supply; To taste their food is honor from on high.

İnsan ne kadar tok olsa bile, beyin yemeğini yemelidir, bu beylerin yemeği ikbâlin başlangıcıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
قانچە توق بولغاندىمۇ بەگنىڭ تائامىنى يېيىش كېرەك، بەگلەرنىڭ تائامى قەدىر قىممەتنىڭ باشلىنىشىدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەچە مە توق ئەرسە يەگۈ بەگ ئاشى بۇ بەگلەر ئاشى ئول ئاغىرلىق باشى
Neçe me tok erse yegü beg aşı, bu begler aşı ol ağırlık başı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsan ne kadar tok olsa bile, beyin yemeğini yemelidir, bu beylerin yemeği ikbâlin başlangıcıdır.
🇬🇧 EN Though full, consume what royal hosts supply; To taste their food is honor from on high.
#4134 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تېچۈك ئىشقا سەن بۇيرۇلساڭ ئۆزۈڭ،
سەمىمىي ئىشلە سەن، پارلايدۇ كۆزۈڭ.

Whatever duty fall unto thy share, Fulfill it with sincere and loyal care.

Her hangi bir işe memur edildiğin vakit, o işi can ve gönülden yap, bu seni mesûd eder.

نەسرىي يەشمىسى:
سەن ھەرقانداق بىر ئىشقا بۇيرۇلساڭ، ئۇنى سەمىمىي ئادا قىل، يۈزۈڭ يورۇق بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نە تۆرلۈگ بۇ ئىشكە تەگىر ئەرسە ئۆز باغىرساقلىقىن تەگ يارۇق قىلغا كۆز
Ne törlüg bu işke tegir erse öz, bağırsaklıkın teg yaruk kılğa köz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Her hangi bir işe memur edildiğin vakit, o işi can ve gönülden yap, bu seni mesûd eder.
🇬🇧 EN Whatever duty fall unto thy share, Fulfill it with sincere and loyal care.
#4135 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىر ئالىم دېمىش بۇ ئەجەپ ياخشى گەپ،
بۇ گەپتىن ساپ ئالتۇن كەبى تېگەر نەپ.

Well said the sage endowed with wisdom bold; To heed this precept yields pure ingots of gold:

Bilgili insan çok güzel söylemiş, bu söze göre hareket eden kimse karşılığında saf altın bulur.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىملىك كىشى بەك ياخشى ئېيتقانىدى، بۇ سۆزنى تۇتسا، ساپ ئالتۇندەك پايدىلىقتۇر:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇دى ياقشى ئايمىش بىلىگلىگ كىشى بۇ سۆز تۇتسا ئاسغى ساۋ ئالتۇن تۇشى
İdi yakşı aymış biliglig kişi, bu söz tutsa asğı sav altun tuşı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgili insan çok güzel söylemiş, bu söze göre hareket eden kimse karşılığında saf altın bulur.
🇬🇧 EN Well said the sage endowed with wisdom bold; To heed this precept yields pure ingots of gold:
#4136 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ھەقىقەتتە بەگلىك ساڭا تەگسە گەر،
بىلىم بىرلە ئىش قىل، ئەي شۆھرەتلىك ئەر.

'If leadership be granted unto thee, Direct affairs with wisdom, fame to see!

Eğer sana gerçekten beylik nasip olursa, ey namlı, işi bilgi ile idâre et.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر ساڭا ھەققەتەن بەگلىك نېسىپ بولسا، ئىشىڭنى بىلىم بىلەن ئىشلىگىن، ئەي مەشھۇر زات.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى تەگسە بەگلىك ساڭا بەلگۈلۈگ بىلىگ بىرلە ئىشلەت ئىشىگ ئاي كۈلۈگ
Kalı tegse beglik saña belgülüg, bilig birle işlet işig ay külüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer sana gerçekten beylik nasip olursa, ey namlı, işi bilgi ile idâre et.
🇬🇧 EN 'If leadership be granted unto thee, Direct affairs with wisdom, fame to see!
#4137 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تېڭى يوق بىر يابغۇ بولساڭمۇ سەن،
ۋاپا قىل، نېچە كۈچكە تولساڭمۇ سەن.

If thou become high Yaghbu of the land, Be loyal, however great thy force and hand!

Eğer eşsiz yavgu olursan, ne kadar kuvvetli olursan-ol, hiç bir vakit sadâkatten ayrılma.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر سەن تەڭداشسىز يابغۇ بولساڭ، ھەرقانچە كۈچكە ئىگە بولساڭمۇ، ۋاپادار بول.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى ياۋغۇ تەڭسىز بولۇر ئەرسە سەن ۋەفا قىل نەچە كۈچ بۇلۇر ئەرسە سەن
Kalı yavğu teñsiz bolur erse sen, vefâ kıl neçe küç bulur erse sen
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer eşsiz yavgu olursan, ne kadar kuvvetli olursan-ol, hiç bir vakit sadâkatten ayrılma.
🇬🇧 EN If thou become high Yaghbu of the land, Be loyal, however great thy force and hand!
#4138 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەگەر تەگسە لەشكەر بېشىلىق ساڭا،
سېخىي بول، تۇر ئويغاق، ئايا مەرد توڭا.

If thou become commander of the host, Be generous, alert upon thy post!

Eğer sana ordu başına geçmek kısmet olursa, ey merd yiğit, cömerd ol ve uyanık dur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر ساڭا قوشۇن ھۆكۈمرانى بولۇش نېسىپ بولسا، سېخىي بول، ھوشيار تۇر، ئەي مەرد باتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاپاڭ تەگسە ئەمدى سۈ ئەركى ساڭا ئاقى بول ئودۇغ تۇر ئاي ئەرسىگ توڭا
Apañ tegse emdi sü erki saña, akı bol oduğ tur ay ersig toña
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer sana ordu başına geçmek kısmet olursa, ey merd yiğit, cömerd ol ve uyanık dur.
🇬🇧 EN If thou become commander of the host, Be generous, alert upon thy post!
#4139 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ساڭا خەيل، ئون ئوتاغ قالسا تېگىپ،
قىلىچ، يانى قولغا ئال، مال تارقىتىپ.

If captain of a company or tent, Bestow wealth, draw thy sword on duty bent!

Sana takım veya on-otag rütbesi teveccüh ederse, malını dağıtıp, kılıç ve yaya sarılmalısın.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر ساڭا چەۋەندازلىق، ئون ئوتاغ① مەنسىپى تېگىپ قالسا، مال دۇنيا تارقىتىپ، قىلىچ ئوقيانى قولغا ئېلىشىڭ كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تەگىر ئەرسە ھىل يا ساڭا ئون ئوتاغ ئەلىگ يازغۇ مالىن قىلىچ تۇتغۇ ياغ
Tegir erse hıl ya saña on otağ, elig yazğu mâlın kılıç tutğu yağ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sana takım veya on-otag rütbesi teveccüh ederse, malını dağıtıp, kılıç ve yaya sarılmalısın.
🇬🇧 EN If captain of a company or tent, Bestow wealth, draw thy sword on duty bent!
#4140 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ۋەزىرلىك تېگىپ، قول گەر بولسا ئۆزۈن،
ھېلىم بول، تۈزمە سەن ھېچ يامان قانۇن.

If thou become vizier with wide decree, Enact no cruel laws; rule pleasantly!

Vezirlik isabet eder ve eline iktidar geçerse, kötü kanunlar vaz'etme, dâima halım ve yumuşak ol.

نەسرىي يەشمىسى:
ۋەزىرلىك تېگىپ، قولۇڭ ئۇزۇن بولسا، يامان قانۇن نىزام تۈزمە، سىلىق، مۇلايىم بول.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ۋەزىرلىق تەگىپ بولسا ئەلگىڭ ئۇزۇن تۆرۈ ئۇرما ئىسىز سىلىگ بول تۈزۈن
Vezirlık tegip bolsa elgiñ uzun, törü urma isiz silig bol tüzün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Vezirlik isabet eder ve eline iktidar geçerse, kötü kanunlar vaz'etme, dâima halım ve yumuşak ol.
🇬🇧 EN If thou become vizier with wide decree, Enact no cruel laws; rule pleasantly!
#4141 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كېڭەشچى بولۇركەن، كېڭەش بەرسۇن ئول،
يېڭىلسا بېگى، ئۇ ئايان قىلسا يول.

If counselor, advise with righteous skill; Guide the lord rightly if he stray to ill.

Birine öğelik kısmet olursa, o akıllıca hareket etmeli ve beyi yanıldığı vakit, ona doğru yolu göstermelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
مەسلىھەتچىلىك تېگىپ قالسا، مەسلىھەت بېرىش كېرەك، بەگ يېڭىلىپ قالسا، يول كۆرسىتىش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆگەلىك تەگىر ئەرسە ئۆگلەڭۈ ئول ياڭىلسا بەگى بۇ ئايۇ بەرسە يول
Ögelik tegir erse ögleñü ol, yañılsa begi bu ayu berse yol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Birine öğelik kısmet olursa, o akıllıca hareket etmeli ve beyi yanıldığı vakit, ona doğru yolu göstermelidir.
🇬🇧 EN If counselor, advise with righteous skill; Guide the lord rightly if he stray to ill.
#4142 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاڭا «كۆك ئايۇق» لۇق تېگىپ قالسا گەر. كۆزەتسۇن ئۆزىنى،
باغلار بەخت كەمەر.

If elder of the council made with care, Guard well thyself: good fortune's sash you wear!

Eğer kök-ayukluk nasip olursa, insan kendisini çok iyi gözetmelidir, o saadet kemerini kuşanmış demektir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر ئاقساقاللىق مەنسىپى تېگىپ قالسا، ئۆزىگە بەك ئېھتىيات بولغۇلۇق، بۇ بەخت كەمىرىنى باغلىغانلىقتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى كۆك ئايۇقلۇق تەگىر ئەرسە كۆر ئۆزىن كەد كۈدەزگۈ قۇتى بادى قۇر
Kalı kök ayukluk tegir erse kör, özin ked küdezgü kutı badı kur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer kök-ayukluk nasip olursa, insan kendisini çok iyi gözetmelidir, o saadet kemerini kuşanmış demektir.
🇬🇧 EN If elder of the council made with care, Guard well thyself: good fortune's sash you wear!
#4143 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ۋىلايەت يا لەشكەر باش ئولساڭ ئۆزۈڭ،
دۇرۇس بول، چېچەن قىل قۇلىقىڭ، كۆزۈڭ.

If general or governor of state, Be upright, keep keen watch both early and late.

Eğer sen ordu veya eyâlet başına geçersen, doğruluktan ayrılma, kulağını keskin tut.

نەسرىي يەشمىسى:
قوماندان ياكى ئەل ھاكىمى بولۇپ قالساڭ، توغرا بول، كۆز قۇلىقىڭنى ئىتتىك قىل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سۈ باشى يا ئەل باشى بولسا ئۆزۈڭ كۆنى بول يىتى تۇت قۇلاقىڭ كۆزۈڭ
Sü başı ya el başı bolsa özüñ, köni bol yiti tut kulakıñ közüñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer sen ordu veya eyâlet başına geçersen, doğruluktan ayrılma, kulağını keskin tut.
🇬🇧 EN If general or governor of state, Be upright, keep keen watch both early and late.
#4144 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆزۈڭ ئولساڭ ھاجىپ، پارا ئالمىغىن،
يېقىر، تۇل، يېتىملەر سۆزىن تىڭشىغىن.

If chamberlain, accept no secret bribe; Hear orphans, widows, and the needy tribe.

Eğer hâcib olursan, rüşvet almamalısın, fakir, dul ve yetimlerin arzularını dinlemelisin.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر ھاجىپ بولۇپ قالساڭ، پارا ئالماسلىقىڭ كېرەك، كەمبەغەل، تۇل يېتىملارنىڭ سۆزىنى ئاڭلىشىڭ كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆزۈڭ بولسا ھاجىب ئورۇنچ ئالماغۇ چىغاي تۇل يەتىملەر سۆزىن تىڭلاغۇ
Özüñ bolsa hâcib orunç almağu, çığay tul yetimler sözin tıñlağu
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer hâcib olursan, rüşvet almamalısın, fakir, dul ve yetimlerin arzularını dinlemelisin.
🇬🇧 EN If chamberlain, accept no secret bribe; Hear orphans, widows, and the needy tribe.
#4145 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خەزىنە ئىشىغا گەر قويسا سېتى،
ئىشەنچلىك ۋە چىنلىق بىلە قىل ئۇنى.

If appointed as keeper of the store, Be honest, trustworthy forevermore.

Seni hazineye hazinedar yaparlarsa, itimat kazanmağa çalış, dâima doğru ve dürüst hareket et.

نەسرىي يەشمىسى:
سېنى خەزىنىگە خەزىنىچى قىلىپ تەيىنلىسە، ئىشەنچلىك دۇرۇس بولۇپ، توغرا ماڭغىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاغىلىققا قىلسا ئاغىچى سەنى بۈتۈن چىن بولۇپ سەن يورىغىل كۆنى
Ağılıkka kılsa ağıçı seni, bütün çın bolup sen yorığıl köni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Seni hazineye hazinedar yaparlarsa, itimat kazanmağa çalış, dâima doğru ve dürüst hareket et.
🇬🇧 EN If appointed as keeper of the store, Be honest, trustworthy forevermore.
#4146 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەگەر خاس كاتىپلىق قىلۇرسەن ئۆزۈڭ،
كۆڭۈل سىرى بەك تۇت، چىقارما سۆزۈڭ.

If made court secretary of the scroll, Keep secrets locked within thy deepest soul.'

Eğer kendin kâtip veya sır-kâtibi olursan, gönül sırrını sıkı muhafaza et, ağzından söz kaçırma.

نەسرىي يەشمىسى:
پۈتۈكچىلىك ئىلمىگە ئېرىشسەڭ، كۆڭۈل سىرىنى چىڭ تۇت، سۆزنى سىرتقا چىقارما.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىتىگچى ئىلىمغا بۇلۇنسا ئۆزۈڭ كۆڭۈل سىررى بەك تۇت چىقارما سۆزۈگ
Bitigçi ılımğa bulunsa özüñ, köñül sırrı bek tut çıkarma sözüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer kendin kâtip veya sır-kâtibi olursan, gönül sırrını sıkı muhafaza et, ağzından söz kaçırma.
🇬🇧 EN If made court secretary of the scroll, Keep secrets locked within thy deepest soul.'
#4147 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
شۇلاردۇر ئۇنۋانلىق خىزمەت قىلغۇچى،
بۆلەكلەر بۇلارغا تەۋە بولغۇچى.

These are the servants who bear titles grand; All others follow underneath their hand.

Asıl mansıp sahibi olan hizmetkârlar bunlardır, diğer hizmetkârlar ise, bunlara tâbi olurlar.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەتچىلەرنىڭ نام ئۇنۋانى ئەنە شۇلاردۇر، بۇلاردىن باشقىسى شۇلارغا ئەگىشىدۇ. ① ئوتاغ تۆۋەن دەرىجىلىك مەرىپى ۋەزىپە.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئول ئاتقا تەگمىش تاپۇغ قىلغۇچى مۇنىڭدا نارۇسى ئۇدا بەرگۈچى
Bu ol atka tegmiş tapuğ kılğuçı, munıñda narusı uda bergüçi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Asıl mansıp sahibi olan hizmetkârlar bunlardır, diğer hizmetkârlar ise, bunlara tâbi olurlar.
🇬🇧 EN These are the servants who bear titles grand; All others follow underneath their hand.
#4148 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تېخى بار يەنە بىرقانچە ئىشچىلار،
تۆشەكچى ۋە قۇشچى يەنە ئاشچىلار.

There are besides other attendants known: Pages, falconers, and cooks of royal throne.

Döşekçi, kuşçu ve aşçılar gibi, bâzı işçiler daha vardır.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە بەزى ئىشچىلارمۇ بار، بۇلار تۆشەكچى، قۇشچى ۋە ئاشپەزلەردۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىر ئانچا يەمە بار تاقى ئىشچىلەر تۆشەكچى يا قۇشچى يەمە ئاشچىلار
Bir ança yeme bar takı işçiler, töşekçi ya kuşçı yeme aşçılar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Döşekçi, kuşçu ve aşçılar gibi, bâzı işçiler daha vardır.
🇬🇧 EN There are besides other attendants known: Pages, falconers, and cooks of royal throne.
#4149 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ياڭلىغ ئىشلاردىن يىراق بول، يىراق،
جاپاسى مىڭ ئولسا، ھۇزۇر بىر بىراق.

Avoid such menial services as these; Their gain is one, their toil a thousand degrees.

Bu nevi hizmetlerden sen uzak dur, bunların huzuru az, fakat zahmeti çoktur.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ خىل خىزمەتلەردىن سەن يىراق تۇر، بۇ ئىشلارنىڭ راھىتى بىر بولسا، مۇشەققىتى مىڭدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ياڭلىغ تاپۇغدا يىراق تۇر ساڭا ئەرەجى بىرەر ئول كۆر ئەمگەك مىڭە
Bu yañlığ tapuğda yırak tur saña, ereji birer ol kör emgek miñe
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu nevi hizmetlerden sen uzak dur, bunların huzuru az, fakat zahmeti çoktur.
🇬🇧 EN Avoid such menial services as these; Their gain is one, their toil a thousand degrees.
#4150 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تىلىسەڭ ئۆزۈڭگە دائىم ئېھتىرام،
كىشىنى ئەزىزلە سەن، ئەي مۆھتىرەم.

If thou wouldst be respected all thy days, Respect all people in their proper ways.

Kendin her vakit hürmet görmek istersen, ey yükselen insan, başkalarına da hürmet et.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆزۈڭ دائىم قەدىر قىممەتلىك بولۇشنى تىلسەڭ، باشقىلارغا ھۆرمەت قىل، ئەي يۈكسەلگۈچى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاغىرلىق تىلەسەڭ ئۆزۈڭكە تۇچى ئاغىرلا كىشىگ سەن ئايا قوپتاچى
Ağırlık tileseñ özüñke tuçı, ağırla kişig sen ayâ koptaçı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kendin her vakit hürmet görmek istersen, ey yükselen insan, başkalarına da hürmet et.
🇬🇧 EN If thou wouldst be respected all thy days, Respect all people in their proper ways.
#4151 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆلۈغنى ئۆلۈغلاپ، قىل ھۆرمەت ئاڭا،
كېلۈر بەختۇ دۆلەت، ئۆلۈغلۇق ساڭا.

Honor the great, maintain their high estate; And thou shalt win high favor and great weight.

Büyüğü büyük tut, onun itibarını gözet, sana da devlet ve ululuk saadeti gelir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇلۇغلارنى ئۇلۇغلاپ، ھۆرمىتىنى قوغدا، ساڭا دۆلەت ۋە ئۇلۇغلۇق بەختى كېلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇلۇغۇغ ئۇلۇغلا كۈدەز ھۈرمەتى ساڭا كەلگە دەۋلەت ئۇلۇغلۇق قۇتى
Uluğuğ uluğla küdez hürmeti, saña kelge devlet uluğluk kutı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Büyüğü büyük tut, onun itibarını gözet, sana da devlet ve ululuk saadeti gelir.
🇬🇧 EN Honor the great, maintain their high estate; And thou shalt win high favor and great weight.
#4152 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەيدۇ ئاڭلا، قېرىلار سۆزى،
قېرى سۆزى تۇتسا، ئېچىلغاي كۆزى.

Hear what the aged elders sagely told; The eye is opened by the words of old:

Dinle, atalarımız ne der, atalar sözünü tutan kimsenin gözü açılır.

نەسرىي يەشمىسى:
قېرى بوۋايلار نېمە دېگەن، ئاڭلا، بوۋايلارنىڭ سۆزىنى ئاڭلىسا، كۆز ئېچىلىدۇ:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل ئاۋۇچغا سۆزى ئاۋۇچغا سۆزى تۇتسا ئاچلۇر كۆزى
Negü ter eşitgil avuçğa sözi, avuçğa sözi tutsa açlur közi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Dinle, atalarımız ne der, atalar sözünü tutan kimsenin gözü açılır.
🇬🇧 EN Hear what the aged elders sagely told; The eye is opened by the words of old:
#4153 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆلۈغقا ھۆرمەت بۇ، جاھان قانۇنى،
ئۆلۈغ كەلسە قويۇپ كۈتۈپ ئال ئۇنى.

'To honor elders is an ancient rule; Stand up when elders enter in the school!

Büyükler muhteremdir, bu dünya kanunudur, büyük gelince, ayağa kalk.

نەسرىي يەشمىسى:
”دۇنيادا ئۇلۇغلۇققا ھۆرمەت قىلىش يوسۇنى بار، ئۇلۇغ كەلسە، ئورنۇڭدىن ئۆرە قوپ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇلۇغ ھۈرمەتى بار ئاجۇندا تۆرۈ ئۇلۇغ كەلسە قوپغىل ئاداقىن ئۆرۈ
Uluğ hürmeti bar ajunda törü, uluğ kelse kopğıl adakın örü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Büyükler muhteremdir, bu dünya kanunudur, büyük gelince, ayağa kalk.
🇬🇧 EN 'To honor elders is an ancient rule; Stand up when elders enter in the school!
#4154 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كېرەكتۇر كىچىكتىن ئۆلۈغقا ھۆرمەت،
ئۆلۈغمۇ كىچىككە قىلۇر ئەينىنى.

Youth owes respect to men of elder years; The elder responds with kindness to his peers.'

Küçüğün büyüğe hürmet etmesi lâzımdır, büyük de küçüğe aynı şekilde mukabele eder.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇلۇغقا كىچىكنىڭ ھۆرمىتى بەك يارىشىدۇ، ئۇلۇغمۇ بۇنى كۆرۈپ كىچىككە ھۆرمەت قىلىدۇ.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ياراشۇر ئۇلۇغقا كىچىگ ھۈرمەتى ئۇلۇغ ما كىچىگكە قىلۇر ئوق كۆرۈ
Yaraşur uluğka kiçig hürmeti, uluğ ma kiçigke kılur ok körü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Küçüğün büyüğe hürmet etmesi lâzımdır, büyük de küçüğe aynı şekilde mukabele eder.
🇬🇧 EN Youth owes respect to men of elder years; The elder responds with kindness to his peers.'
#4155 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۈزۈپ سۆزنى ئۆگدۈلمىش، ئېيتتى: بۇدۇر،
كى بەگ ۋە خىزمەتچى شۇ ياڭلىغ بولۇر.

Here Ögdülmish concluded speech and cried: "Behold how lords and servants are allied!

Öğdülmiş sözünü kesti ve:— îşte bey böyle, hizmetkâr da öyle olur — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش سۆزىنى ئۈزدى، يەنە مۇنداق دېدى: بەگ خىزمىتىنىڭ ئورۇندىلىشى ئەنە شۇنداق بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سۆزىن كەستى ئۆگدۈلمىش ئايدى مۇنۇ بۇ ياڭلىغ بولۇر بەگ تاپۇغچى ئۇنۇ
Sözin kesti ögdülmiş aydı munu, bu yañlığ bolur beg tapuğçı unu
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öğdülmiş sözünü kesti ve:— îşte bey böyle, hizmetkâr da öyle olur — dedi —
🇬🇧 EN Here Ögdülmish concluded speech and cried: "Behold how lords and servants are allied!
#4156 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
مەن ئېيتتىم، سەن ئاڭلاپ ئۆگەندىڭ ئۇنى،
چۈشەندىڭ تولۇق ھەم خىزمەت يولىنى.

I have explained; thou hast received each rule; How service should be done in courtly school.

Ben söyledim, sen dinledin ve işin esâsını öğrendin, nasıl hizmet edileceğini iyice anladın.

نەسرىي يەشمىسى:
مەن ئېيتتىم، سەن ئاڭلاپ، ئۇلارنى ئۆگەندىڭ، قانداق خىزمەت قىلىشنى تۈگەل بىلدىڭ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مەن ئايدىم ئەشىتتىڭ سەن ئۆگرەندىڭ ئۇل نەگۈ تەگ تاپىنغۇ تۈكەل بىلدىڭ ئۇل
Men aydım eşittiñ sen ögrendiñ ul, negü teg tapınğu tükel bildiñ ul
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ben söyledim, sen dinledin ve işin esâsını öğrendin, nasıl hizmet edileceğini iyice anladın.
🇬🇧 EN I have explained; thou hast received each rule; How service should be done in courtly school.
#4157 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قىلىش بەگكە خىزمەت شۇ ياڭلىغ بولۇر،
ئەگەر سىڭسە خىزمەت، بەخت ئىشىك ئاچۇر.

Such is the service rendered to the lord; When faithful, fortune opens its reward.

Beye yapılacak hizmet böyledir, hizmet makbule geçerse, ikbâl kapısı açılır.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگكە خىزمەت قىلىش ئەنە شۇنداق بولىدۇ، خىزمەت سىڭدۈرگەندىن كېيىن، بەخت ئىشىكى ئېچىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ياڭلىغ-تۇرۇر بەگكە قىلغۇ تاپۇغ تاپۇغ سىڭسە ئۆترۈ ئاچار قۇت قاپۇغ
Bu yañlığ-turur begke kılğu tapuğ, tapuğ siñse ötrü açar kut kapuğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beye yapılacak hizmet böyledir, hizmet makbule geçerse, ikbâl kapısı açılır.
🇬🇧 EN Such is the service rendered to the lord; When faithful, fortune opens its reward.
#4158 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ خىزمەت پايدىلىق، بىلسەڭ ئۇنى، بەس،
بىلىپ بەگكە بولغىن ئۆزۈڭ يېقىن، بەس.

This service profits him who knows its line; Learn it, and near the sovereign thou shalt shine."

پايدىلىق خىزمەت ئەنە شۇ، بۇنى بىلسەڭلا كۇپايە، ئەگەر بىلگەنلا بولساڭ، سەن بەگكە يارايسەن.

نەسرىي يەشمىسى:
پايدىلىق خىزمەت ئەنە شۇ، بۇنى بىلسەڭلا كۇپايە، ئەگەر بىلگەنلا بولساڭ، سەن بەگكە يارايسەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ خىزمەت پايدىلىق، بىلسەڭ ئۇنى، بەس، بىلىپ بەگكە بولغىن ئۆزۈڭ يېقىن، بەس. ئودغۇرمىشىك ئۇنىڭدۇلىشىك بولماي
بۇ خىزمەت پايدىلىق، بىلسەڭ ئۇنى، بەس، / بىلىپ بەگكە بولغىن ئۆزۈڭ يېقىن، بەس. ئودغۇرمىشىك ئۇنىڭدۇلىشىك بولماي
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR پايدىلىق خىزمەت ئەنە شۇ، بۇنى بىلسەڭلا كۇپايە، ئەگەر بىلگەنلا بولساڭ، سەن بەگكە يارايسەن.
🇬🇧 EN This service profits him who knows its line; Learn it, and near the sovereign thou shalt shine."
#4159 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
دېدىكى ئودغۇرمىش بېرىبان جاۋاب،
ئىشىتتىم سۆزۈڭنى، ئەي ئالىيجاناب.

Then Odgurmış replied: "O brother dear, These words of wisdom I have heard quite clear.

Odgurmış cevap verdi:— Ey muhterem zat, ben şimdi bu sözleri dinledim — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
ئودغۇرمىش جاۋاب بېرىپ شۇنداق دېدى: ئەي خۇش چىراي، بۇ سۆزلەرنى ئاڭلىدىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانۇت بەردى ئودغۇرمىش ئايدى بۇ سۆز ئەشىتتىم مەن ئەمدى ئايا ئەدگۈ ئۆز
Yanut berdi odğurmış aydı bu söz, eşittim men emdi ayâ edgü öz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Odgurmış cevap verdi:— Ey muhterem zat, ben şimdi bu sözleri dinledim — dedi —
🇬🇧 EN Then Odgurmış replied: "O brother dear, These words of wisdom I have heard quite clear.
#4160 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تېخى بىر سۆزۈم باردۇر ئېيتتاي ساڭا،
ئۇنى ئەمدى ئېيتىپ بېرەرسەن ماڭا.

Yet one more question to my mind recurs; Expound it too, and clear what it confers!

Sana soracak bir sözüm daha var, onu da bana söyle.

نەسرىي يەشمىسى:
سەندىن سورايدىغان يەنە بىر سۆزۈم بار، ئەمدى ئۇنىمۇ ماڭا ئېيتىپ بەرگىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاقى بىر سۆزۈم بار ئايىتغۇ ساڭا ئانى ما ئايۇ بەرگىل ئەمدى ماڭا
Takı bir sözüm bar ayıtğu saña, anı ma ayu bergil emdi maña
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sana soracak bir sözüm daha var, onu da bana söyle.
🇬🇧 EN Yet one more question to my mind recurs; Expound it too, and clear what it confers!
#4161 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ خىزمىتىگە شەھەرگە كىرسەم،
ئۇنىڭ ئىشىكىگە كۈتدە بېرىپ يۈرسەم.

If I should go to court in town to wait, And daily attend upon the sovereign's gate,

Ben hükümdarın hizmeti için, şehre inersem, her gün onun kapısına gitmem icap edecek.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلگە خىزمەت قىلىش ئۈچۈن شەھەرگە بارسام، كۈندە ئۇنىڭ ئوردىسىغا بېرىپ تۇرۇشۇم كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆزۈم كەندكە كىرسە ئىلىگ تاپغىڭا بارۇ تۇرغۇ كۈندە ئانىڭ قاپغىڭا
Özüm kendke kirse ilig tapğıña, baru turğu künde anıñ kapğıña
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ben hükümdarın hizmeti için, şehre inersem, her gün onun kapısına gitmem icap edecek.
🇬🇧 EN If I should go to court in town to wait, And daily attend upon the sovereign's gate,
#4162 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇلار ھەرىكىتىنى بىلگۈلۈك، ئاداش،
ئۇلار بىرلە ئۆتەر تىرىكلىك، قاياش.

How should I interact with comrades there? For life is spent among them everywhere.

Orada insanların dostlukları ne gibi hareketleri ile belli olur, ey kardeş, bu hayat dâima onlar ile birlikte geçer.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي قېرىنداش، قانداق مۇناسىۋەت قىلىشنى بىلىشىم كېرەك، چۈنكى تىرىكچىلىك شۇلار بىلەن ئۆتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەگ يورىقىن بىلىڭۈ ئاداش تىرىگلىك ئولاردىن-تۇرۇر ئاي قاداش
Negü teg yorıkın biliñü adaş, tiriglik olardın-turur ay kadaş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Orada insanların dostlukları ne gibi hareketleri ile belli olur, ey kardeş, bu hayat dâima onlar ile birlikte geçer.
🇬🇧 EN How should I interact with comrades there? For life is spent among them everywhere.
#4163 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خادىملارغا شەكسىز قوشۇلماق كېرەك،
ئۇلارغا يارىشا ياشىماق كېرەك.

One must mingle with courtiers and peers, And live among them through the passing years.

Hizmetkârlar ile, şüphesiz, münâsebetler kurmak ve onlar ile münâsip bir şekilde geçinmek lâzım gelecektir.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەتچىلەر بىلەن شەكسىز ئارىلىشىش كېرەك، ئۇلارغا يارىشا ياشاشقا توغرا كېلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەر ئات بىرلە شەكسىز قاتىلغۇ كەرەك ئولارقا ياراشى تىرىلگۈ كەرەك
Er at birle şeksiz katılğu kerek, olarka yaraşı tirilgü kerek
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmetkârlar ile, şüphesiz, münâsebetler kurmak ve onlar ile münâsip bir şekilde geçinmek lâzım gelecektir.
🇬🇧 EN One must mingle with courtiers and peers, And live among them through the passing years.
#4164 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇنى ھەم ماڭا سەن بايان قىل بۈگۈن،
ئۇقايىن ئۇلارغا قوشۇلماق يولىن.

Tell me today how this interaction flows, That with discernment I may know its prose!"

Bugün sen bunu da bana söyle, onlar ile nasıl münâsebetler kurmalıdır, bunu da iyice öğrenmiş bulunayım.

نەسرىي يەشمىسى:
سەن بۈگۈن بۇ توغرىدىمۇ ماڭا سۆزلەپ بەر، قانداق ئارىلىشىش كېرەكلىكىنى زېھىن بىلەن چۈشىنەي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇنى ما ئايۇ بەر ماڭا سەن بۇ كۈن نەگۈ تەگ قاتىلغۇ ئۇقايىن ئۆگۈن
Munı ma ayu ber maña sen bu kün, negü teg katılğu ukayın ögün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bugün sen bunu da bana söyle, onlar ile nasıl münâsebetler kurmalıdır, bunu da iyice öğrenmiş bulunayım.
🇬🇧 EN Tell me today how this interaction flows, That with discernment I may know its prose!"
ئاۋازلىق كىتاب
47-باب: بەگلەرگە خىزمەت قىلىشنىڭ تەرتىپ ۋە قائىدىلىرى
100%
00:00 --:--