تىزىملىك
تىل تاللاش:
26-باب 1591 – 1849-بېيىتلەر (259 بېيىت) بايان قىلغۇچى: ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)

ئۆگدۈلمىشنىڭ پادىشاھ كۈنتۇغدى خىزمىتىگە كىرىشى

Ögdülmishning Padishah Küntughdi Xizmitige Kirishi

ئۆگدۈلمىشنىڭ پادىشاھ كۈنتۇغدى خىزمىتىگە كىرىشى. قۇتادغۇبىلىكنىڭ 26-بابى، 1591–1849-بېيىتلەر.

🎙️ CD پىلاستىنكىسى: 031 ئۆگدۈلمىشنىڭ كۈنتۇغدى ئىلىك خىزمىتىگە كىرگەنلىكى ئېيتىلىدۇ — 35:51
مەنبە:
#1591 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگە ئېيتتى: مۇندىن كېيىن،
ئەي ئوغۇل، خىزمەت قىل ماڭا، سەن چۈشۈرمەي كۆڭۈل.

The King tested him in diverse branches of learning, and Ögdülmiş opened his lips and answered every question with wisdom.

ئەلىگ ئېيتتى، ئەي ئوغۇل، بۇندىن كېيىن ماڭا خىزمەت قىلىپ تۇر، كۆڭلۈڭنى يېرىم قىلما.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى، ئەي ئوغۇل، بۇندىن كېيىن ماڭا خىزمەت قىلىپ تۇر، كۆڭلۈڭنى يېرىم قىلما.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەلىگ كۆردى تۈرلۈك ئىلىمدىن سىناپ، ئېچىپ تىلنى ئۆگدۈلمىش ئېيتتى جاۋاب.
ئەلىگ كۆردى تۈرلۈك ئىلىمدىن سىناپ، / ئېچىپ تىلنى ئۆگدۈلمىش ئېيتتى جاۋاب.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئەلىگ ئېيتتى، ئەي ئوغۇل، بۇندىن كېيىن ماڭا خىزمەت قىلىپ تۇر، كۆڭلۈڭنى يېرىم قىلما.
🇬🇧 EN The King tested him in diverse branches of learning, and Ögdülmiş opened his lips and answered every question with wisdom.
#1592 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بار ئەردى ئاتاڭنىڭ تولا خىزمىتى،
ئۆتەلمەي قالدى قەرز ھەققى شۇ يېتى.

The King said: 'Henceforth, O my son, remain in my service, and let not thy heart be sorrowful.'

Hükümdar:— Ey oğlum —dedi— bundan sonra benim hizmetimde bulun, artık gönlünü ferah tut.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاتاڭنىڭ كۆرسەتكەن كۆپ خىزمەتلىرى بار ئىدى، ھەققىنى ئۆتىيەلمىدىم، ئۇ كەتتى، مېنىڭ قەرزىم قالدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ ئايدى مۇندا نارۇ ئاي ئوغۇل ماڭا تاپنۇ تۇرغىل چۆكۈرمە كۆڭۈل
İlig aydı munda naru ay oğul, maña tapnu turğıl çökürme köñül
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar:— Ey oğlum —dedi— bundan sonra benim hizmetimde bulun, artık gönlünü ferah tut.
🇬🇧 EN The King said: 'Henceforth, O my son, remain in my service, and let not thy heart be sorrowful.'
#1593 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ھەقتى ئۆتىشىم كېرەكتۇر ساڭا،
كىشىلەر ئارا سۆز تەگمىسۇن ماڭا.

'Thy father rendered many loyal services whose claim I could not fully repay; he hath departed, leaving his debt upon my neck, which I must now discharge unto thee.'

Töhmet altında kalmamak için, bu borcu şimdi sana ödemem gerektir.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ ھەقلەرنى ساڭا ئۆتىشىم كېرەك، بولمىسا كىشىلەر سۆز چۆچەك قىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆتەگۈ كەرەك مەن بۇ ھاقلار ساڭا كىشىلەر تىلى بولماسا بەر ماڭا
Ötegü kerek men bu haklar saña, kişiler tili bolmasa ber maña
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Töhmet altında kalmamak için, bu borcu şimdi sana ödemem gerektir.
🇬🇧 EN 'Thy father rendered many loyal services whose claim I could not fully repay; he hath departed, leaving his debt upon my neck, which I must now discharge unto thee.'
#1594 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بە دەيدۇ ئۈچ ئوردۇ بېگى ئاڭلىغىل،
بىلىپ سۆزلىمىش سۆز، ئىشلىتىپ ئەقىل.

Hear what the prince of Uch-Ordu said—he who spoke with profound knowledge and understanding:

Sözü bilerek ve anlayarak söylemiş olan Uç-Ordu beyi ne der, dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىپ، سۆزگە ئەقىل يەتكۈزۈپ سۆزلىگۈچى ئۆچ ئوردۇ① بېگى نېمە دەيدۇ، ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل ئۇچ ئوردۇ بەگى بىلىپ سۆزلەمىش سۆزكە يەترۈپ ئۆگى
Negü ter eşitgil uç ordu begi, bilip sözlemiş sözke yetrüp ögi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sözü bilerek ve anlayarak söylemiş olan Uç-Ordu beyi ne der, dinle.
🇬🇧 EN Hear what the prince of Uch-Ordu said—he who spoke with profound knowledge and understanding:
#1595 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى ئەمگەك ئەتسە ساڭا بەلگىلىك،
ئۈنتۇما ئول ئەمگەكنى بولما ئۆلۈك.

'If another hath truly laboured for thy sake, forget not his labor, nor remain motionless like a corpse.'

Sana bir kimsenin gerçekten emeği geçmiş ise, bu emeği unutma ve ona karşı, ölü gibi hareketsiz kalma.

نەسرىي يەشمىسى:
بىرەرسى ساڭا مەلۇم ئەمگەك سىڭدۈرسە، ئەمگىكىنى ئۈنتۇما، ئۆلۈكتەك بولۇپ جاۋابسىز قالدۇرما .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى ئەمگەك ئىدسا ساڭا بەلگۈلۈگ ئۇنىتما ئول ئەمگەكنى بولما ئۆلۈگ
Kişi emgek ıdsa saña belgülüg, unıtma ol emgekni bolma ölüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sana bir kimsenin gerçekten emeği geçmiş ise, bu emeği unutma ve ona karşı, ölü gibi hareketsiz kalma.
🇬🇧 EN 'If another hath truly laboured for thy sake, forget not his labor, nor remain motionless like a corpse.'
#1596 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىلىكنى قويما، ئەي ئېسىل كىشى،
كىشىگە كىشىلىك قىلغىن تەڭتۇشى.

'Forsake not true humanity, O noble man; treat all people with constant kindness and humaneness.'

Ey asîl insan, insanlığı bırakma, insanlara karşı dâima insaniyet ile muamele et.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشىلىكنى تاشلىما، ئەي ئېسىل كىشى، كىشىگە دائىم كىشىلىك قىلىپ تۇر. ① ئۈچ ئوردۇ قارلۇق قەبىلىلىرىگە تەۋە بولغان بىر شەھەرنىڭ نامى. مەھمۇد قەشقەرىنىڭ يېزىشىچە، بۇ شەھەر سەمەرقەنت بىلەن ئەنجان ئوتتۇرىسىدا بولغان «دىۋان» 1 تومدىن
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشىلىكنى قودما ئاي ئاسلى كىشى كىشىلىك قىلۇ تۇر كىشىكە تۇشى
Kişilikni kodma ay aslı kişi, kişilik kılu tur kişike tuşı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey asîl insan, insanlığı bırakma, insanlara karşı dâima insaniyet ile muamele et.
🇬🇧 EN 'Forsake not true humanity, O noble man; treat all people with constant kindness and humaneness.'
#1597 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىرەرسى سىڭدۈرسە گەر ئەمگەك ساڭا،
ئۈنىڭدىن تولاراق جاۋاب قىل ئاڭا.

'Whoever hath rendered thee even a little service, repay him with a far greater measure of goodness.'

Kimin sana bir az emeği geçerse, sen ona karşılık daha fazlasını yapmalısın.

نەسرىي يەشمىسى:
ساڭا كىمنىڭ بىرئاز ئەمگىكى سىڭگەن بولسا، كېيىن سەن ئۇنىڭغا كۆپرەك جاۋاب قايتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىمىڭ ئەمگەكى كىرسە كىمكە بىرەر يانۇتىن ئۈكۈش قىل سەن ئۆترۈ ئاڭار
Kimiñ emgeki kirse kimke birer, yanutın üküş kıl sen ötrü añar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kimin sana bir az emeği geçerse, sen ona karşılık daha fazlasını yapmalısın.
🇬🇧 EN 'Whoever hath rendered thee even a little service, repay him with a far greater measure of goodness.'
#1598 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى ئەمگىكىنى بىلەلمەس كىشى،
پۈتۈنلەي بولۇر ئۆي، ئەي بەگلەر بېشى.

'He who knoweth not how to appreciate the labor of others is in truth no better than an ox, O leader of the realm!'

Başkasının emeğini takdir etmeyen kimse, tam mânası ile, bir öküz olur, ey devlet adamı.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشىنىڭ ئەمگىكىنى بىلمىگەن كىشى بەئەينى ئۇيغا ئوخشايدۇ، ئەي ئەلنىڭ بېشى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى ئەمگەكىنى بىلۈمەز كىشى تۈكەل ئۇد بولۇر بۇ ئاي ئىلچى باشى
Kişi emgekini bilümez kişi, tükel ud bolur bu ay ilçi başı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Başkasının emeğini takdir etmeyen kimse, tam mânası ile, bir öküz olur, ey devlet adamı.
🇬🇧 EN 'He who knoweth not how to appreciate the labor of others is in truth no better than an ox, O leader of the realm!'
#1599 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يۈرى، ئۆي ئاتانما، كىشىلىك تىلە،
كىشىگە كىشى بول كىشىلىك بىلە.

'Go forth, let not thy name be called an ox; practice humaneness, and become a true human being through noble conduct.'

Yürü, adın öküze çıkmasın, insanlık yap, insanlara karşı insaniyetle hareket ederek, insan ol.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇي ئاتىلىپ قالما، يۈر، كىشىلىك قىل، ئادەمگە كىشىلىك قىلىش بىلەن ئادەم بولغىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يورى ئۇد ئاتانما كىشىلىك قىل ئا كىشىكە كىشى بول كىشىلىك بىلە
Yorı ud atanma kişilik kıl a, kişike kişi bol kişilik bile
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yürü, adın öküze çıkmasın, insanlık yap, insanlara karşı insaniyetle hareket ederek, insan ol.
🇬🇧 EN 'Go forth, let not thy name be called an ox; practice humaneness, and become a true human being through noble conduct.'
#1600 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىلىككە كىشى ئاتاندى كىشى،
كىشىلىك بىلەن ئات كۆتۈردى كىشى.

'Man is called human because he showeth humaneness; through humaneness, man exalteth his name.'

كىشىلىك قىلغانلىقى ئۈچۈن ئادەمگە كىشى دېگەن نام بېرىلگەن، كىشىلەر كىشىلىك بىلەن نامىنى يۈكسەلدۈرگەن.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشىلىك قىلغانلىقى ئۈچۈن ئادەمگە كىشى دېگەن نام بېرىلگەن، كىشىلەر كىشىلىك بىلەن نامىنى يۈكسەلدۈرگەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشىلىككە كىشى ئاتاندى كىشى، كىشىلىك بىلەن ئات كۆتۈردى كىشى.
كىشىلىككە كىشى ئاتاندى كىشى، / كىشىلىك بىلەن ئات كۆتۈردى كىشى.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR كىشىلىك قىلغانلىقى ئۈچۈن ئادەمگە كىشى دېگەن نام بېرىلگەن، كىشىلەر كىشىلىك بىلەن نامىنى يۈكسەلدۈرگەن.
🇬🇧 EN 'Man is called human because he showeth humaneness; through humaneness, man exalteth his name.'
#1601 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سۆيۈپ يەرنى ئۆگدۈلمىش دېدى: ئەي خان،
ئەلىگە خۇشلۇقى خوپ ماڭا ھەر زامان.

Ögdülmiş kissed the ground and said: 'O King, the favor of the King's countenance is to me above all earthly treasures.'

Öğdülmiş yer öptü ve dedi:—Ey hükümdar, hükümdarın memnuniyeti bana her şeyden üstündür.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش يەر ئۆپتى ۋە دېدى: ئەي ئەلىگ، ئەلىگ نەزەر ئېتىبارىنى بەرسە، ماڭا ياخشىلىق بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يەر ئۆپتى كۆر ئۆگدۈلمىش ئايدى ئىلىگ ئىلەل كۆز يارۇتسا ماڭا بۇلدۇم ئىگ
Yer öpti kör ögdülmiş aydı ilig, ilel köz yarutsa maña buldum ig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öğdülmiş yer öptü ve dedi:—Ey hükümdar, hükümdarın memnuniyeti bana her şeyden üstündür.
🇬🇧 EN Ögdülmiş kissed the ground and said: 'O King, the favor of the King's countenance is to me above all earthly treasures.'
#1602 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۈلۈغۋار بېگىمسەن، مەن خىزمەتچى قۇل،
ئۈلۈغ بەگ قەدىرلەر خىزمەتچىنى ئول.

'I am thy humble servant and thou art my great lord; great lords know how to value their faithful servants.'

Ben hizmetkâr kulunum, sen benim büyük beyimsin, büyük bey hizmetkâr kulunu değerlendirir.

نەسرىي يەشمىسى:
مەن خىزمەتكار قۇلۇڭ، سەن ئۇلۇغ بېگىم، ئۇلۇغ بەگلەر خىزمەتكار قۇلىنى قەدىرلەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاپۇغچى قۇلۇڭ-مەن بەگىم سەن ئۇلۇغ ئۇلۇغ بەگ ئاغىرلار تاپۇغچى قۇلۇغ
Tapuğçı kuluñ-men begim sen uluğ, uluğ beg ağırlar tapuğçı kuluğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ben hizmetkâr kulunum, sen benim büyük beyimsin, büyük bey hizmetkâr kulunu değerlendirir.
🇬🇧 EN 'I am thy humble servant and thou art my great lord; great lords know how to value their faithful servants.'
#1603 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تىلىسەڭ قەدىرلە ۋە ياكى خار قىل،
پىدا قىلدىم ئۆزۈم ساڭا ئەمدى، بىل.

'Whether thou holdest me in high esteem or in low regard, I have devoted my entire life to thy royal service.'

İstersen değer ver, istersen değersiz bul, ben kendimi artık senin hizmetine vakfettim.

نەسرىي يەشمىسى:
خالىساڭ قەدىرلە، خالىساڭ خار قىل، مەن ساڭا ئۆزۈمنى بېغىشلىدىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىلەسە ئاغىر تۇت تىلەسە ئۇچۇز يۇلۇغ قىلدىم ئەمدى ساڭا مەن بۇ ئۆز
Tilese ağır tut tilese uçuz, yuluğ kıldım emdi saña men bu öz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İstersen değer ver, istersen değersiz bul, ben kendimi artık senin hizmetine vakfettim.
🇬🇧 EN 'Whether thou holdest me in high esteem or in low regard, I have devoted my entire life to thy royal service.'
#1604 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تۈرۈپ ئاستا ماڭدى ئىشىكتىن چىقىپ،
بىر ئاز ئايلىنىپ ئۆيگە كەتتى يېتىپ.

He arose and went forth with gentle reverence, presenting himself at the palace gate each dawn to perform his duties.

Kalktı, kapıya gelip, yavaşça çıktı, bir az dolaştıktan sonra, evine döndü.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش ئاستا تۈرۈپ، ئىشككە كەلدى ۋە سىرتقا چىقتى، خېلى يۈرۈپ، ئۆيىگە يېتىپ باردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۇرۇپ چىقتى ئاقرۇ قاپۇغقا كەلىپ بىر ئانچا يورىپ باردى ئەۋكە تەگىپ
Turup çıktı akru kapuğka kelip, bir ança yorıp bardı evke tegip
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kalktı, kapıya gelip, yavaşça çıktı, bir az dolaştıktan sonra, evine döndü.
🇬🇧 EN He arose and went forth with gentle reverence, presenting himself at the palace gate each dawn to perform his duties.
#1605 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
باغلاپ بۇ ئۆگدۈلمىش خىزمەت كەمىرىن،
دادىل ئىشقا كىرىشتى شۇنىڭدىن كېيىن.

He served with modesty and diligence, winning the praise of all who beheld his conduct.

Bundan sonra Öğdülmiş kollarını sıvadı, kapıdan ayrılmayarak, saadetle hizmete başladı.

نەسرىي يەشمىسى:
شۇندىن بېرى ئۆگدۈلمىش بېلىنى باغلىدى، بوسۇغدىن ئايرىلماي دادىل خىزمەت قىلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قۇرىن بادى ئۆگدۈلمىش ئاندا نارۇ قىيىقسىز تاپۇغ قىلدى ئىلدە تۇرۇ
Kurın badı ögdülmiş anda naru, kıyıksız tapuğ kıldı ilde turu
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bundan sonra Öğdülmiş kollarını sıvadı, kapıdan ayrılmayarak, saadetle hizmete başladı.
🇬🇧 EN He served with modesty and diligence, winning the praise of all who beheld his conduct.
#1606 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سەھەر - كەچ تەۋرىمەي راسا ئىشلىدى،
قىلىپ تۈن كۆزەت، ئاشنى ئاندا يېدى.

The King observed his diligence from day to day, noting how faithfully he executed every command.

Sabah-akşam aralıksız hizmet etti, yemeğini orada yedi ve geceleyin de muhafızlık etti.

نەسرىي يەشمىسى:
سەھەردىن ئاخشامغىچە خىزمەت قىلدى، تەۋرەنمىدى، كېچىسى كۆزەتتە تۈرۈپ، شۇ يەردە ئاش يېدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاپىندى كەچە تاڭدا تەپرەمەدى تۈنىن ياتتى ياتغاق ئاش ئاندا يەدى
Tapındı keçe tañda tepremedi, tünin yattı yatğak aş anda yedi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Sabah-akşam aralıksız hizmet etti, yemeğini orada yedi ve geceleyin de muhafızlık etti.
🇬🇧 EN The King observed his diligence from day to day, noting how faithfully he executed every command.
#1607 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگە كۆڭلىگە ياقتى بەك خىزمىتى،
ئېچىلدى ئىشىك، بەردى قول دۆلىتى.

He said within his heart: 'This youth hath inherited his father's noble nature and uprightness.'

Hükümdar hizmetinden memnun kaldıkça, saadet ona el verdi ve kapılar açıldı.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەت ئەلگىنىڭ كۆڭلىگە ياققان ئىكەن، ئۇنىڭغا دۆلەت قول بەردى، بەخت ئىشىكى ئېچىلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ كۆڭلىڭە سىغدى ئەرسە تاپۇغ ئەلىگ بەردى دەۋلەت ئاچىلدى قاپۇغ
İlig köñliñe sığdı erse tapuğ, elig berdi devlet açıldı kapuğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar hizmetinden memnun kaldıkça, saadet ona el verdi ve kapılar açıldı.
🇬🇧 EN He said within his heart: 'This youth hath inherited his father's noble nature and uprightness.'
#1608 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەر ئىشىتكىن، خىزمەت قىلغۇچى،
خىزمەت بىرلە دۆلەت ئېتىن مىنگۈچى.

'He hath intellect, understanding, and modesty; he is worthy to be advanced in the service of the state.'

Hizmet eden ve hizmetinden dolayı saadet atına binen insan ne der, dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەت قىلغۇچى ۋە خىزمىتى بىلەن دۆلەت ئېتىغا مىنگۈچى نېمە دەيدۇ، ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىت بۇ تاپۇغ قىلغۇچى تاپۇغ بىرلە دەۋلەت ئاتىن مىڭۈچى
Negü ter eşit bu tapuğ kılğuçı, tapuğ birle devlet atın miñüçi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmet eden ve hizmetinden dolayı saadet atına binen insan ne der, dinle.
🇬🇧 EN 'He hath intellect, understanding, and modesty; he is worthy to be advanced in the service of the state.'
#1609 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەي بەگلەر سۆيۈنچىن تىلىگەن كىشى،
پۈتۈن بەگ تىلىكى ئۈزە قىل ئىشى.

A righteous king ever seeketh out capable servants, for the strength of the realm dependeth upon upright men.

Ey beyleri memnun etmek isteyen kimse, her işi beylerin arzusuna göre yap.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي بەگلەرنىڭ شادلىقىنى تىلگۈچى كىشى، ھەممە ئىشنى بەگلەرنىڭ خاھىشى بويىچە قىل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاي بەگلەر سەۋىنچى تىلەگلى كىشى قامۇغ بەگ تىلەكى ئۆزە قىل ئىشى
Ay begler sevinçi tilegli kişi, kamuğ beg tileki öze kıl işi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey beyleri memnun etmek isteyen kimse, her işi beylerin arzusuna göre yap.
🇬🇧 EN A righteous king ever seeketh out capable servants, for the strength of the realm dependeth upon upright men.
#1610 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بېگى خالىماس ئىشنى قۇل ئىشلىسە،
گۈناھى ئۈزىگە، زەبۇنلۇق يېسە.

If the king hath wise ministers, his laws are honored and his subjects dwell in peace.

Kul beyinin hoşuna gitmeyen bir işi yapar da nikbete uğrarsa, kabahati kendinde aramalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
بېگى ماقۇل كۆرمىگەن ئىشنى قىلغان قۇل، ئەگەر پالاكەتكە ئۇچرىسا ئۆزىگىلا تاپا قىلسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بەگى تاپلاماز ئىشنى قىلسا قۇلى ئىلەنچ ئۆزكە قىلغۇ سارىلسا قالى
Begi taplamaz işni kılsa kulı, ilenç özke kılğu sarılsa kalı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kul beyinin hoşuna gitmeyen bir işi yapar da nikbete uğrarsa, kabahati kendinde aramalıdır.
🇬🇧 EN If the king hath wise ministers, his laws are honored and his subjects dwell in peace.
#1611 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بېگى خالىماس ئىشنى قىلسا ئەگەر،
قىلۇر زايە تاپقان تىرىكلىكنى ئەر.

If the king hath corrupt ministers, the realm falleth into confusion and the people groan under tyranny.

Eğer beylerin beğenmeyeceği şekilde hizmet ederse, o hizmette geçirdiği bütün hayatını boşuna harcamış olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر ئۇ بەگلەرنىڭ خاھىشسىز خىزمەت قىلسا، خىزمەت قىلغان پۈتۈن ھاياتى زايە بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى قىلسا بەگلەر تاپىسىز تاپۇغ ياۋا قىلدى تاپمىش تىرىگلىك قامۇغ
Kalı kılsa begler tapısız tapuğ, yava kıldı tapmış tiriglik kamuğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer beylerin beğenmeyeceği şekilde hizmet ederse, o hizmette geçirdiği bütün hayatını boşuna harcamış olur.
🇬🇧 EN If the king hath corrupt ministers, the realm falleth into confusion and the people groan under tyranny.
#1612 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئۆگدۈلمىشتى، كۆر، تۈتتى يېقىن،
ئۈتىڭغا دېدى ئىشنىڭ قانداقلىقىن.

Hear what the wise statesman hath said: the mirror of the ruler's heart is seen in the ministers he chooseth.

Hükümdar Öğdülmiş'i günden-güne kendisine yakın tuttu, her işin nasıl yapılacağını ona anlattı.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلگ ئۆگدۈلمىشنى ئۆزىگە يېقىن تۇتتى، بارلىق ئىشلارنى قائىدىسى بىلەن ئېيتىپ بەردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ياقىن تۇتتى ئىلىگ كۆر ئۆگدۈلمىشىگ تۆرۈچە ئايۇ بەردى تەگمە ئىشىگ
Yakın tuttı ilig kör ögdülmişig, törüçe ayu berdi tegme işig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar Öğdülmiş'i günden-güne kendisine yakın tuttu, her işin nasıl yapılacağını ona anlattı.
🇬🇧 EN Hear what the wise statesman hath said: the mirror of the ruler's heart is seen in the ministers he chooseth.
#1613 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ مۇڭلىنىپ ھەم دېدى يىر كۈتى،
دەرىخا! يوقاتتىم كامىل كىشىنى.

He who chooseth the wise is himself wise; he who chooseth fools is himself deceived.

Yine bir gün hükümdar üzüntü içinde kendi-kendine : — Ne yazık, o mükemmel insanı kaybettim — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلگ يەنە بىر كۈنى ئولتۇرۇپ قايغۇردى، دېدىكى، ۋادەرىخا، ياراملىق ئەرنى يىتتۈردۈم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا بىر كۈن ئولدرۇپ مۇڭادتى ئىلىگ ئايۇر ئاي دىرىغا يىتۈردۈم ئەرىگ
Yana bir kün oldrup muñadtı ilig, ayur ay diriğâ yitürdüm erig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yine bir gün hükümdar üzüntü içinde kendi-kendine : — Ne yazık, o mükemmel insanı kaybettim — dedi —
🇬🇧 EN He who chooseth the wise is himself wise; he who chooseth fools is himself deceived.
#1614 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشىكتە تولا خەلق يىغىلدى تولۇق،
ئىشىمغا ياراملىق لېكىن بىرى يوق.

The King pondered the state of his court, seeking men of fidelity and knowledge.

Hizmetimde bir çok insanlar var, fakat hani işime yarayan, seçkin biri.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىشىككە بىر توپ كىشىلەر توپلاندى، ئىشىمغا يارىغۇدەك بىرەر خىل كىشى قېنى؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قاپۇغدا قالىن بود تەرىلدى تولۇ قانى بىر ئىشىمكە ياراغلى تالۇ
Kapuğda kalın bod terildi tolu, kanı bir işimke yarağlı talu
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmetimde bir çok insanlar var, fakat hani işime yarayan, seçkin biri.
🇬🇧 EN The King pondered the state of his court, seeking men of fidelity and knowledge.
#1615 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۈزۈلدى ئىشىم، يوق ئېرۇر بىلگۈچى،
قېنى ئۇ كۆيۈنۈپ ئىشىم قىلغۇچى.

'Many are the courtiers who crowd my halls, but few are those whose hearts are steadfast in truth.'

Bütün işlerim bozuldu, iş bilen yok, bana yardım edecek, candan bağlı bir insan nerede?

نەسرىي يەشمىسى:
بارچە ئىشىم بۇزۇلدى، ئىش بىلگۈچى يوق، ئىشىمنى قىلغۇچى بىرەر مېھرىبان قېنى؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇شىم بارچا سىندى يوق ئول بىلدەچى قانى بىر باغىرساق ئىشىم قىلداچى
İşim barça sındı yok ol bildeçi, kanı bir bağırsak işim kıldaçı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bütün işlerim bozuldu, iş bilen yok, bana yardım edecek, candan bağlı bir insan nerede?
🇬🇧 EN 'Many are the courtiers who crowd my halls, but few are those whose hearts are steadfast in truth.'
#1616 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەر، ئىشىتكىن، سىنالغان كىشى،
سىناپ ياخشى - ياماننى بىلگەن كىشى.

'They seek their own advancement and riches, caring little for the welfare of the people.'

Tecrübeli ve tecrübesi ile iyiyi ve kötüyü tefrik eden insan ne der, dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
تەجرىبىلىك ۋە ياخشى ياماننى سىناپ بىلگەن كىشى نېمە دەيدۇ، ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل سىنامىش كىشى سىناپ ئەدگۈ ئىسىزنى بىلمىش كىشى
Negü ter eşitgil sınamış kişi, sınap edgü isizni bilmiş kişi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tecrübeli ve tecrübesi ile iyiyi ve kötüyü tefrik eden insan ne der, dinle.
🇬🇧 EN 'They seek their own advancement and riches, caring little for the welfare of the people.'
#1617 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تىلىسە تاپار ھەممە ئارزۇ كىشى،
تېپىلماس تىلەكتەك ياخشىلار بېشى.

'When fortune smileth, they surround the ruler like flies around honey; when adversity cometh, they scatter like dust before the wind.'

İsterse, insan bütün arzularına kavuşur, fakat istediği gibi ve iyilerin başı olan bir insan bulamaz.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشى ئىستىسە بارچە ئارزۇسىغا ئېرىشىدۇ، خالىغىنىدەك ياخشىلىقنىڭ باشلامچىسى بولغۇچى كىشىنى تاپالمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىلەسە بۇلۇر بارچا ئارزۇ كىشى تىلەك تەگ كىشى بۇلماز ئەدگۈ باشى
Tilese bulur barça ârzû kişi, tilek teg kişi bulmaz edgü başı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İsterse, insan bütün arzularına kavuşur, fakat istediği gibi ve iyilerin başı olan bir insan bulamaz.
🇬🇧 EN 'When fortune smileth, they surround the ruler like flies around honey; when adversity cometh, they scatter like dust before the wind.'
#1618 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆرۈنەر خىزمەتچى توپى كىشىدەك،
كىشى يوق ئىشىنىپ كىشى دېگۈدەك.

Hear the counsel of the ancient sage: test a friend in time of need, and test a servant in time of trial.

Bu insan kılığında dolaşan hizmetkâr takımı kalabalıktır, fakat bil ki, içlerinde insan diye güvenilecek kimse yoktur.

نەسرىي يەشمىسى:
بوي قەدىتنى كۆتۈرۈپ يۈرگەن خىزمەتكارلار توپى كۆپ، بىلگىنكى، ئۇلار ئىچىدە ئىنسان دەپ ئىشەنگۈدەك كىشى يوق.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ بود سىن يوڭلى قارا باش قالىن كىشى تەپ ئىنانغۇ كىشى يوق بىلىن
Bu bod sın yoñlı kara baş kalın, kişi tep ınanğu kişi yok bilin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu insan kılığında dolaşan hizmetkâr takımı kalabalıktır, fakat bil ki, içlerinde insan diye güvenilecek kimse yoktur.
🇬🇧 EN Hear the counsel of the ancient sage: test a friend in time of need, and test a servant in time of trial.
#1619 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىنىڭ كېرىكى ياراملىقىدۇر،
ياراملىق ھەر ئىشتا پايدىلىقىدۇر.

Gold is tested in the fiery furnace, and a man is tested through adversity and power.

Lâzım olan insan, işe yarayan insandır, işe yarayan insan da, faydalı olan insandır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئېھتىياجلىق كىشىلەر كىشىلەرنىڭ ياراملىقى، ئىشقا ياراپ، پايدا يەتكۈزۈپ يۈرگۈچىلەردۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشىدە كەرەكى ياراغلىسى ئول ياراپ ھەم تۇسۇلۇپ يورىغلىسى ئول
Kişide kereki yarağlısı ol, yarap hem tusulup yorığlısı ol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Lâzım olan insan, işe yarayan insandır, işe yarayan insan da, faydalı olan insandır.
🇬🇧 EN Gold is tested in the fiery furnace, and a man is tested through adversity and power.
#1620 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەر ئىشىتكىن، شېئىر ئېيتقۇچى،
سۆزىن مەنە بىرلە تىزىپ قويغۇچى.

He who remaineth faithful when humiliated is a true friend; he who remaineth modest when exalted is a true sage.

Şiir söyleyen ve sözü mâna ile birlikte dizip, bize bırakan insan ne der, dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
شېئىر يازغۇچى ۋە مەنىلىك سۆزنى تىزىپ قالدۇرغۇچى نېمە دەيدۇ، ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل بۇ شىر ئايغۇچى سۆزۈگ مانى بىرلە تىزىپ قودغۇچى
Negü ter eşitgil bu şir ayğuçı, sözüg mani birle tizip kodğuçı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şiir söyleyen ve sözü mâna ile birlikte dizip, bize bırakan insan ne der, dinle.
🇬🇧 EN He who remaineth faithful when humiliated is a true friend; he who remaineth modest when exalted is a true sage.
#1621 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يۈرگەنلەر ئىچىدە ياراملىقى يوق،
بار ئولسا، يېنىمدا تۇراقلىقى يوق.

The King said: 'I look upon the multitude of servants, yet how few are those truly capable; and when one findeth a capable man, how rarely doth he remain steadfast!'

Etrafımda dolaşanları görüyorum, fakat işe yarayanı yok, işe yarayanı da bulunursa, benim etrafımda dolaşmaz.

نەسرىي يەشمىسى:
” ئەتراپىمدا يۈرگەنلەرنى كۆزىتىمەنكى، ياراملىقى يوق، ياراملىققا ئېرىشسەڭ، يېنىڭدا داۋاملىق تۇرمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يورىغلى كۆرۈر-مەن ياراغلىسى يوق ياراغلى بۇلۇنسا يورىغلىسى يوق
Yorığlı körür-men yarağlısı yok, yarağlı bulunsa yorığlısı yok
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Etrafımda dolaşanları görüyorum, fakat işe yarayanı yok, işe yarayanı da bulunursa, benim etrafımda dolaşmaz.
🇬🇧 EN The King said: 'I look upon the multitude of servants, yet how few are those truly capable; and when one findeth a capable man, how rarely doth he remain steadfast!'
#1622 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خىزمەتچى توپىدا يۈرگەنلىرى كۆپ،
ئەگەرچە ئىستىسەڭ پايدىلىقى يوق.

'A vast throng of servants walketh abroad, yet when I seek among them for one who is truly useful, none is to be found.'

Hizmetkâr kılığında dolaşan kalabalık çok, bu kalabalık arasında, istediğim zaman, bir faydalısı bulunmaz.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەتكارلار توپىدا يۈرگەن ئادەم نۇرغۇن، بۇلارنىڭ ئىچىدىن ئىزدىسەڭ، ئەسقاتىدىغىنى يوق.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالىن بود قارا باش يورىغلى تەلىم تەلىمدە تىلەسە تۇسۇغلىسى يوق
Kalın bod kara baş yorığlı telim, telimde tilese tusuğlısı yok
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmetkâr kılığında dolaşan kalabalık çok, bu kalabalık arasında, istediğim zaman, bir faydalısı bulunmaz.
🇬🇧 EN 'A vast throng of servants walketh abroad, yet when I seek among them for one who is truly useful, none is to be found.'
#1623 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە دېدى ئەلىگ: مەسەلدە كېلۇر،
ئۇرۇقلۇق كىشى ئۆلسە ئۇرۇقى قالۇر.

The King continued: 'As the proverb saith: when a man of noble stock dieth, his seed remaineth behind.'

Hükümdar devam etti : — Şöyle bir mesel vardır, asîl insan ölse dahi soyu kalır — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگە يەنە ئېيتتى: مەسەلدە كەلگىنىدەك، ئۇرۇقلۇق كىشى ئۆلسە، ئۇرۇقى قالىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا ئايدى ئىلىگ مەسەلدە كەلىر ئۇرۇغلۇغ كىشى ئۆلسە ئۇرغى قالىر
Yana aydı ilig meselde kelir, uruğluğ kişi ölse urğı kalır
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar devam etti : — Şöyle bir mesel vardır, asîl insan ölse dahi soyu kalır — dedi —
🇬🇧 EN The King continued: 'As the proverb saith: when a man of noble stock dieth, his seed remaineth behind.'
#1624 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە تەرسە يەرگە يەنە شۇ ئۈنەر،
ئوغۇلنىڭ قىلىقى ئاتىغا يانار.

'Whatever is sown in the earth springeth up again; when a son is born, his disposition followeth that of his father.'

Yere ne ekilirse, yine o biter, oğlunun tabiatı da babasına çeker.

نەسرىي يەشمىسى:
يەرگە نېمە تېرىساڭ، قايتا شۇ نەرسە ئۈنىدۇ، ئوغۇل تۇغۇلسا، ئۇنىڭ مىجەزى ئاتىغا تارتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ ئەكسە يەركە يانا ئول ئۆنۈر ئوغۇل تۇغسا قىلقى ئاتاقا بارۇر
Negü ekse yerke yana ol önür, oğul tuğsa kılkı ataka barur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yere ne ekilirse, yine o biter, oğlunun tabiatı da babasına çeker.
🇬🇧 EN 'Whatever is sown in the earth springeth up again; when a son is born, his disposition followeth that of his father.'
#1625 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئايتولدى ئوغلى ئاتا ئوغلىدۇر،
ئاتا كەتتى ئورنى ئوغۇل ئورنىدۇر.

'Ay-Toldi's son is indeed of his father's seed; when the father departeth, his place belongeth to his son.'

Ay-Toldı'nın oğlu da babasından bir parçadır, baba giderse, yerine oğlu kalır.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ ئايتولدىنىڭ ئوغلىمۇ ئاتىسىنىڭ پۇشتى، ئاتا ئۆلسە، ئورنى ئوغۇلنىڭ بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئاي تولدى ئوغلى ئاتا يۇرنى ئول ئاتا بارسا ئوىنى ئوغۇل ئورنى ئول
Bu ay toldı oğlı ata yurnı ol, ata barsa oını oğul ornı ol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı'nın oğlu da babasından bir parçadır, baba giderse, yerine oğlu kalır.
🇬🇧 EN 'Ay-Toldi's son is indeed of his father's seed; when the father departeth, his place belongeth to his son.'
#1626 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاتا كەتتى، ئورنى قالدى بوش ئوچۇق،
تولۇقلانسۇن ئوغلى بىلە بۇ يوچۇق.

'The father hath gone, leaving his station vacant and bare; to fill this void, I see his son is exceedingly well-suited.'

Baba gitti, yeri boş ve açık kaldı, bu boşluğu doldurmak için, oğlunu çok el-verişli gördüm.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاتىسى كەتتى، ئورنى قۇرۇق ۋە بوش قالدى، بۇ بوشلۇقنى تولدۇرۇشقا ئوغلىنى بەك باب كۆردۈم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاتا باردى ئورنى قۇرۇغ ھەم قوقۇز قوقۇز تولغۇقا كۆردۈم ئوغلىن كەد ئۇز
Ata bardı ornı kuruğ hem kokuz, kokuz tolğuka kördüm oğlın ked uz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Baba gitti, yeri boş ve açık kaldı, bu boşluğu doldurmak için, oğlunu çok el-verişli gördüm.
🇬🇧 EN 'The father hath gone, leaving his station vacant and bare; to fill this void, I see his son is exceedingly well-suited.'
#1627 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇنى قەدىرلەي مەن، ئۇ بولسۇن كىشى،
كىشى بولسا، بولۇر پايدىلىق ئىشى.

'Let me nurture and train him that he may become a mature man; for he who hath become a true man is profitable at all times.'

Ben onu yetiştireyim, adam olsun, adam olan her vakit faydalı olur.

نەسرىي يەشمىسى:
مەن ئۇنى تەربىيىلەي، ئۇ ئادەم بولسۇن، ئادەم بولغاننىڭ داۋاملىق پايدىسى تېگىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇنى ئەدلەيىن مەن بۇ بولسۇن كىشى كىشى بولمىش ئاسغىن تۇسۇلغاي تۇشى
Munı edleyin men bu bolsun kişi, kişi bolmış asğın tusulğay tuşı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ben onu yetiştireyim, adam olsun, adam olan her vakit faydalı olur.
🇬🇧 EN 'Let me nurture and train him that he may become a mature man; for he who hath become a true man is profitable at all times.'
#1628 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆرۈرمەن ياراملىق ئۇنى ھەم تولۇق،
كىچىكلىكتىن ئۆزگە ھېچ ئەيىبى يوق.

'I perceive that he is capable and will attain full stature; save for the tender years of his youth, he hath no fault.'

Ben onun işe yarayacağını ve yetişeceğini görüyorum, yaşının küçüklüğünden başka bir kusuru yoktur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇنى ياراملىق بولىدۇ دەپ مۆلچەرلەيمەن، كىچىكلىكتىن باشقا ئۇنىڭ قۇسۇرى يوق.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بولۇغلۇغ كۆرۈر-مەن ياراغۇ مۇنى كىچىگلىكتە تاشتىن ئادىن يوق مۈنى
Boluğluğ körür-men yarağu munı, kiçiglikte taştın adın yok müni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ben onun işe yarayacağını ve yetişeceğini görüyorum, yaşının küçüklüğünden başka bir kusuru yoktur.
🇬🇧 EN 'I perceive that he is capable and will attain full stature; save for the tender years of his youth, he hath no fault.'
#1629 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
دېمىش بەكمۇ ياخشى ئىلى ئاتلىقى،
خەلقنىڭ كاتتىسى، ئەلنىڭ قۇتلۇقى.

How well hath the renowned sage of the realm spoken—the greatest of people, the most blessed of men:

İnsanların büyüğü ve kutlusu olan, Ha'nın mâruf şahsiyeti çok yerinde söylemiş.

نەسرىي يەشمىسى:
خەلقنىڭ ئۇلۇغى، كىشىلەرنىڭ قۇتلۇقى بولغان ئىلىنىڭ داڭدار ئادەمى ناھايىتى ياخشى ئېيتقان:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇دى ياقشى ئايمىشىلا ئاتلىغى بودۇندا بەدۈكى كىشى قۇتلۇغى
İdi yakşı aymışıla atlığı, bodunda bedüki kişi kutluğı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsanların büyüğü ve kutlusu olan, Ha'nın mâruf şahsiyeti çok yerinde söylemiş.
🇬🇧 EN How well hath the renowned sage of the realm spoken—the greatest of people, the most blessed of men:
#1630 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يېتىشتۈرسە بەگلەر سوزۇپ قول كىشىن،
يېقىنلاپ بولۇر باش يېگىدىن كېيىن.

'Whomsoever the lords extend their hand to nurture, he draweth near unto the lord and becometh the chief after him.'

Beyler kime el uzatıp, yetiştirırlerse, sonunda beye yakın olur ve sırada beyden sonra o gelir.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلەر قول سېلىپ، كىمنى تەربىيىلىسە، ئۇ بەگكە يېقىنلىشىدۇ، بەگدىن كېيىن باشلىق بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەلىگ ئۇرسا بەگلەر كىمى ئەدلەسە ياقۇر باش بولۇر بۇ بەگىندە باسا
Elig ursa begler kimi edlese, yakur baş bolur bu beginde basa
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyler kime el uzatıp, yetiştirırlerse, sonunda beye yakın olur ve sırada beyden sonra o gelir.
🇬🇧 EN 'Whomsoever the lords extend their hand to nurture, he draweth near unto the lord and becometh the chief after him.'
#1631 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يېقىن تۇتسا بەگلەر ئۆزىگە كىمنى،
يېقىنلار تىلىكى - ئارزۇ قىلغىنى.

'Whomsoever the lords keep close to their presence, his wishes and needs are placed near at hand.'

Beyler kimi kendilerine yakın tutarlarsa, onun dilek ve arzusu eli altında bulunur.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلەر كىمنى ئۆزىگە يېقىن تۇتسا، ئۇنىڭ تىلىكى، ئېھتىياجى يېقىنلىشىدۇ دەپ قارا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىمى تۇتسا بەگلەر ئۆزىڭە ياقىن ياغۇدى تىلەكى كەرەكى باقىن
Kimi tutsa begler öziñe yakın, yağudı tileki kereki bakın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyler kimi kendilerine yakın tutarlarsa, onun dilek ve arzusu eli altında bulunur.
🇬🇧 EN 'Whomsoever the lords keep close to their presence, his wishes and needs are placed near at hand.'
#1632 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەگەر باقسا بەگلەر كىشىگە كۈلۈپ،
يىغىلۇر ئۇنىڭغا ئەرلەر يۈزلىنىپ.

'Unto whomsoever the lords show a smiling countenance, others look to him with reverence and gather around his side.'

Beyler kime güler yüz gösterırlerse, hükümdarın hizmetinde bulunanlar onun ağzına bakar ve onun etrafında toplanırlar.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلەر بىرسىگە كۈلۈپ باقىدىكىن، باشقا كىشىلەرمۇ ئۇنىڭغا يۈزلىنىپ ئەتراپىغا توپلىنىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۈلە باقسا بەگلەر كىشىكە تۇرۇپ ئاڭا يىغلۇ تىرلۈر ئەر ئات يۈز ئۇرۇپ
Küle baksa begler kişike turup, aña yığlu tirlür er at yüz urup
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyler kime güler yüz gösterırlerse, hükümdarın hizmetinde bulunanlar onun ağzına bakar ve onun etrafında toplanırlar.
🇬🇧 EN 'Unto whomsoever the lords show a smiling countenance, others look to him with reverence and gather around his side.'
#1633 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: ئەمدى ماڭا چارە يوق،
يېتىشتۈرسەم ئۇنى، بولۇر ئەر تولۇق.

The King said: 'Now there is no other course for me; if I train him well, he will surely become an accomplished man.'

Hükümdar devam etti : — Şimdi benim için başka bir çâre yok, onu yetiştirirsem, o muhakkak adam olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلگ ئېيتتى: ئەمدى ماڭا باشقا چارە يوق، بۇنى تەربىيلىسەم، ئۇ ياراملىق ئادەم بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ ئايدى ئەمدى ماڭا چارە يوق مۇنى ئەدلەسە-مەن كىشى بولغۇ ئوق
İlig aydı emdi maña çâre yok, munı edlese-men kişi bolğu ok
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar devam etti : — Şimdi benim için başka bir çâre yok, onu yetiştirirsem, o muhakkak adam olur.
🇬🇧 EN The King said: 'Now there is no other course for me; if I train him well, he will surely become an accomplished man.'
#1634 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆتىگەن بولاي مەن ئاتىسى ھەققىن،
قىلاي مەن كىشىلىك كۆيۈمچانلىقىن.

'Thus shall I discharge the claim of his father, and show him humaneness with tender affection.'

Ona şefkatle insanlık göstereyim, böylece babasının hakkını da ödemiş olurum.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاتىسىنىڭ ھەققىنى ئۆتىگۈچى بولاي، مېھرىبانلىق بىلەن ئۇنىڭغا كىشىلىك قىلاي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۆتەمىش بولايىن ئاتاسى ھاقىن قىلايىن كىشىلىك باغىرساقلىقىن
Ötemiş bolayın atası hakın, kılayın kişilik bağırsaklıkın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ona şefkatle insanlık göstereyim, böylece babasının hakkını da ödemiş olurum.
🇬🇧 EN 'Thus shall I discharge the claim of his father, and show him humaneness with tender affection.'
#1635 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆپ ئەردى ئايتولدى خىزمىتى ماڭا،
كىشىلىك قىلىپ مەن ياندۇراي ئاڭا.

'Great indeed was the service of Ay-Toldi; let me act manfully toward him in return, and show true humaneness.'

Ay-Toldı'nın hizmeti çok idi, ona karşılık merdce hareket edeyim ve insaniyet göstereyim.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ ئايتولدىنىڭ كۆرسەتكەن خىزمىتى كۆپ ئىدى، ئۇنىڭغا جاۋابەن مەردلىك ۋە ئادەمگەرچىلىك قىلاي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئاي تولدى تاپغى تەلىم ئەردى كۆر كىشىلىك قىلايىن ئانىڭ ياڭى كۈر
Bu ay toldı tapğı telim erdi kör, kişilik kılayın anıñ yañı kür
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ay-Toldı'nın hizmeti çok idi, ona karşılık merdce hareket edeyim ve insaniyet göstereyim.
🇬🇧 EN 'Great indeed was the service of Ay-Toldi; let me act manfully toward him in return, and show true humaneness.'
#1636 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىلىك دېگىنىم ئېرۇر ئەزگۈلۈك،
بولۇر ئەزگۈلۈك ئۇ، يېمەك - كىيگۈلۈك.

'What I call humaneness is goodness; and this goodness consisteth in feeding and clothing others.'

İnsaniyet dediğim, iyiliktir, bu iyilik, başkalarını yedirmek ve giydirmektir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئادەمگەرچىلىك دېگىنىم ياخشىلىق دېگەنلىك بولىدۇ، بۇ ياخشىلىق يېمەك ئىچمەك، كىيىم كېچەك بەرگەنلىك بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشىلىك تىدۈكۈم بولۇر ئەدگۈلۈك بۇ ئەدگۈ بولۇر ئول يەگۈ كەدگۈلۈك
Kişilik tidüküm bolur edgülük, bu edgü bolur ol yegü kedgülük
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsaniyet dediğim, iyiliktir, bu iyilik, başkalarını yedirmek ve giydirmektir.
🇬🇧 EN 'What I call humaneness is goodness; and this goodness consisteth in feeding and clothing others.'
#1637 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئېسىل ئەر ياخشىلىق ئۇنتۇماس بولۇر،
ئېسىل ئەر دىلىنى قېيىتماس بولۇر.

'A man of noble origin never forgetteth goodness, and one of upright stock never turneth his heart aside.'

İnsanın asılı iyiliği unutmaz olur, insanın soylusu gönlünü başka tarafa kaydırmaz olur.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشىنىڭ ئېسىلى ياخشىلىقنى ئۇنتۇمايدۇ، ياخشى ئۇرۇقلۇق ئادەم ئالا كۆڭۈل بولمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى ئاسلى ئەدگۈگ ئۇنىتماز بولۇر كىشى ئۇرغى كۆڭلىن ئەمىتمەز بولۇر
Kişi aslı edgüg unıtmaz bolur, kişi urğı köñlin emitmez bolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsanın asılı iyiliği unutmaz olur, insanın soylusu gönlünü başka tarafa kaydırmaz olur.
🇬🇧 EN 'A man of noble origin never forgetteth goodness, and one of upright stock never turneth his heart aside.'
#1638 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەر، ئىشتىكىن قېرىلار سۆزى،
قېرىلار سۆزىنى ئۇنتۇما، قوزى.

Hear what the words of the elders say; heed the words of the elders, O my child, and forget them not:

Atalar sözü ne der, dinle, atalar sözünü tut, ey kuzum, bunu unutma.

نەسرىي يەشمىسى:
قېرىلار سۆزىنى ئاڭلا، نېمە دەيدۇ، قېرىلار سۆزىنى ئېسىڭدە تۆت، ئۇنتۇما، قوزام:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل ئاۋىچغا سۆزى ئاۋىچغا سۆزىن تۇت ئۇنىتما قوزى
Negü ter eşitgil avıçğa sözi, avıçğa sözin tut unıtma kozı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Atalar sözü ne der, dinle, atalar sözünü tut, ey kuzum, bunu unutma.
🇬🇧 EN Hear what the words of the elders say; heed the words of the elders, O my child, and forget them not:
#1639 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قىل ئەي سەن ياخشىلىقنى ياخشى كىشى،
قېرىماس ياخشىلىق، مەڭگۈدۈر يېشى.

'Continue to do good, O virtuous man; goodness never groweth old, its life is everlasting.'

Ey iyi insan, iyilik yapmakta devam et, iyilik ihtiyarlamaz, onun ömrü ebedîdir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي ياخشى كىشى، ياخشىلىق قىلىپ تۇر، ياخشىلىق قېرىمايدۇ، ئۇنىڭ ئۆمرى مەڭگۈلۈك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئەدگۈ قىلۇ تۇر ئاي ئەدگۈ كىشى قارىماز بولۇر ئەدگۈ مەڭۈ ياشى
Bu edgü kılu tur ay edgü kişi, karımaz bolur edgü meñü yaşı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey iyi insan, iyilik yapmakta devam et, iyilik ihtiyarlamaz, onun ömrü ebedîdir.
🇬🇧 EN 'Continue to do good, O virtuous man; goodness never groweth old, its life is everlasting.'
#1640 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قېرىماس ياخشىلىق، قالۇر شۇ پېتى،
ئۈزۈندۈر ئۆمرى بەك، بۈزۈلماس ئېتى.

'Goodness never groweth decrepit nor doth it wear away; its lifespan is exceedingly long, and its renown can never be corrupted.'

İyilik ihtiyarlamaz ve yıpranmaz, onun ömrü çok uzundur, iyiliğin kötü olmak ihtimâli yoktur.

نەسرىي يەشمىسى:
ياخشىلىق قېرىمايدۇ ھەم ئۇپرىمايدۇ، يېشى بەكمۇ ئۇزۇن، نامى بۇزۇلماستۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئەدگۈ قارىماز يەمە ئوپراماز ياشى كەد ئۇزۇن ئول ئاتى ئارتاماز
Bu edgü karımaz yeme opramaz, yaşı ked uzun ol atı artamaz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İyilik ihtiyarlamaz ve yıpranmaz, onun ömrü çok uzundur, iyiliğin kötü olmak ihtimâli yoktur.
🇬🇧 EN 'Goodness never groweth decrepit nor doth it wear away; its lifespan is exceedingly long, and its renown can never be corrupted.'
#1641 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئۆگدۈلمىشنى ئەرزلەپ تولا،
يامانۇ - ياخشى ئىشنى ئېيتتى ئاڭا.

Behold, the King honored Ögdülmiş, and consulted him on all affairs of state, both great and small.

Hükümdar Öğdülmiş'i takdir etti, iyi ve kötü, bütün işlerini ona danıştı.

نەسرىي يەشمىسى:
قارا، ئەلگ ئۆگدۈلمىشنى قەدىرلىدى، ئۇنىڭغا ئۆزىنىڭ ياخشى يامان ئىشلىرىنى ئېيتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاغىرلادى ئىلىگ كۆر ئۆگدۈلمىشىگ ئاڭار ئايدى ئەدگۈ ئىسىز ئۆز ئىشىگ
Ağırladı ilig kör ögdülmişig, añar aydı edgü isiz öz işig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar Öğdülmiş'i takdir etti, iyi ve kötü, bütün işlerini ona danıştı.
🇬🇧 EN Behold, the King honored Ögdülmiş, and consulted him on all affairs of state, both great and small.
#1642 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆتۈردى ئەلىگ ئۆتى، ئەيلەپ ئېھسان،
قويۇلدى يولغا قانۇن، بولۇپ يار زامان.

The King showered him with favors and elevated his rank; and as the wheel of fortune turned, Ögdülmiş mastered all the laws of governance.

Hükümdar ona ihsanlarda bulundu ve onu yükseltti, bir gün geldi, devlet idaresine âit bütün kanunlara vâkıf oldu.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلگ ئۇنىڭغا غەمخورلۇق قىلىپ، يۇقىرى كۆتۈردى، بەختى ئوڭدىن كېلىپ، قانۇن قائىدىلەر بىلەن تونۇشتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاچىندى ئىلىگ كۆر كۆتۈردى ئۆرۈ بولۇ بەردى ئەۋرەن ئەمىتتى نارۇ
Açındı ilig kör kötürdi örü, bolu berdi evren emitti naru
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar ona ihsanlarda bulundu ve onu yükseltti, bir gün geldi, devlet idaresine âit bütün kanunlara vâkıf oldu.
🇬🇧 EN The King showered him with favors and elevated his rank; and as the wheel of fortune turned, Ögdülmiş mastered all the laws of governance.
#1643 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تۈزەلدى ئادەت ھەم ئىچكى ئىش، قانۇن،
ئېچىلدى خىزمەتلە ئىشىكلەر پۈتۈن.

He performed the rites, court etiquette, and inner service with excellence; and through this loyal service, every desired door was opened before him.

Kanun, erkân ve iç-hizmeti muvaffakiyetle yerine getirdi, bu hizmetinden dolayı, kendisine arzu ettiği kapılar açıldı.

نەسرىي يەشمىسى:
قانۇن نىزام، ئىچكى ئىشلارنى تۈزەتتى، بۇ خىزمىتى يۈزىسىدىن تىلگەن ئىشكىلەر ئېچىلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئوڭاردى تۆرۈ ھەم توقۇ ئىچ تاپۇغ ئاچىلدى تاپۇغدىن تىلەمىش قاپۇغ
Oñardı törü hem toku iç tapuğ, açıldı tapuğdın tilemiş kapuğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kanun, erkân ve iç-hizmeti muvaffakiyetle yerine getirdi, bu hizmetinden dolayı, kendisine arzu ettiği kapılar açıldı.
🇬🇧 EN He performed the rites, court etiquette, and inner service with excellence; and through this loyal service, every desired door was opened before him.
#1644 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قۇسۇرى بولدى ئەردەم، سۆزى بولدى سۆز،
ئەلىگ تۇرغان ھامان ئاچار ئاڭا كۆز.

His blemishes turned into virtues and his speech was esteemed; whenever the King awoke, Ögdülmiş was the first to meet his eyes.

Kusuru fazilet oldu, sözü söz oldu, hükümdar uyanır-uyanmaz, ilk defa onu görür idi.

نەسرىي يەشمىسى:
قۇسۇرى پەزىلەت بولدى، سۆزى سۆز بولدى، ئەلگ ئويغىنىشى بىلەنلا ئۇ، كۆز ئوڭدا بولاتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۈنى بولدى ئەردەم سۆزى بولدى سۆز ئىلىگ تۇردى ئەرسە ئاڭار ئاچتى كۆز
Müni boldı erdem sözi boldı söz, ilig turdı erse añar açtı köz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kusuru fazilet oldu, sözü söz oldu, hükümdar uyanır-uyanmaz, ilk defa onu görür idi.
🇬🇧 EN His blemishes turned into virtues and his speech was esteemed; whenever the King awoke, Ögdülmiş was the first to meet his eyes.
#1645 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: ئەمدى تىلىگەن ئىشىم،
تۈزۈلگەي، يېتىلگەي، ئىچىم ھەم تېشىم.

The King said: 'Now all the affairs that I desired, both within the palace and throughout the realm, are being set aright.'

Hükümdar : — içeride ve dışarıda arzu ettiğim işler şimdi yoluna girecektir — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلگ ئېيتتى: ئارزۇ قىلغان ئىشىم ماھىيەت ۋە قىياپەت جەھەتتىن يولغا قويۇلۇپ بارىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ ئايدى ئەمدى تىلەمىش ئىشىم تۈزۈ ئىتلۈ بارغاي ئىچىم ھەم تاشىم
İlig aydı emdi tilemiş işim, tüzü itlü barğay içim hem taşım
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar : — içeride ve dışarıda arzu ettiğim işler şimdi yoluna girecektir — dedi —
🇬🇧 EN The King said: 'Now all the affairs that I desired, both within the palace and throughout the realm, are being set aright.'
#1646 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بار ئەردى يۆلىكى بۇنىڭ بەلگىلىك،
شۇڭا قىلدىم ئېھسان ئۇنىڭغا تۈزۈك.

'It was clear that he possessed a noble foundation; therefore I nurtured him and bestowed honors upon him.'

Bunun, belli ki, bir mayası vardı, onun için onu yetiştirdim ve ona ihsanlarda bulundum.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنىڭ بەلگىلىك ئاساسى بار ئىدى، شۇڭا ئۇنى تەربىيىلىدىم، غەمخورلۇق قىلدىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بولۇغى بار ئەردى مۇنۇڭ بەلگۈلۈگ ئانىن ئەدلەدىم قىلدىم ئاچىغ ئۈلۈگ
Boluğı bar erdi munuñ belgülüg, anın edledim kıldım açığ ülüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bunun, belli ki, bir mayası vardı, onun için onu yetiştirdim ve ona ihsanlarda bulundum.
🇬🇧 EN 'It was clear that he possessed a noble foundation; therefore I nurtured him and bestowed honors upon him.'
#1647 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
مانا بولدى ئەمدى تىلەكتەك كىشى،
تېخى يۈكسىلۈر كۆپ، يېتىلسە يېشى.

'Behold, now he hath become a man after my own desire; and as his years mature, he will attain even greater perfection.'

îşte şimdi, arzu ettiğim gibi, bir adam oldu, yaşı büyüdükçe, daha da inkişaf edecektir.

نەسرىي يەشمىسى:
مانا ئەمدى مەن ئارزۇ قىلغاندەك بىر ئادەم بولدى، يېشى يېتىلسە، يەنىمۇ كامال تاپىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇنۇ بولدى ئەمدى تىلەك تەگ كىشى تاقى بولغۇسى بار يەتىلسە ياشى
Munu boldı emdi tilek teg kişi, takı bolğusı bar yetilse yaşı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR îşte şimdi, arzu ettiğim gibi, bir adam oldu, yaşı büyüdükçe, daha da inkişaf edecektir.
🇬🇧 EN 'Behold, now he hath become a man after my own desire; and as his years mature, he will attain even greater perfection.'
#1648 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۈلۈغ بولغۇچى ئوغلان ئۈ مەرد تۇغۇلۇر،
كىچىك ۋاقتا ھەممە نىشان كۆرۈلۈر.

'A youth who is born brave and destined to greatness displayeth all his signs while he is yet a child.'

Doğuştan merd ve insan olup, yükselecek olan çocuğun daha küçükken bütün alâmetleri belirir.

نەسرىي يەشمىسى:
مەرد جەسۇر بولۇپ يېتىشىدىغان ئوغلاننىڭ كىچىك ۋاقتىدىلا بەلگە نىشانى بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇلۇغ بولغۇ ئولان نە ئەرسىگ توغان كىچىگدە بولۇر بارچا بەلگۈ نىشان
Uluğ bolğu olan ne ersig toğan, kiçigde bolur barça belgü nişân
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Doğuştan merd ve insan olup, yükselecek olan çocuğun daha küçükken bütün alâmetleri belirir.
🇬🇧 EN 'A youth who is born brave and destined to greatness displayeth all his signs while he is yet a child.'
#1649 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئوقۇ بۇ يېيىتنى ئوخشىشۇر بۇڭا،
ئوقۇغانچە مەنە ئېچىلۇر ساڭا.

Read now this verse that resembleth this truth; when thou ponderest it, its meaning will unfold:

Şimdi buna benzeyen şu beyti oku, düşününce, mânası da anlaşılır.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنىڭغا تەقلىد قىلىنغان بۇ بېيىتنى ئوقۇ، چوڭقۇر چۈشەنسەڭ، مەنىسى تېخىمۇ ئېچىلىدۇ:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەر ئەمدى بۇ بەيتىگ ئوقى ئۇقا بارسا مانى ئاچىلغاي تاقى
Muñar meñzer emdi bu beytig okı, uka barsa mani açılğay takı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şimdi buna benzeyen şu beyti oku, düşününce, mânası da anlaşılır.
🇬🇧 EN Read now this verse that resembleth this truth; when thou ponderest it, its meaning will unfold:
#1650 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ياراملىق ئېمىنىڭ بولۇر بەلگىسى،
كىچىكتىن چوڭ ئولغۇنچە بىلىنگۈسى.

'For every matter that shall come to pass, there is a clear sign; from its childhood, its greatness is foreshadowed in due proportion.'

Bütün olacak şeylerin olacağını gösteren bir belirtisi vardır, küçüklükten itibaren büyüyünceye kadar belirti hep kendisini gösterir.

نەسرىي يەشمىسى:
”بولدىغان جەمىيە نەرسىنىڭ ئۆزىگە يارىشا بەلگىسى بولىدۇ، بۇ بەلگە كىچىكىدىن چوڭايغۇچە بىر ئۆلچەم بولۇپ قالىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قامۇغ بولغۇ نەڭكە بولۇر بەلگۈ تەڭ كىچىگدە بەدۈگىنچە ئول بولغۇ تەڭ
Kamuğ bolğu neñke bolur belgü teñ, kiçigde bedüginçe ol bolğu teñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bütün olacak şeylerin olacağını gösteren bir belirtisi vardır, küçüklükten itibaren büyüyünceye kadar belirti hep kendisini gösterir.
🇬🇧 EN 'For every matter that shall come to pass, there is a clear sign; from its childhood, its greatness is foreshadowed in due proportion.'
#1651 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
چېچەكتىن بىلىنەر دەرەخ مېۋىسى،
بۇ ھەممە ئۈچۈن بىر مىسال بولغۇسى.

'A noble colt showeth its speed while yet in the herd; a brave hawk showeth its talons while yet in the nest.'

Meyveyi, yiyecek nimetleri, çiçekte iken, görmeli, her işte misâl olarak, bunu örnek tutmalı.

نەسرىي يەشمىسى:
مېۋە چېۋىنىڭ بولۇشىنى چېچىكىدىن كۆرۈش لازىم، ھەممە نەرسە بۇنىڭغا ئوخشاش، دەپ بىلىش لازىم.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يىمىش يەگۈ نىمەت چەچەكىندە كۆر قامۇغ نەڭكە ياڭزاغ مۇنى بىلگۈ تەڭ
Yimiş yegü nimet çeçekinde kör, kamuğ neñke yañzağ munı bilgü teñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Meyveyi, yiyecek nimetleri, çiçekte iken, görmeli, her işte misâl olarak, bunu örnek tutmalı.
🇬🇧 EN 'A noble colt showeth its speed while yet in the herd; a brave hawk showeth its talons while yet in the nest.'
#1652 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشلىدى ئۆگدۈلمىش راۋرۇس تۇرۇپ،
سەھەر - شام قايماستىن ۋاقىتنى تۇتۇپ.

'Even so, the youth destined for wisdom showeth his understanding before his beard hath grown.'

Öğdülmiş hükümdarın huzurunda hizmet etti, sabah-akşam dâima hizmette bulundu, hiç bir kusur göstermedi.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ ئۆگدۈلمىش ئەلىگىنىڭ ئالدىدا خىزمەت قىلدى، تاڭ سەھەردىمۇ، كەچكى ۋاقىتلاردىمۇ خىزمەتتىن باش تارتىمىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاپىندى بۇ ئۆگدۈلمىش ئۇترۇ تۇرۇپ قىيىلمادى تاڭدا كەچە ئۈد بولۇپ
Tapındı bu ögdülmiş utru turup, kıyılmadı tañda keçe üd bolup
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öğdülmiş hükümdarın huzurunda hizmet etti, sabah-akşam dâima hizmette bulundu, hiç bir kusur göstermedi.
🇬🇧 EN 'Even so, the youth destined for wisdom showeth his understanding before his beard hath grown.'
#1653 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يوقاتتى ئۆزىدىن يارامسىزلىق ھال،
پۈتۈن ئىشقا بولدى ياراملىق تۈگەل.

The King summoned Ögdülmiş to a private audience, desiring to test the depth of his intellect and wisdom.

Uygunsuz ve lüzumsuz hareketlerini terkettı, her türlü işte tam istifade edilecek hâle geldi.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆزىنى بولمىغۇر، يارامسىز ھەرىكەتلەردىن خالاس قىلدى، ھەرقانداق ئىشقا تامامەن ياراملىق بولدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىتەردى ئۆزىندىن ياراغسىز مۇھال تۇسۇلدى قامۇغ تۆرلۈگ ئىشكە تۈكەل
Kiterdi özindin yarağsız muhâl, tusuldı kamuğ törlüg işke tükel
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Uygunsuz ve lüzumsuz hareketlerini terkettı, her türlü işte tam istifade edilecek hâle geldi.
🇬🇧 EN The King summoned Ögdülmiş to a private audience, desiring to test the depth of his intellect and wisdom.
#1654 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قۇتۇلدى ئەلىگ، كەتتى غەم - ئەمگىكى،
خەلق نەپئى ئاشتى، يېنىكلەپ يۈكى.

He said: 'Tell me, O Ögdülmiş, what is the most precious ornament of a man in this world?'

ئەلىگىنىڭ مۇشەققەتلىرى كېتىپ، قۇتۇلدى، خەلقنىڭ يۈكى يەڭگىللەپ، پايدىسى كۆپەيدى.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگىنىڭ مۇشەققەتلىرى كېتىپ، قۇتۇلدى، خەلقنىڭ يۈكى يەڭگىللەپ، پايدىسى كۆپەيدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قۇتۇلدى ئەلىگ، كەتتى غەم ئەمگىكى، خەلق نەپئى ئاشتى، يېنىكلەپ يۈكى.
قۇتۇلدى ئەلىگ، كەتتى غەم ئەمگىكى، / خەلق نەپئى ئاشتى، يېنىكلەپ يۈكى.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئەلىگىنىڭ مۇشەققەتلىرى كېتىپ، قۇتۇلدى، خەلقنىڭ يۈكى يەڭگىللەپ، پايدىسى كۆپەيدى.
🇬🇧 EN He said: 'Tell me, O Ögdülmiş, what is the most precious ornament of a man in this world?'
#1655 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئۈندەپ ئۆگدۈلمىشنى بىر كۈنى،
ئاڭا سۆزلىدى ھەممە بىلگىنىنى.

Ögdülmiş answered: 'O King, the most precious ornament of a man is intellect, accompanied by modesty and knowledge.'

Hükümdar bir gün Öğdülmiş'i çağırdı, düşündükleri ve bildikleri hakkında onunla konuştu.

نەسرىي يەشمىسى:
بىر كۈنى ئەلىگ ئۆگدۈلمىشنى چاقىردى، ئۇققان بىلگەنلىرىنى ئۇنىڭغا سۆزلىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ ئۈندەدى بىر كۈن ئۆگدۈلمىشىگ ئاڭار سۆزلەدى سۆز ئۇقۇپ بىلمىشىگ
İlig ündedi bir kün ögdülmişig, añar sözledi söz ukup bilmişig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar bir gün Öğdülmiş'i çağırdı, düşündükleri ve bildikleri hakkında onunla konuştu.
🇬🇧 EN Ögdülmiş answered: 'O King, the most precious ornament of a man is intellect, accompanied by modesty and knowledge.'
#1656 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: ئەمدى ئىشىت ئەي ئوغۇل،
سۆز ئېيتاي ساڭا مەن، مۇڭا بەر كۆڭۈل.

'Intellect is the sovereign ruler of the body, and knowledge is its faithful vizier.'

Hükümdar : — Ey oğlum — dedi — şimdi dikkat et, sana soracaklarım var, beni can ve gönülden dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ دېدى: ئەي ئوغۇل، ئەمدى ئاڭلا، ساڭا سۆزۈمنى ئېيتاي، ماڭا كۆڭۈل قوي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ ئايدى ئەمدى ئەشىت ئاي ئوغۇل سۆز ئايتۇر ئۆزۈم سەن ماڭا تۇت كۆڭۈل
İlig aydı emdi eşit ay oğul, söz aytur özüm sen maña tut köñül
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar : — Ey oğlum — dedi — şimdi dikkat et, sana soracaklarım var, beni can ve gönülden dinle.
🇬🇧 EN 'Intellect is the sovereign ruler of the body, and knowledge is its faithful vizier.'
#1657 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىگە پايدىلىق نەرسىلەر نېمە،
ئېچۈكتۈر پايدىسى، ساناپ بەرگىنە.

'Modesty is the garment that covereth his faults, and uprightness is the staff upon which he leaneth.'

Ögdilmiş cevap verdi :—Ey beyim, ey bilgi hazinesi, ey insanların iyisi — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
ئېيتىپ بەر، كىشىگە پايدىلىق نەرسىلەر نېمىلەر؟ ئۇنىڭ پايدىسى نېمە؟ ماڭا بىر بىرلەپ بايان قىل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانۇت بەردى ئۆگدۈلمىش ئايدى ئاي بەگ بىلىگ ئوردۇسى ئاي كىشىلەردە يەگ
Yanut berdi ögdülmiş aydı ay beg, bilig ordusı ay kişilerde yeg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ögdilmiş cevap verdi :—Ey beyim, ey bilgi hazinesi, ey insanların iyisi — dedi —
🇬🇧 EN 'Modesty is the garment that covereth his faults, and uprightness is the staff upon which he leaneth.'
#1658 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
جاۋاب بەردى ئۆگدۈلمىش، دېدى: بېگىم،
سەن ئەلنىڭ ئۆزى، سەندە ھەممە بىلىم.

The King asked: 'What are the marks of intellect, and how is the wise man distinguished from the foolish?'

ئۆگدۈلمىش جاۋاب بېرىپ ئېيتتى: ئەي بەگ، ئەي بىلىمنىڭ ئوردىسى، كىشىلەرنىڭ ياخشىسى،

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش جاۋاب بېرىپ ئېيتتى: ئەي بەگ، ئەي بىلىمنىڭ ئوردىسى، كىشىلەرنىڭ ياخشىسى،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
جاۋاب بەردى ئۆگدۈلمىش، دېدى: بېگىم، سەن ئەلنىڭ ئۆزى، سەندە ھەممە بىلىم.
جاۋاب بەردى ئۆگدۈلمىش، دېدى: بېگىم، / سەن ئەلنىڭ ئۆزى، سەندە ھەممە بىلىم.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئۆگدۈلمىش جاۋاب بېرىپ ئېيتتى: ئەي بەگ، ئەي بىلىمنىڭ ئوردىسى، كىشىلەرنىڭ ياخشىسى،
🇬🇧 EN The King asked: 'What are the marks of intellect, and how is the wise man distinguished from the foolish?'
#1659 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىگە نەپئىلىك ھەر ئىككى جاھان،
ئېرۇر ياخشى خۇلق، ئەي ئېسىل خۇلق خان.

Ögdülmiş said: 'The wise man speaketh little and pondereth much; he bridleth his tongue and guardeth his temper.'

Ey asîl tabiatli, her iki dünyada insanlara faydalı olan şey, iyilik yapmaktır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىككى جاھاندا كىشىگە پايدىلىق نەرسە ياخشى ئىش ھەرىكەتتۇر، ئەي خۇش پېئىل كىشى .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشىكە تۇسۇلغۇ ئىكىگۈ ئاجۇن قىلىنچ ئەدگۈسى ئول ئاي قىلقى تۈزۈن
Kişike tusulğu ikigü ajun, kılınç edgüsi ol ay kılkı tüzün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey asîl tabiatli, her iki dünyada insanlara faydalı olan şey, iyilik yapmaktır.
🇬🇧 EN Ögdülmiş said: 'The wise man speaketh little and pondereth much; he bridleth his tongue and guardeth his temper.'
#1660 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىككىنچى ئۇياتتۇر، ئۈچىنچى كۈنى،
بۇ ئۈچتىن تاپۇر ئەر سائادەت كۈنى.

'He showeth humility toward the great, compassion toward the small, and justice toward all humankind.'

ikincisi — haya, üçüncüsü — doğruluktur, insan bu üç şey ile saadet güneşine erer.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىككىنچى ئۇيات، ئۈچىنچى توغرىلىق، ئۈچ نەرسە بىلەن كىشى قۇتلۇق كۈنگە ئېرىشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇كىنچى ئۇۋۇت ئول ئۈچۈنچى كۆنى بۇ ئۈچ نەڭ بىلە ئەر بۇلۇر قۇت كۈنى
İkinçi uvut ol üçünçi köni, bu üç neñ bile er bulur kut küni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ikincisi — haya, üçüncüsü — doğruluktur, insan bu üç şey ile saadet güneşine erer.
🇬🇧 EN 'He showeth humility toward the great, compassion toward the small, and justice toward all humankind.'
#1661 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قىلىقى ياخشىلارنى پۈتۈن خەلق سۆيەر،
خۇي - پەيلى دۇرۇسلار تۆرگە چىقار.

'He coveteth not what belongeth to others, and is content with the portion God hath allotted him.'

îyı hareket eden kimseyi her kes sever, dürüst tabiatli olan insan baş köşeye çıkar.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىش ھەرىكىتى ياخشى بولسا، ئۇنى بارلىق خەلق سۆيىدۇ، مەجەزى توغرا بولسا، تۆرگە چىقىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قىلىنچ ئەدگۈ بولسا قامۇغ ھالق سەۋەر قىلىقى كۆنى بولسا تۆركە ئاغار
Kılınç edgü bolsa kamuğ halk sever, kılıkı köni bolsa törke ağar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR îyı hareket eden kimseyi her kes sever, dürüst tabiatli olan insan baş köşeye çıkar.
🇬🇧 EN 'He coveteth not what belongeth to others, and is content with the portion God hath allotted him.'
#1662 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ناچار ئىشتىن توسار ئۇيات ھەرمەھەل،
ئۇياتسىزلىق ئەرگە تېڭى يوق كېسەل.

'The fool, on the other hand, babbleth incessantly, boasteth of what he hath not, and flyeth into wrath over trifles.'

Her türlü densizliğe haya mâni olur, hayâsızlık insan için çok fena bir hastalıktır.

نەسرىي يەشمىسى:
ھايا ئۇيات بارلىق يارىماسلىقلارنى تىيگۈچىدۇر، ئۇياتسىزلىق كىشى ئۈچۈن تەڭداشسىز بىر كېسەل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇۋۇت ئول تىدىغلى قامۇغ تەڭسىزىگ ئۇۋۇتسۇزلۇق ئەركە ئىدى تەڭسىز ئىگ
Uvut ol tıdığlı kamuğ teñsizig, uvutsuzluk erke idi teñsiz ig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Her türlü densizliğe haya mâni olur, hayâsızlık insan için çok fena bir hastalıktır.
🇬🇧 EN 'The fool, on the other hand, babbleth incessantly, boasteth of what he hath not, and flyeth into wrath over trifles.'
#1663 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى بولسا سىلىق، قىلىقى كۈنى،
بولۇر ئىككى دۇنيادا بەختلىك كۈنى.

'He is arrogant when fortune favoreth him, and despairing when adversity toucheth him.'

Bir de yumuşak huylu olan ve doğru hareket eden insanın her iki dünyada günü kutlu olur.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە بىرسى مۇلايىم، توغرا مەجەزلىك بولۇش ، بۇنداق كىشىنىڭ ھەر ئىككى دۇنيادا كۈنى سائادەتلىك بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاقى بىر سىلىگلىك قىلىنچى كۆنى ئىكىگۈ ئاجۇندا قۇتادۇر كۈنى
Takı bir siliglik kılınçı köni, ikigü ajunda kutadur küni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bir de yumuşak huylu olan ve doğru hareket eden insanın her iki dünyada günü kutlu olur.
🇬🇧 EN 'He is arrogant when fortune favoreth him, and despairing when adversity toucheth him.'
#1664 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
دۇرۇسلۇق، ئۇيات ھەم بۇ ياخشى قىلىق،
بىرىكسە بۇ ئۈچى بولۇر خۇشچىلىق.

'He envieth the good fortune of his neighbors, and rejoiceth in their calamities.'

توغرىلىق، ھايا ۋە ياخشى ئىش ھەرىكەت بۇ ئۈچى كىمدە بىرلەشسە، ئۇ شادلىققا ئېرىشىدۇ.

نەسرىي يەشمىسى:
توغرىلىق، ھايا ۋە ياخشى ئىش ھەرىكەت بۇ ئۈچى كىمدە بىرلەشسە، ئۇ شادلىققا ئېرىشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
دۇرۇسلۇق، ئۇيات ھەم بۇ ياخشى قىلىق، بىرىكسە بۇ ئۈچى بولۇر خۇشچىلىق.
دۇرۇسلۇق، ئۇيات ھەم بۇ ياخشى قىلىق، / بىرىكسە بۇ ئۈچى بولۇر خۇشچىلىق.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR توغرىلىق، ھايا ۋە ياخشى ئىش ھەرىكەت بۇ ئۈچى كىمدە بىرلەشسە، ئۇ شادلىققا ئېرىشىدۇ.
🇬🇧 EN 'He envieth the good fortune of his neighbors, and rejoiceth in their calamities.'
#1665 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە ئېيتتى ئەلىگ: ئىشىتىم بۇ سۆز،
نېمىدۇر كىشىگە بىپايدا ياۋۇز.

The King said: 'Thou hast described them well; now tell me, what three things destroy a man's honor?'

ئەلىك يەنە ئېيتىشكى، بۇ سۆزنى ئاڭلىدىم، كىشى ئۈچۈن يامان ۋە پايدىسىز ئىشلار قايسى؟

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىك يەنە ئېيتىشكى، بۇ سۆزنى ئاڭلىدىم، كىشى ئۈچۈن يامان ۋە پايدىسىز ئىشلار قايسى؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يەنە ئېيتتى ئەلىگ: ئىشىتىم بۇ سۆز، نېمىدۇر كىشىگە بىپايدا ياۋۇز؟
يەنە ئېيتتى ئەلىگ: ئىشىتىم بۇ سۆز، / نېمىدۇر كىشىگە بىپايدا ياۋۇز؟
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئەلىك يەنە ئېيتىشكى، بۇ سۆزنى ئاڭلىدىم، كىشى ئۈچۈن يامان ۋە پايدىسىز ئىشلار قايسى؟
🇬🇧 EN The King said: 'Thou hast described them well; now tell me, what three things destroy a man's honor?'
#1666 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
جاۋاب بەردى ئۆگدۈلمىش دېدى: ئەلىگە،
بۇ سۆزگە يۈگۈرتسۇن ئەقىل ھەم بىلىك.

Ögdülmiş answered: 'Three vices destroy a man's honor and cast him into the dust:'

Ögdilmiş cevap verdi : — Hükümdar kendi feraseti ile bunun cevabını bulabilir — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش جاۋاب بېرىپ ئېيتتى: ئەلىك، دانالىق بىلەن بۇ سۆزنىڭ مەنىسىگە يەتسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانۇت بەردى ئۆگدۈلمىش ئايدى ئىلىگ بۈگۈلەپ بۇ سۆزكە يەتۈرسۈ بىلىگ
Yanut berdi ögdülmiş aydı ilig, bügülep bu sözke yetürsü bilig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ögdilmiş cevap verdi : — Hükümdar kendi feraseti ile bunun cevabını bulabilir — dedi —
🇬🇧 EN Ögdülmiş answered: 'Three vices destroy a man's honor and cast him into the dust:'
#1667 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىگە پايدىسىز، پۈتۈنلەي زىيان قىلۇر بۇ ئۈچ نەرسە،
ئەي قۇدرەتلىك خان.

'The first is falsehood; for a liar's word is never trusted, even when he speaketh the truth.'

Ey kudretli devlet adamı, faydasız olan ve insana dâima zarar veren şu üç şeydir.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشى ئۈچۈن پايدىسىز، زىيان كەلتۈرگۈچى مۇنۇ ئۈچ نەرسىدۇر، ئەي قۇدرەتلىك ھاكىم:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشىكە تۇسۇلماز تۈكەل ياس قىلۇر بۇ ئۈچ نەڭ-تۇرۇر كۆر ئاي ئىلچى ئۇنۇر
Kişike tusulmaz tükel yas kılur, bu üç neñ-turur kör ay ilçi unur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey kudretli devlet adamı, faydasız olan ve insana dâima zarar veren şu üç şeydir.
🇬🇧 EN 'The first is falsehood; for a liar's word is never trusted, even when he speaketh the truth.'
#1668 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىرى كاجلىق ھەمدە قىلىقتا ياۋۇز،
يەنە بىر يالغان قىلار بولسا سۆز.

'The second is breach of promise; for he who breaketh his oath is despised by both God and man.'

Biri—kötü tabiatli ve inatçı olmak, biri — yalan söylemektir.

نەسرىي يەشمىسى:
بىرى جاھىللىق، يامان مىجەز بولسا، يەنە بىرى يالغاندىن سۆز توقۇش؛
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىرى ئارقۇق ئەرسە بۇ قىلقى ياۋۇز تاقى بىرى يالغان تۈزەر ئەرسە سۆز
Biri arkuk erse bu kılkı yavuz, takı biri yalğan tüzer erse söz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Biri—kötü tabiatli ve inatçı olmak, biri — yalan söylemektir.
🇬🇧 EN 'The second is breach of promise; for he who breaketh his oath is despised by both God and man.'
#1669 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىرىدۇر بېخىللىق، كىشىن خار ئېتەر،
بۇ ئۈچ ئىش بىلىمسىز كىشىدىن كېلەر.

'The third is stinginess; for the miser gathereth wealth only to become a beggar in his own soul.'

Biri de — insanları aşağılık eden hasisliktir, bunların üçü de bilgisizlikten ileri gelir.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە بىرى كىشىنى پەسلەشتۈرگۈچى بېخىللىقتۇر، بۇ ئۈچىنىڭ ھەممىسى نادانلارغا خاس.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاقى بىر ساران ئول كىشىدە ئەلى بۇ ئۈچ نەڭ ئۈچەگۈ بىلىگسىز يولى
Takı bir saran ol kişide eli, bu üç neñ üçegü biligsiz yolı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Biri de — insanları aşağılık eden hasisliktir, bunların üçü de bilgisizlikten ileri gelir.
🇬🇧 EN 'The third is stinginess; for the miser gathereth wealth only to become a beggar in his own soul.'
#1670 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىكىم كاج ئولسا، قىلىقى يامان،
بولۇر ئىشى تەتۈر ئۇنىڭ ھەر زامان.

The King said: 'What three things elevate a man to high station and renown?'

Kim haşîn tabiatli ve inatçı olursa, onun işi her zaman ters gider.

نەسرىي يەشمىسى:
كىمنىڭ مىجەزى ئەسكى، جاھىل بولسا، ھەرقاچان ئۇنىڭ ئىشى تەتۈر بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىمىڭ بولسا ئارقۇق قىلىنچى ئوتۇن ئىشى بارچا تەترۈ بولۇر تۇغسا كۈن
Kimiñ bolsa arkuk kılınçı otun, işi barça tetrü bolur tuğsa kün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kim haşîn tabiatli ve inatçı olursa, onun işi her zaman ters gider.
🇬🇧 EN The King said: 'What three things elevate a man to high station and renown?'
#1671 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىمىكى ئاتالسا بۇ يالغان بىلەن،
يوقالماس ئۇ نامى، نە قىلغان بىلەن.

Ögdülmiş answered: 'Truthfulness, generosity, and fidelity: these three make a man beloved of all humankind.'

Eğer bir kimse yalan söylemekle şöhret bulmuşsa, bil ki, o insanlar arasında dâima bu şöhretle anılır.

نەسرىي يەشمىسى:
كىمكى يالغانچىلىق بىلەن نام چىقارسا، بىلگىنكى، خەلق ئىچىدە ئۇنىڭ ئابرۇيى كېتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
چاۋىقسا كىم ئەرسە بۇ يالغان تىلىن ساۋى باردى يالڭۇق ئارا سەن بىلىن
Çavıksa kim erse bu yalğan tilin, savı bardı yalñuk ara sen bilin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer bir kimse yalan söylemekle şöhret bulmuşsa, bil ki, o insanlar arasında dâima bu şöhretle anılır.
🇬🇧 EN Ögdülmiş answered: 'Truthfulness, generosity, and fidelity: these three make a man beloved of all humankind.'
#1672 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەبېخىللىقتىن ئۆزگە يامان نېمە بار؟ يېمەستىن يىغار مال،
كېيىن مال قالار.

'What is baser than stinginess? The miser amasseth wealth, cannot bring himself to enjoy it, and leaveth it behind for others.'

Hasislikten daha kötü başka ne var, hasis toplar, yiyemez ve malı arkada kalır.

نەسرىي يەشمىسى:
بېخىللىقتىن پەس يەنە نېمە بولسۇن، بېخىل دۇنيا توپلايدۇ، يېمەيدۇ، كېيىن دۇنياسى قالىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سارانلىقتا ئىنغا نەگۈ بار ئادىن تەرەر نەڭ يەيۈمەز قالىر نەڭ كەدىن
Saranlıkta ınğa negü bar adın, terer neñ yeyümez kalır neñ kedin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hasislikten daha kötü başka ne var, hasis toplar, yiyemez ve malı arkada kalır.
🇬🇧 EN 'What is baser than stinginess? The miser amasseth wealth, cannot bring himself to enjoy it, and leaveth it behind for others.'
#1673 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بېخىل ئۈزرە بىلىم نە دەر بۇنى ئۇق،
ئەي بەختسىز، بىچارە، ئەي قولى يۇمۇق.

Hear what knowledge saith concerning the miser: 'O wretched, envious soul of tight-fisted hand!'

Bilgi hasis hakkında ne der, dinle : —Ey zavallı, ey biçâre, ey sıkı el.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىم بېخىللىق ھەققىدە نېمە دەيدۇ ئاڭلا: ئەي بىچارە، ئەي ھەسەتخور، ئەي قولى يۇمۇق،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل سارانىغ بىلىگ ئاي چىرغۇي ئاي مۇڭلۇغ ئاي تۈگمىش ئەلىگ
Negü ter eşitgil saranığ bilig, ay çırğuy ay muñluğ ay tügmiş elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgi hasis hakkında ne der, dinle : —Ey zavallı, ey biçâre, ey sıkı el.
🇬🇧 EN Hear what knowledge saith concerning the miser: 'O wretched, envious soul of tight-fisted hand!'
#1674 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يىغىش بىلدىڭ ئالتۇن، يېيىش بىلمىدىڭ،
يىغىپ ئالتۇن ئەلگە نېچۈن بەرمىدىڭ.

'Thou knewest how to gather gold, but knewest not how to spend it; having hoarded this gold, why didst thou not bestow a single coin upon another?'

Altın toplamasını bildin, fakat yemesini bilmedin, bu altını yığdın da, bir tanesini olsun, neden başkasına vermedin.

نەسرىي يەشمىسى:
ئالتۇن يىغىشنى بىلدىڭيۇ، يېيىشنى بىلمىدىڭ، بۇ ئالتۇنلارنى يىغىپ، نېمىشقا بىرەر كىشىگە بەرمىدىڭ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تەرە بىلدىڭ ئالتۇن يەيۈ بىلمەدىڭ بۇ ئالتۇن يىغىپ بىر نەلۈك بەرمەدىڭ
Tere bildiñ altun yeyü bilmediñ, bu altun yığıp bir nelük bermediñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Altın toplamasını bildin, fakat yemesini bilmedin, bu altını yığdın da, bir tanesini olsun, neden başkasına vermedin.
🇬🇧 EN 'Thou knewest how to gather gold, but knewest not how to spend it; having hoarded this gold, why didst thou not bestow a single coin upon another?'
#1675 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يىغىپ دۇنيانى، ئەي يېمىگەن كىشى،
يېگۈچى تەيياردۇر، تەييارلا ئېشى.

'O hoarder of worldly wealth who cannot enjoy it, the heirs are ready—prepare thou the feast for them!'

Ey bu dünyayı toplayıp, yiyemeyen kimse, yiyiciler hazırlandı, sen yiyeceği hazırla.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي دۇنيانى يىغىپ يېيەلمىگۈچى ئىنسان، يېگۈچىلەر تەييارلاندى، ئەمدى ئاش تاماق تەييارلا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاي دۈنيا تەرىپ سەن يەيۈمەز كىشى يەگۈچى ئانۇندى ئانۇق تۇت ئاشى
Ay dünyâ terip sen yeyümez kişi, yegüçi anundı anuk tut aşı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey bu dünyayı toplayıp, yiyemeyen kimse, yiyiciler hazırlandı, sen yiyeceği hazırla.
🇬🇧 EN 'O hoarder of worldly wealth who cannot enjoy it, the heirs are ready—prepare thou the feast for them!'
#1676 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئۈچ ئەرسە كىمدە پولسا بەخت كېتەر،
بۇ ئۈچ ئەرسە بىلەن ئېتىمۇ يىتەر.

'Whosoever possesseth these three noble traits shall attain fortune; whosoever possesseth those three vices shall lose his name.'

ئۇ ئۈچ نەرسە كىمدە بولسا بەختى كېلىدۇ، بۇ ئۈچ نەرسە كىمدە، بولسا نامى يوقىلدى.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ ئۈچ نەرسە كىمدە بولسا بەختى كېلىدۇ، بۇ ئۈچ نەرسە كىمدە، بولسا نامى يوقىلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئۈچ ئەرسە كىمدە پولسا بەخت كېتەر، بۇ ئۈچ ئەرسە بىلەن ئېتىمۇ يىتەر.
بۇ ئۈچ ئەرسە كىمدە پولسا بەخت كېتەر، / بۇ ئۈچ ئەرسە بىلەن ئېتىمۇ يىتەر.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئۇ ئۈچ نەرسە كىمدە بولسا بەختى كېلىدۇ، بۇ ئۈچ نەرسە كىمدە، بولسا نامى يوقىلدى.
🇬🇧 EN 'Whosoever possesseth these three noble traits shall attain fortune; whosoever possesseth those three vices shall lose his name.'
#1677 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە ئېيتتى ئەلىگ: ئىشىتىم بۇنى،
يەنە بىر سۆزۈم بار دېگىن سەن ئۇنى.

The King spoke again: 'I have heard this; now I have another question, answer this as well:'

Hükümdar yine dedi : —Bunları dinledim, bir sözüm daha var, ona da cevap ver.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ يەنە ئېيتتىكى، بۇنى ئاڭلىدىم، يەنە بىر سوئالىم بار، ئۇنىمۇ ئېيتىپ بەر،
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا ئايدى ئىلىگ ئەشىتتىم مۇنى تاقى بىر سۆزۈم بار ئايۇ بەر ئانى
Yana aydı ilig eşittim munı, takı bir sözüm bar ayu ber anı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar yine dedi : —Bunları dinledim, bir sözüm daha var, ona da cevap ver.
🇬🇧 EN The King spoke again: 'I have heard this; now I have another question, answer this as well:'
#1678 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىملىك تۇغۇلۇرمۇ ئانىدىن كىشى،
ۋە يا ئۆگىنەمدۇ يېتىلسە يېشى.

'Is a man born knowledgeable from his mother's womb, or doth he learn as his years mature?'

ئادەم ئاندىن بىلىملىك تۇغۇلامدۇ، ياكى ياش يەتكەندە ئۆگىنەمدۇ؟

نەسرىي يەشمىسى:
ئادەم ئاندىن بىلىملىك تۇغۇلامدۇ، ياكى ياش يەتكەندە ئۆگىنەمدۇ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىملىك تۇغۇلۇرمۇ ئانىدىن كىشى، ۋە يا ئۆگىنەمدۇ يېتىلسە يېشى؟
بىلىملىك تۇغۇلۇرمۇ ئانىدىن كىشى، / ۋە يا ئۆگىنەمدۇ يېتىلسە يېشى؟
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئادەم ئاندىن بىلىملىك تۇغۇلامدۇ، ياكى ياش يەتكەندە ئۆگىنەمدۇ؟
🇬🇧 EN 'Is a man born knowledgeable from his mother's womb, or doth he learn as his years mature?'
#1679 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
جاۋاب بەردى ئۆگدۈلمىش: ئەلىگ قۇتى،
بىلىم ھەم ئەقىل بۇ پەزىلەت ئېتى.

Ögdülmiş answered: 'O blessed King, the name of this virtue is knowledge and intellect.'

Öğdülmiş cevâp verdi : — Ey devletli hükümdar, bu faziletin bir adı da bilgi ve akıldır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش جاۋاب بەردى: ئەي دۆلەتمەن ئەلىگ، پەزىلەتنىڭ نامى بىلىم ۋە پاراسەتتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانۇت بەردى ئۆگدۈلمىش ئىلىگ قۇتى بىلىگ ھەم ئۇقۇش ئول بۇ ئەردەم ئاتى
Yanut berdi ögdülmiş ilig kutı, bilig hem ukuş ol bu erdem atı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öğdülmiş cevâp verdi : — Ey devletli hükümdar, bu faziletin bir adı da bilgi ve akıldır.
🇬🇧 EN Ögdülmiş answered: 'O blessed King, the name of this virtue is knowledge and intellect.'
#1680 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىمسىز تۇغۇلار، يۈرۈپ ئۆگىتۈر،
بىلىم بىلسە ئىشلار ئۇتۇقلۇق بولۇر.

'A man is born without knowledge, and learneth as he liveth; once he acquireth knowledge, he prospereth in all his work.'

İnsan bilgisiz doğar ve yaşadıkça öğrenir, bilgi sahibi olunca, her işinde muvaffak olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئادەم بىلىمسىز ھالدا تۇغۇلىدۇ، ياشاش جەريانىدا ئۆگىنىدۇ، بىلىم بىلگەندىن كېيىن بارلىق ئىشتا ئۇتۇق قازىنىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگسىز تۇغار ئول تۇرۇ ئۆگرەنۈر بىلىگ بىلسە ئۆترۈ قامۇغ ئىش ئۇنار
Biligsiz tuğar ol turu ögrenür, bilig bilse ötrü kamuğ iş unar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsan bilgisiz doğar ve yaşadıkça öğrenir, bilgi sahibi olunca, her işinde muvaffak olur.
🇬🇧 EN 'A man is born without knowledge, and learneth as he liveth; once he acquireth knowledge, he prospereth in all his work.'
#1681 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئانىدىن تۇغۇلغان بىلىمسىز تۇغار،
بىلىمنى ئۆگىنىپ ئۇ تۆرگە چىقار.

'He who is born of a mother is born ignorant; he learneth knowledge and thereby ascendeth to the place of honor.'

Anadan doğan bilgisiz doğar, bilgi öğrenir ve böylelikle itibar kazanır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاندىن تۇغۇلغان بىلىمسىز تۇغۇلىدۇ، بىلىم ئۆگىنىپ ئاندىن تۆرگە چىقىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئانادىن توغۇغلى بىلىگسىز تۇغار بىلىگ ئۆگرەنۈر ئۆترۈ تۆركە ئاغار
Anadın toğuğlı biligsiz tuğar, bilig ögrenür ötrü törke ağar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Anadan doğan bilgisiz doğar, bilgi öğrenir ve böylelikle itibar kazanır.
🇬🇧 EN 'He who is born of a mother is born ignorant; he learneth knowledge and thereby ascendeth to the place of honor.'
#1682 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىلدۈر ئۇنى ئۆگىنەلمەس ئادەم،
تەبىئەتكە قوشۇپ يارىتۇر ئىگەم.

'Intellect is that which man cannot acquire by mere study: God mixeth it into his very nature and primordial clay!'

Çalışmakla elde edilemeyen şey akıldır, Tanrı onu insanın hamuruna katar.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەقىل ئىدراكنى ئىنسانلار ئۆگەنمىگەن، ئۇنى خۇدا ئەسلى تەبىئىتىگە قوشۇپ يارىتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇش ئول ئانى يالڭۇق ئۆگرەنمەدى تادۇ بىرلە قاتلىپ تۆرۈتۈر ئىدى
Ukuş ol anı yalñuk ögrenmedi, tadu birle katlıp törütür idi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Çalışmakla elde edilemeyen şey akıldır, Tanrı onu insanın hamuruna katar.
🇬🇧 EN 'Intellect is that which man cannot acquire by mere study: God mixeth it into his very nature and primordial clay!'
#1683 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىلدىن بۆلەك بارچە ئەردەملىنى،
كىشى ئۆگىنىپ، ئاشۇرار ئىلمىنى.

'All virtues besides intellect man learneth through instruction, and thereby his knowledge reacheth maturity.'

insan akıldan başka bütün faziletleri öğrenir ve böylece bilgisi gelişir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەقىل ئىدراكتىن باشقا بارلىق پەزىلەتلەرنى ئىنسان ئۆگىنىدۇ، ئاندىن بىلىمى يېتىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇشتا ئادىن بارچا ئەردەملەرىگ كىشى ئۆگرەنۈر ئۆترۈ يەتلۈر بىلىگ
Ukuşta adın barça erdemlerig, kişi ögrenür ötrü yetlür bilig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insan akıldan başka bütün faziletleri öğrenir ve böylece bilgisi gelişir.
🇬🇧 EN 'All virtues besides intellect man learneth through instruction, and thereby his knowledge reacheth maturity.'
#1684 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشىتكەچ بۇ سۆزنى سۆيۈندى خاقان،
دېدى: مەن تىلىكىم تاپتىم ئۇشبۇ ئان.

The King rejoiced when he heard these words, and said: 'I have found the desire of my heart!'

Hükümdar bu sözleri işitti ve sevindi : — Ben istediğimi buldum — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ بۇ سۆزنى ئاڭلاپ سۆيۈندى، دېدىكى: مەن ئەمدى ئۆز تىلىكىمگە ئېرىشتىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەۋىندى ئىلىگ كۆر ئەشىتتى بۇ سۆز ئايۇر ئۆز تىلەكىنى بۇلدى بۇ ئۆز
Sevindi ilig kör eşitti bu söz, ayur öz tilekini buldı bu öz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar bu sözleri işitti ve sevindi : — Ben istediğimi buldum — dedi —
🇬🇧 EN The King rejoiced when he heard these words, and said: 'I have found the desire of my heart!'
#1685 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاتىسىن يىتتۈردۇم، مانا بۇ ئوغۇل ئاتا ئورنى تۇتتى،
تېپىپ ياخشى يول.

'I lost the father, yet behold his son: walking in the path of rectitude, he hath taken his father's place.'

Babasını kaybettim, fakat işte oğlu, doğru yolda yürüyerek, babasının yerini aldı.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاتىسىنى يوقاتتىم، ئەمما بۇ ئوغۇل توغرا يولدا يۈرۈپ، ئاتىسىنىڭ ئورنىنى باستى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاتاسىن يىتۈردۈم مۇنۇقى ئوغۇل ئاتا ئورنى تۇتلى بۇلۇپ ئەدگۈ يول
Atasın yitürdüm munukı oğul, ata ornı tutlı bulup edgü yol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Babasını kaybettim, fakat işte oğlu, doğru yolda yürüyerek, babasının yerini aldı.
🇬🇧 EN 'I lost the father, yet behold his son: walking in the path of rectitude, he hath taken his father's place.'
#1686 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خۇداغا شۈكرىلە تىلىمنى بېزەي،
خەلقلەرگە ياخشى قانۇنلار تۈزەي.

'Now must I offer abundant thanks to God, and rule over the people with justice and the good laws that are their due.'

Şimdi halika şükür ve halka da hakkı olan iyi nizam ile hüküm etmeliyim.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەمدى خۇداغا كۆپلەپ شۈكۈر قىلغۇلۇق، خەلققە ياخشىلىق يەتكۈزۈپ، قانۇن يۈرگۈزگۈلۈك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
باياتقا شۈكۈر قىلغۇ ئەمدى ئۈكۈش بودۇنقا تۆرۈ قىلغى ئەدگۈ ئۈلۈش
Bayatka şükür kılğu emdi üküş, bodunka törü kılğı edgü ülüş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şimdi halika şükür ve halka da hakkı olan iyi nizam ile hüküm etmeliyim.
🇬🇧 EN 'Now must I offer abundant thanks to God, and rule over the people with justice and the good laws that are their due.'
#1687 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆرەرمەن ئۆگدۈلمىشنى كۆپ مېھرىبان،
دۇرۇسلۇق بىلەن قىلدى ئىشنى ھامان.

'I see this Ögdülmiş is devoted to me with sincere loyalty; he executeth every duty with uprightness.'

Ben bu Ögdilmiş'i bana sadâkatle bağlı görüyorum, her işi dürüstlük ile yerine getiriyor.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ ئۆگدۈلمىشنى ماڭا سادىق ھېسابلايمەن، ئۇ ھەممە ئىشنى توغرىلىق بىلەن ئىشلىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
باغىرساق كۆرۈر-مەن بۇ ئۆگدۈلمىشىگ بۈتۈنلۈك بىلە قىلدى بارچا ئىشىگ
Bağırsak körür-men bu ögdülmişig, bütünlük bile kıldı barça işig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ben bu Ögdilmiş'i bana sadâkatle bağlı görüyorum, her işi dürüstlük ile yerine getiriyor.
🇬🇧 EN 'I see this Ögdülmiş is devoted to me with sincere loyalty; he executeth every duty with uprightness.'
#1688 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قىلايكىم، ياخشىلىق جاۋاب ئۈچۈن بىر،
بۇ ياخشى جاۋابقا ئۇ بولسۇن ھازىر.

'Unto him must I return a worthy recompense today, that he may find the reward of his goodness ready at hand.'

Ona da bugün iyilik ile mukabele etmeliyim, iyiliğinin karşılığını o hazır bulsun.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇنىڭغىمۇ بۈگۈن ياخشى جاۋاب قايتۇرۇش لازىم، ئۇ، ياخشىلىقلارنىڭ جاۋابىغا ھازىر ئېرىشسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاڭار ما بۇ كۈن قىلغۇ ئەدگۈ يانۇت ئول ئەدگۈ يانۇتىن بۇ بۇلسۇ ئانۇت
Añar ma bu kün kılğu edgü yanut, ol edgü yanutın bu bulsu anut
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ona da bugün iyilik ile mukabele etmeliyim, iyiliğinin karşılığını o hazır bulsun.
🇬🇧 EN 'Unto him must I return a worthy recompense today, that he may find the reward of his goodness ready at hand.'
#1689 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نە دەيدۇ ئىشتىكىن مۇمتاز كىشىلەر،
خەلق ئىچرە سەرخىل ۋە ساز كىشىلەر.

Hear what the chosen man of the people said—he who was elevated from among the multitude:

Halk arasında temayüz etmiş olan seçkin insan ne der, dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
خەلق ئىچىدىن تاللىنىپ چىققان خىل كىشىنىڭ نېمە دېگەنلىكىنى ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل كىشى ئۈدرۈمى كىشى ئۈدرۈمى ھەم بودۇن كۆدرۈمى
Negü ter eşitgil kişi üdrümi, kişi üdrümi hem bodun ködrümi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Halk arasında temayüz etmiş olan seçkin insan ne der, dinle.
🇬🇧 EN Hear what the chosen man of the people said—he who was elevated from among the multitude:
#1690 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىلىكنى قىلسا كىشىلىكنى قىل،
كىشىلىك تېڭىچە جاۋاب ئەيلەگىل.

'Show humaneness unto him who showeth humaneness; return an answer of justice worthy of his noble conduct.'

insanlık edene karşı insanlık göster, insana insanlığı nisbetinde mukabele et.

نەسرىي يەشمىسى:
”كىشىلىك قىلغانغا كىشىلىك بىلەن جاۋاب بەر، كىشىلىككە لايىق ئادىل جاۋاب ياندۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشىلىك قىلۇرقا كىشىلىك ئانۇت كىشىلىك تەڭىنچە تۆرۈ قىل يانۇت
Kişilik kılurka kişilik anut, kişilik teñinçe törü kıl yanut
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insanlık edene karşı insanlık göster, insana insanlığı nisbetinde mukabele et.
🇬🇧 EN 'Show humaneness unto him who showeth humaneness; return an answer of justice worthy of his noble conduct.'
#1691 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ۋاپاغا ۋاپا ئۇ كىشىلىك ھەققى،
ۋاپا قىل، چىقار ئات، كىشىلىكنى قىل.

'To repay loyalty with loyalty is the duty of true humanity; show loyalty, be a true human being, and exalt thy name.'

Vefaya karşı vefa göstermek insanlık vazifesidir, vefakârlik et, insan ol, ve adını yükselt.

نەسرىي يەشمىسى:
ۋاپاغا ۋاپا قىلىش كىشىلىكنىڭ بۇرچى، ۋاپا قىلىپ ئادەم بول، نامىڭنى ئۇلغايت.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ۋەفاقا ۋەفا ئول كىشىلىك ھاقى ۋەفا قىل كىشى بول ئاتىڭنى بەدۈت
Vefâka vefâ ol kişilik hakı, vefâ kıl kişi bol atıñnı bedüt
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Vefaya karşı vefa göstermek insanlık vazifesidir, vefakârlik et, insan ol, ve adını yükselt.
🇬🇧 EN 'To repay loyalty with loyalty is the duty of true humanity; show loyalty, be a true human being, and exalt thy name.'
#1692 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلگە قەدىرلىدى ئۇنى كۈنمۈكۈن،
يېيىلدى نامى ئاتى ئەلگە پۈتۈن.

The King elevated Ögdülmiş from day to day, and his name and renown spread throughout the entire realm.

Hükümdar onu günden-güne yükseltti, adı ve şöhreti bütün ülkeye yayıldı.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلگ ئۇنى كۈندىن كۈنگە قەدىرلىدى، ئۇنىڭ نامى ۋە داڭقى پۈتۈن ئەلگە تارالدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۈنىڭە ئاغىرلادى ئىلىگ ئانى قامۇغ ئىلكە تولدى كۆر ئاتى ئۈنى
Küniñe ağırladı ilig anı, kamuğ ilke toldı kör atı üni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar onu günden-güne yükseltti, adı ve şöhreti bütün ülkeye yayıldı.
🇬🇧 EN The King elevated Ögdülmiş from day to day, and his name and renown spread throughout the entire realm.
#1693 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەل ئىچرە بۇيىدى بەلگە نىشانى،
دۇئا بىرلە داڭقى تۇتتى جاھاننى.

His rank and stature grew eminent among the people; prayers of blessing followed him, and his fame traversed the earth.

Derecesi ve mevkii halk arasında yükseldi, hayır-duâlar aldı ve şöhreti dünyaya yayıldı.

نەسرىي يەشمىسى:
نام نىشانى خەلق ئىچىدە يۇقىرى بولدى، ياخشى دۇئالار بىلەن جاھانغا داڭقى كەتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بودۇندا بەدۈك بولدى بەلگۈ نىشان ئاجۇندا چاۋى باردى ئەدگۈ دۇان
Bodunda bedük boldı belgü nişân, ajunda çavı bardı edgü duân
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Derecesi ve mevkii halk arasında yükseldi, hayır-duâlar aldı ve şöhreti dünyaya yayıldı.
🇬🇧 EN His rank and stature grew eminent among the people; prayers of blessing followed him, and his fame traversed the earth.
#1694 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۈلۈغ بولدى تەڭتۇش ئارا بەلگىلىك،
ھەم بەگلەر ئارامۇ ئاتالدى بۈيۈك.

He became renowned among his peers, and his high reputation placed him among the greatest of lords.

Eşi-akrânı arasında yükselmiş olduğu gibi, bu şöhreti ile beyler arasında da büyüklerden oldu.

نەسرىي يەشمىسى:
دوست بۇرادەرلىرى ئارىسىدا ئۇلۇغ بولدى. بەگلەر ئارىسىدىمۇ شۆھرىتى كۆتۈرۈلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇلۇغ بولدى ئىش تۇش ئارا بەلگۈلۈگ بەدۈك بولدى بەگلەر ئارا بۇ كۈلۈگ
Uluğ boldı iş tuş ara belgülüg, bedük boldı begler ara bu külüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eşi-akrânı arasında yükselmiş olduğu gibi, bu şöhreti ile beyler arasında da büyüklerden oldu.
🇬🇧 EN He became renowned among his peers, and his high reputation placed him among the greatest of lords.
#1695 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆڭۈل، تىل كىچىك تۈتى، قىلىقى ئوڭاي،
يارىشىپ جىمى بىرلە، كەچتى كۈن - ئاي.

He kept his heart and tongue humble and his disposition gentle; he lived in harmony with all, and days and months passed by.

Her kese karşı tevâzû gösterdi, mülayim davrandı, her keşle iyi geçindi, böylece günler ve aylar geçti.

نەسرىي يەشمىسى:
سۆز ھەرىكەتتە كەمتەر، مىجەزى مۇلايىم بولدى، ھەممە بىلەن ئەپ بولۇپ، كۈن ۋە ئايلار ئۆتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆڭۈل تىل كىچىگ تۇتتى قىلقى ئوڭاي ياراشتى قامۇغ بىرلە كەچتى كۈن ئاي
Köñül til kiçig tuttı kılkı oñay, yaraştı kamuğ birle keçti kün ay
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Her kese karşı tevâzû gösterdi, mülayim davrandı, her keşle iyi geçindi, böylece günler ve aylar geçti.
🇬🇧 EN He kept his heart and tongue humble and his disposition gentle; he lived in harmony with all, and days and months passed by.
#1696 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىچىك دىل ۋە شېرىن بولۇپ تىل - سۆزى،
ئىسسىتتى ئەلنى ئىچى - تېشىدا ئۆزى.

He remained unassuming in spirit and sweet of tongue, winning the hearts of the people, both high and low.

Alçak gönüllü ve tatlı dilli idi, içten ve dıştan halkı kendisine ısındırdı.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆزىنى كىچىك يېئىل تۇتتى، سۆزى شېرىن بولدى، خەلقنىڭ ئىچ تېشىنى ئىسسىتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆڭۈل قودقى تۇتتى تىلىن سۆز سۈچىگ بودۇنۇغ ئىشىتتى تاشىغ ھەم ئىچىگ
Köñül kodkı tuttı tilin söz süçig, bodunuğ işitti taşığ hem içig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Alçak gönüllü ve tatlı dilli idi, içten ve dıştan halkı kendisine ısındırdı.
🇬🇧 EN He remained unassuming in spirit and sweet of tongue, winning the hearts of the people, both high and low.
#1697 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاداش - دوست ۋە قولداش تېپىپ تۈتى كۆپ،
ئاداش - قولداش ئارقا تايانچ، ئەرگە خوپ.

He acquired many friends and companions; know that friends and companions are a mighty support unto a man.

Bir çok dost ve arkadaş edindi, dost ve arkadaş insan için bir destektir.

نەسرىي يەشمىسى:
كۆپ دوست بۇرادەر، ئاغىنە تۇتتى، بىلگىنكى، دوست بۇرادەر ئادەم ئۈچۈن يۆلەنچۈكتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاداش قولداش ئارداش تۇتۇندى قالىن ئاداش قولداش ئول ئەركە ئارقا بىلىن
Adaş koldaş ardaş tutundı kalın, adaş koldaş ol erke arka bilin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bir çok dost ve arkadaş edindi, dost ve arkadaş insan için bir destektir.
🇬🇧 EN He acquired many friends and companions; know that friends and companions are a mighty support unto a man.
#1698 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاداش ۋە قولدىشى كىمنىڭ تولىدۇر،
ئۇنىڭ ئارقا يۆلىكى چىڭ قىيادۇر.

Whosoever hath many companions and loyal friends hath leaned his back against a firm, towering rock.

Kimin arkadaşı ve dostu çok ise, o arkasını sağlam ve yalçın bir kayaya dayamış demektir.

نەسرىي يەشمىسى:
كىمنىڭ دوست بۇرادىرى، قولدىشى كۆپ بولسا، ئۇنىڭ ئارقا تىرىكى مۇستەھكەم، تىك قىيا دەك بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىمىڭ بولسا قولداش ئاداشى تەلىم ئانىڭ ئارقاسى بەك قايا ئول يالىم
Kimiñ bolsa koldaş adaşı telim, anıñ arkası bek kaya ol yalım
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kimin arkadaşı ve dostu çok ise, o arkasını sağlam ve yalçın bir kayaya dayamış demektir.
🇬🇧 EN Whosoever hath many companions and loyal friends hath leaned his back against a firm, towering rock.
#1699 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يۆلەك كىمدە بولسا ئۇ كۈچلۈك بولۇر،
بۇ كۈچلۈك كىشىگە بەخت توپلىنۇر.

He who hath a strong support becometh mighty; and the mighty man layeth a firm foundation for his fortune.

Kimin arkası varsa, kuvvetli olur, kudretli insanın saadeti temelli olur.

نەسرىي يەشمىسى:
كىمنىڭ ئارقا تىرىكى بولسا، ئۇ كۈچلۈك بولىدۇ، كۈچلۈك كىشى بەختىگە ئاساس سالالايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىمىڭ ئارقاسى بولسا كۈچلۈگ بولۇر بۇ كۈچلۈگ كىشى قۇتقا تۈپلۈگ بولۇر
Kimiñ arkası bolsa küçlüg bolur, bu küçlüg kişi kutka tüplüg bolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kimin arkası varsa, kuvvetli olur, kudretli insanın saadeti temelli olur.
🇬🇧 EN He who hath a strong support becometh mighty; and the mighty man layeth a firm foundation for his fortune.
#1700 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نە ياخشى بولۇر بەختكە كەمتەر كۆڭۈل،
نە كۆركلۈك ئالىمغا ياۋاش بولسا ئول.

How well doth humility suit good fortune! How splendidly do meekness and tenderness adorn the wise man!

Saadete alçak gönüllülük ne kadar uyar, âlim bir insana hilm ve şefkat ne kadar yakışır.

نەسرىي يەشمىسى:
مۇلايىم، كەمتەر بولۇش بەخت ئۈچۈن قانداق ياخشى نەرسە ھە ، ئالىم مۇلايىم بولسا، نېمىدېگەن كۆركەم ئىش بولىدۇ!
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نە ئەدگۈ بولۇر قۇتقا قودقى كۆڭۈل نە كۆركلۈگ بولۇر بىلگە بولسا ئامۇل
Ne edgü bolur kutka kodkı köñül, ne körklüg bolur bilge bolsa amul
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Saadete alçak gönüllülük ne kadar uyar, âlim bir insana hilm ve şefkat ne kadar yakışır.
🇬🇧 EN How well doth humility suit good fortune! How splendidly do meekness and tenderness adorn the wise man!
#1701 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەجەپ ياخشى دەپتۇ بۇ ئاقىل كىشى،
كىم ئاقىل سۆزىن تۇتسا تۈزىلەر ئىشى.

He who is exalted by fortune and yet remaineth humble is loved by God and praised by all creation.

Akıllı insanda ne güzel söylemiş, kim akıllı insanın sözünü tutarsa, işi yoluna girer.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەقىللىق كىشى بەكمۇ ياخشى ئېيتقان، كىم ئەقىللىقنىڭ سۆزىنى ئەستە تۇتسا، ئىشى يۈرۈشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يەمە ياقشى ئايمىش بۇ ئۆگلۈگ كىشى كىم ئۆگلۈگ سۆزىن تۇتسا ئىتلۈر ئىشى
Yeme yakşı aymış bu öglüg kişi, kim öglüg sözin tutsa itlür işi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akıllı insanda ne güzel söylemiş, kim akıllı insanın sözünü tutarsa, işi yoluna girer.
🇬🇧 EN He who is exalted by fortune and yet remaineth humble is loved by God and praised by all creation.
#1702 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ دۆلەت كىم بىلەن ياراشسا كېلىپ،
تۆۋەن تۇتقاي ئۆزىن كىچىكلىك قىلىپ.

Pride is the enemy of wisdom; he who boasteth of his knowledge hath already lost it.

Saadet gelip, kiminle bağdaşırsa, o kimse tevâzû göstermeli ve alçak gönüllü olmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
دۆلەت كېلىپ كىم بىلەن ياراشسا، كىچىك يېئىللىق بىلەن كۆڭلىنى كەمتەر تۇتسۇن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىمىڭ بىرلە دەۋلەت ياراشسا كەلىپ كۆڭۈل قودقى تۇتغۇ كىچىگلىك قىلىپ
Kimiñ birle devlet yaraşsa kelip, köñül kodkı tutğu kiçiglik kılıp
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Saadet gelip, kiminle bağdaşırsa, o kimse tevâzû göstermeli ve alçak gönüllü olmalıdır.
🇬🇧 EN Pride is the enemy of wisdom; he who boasteth of his knowledge hath already lost it.
#1703 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كېلەر بولسا دۆلەت كىشىگە كۈلۈپ،
تۇتۇپ چىڭ بېكىتسۇن كىچىك دىل بولۇپ.

The water of heaven gathereth in the low valleys, not upon the summits of barren mountains.

Saadet gelir ve insanın yüzüne gülerse, bil ki, onun devamını sağlayacak şey tevâzûdur.

نەسرىي يەشمىسى:
دۆلەت كېلىپ كىشىگە كۈلۈپ باقسا، ئۇنى كىچىك پېئىللىق بىلەن مۇستەھكەملەش لازىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كەلىر ئەرسە دەۋلەت كىشىكە كۈلە تۇتۇپ بەركلەگۈسى كىچىگلىك بىلە
Kelir erse devlet kişike küle, tutup berklegüsi kiçiglik bile
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Saadet gelir ve insanın yüzüne gülerse, bil ki, onun devamını sağlayacak şey tevâzûdur.
🇬🇧 EN The water of heaven gathereth in the low valleys, not upon the summits of barren mountains.
#1704 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۈچ ئاتتەك بولۇر بەخت تۈۋى - نېگىزى،
مۇلايىم، كۆڭۈللۈك ئۇنىڭ يىلتىزى.

Even so, the grace of God floweth into the heart of the humble, leaving the proud desolate.

Saadet aslında göç atı gibidir, göçer-gider, onu bulunduğu yerde tutan kök, alçak gönüllülüktür.

نەسرىي يەشمىسى:
بەخت ئەسلى تېگى تەكتىدىن كۆچمەننىڭ ئېتىدەك نەرسە، ئۇنى تۇتۇپ تۇرغۇچى يىلتىز كەمتەرلىكتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆچۈت تەگ بولۇر قۇت تۈپى ھەم تۆزى كۆڭۈل قودقىسى ئول ئانىڭ يىلدىزى
Köçüt teg bolur kut tüpi hem tözi, köñül kodkısı ol anıñ yıldızı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Saadet aslında göç atı gibidir, göçer-gider, onu bulunduğu yerde tutan kök, alçak gönüllülüktür.
🇬🇧 EN Even so, the grace of God floweth into the heart of the humble, leaving the proud desolate.
#1705 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نە ياخشى بولۇر كەمتەر مۇلايىم كىشى،
چىرايلىق بولۇر كۈندە تۈزىلەر ئىشى.

Hear what the philosopher of deep insight hath said: the higher thou art raised, the lower thou shouldst bow.

Alçak gönüllü insan ne kadar iyi ve güzel olur, onun işi dâima yolunda gider.

نەسرىي يەشمىسى:
كىچىك پېئىل، كەمتەر كىشى نېمىدېگەن ياخشى، نېمىدېگەن گۈزەل بولىدۇ ھە! دائىم ئىشى يۈرۈشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نە ئەدگۈ بولۇر قودقى ئالچاق كىشى نە كۆركلۈگ بۇلۇر كۈندە ئىتلۈر ئىشى
Ne edgü bolur kodkı alçak kişi, ne körklüg bulur künde itlür işi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Alçak gönüllü insan ne kadar iyi ve güzel olur, onun işi dâima yolunda gider.
🇬🇧 EN Hear what the philosopher of deep insight hath said: the higher thou art raised, the lower thou shouldst bow.
#1706 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يوغانچى، تەكەببۇر تېتىقسىز بولۇر،
ئۇنى كىبرىسى كۈنمۇكۈن پەس قىلۇر.

The haughty and boastful man is distasteful to all, and his esteem dwindleth day by day.

Büyüklük taslayan, kibirli ve küstah adam tatsız ve sevimsiz olur, kibirli insanın itibârı günden-güne azalır.

نەسرىي يەشمىسى:
تەكەببۇر، مەغرۇرلىنىدىغان، ماختانچاق كىشى تېتىقسىز بولىدۇ، تەكەببۇر كىشىنىڭ ئېتىبارى كۈندىن كۈنگە تۆۋەنلەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇلۇغسىغ كۈۋەز كۈر كىشى ئول تۇرى كۈنىڭە قودى ئول كۈۋەزلىك قۇرى
Uluğsığ küvez kür kişi ol turı, küniñe kodı ol küvezlik kurı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Büyüklük taslayan, kibirli ve küstah adam tatsız ve sevimsiz olur, kibirli insanın itibârı günden-güne azalır.
🇬🇧 EN The haughty and boastful man is distasteful to all, and his esteem dwindleth day by day.
#1707 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ بەخت ئاچسا يۈز ھەممىگە يارىشۇر،
ئەقىللىككە يەكمۇ گۈزەل قاملىشۇر.

When fortune arriveth, it suiteth every man; yet it suiteth the man of intellect best and most gracefully.

Saadet gelirse, her kese yakışır, fakat akıllı insanlar ile daha çok bağdaşır.

نەسرىي يەشمىسى:
بەخت يۈزلەنسە، ھەممىگە يارىشىدۇ، ئەمما ئەقىللىق كىشىگە بەكمۇ چىرايلىق يارىشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قامۇغقا ياراشۇر بۇ قۇت ئۇرسا يۈز ئۇقۇشلۇغقا ئارتۇق ياراشۇر كەد ئۇز
Kamuğka yaraşur bu kut ursa yüz, ukuşluğka artuk yaraşur ked uz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Saadet gelirse, her kese yakışır, fakat akıllı insanlar ile daha çok bağdaşır.
🇬🇧 EN When fortune arriveth, it suiteth every man; yet it suiteth the man of intellect best and most gracefully.
#1708 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
مۇڭا ئوخشار ئەمدى بۇ بېيىتتى ئوقى،
ئوقۇپ مەنىسىنى چۈشەن، ئەي سېخىي.

Read now this verse that resembleth this truth, O open-handed and generous soul, and comprehend it well:

Ey iyi ve cömert insan, şimdi bu mealde olan şu beyti oku da mânasına iyice nüfuz et.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنىڭغا ئوخشايدىغان بۇ بىر بېيىتنى ئوقۇ، ئەي قولى ئوچۇق سېخىي، ئوقۇپ ياخشى چۈشەن:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەر ئەمدى بۇ بەيتىگ ئوقى ئوقىغىل ئۇقا بار ئاي ئەلگى ئاقى
Muñar meñzer emdi bu beytig okı, okığıl uka bar ay elgi akı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey iyi ve cömert insan, şimdi bu mealde olan şu beyti oku da mânasına iyice nüfuz et.
🇬🇧 EN Read now this verse that resembleth this truth, O open-handed and generous soul, and comprehend it well:
#1709 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىمسىزگە دۆلەت ياراشسا كېلىپ،
بىلىملىككە ئارتۇق يارىشۇر بېرىپ.

'Though worldly dominion may suit the ignorant when it cometh, it suiteth the wise man far better, for he knoweth its true worth.'

Saadet bilgisize de gelir ve yakışırsa da, bunun mâhiyetini daha iyi bildiği için, bilgiliye daha çok yakışır.

نەسرىي يەشمىسى:
”دۆلەت بىلىمسىزگە كېلىپ ياراشقان ئىكەن، بىلىملىكنى تېخىمۇ ئوبدان كۆرۈپ بەكمۇ يارىشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگسىزكە دەۋلەت ياراشسا كەلىپ بىلىگلىگكە ئارتۇق ياراشۇر بىلىپ
Biligsizke devlet yaraşsa kelip, biligligke artuk yaraşur bilip
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Saadet bilgisize de gelir ve yakışırsa da, bunun mâhiyetini daha iyi bildiği için, bilgiliye daha çok yakışır.
🇬🇧 EN 'Though worldly dominion may suit the ignorant when it cometh, it suiteth the wise man far better, for he knoweth its true worth.'
#1710 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىمسىز بىلەن تۇرسا دۆلەت ئەگەر،
بىلىملىكلەر تۇرغاي ئاساسىنى سېلىپ.

'If dominion can abide even with the ignorant, it will surely dwell with the wise upon a far firmer foundation.'

Mademki saadet bilgisiz ile birlikte yaşayabiliyor, bilgili ile elbette daha esaslı surette bağdaşacaktır.

نەسرىي يەشمىسى:
دۆلەت بىلىمسىز بىلەن بىللە تۇرغان ئىكەن، بىلىملىككە تېخىمۇ مۇستەھكەم باغلىنىپ تۇرىدۇ.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگسىز بىلە تۇرسا دەۋلەت قالى بىلىگلىگ بىلە تۇرغا تۈپ لۈگ ئەرىپ
Biligsiz bile tursa devlet kalı, biliglig bile turğa tüp lüg erip
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Mademki saadet bilgisiz ile birlikte yaşayabiliyor, bilgili ile elbette daha esaslı surette bağdaşacaktır.
🇬🇧 EN 'If dominion can abide even with the ignorant, it will surely dwell with the wise upon a far firmer foundation.'
#1711 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىمسىز بۈيۈك بولسا دۆلەت بىلەن،
بىلىملىك زور يار نام - شۆھرەت بىلەن.

'If dominion raiseth the ignorant to high estate, it shall raise the wise man far higher through enduring renown and praise.'

Saadet bilgisizi yükseltirse, elbette bilgiliyi, şöhret ve nâm ile, ondan daha çok yükseltecektir.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىمسىز دۆلەت بىلەن يۈكسەلگەن يەردە، بىلىملىك نام شۆھرىتى بىلەن تېخىمۇ يۈكسەكرەك بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگسىز بەدۈك بولسا دەۋلەت بىلە بىلىگلىگ بەدۈكرەك كۈ چاۋ ئات بىلە
Biligsiz bedük bolsa devlet bile, biliglig bedükrek kü çav at bile
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Saadet bilgisizi yükseltirse, elbette bilgiliyi, şöhret ve nâm ile, ondan daha çok yükseltecektir.
🇬🇧 EN 'If dominion raiseth the ignorant to high estate, it shall raise the wise man far higher through enduring renown and praise.'
#1712 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىمسىزگە كەلسە گەر دۆلەت ۋە قۇت،
بۇ دۆلەت تۇرماس ھېچ ئۇنىڭ بىرلە، پۈت.

'Even if fortune and dominion visit the ignorant, believe me: that fortune cannot long abide with him.'

Bilgisize saadet ve ikbâl gelirse de, bil ki, bu sâadet onda devamlı olmaz.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىمسىزگە دۆلەت، بەخت كېلىدىغان بولسىمۇ، ئىشەنكى، بۇ دۆلەت ئۇنىڭ بىلەن تۇرالمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگسىزكە دەۋلەت كەلىر ئەرسە قۇت تۇرۇماز بۇ دەۋلەت ئانىڭ بىرلە بۈت
Biligsizke devlet kelir erse kut, turumaz bu devlet anıñ birle büt
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgisize saadet ve ikbâl gelirse de, bil ki, bu sâadet onda devamlı olmaz.
🇬🇧 EN 'Even if fortune and dominion visit the ignorant, believe me: that fortune cannot long abide with him.'
#1713 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ سۆزنىڭ گۈۋاھى مانا ئۇشبۇ سۆز،
بۇنى سەن ئوقۇغىن، ئايا كۆڭلى تۈز.

Behold, these words bear testimony to this truth; read them, O pure of heart:

İşte buna şu söz şâhiddir, ey kalbi temiz, sen bunu oku.

نەسرىي يەشمىسى:
مانا بۇ سۆزگە شاھىت بولۇپ بۇ سۆز كەلدى، ئەي تۈز كۆڭۈل، بۇنى ئوقۇغىن:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇنۇقى بۇ سۆزكە تانۇق كەلدى سۆز ئوقىغىل مۇنى سەن ئايا كۆڭلىن تۈز
Munukı bu sözke tanuk keldi söz, okığıl munı sen ayâ köñlin tüz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İşte buna şu söz şâhiddir, ey kalbi temiz, sen bunu oku.
🇬🇧 EN Behold, these words bear testimony to this truth; read them, O pure of heart:
#1714 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كېلەر بەخت كىشىگە، قەدىرلەر ئۇنى،
سىڭەر بۇ قەدىر ئاڭا، بولسا كۆنى.

'Fortune visiteth a man and maketh him honored; if he walketh in rectitude, that honor becometh truly his own.'

Saadet insana gelir ve onu yükseltir, insan doğru hareket erderse, bu itibâr ona yâr olur.

نەسرىي يەشمىسى:
”كىشىگە بەخت كېلىدۇ ۋە ئۇنى قەدىرلىك قىلىدۇ، توغرا ئىش ھەرىكەت قىلسا، بۇ قەدىر قىممەت ئۇنىڭغا سىڭىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كەلىر قۇت كىشىكە ئاغىرلار ئانى سىڭەر ئول ئاغىرلىق يورىسا كۆنى
Kelir kut kişike ağırlar anı, siñer ol ağırlık yorısa köni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Saadet insana gelir ve onu yükseltir, insan doğru hareket erderse, bu itibâr ona yâr olur.
🇬🇧 EN 'Fortune visiteth a man and maketh him honored; if he walketh in rectitude, that honor becometh truly his own.'
#1715 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بولۇمسىزغا گەر كەلسە دۆلەت ۋە بەخت،
تېپەر دۆلىتىنى، كەچۈرمەس كۈنى.

'Yet if fortune cometh to an unworthy fool, he soon kicketh away that fortune and cannot keep it for a single day.'

Olmayacak himseye devlet ve saadet gelirse, o ayağına gelen bu devleti derhâl teper.

نەسرىي يەشمىسى:
بولۇمسىزغا دۆلەت، بەخت كەلگەن بولسىمۇ، ئۇ دۆلەتنى ئىتتىرىپ، بىر كۈنمۇ تۇرغۇزمايدۇ.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بولۇمسۇزقا دەۋلەت كەلۈ بەرسە قۇت تەپەر دەۋلەتىن ئول كەچۈرمەز كۈنى
Bolumsuzka devlet kelü berse kut, teper devletin ol keçürmez küni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Olmayacak himseye devlet ve saadet gelirse, o ayağına gelen bu devleti derhâl teper.
🇬🇧 EN 'Yet if fortune cometh to an unworthy fool, he soon kicketh away that fortune and cannot keep it for a single day.'
#1716 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئۆگدۈلمىشىنى كۆردى سىناپ،
پۈتۈن ئىشىنى توغرا تاپتى قاراپ.

The King tested Ögdülmiş in many trials, and found that he conducted every matter with absolute integrity.

Hükümdar bu Öğdülmiş'i tecrübe etti ve bütün işlerini sadâkatle ifâ ettiğini gördü.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ بۇ ئۆگدۈلمىشنى سىنىدى، بارلىق ئىشنى توغرىلىق بىلەن بېجىرگىنىنى كۆردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سىنادى كۆر ئىلىگ بۇ ئۆگدۈلمىشىگ كۆنىلىك ئۆزە بۇلدى بارچا ئىشىگ
Sınadı kör ilig bu ögdülmişig, könilik öze buldı barça işig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar bu Öğdülmiş'i tecrübe etti ve bütün işlerini sadâkatle ifâ ettiğini gördü.
🇬🇧 EN The King tested Ögdülmiş in many trials, and found that he conducted every matter with absolute integrity.
#1717 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قەدىرلىدى بەزى ئېگىز كۆتۈرۈپ،
تۆۋەنلەتتى بەزى يامانراق كۆرۈپ.

At times he treated him with honor and raised him high; at times he treated him harshly and tested his forbearance.

Bâzan itibar gösterdi, onu yükseltti, bâzan sert muamele ile, onun itibarını kırdı.

نەسرىي يەشمىسى:
بەزىدە قەدىرلىدى، يۇقىرى كۆتۈردى، بەزىدە يامان مۇئامىلە بىلەن خورلىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاغىرلادى ئانچا كۆتۈردى ئۆرۈ ئۇچۇزلادى ئانچا ياۋۇزراق كۆرۈ
Ağırladı ança kötürdi örü, uçuzladı ança yavuzrak körü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bâzan itibar gösterdi, onu yükseltti, bâzan sert muamele ile, onun itibarını kırdı.
🇬🇧 EN At times he treated him with honor and raised him high; at times he treated him harshly and tested his forbearance.
#1718 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قەدىرلەنسە، ئۇ ئەلنى رەنجىتمىدى،
خار ئولغاندا، ئۇ ئىشنى ئاقساتمىدى.

In times of honor, Ögdülmiş never treated others with arrogance; and in times of humiliation, he never neglected his service.

İtibarda iken, o başkalarına kaba muamele etmedi, itibardan düştüğü zaman da işini aksatmadı.

نەسرىي يەشمىسى:
قەدىرلەنگەن ۋاقتىدا، كىشىلەرنى رەنجىتىمىدى، خورلۇق كۆرگىنىدە، خىزمەتنى توختاتىمىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاغىرلىق ئۈدىندە كىشىگ سەرمەدى ئۇچۇزلۇق ئۈدىندە تاپۇغ كەسمەدى
Ağırlık üdinde kişig sermedi, uçuzluk üdinde tapuğ kesmedi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İtibarda iken, o başkalarına kaba muamele etmedi, itibardan düştüğü zaman da işini aksatmadı.
🇬🇧 EN In times of honor, Ögdülmiş never treated others with arrogance; and in times of humiliation, he never neglected his service.
#1719 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگە سۈپەر بولدى سادىق بولۇپ،
خەزىنىنى باشقۇردى ياخشى تۇتۇپ.

Devoted with a sincere heart, he became a shield unto the King, and managed the royal treasuries with excellence.

Hükümdara sadâkatle bağlanarak, ona bir siper oldu, hazineyi ve malı iyi idare etti.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگكە چىن كۆڭلىدىن باغلىنىپ، قالقان بولدى، ئۇنىڭ خەزىنە دۇنياسىنى ياخشى باشقۇردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگكە يىشىغ بولدى كۆڭلىن بۈتۈپ ئاغى قازناقى بەردى ئەدگۈ تۇتۇپ
İligke yışığ boldı köñlin bütüp, ağı kaznakı berdi edgü tutup
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdara sadâkatle bağlanarak, ona bir siper oldu, hazineyi ve malı iyi idare etti.
🇬🇧 EN Devoted with a sincere heart, he became a shield unto the King, and managed the royal treasuries with excellence.
#1720 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇ ئالدى ئامانەت بويۇنغا يوغان،
ئامانەت تۇتقانغا پىدادۇر بۇ جان.

The King laid a great trust upon his neck; and may my soul be a ransom for the man who beareth a sacred trust faithfully!

Boynuna büyük bir emânet yüklendi, emânet yüklenen insana canım feda olsun.

نەسرىي يەشمىسى:
بوينىغا ئېغىر بىر ئامانەت يۈكلىدى، ئامانەتنى زىمىسىگە ئالغان كىشىگە جېنىم پىدا.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەمانەت يۈدۈردى بويۇنقا ئۇلۇغ ئەمانەت يۈدەر ئەركە جانىم يۇلۇغ
Emanet yüdürdi boyunka uluğ, emanet yüder erke cânım yuluğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Boynuna büyük bir emânet yüklendi, emânet yüklenen insana canım feda olsun.
🇬🇧 EN The King laid a great trust upon his neck; and may my soul be a ransom for the man who beareth a sacred trust faithfully!
#1721 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشىن سۈردى ئۆگدۈلمىش ئارتۇق كۈنى،
يېقىن تۇتتى ئەلىگ ئۇنى ھەر كۈنى.

Ögdülmiş continued his work with great uprightness, and the King drew him closer to his presence day by day.

Öğdülmiş büyük bir sadâkatle işine devam etti, hükümdar onu günden-güne kendisine yaklaştırdı.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش ناھايىتى توغرىلىق بىلەن ئىش يۈرگۈزدى، ئەلىگ ئۇنى كۈندىن كۈنگە ئۆزىگە يېقىن تۈتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇شىن سۈردى ئۆگدۈلمىش ئارتۇق كۆنى كۈنىڭە ياقىن تۇتتى ئىلىگ ئانى
İşin sürdi ögdülmiş artuk köni, küniñe yakın tuttı ilig anı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öğdülmiş büyük bir sadâkatle işine devam etti, hükümdar onu günden-güne kendisine yaklaştırdı.
🇬🇧 EN Ögdülmiş continued his work with great uprightness, and the King drew him closer to his presence day by day.
#1722 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئوچۇق تۇتتى ئايرىم پۈتۈن ئىشنى ئۇ،
ھېسابلاپ پۈتۈپ تۇتتى بار - يوقنى ئۇ.

He conducted all affairs with open clarity and in their rightful place, keeping an exact and written account of every detail.

Bütün işlerini açık olarak ve yerli-yerinde yaptı, her birinin hesabını ayrı-ayrı kaydetti.

نەسرىي يەشمىسى:
ھەممە ئىشنى ئايرىم ئوچۇق ئۆز ئورنىدا قىلدى، بارلىقنىڭ ھېسابىنى قىلىپ يېزىپ باردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاچا ئادرا تۇتتى قامۇغ ئىشلەرىن ساقىشلىغ بىتىپ قودتى بارچا بارىن
Aça adra tuttı kamuğ işlerin, sakışlığ bitip kodtı barça barın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bütün işlerini açık olarak ve yerli-yerinde yaptı, her birinin hesabını ayrı-ayrı kaydetti.
🇬🇧 EN He conducted all affairs with open clarity and in their rightful place, keeping an exact and written account of every detail.
#1723 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆزەتتى مالىن بەك، ئۆزىن ساقلىدى،
خىزمەتتە قىلچىلىك ئەگرى بولمىدى.

He guarded the royal property and coveted nothing for himself; he served with devotion, swerving not so much as a hair's breadth from rectitude.

Hükümdarın malını iyi idare etti, kendi çıkarını düşünmedi, hizmette kıl kadar eğrilik göstermedi.

نەسرىي يەشمىسى:
مال دۇنياسىنى كۆزەتتى، ئۆزىنى ھىمايە قىلدى، خىزمەت قىلدى، خىزمەتتىن قىلچىلىك باش تارتمىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۈدەزدى ئۆزىڭ نەڭكە سۇقلانمادى تاپۇندى بۇ قىلچا قىيىق قىلمادى
Küdezdi öziñ neñke suklanmadı, tapundı bu kılça kıyık kılmadı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdarın malını iyi idare etti, kendi çıkarını düşünmedi, hizmette kıl kadar eğrilik göstermedi.
🇬🇧 EN He guarded the royal property and coveted nothing for himself; he served with devotion, swerving not so much as a hair's breadth from rectitude.
#1724 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەر ئىشتىكىن يېتىلگەن يېشى،
ھاياتتا كەم ئۇچرار ھەقىقىي كىشى.

Hear what an elder of ripe years, one of those rare, righteous, and truthful men of the world, hath said:

Yaşını-başmı almış, hayatta nâdir bulunan, doğru ve dürüst insanlardan biri ne der, dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
يېشى ئۇلغايغان، ھاياتتا كەم ئۇچرايدىغان، توغرا، چىن ئىنساننىڭ نېمە دېگەنلىكىنى ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل يەتىلمىش ياشى تىرىگلىكتە قىزراق بۈتۈن چىن كىشى
Negü ter eşitgil yetilmiş yaşı, tiriglikte kızrak bütün çın kişi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yaşını-başmı almış, hayatta nâdir bulunan, doğru ve dürüst insanlardan biri ne der, dinle.
🇬🇧 EN Hear what an elder of ripe years, one of those rare, righteous, and truthful men of the world, hath said:
#1725 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىگە قەدىرلىك بۇ ئالتۇن - كۈمۈش،
كۈمۈشتىن ئەزىز ئەرگە ئۆزىن تۈتۈش.

'Gold and silver are precious things unto man, yet the man who hath mastery over himself is more precious than silver.'

insan için altın-gümüş kıymetli bir şeydir, fakat kendisine hâkim olan kimse, gümüşten daha kıymetlidir.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشىلەر ئۈچۈن ئالتۇن كۈمۈش قەدىرلىك نەرسە، ئۆزىنى تۇتالغان ئادەم كۈمۈشتىن ئەزىز.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاغىر نەڭ كىشىكە بۇ ئالتۇن كۈمۈش ئۆزىن تۇتغۇچى ئەر كۈمۈشتە كۈسۈش
Ağır neñ kişike bu altun kümüş, özin tutğuçı er kümüşte küsüş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insan için altın-gümüş kıymetli bir şeydir, fakat kendisine hâkim olan kimse, gümüşten daha kıymetlidir.
🇬🇧 EN 'Gold and silver are precious things unto man, yet the man who hath mastery over himself is more precious than silver.'
#1726 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆزىنى كۈمۈشكە ئىلىندۇرماس ئەر،
جاھاندا تولۇق چىن بەختكە يېتەر.

'The upright man who is not ensnared by silver attaineth the true and enduring world in blessed fortune.'

Gümüşe kapılmayan, doğru insan saadet içinde tam ve gerçek dünyaya erişir.

نەسرىي يەشمىسى:
كۈمۈشكە بېرىلمىگەن توغرا ئىنسان بەختلىك ھالدا چىن، ھەققىي دۇنياغا ئېرىشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۈمۈشكە ئىلىنمەگلى يالڭۇق بۈتۈن تەگىر چىن تۈكەل بۇ ئاجۇنقا قۇتۇن
Kümüşke ilinmegli yalñuk bütün, tegir çın tükel bu ajunka kutun
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gümüşe kapılmayan, doğru insan saadet içinde tam ve gerçek dünyaya erişir.
🇬🇧 EN 'The upright man who is not ensnared by silver attaineth the true and enduring world in blessed fortune.'
#1727 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىملىك بىلىم بىرلە بەردى ئۈگۈت،
دۇرۇس، چىن كىشى بولساڭ، كۆرۈڭگە سۈرت.

'The wise scholar hath imparted this counsel through his knowledge: if thou findest a righteous and truthful man, apply him like kohl unto thine eyes!'

Bilgili insan bilgisi ile şu öğüdü vermiştir: doğru ve dürüst insan bulursan, onu sürme gibi, gözüne çek.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىملىك ئۆز بىلىمى بىلەن بۇنداق تەلىم بېرىدۇ: توغرا، چىن كىشى بولسا، ئۇنى كۆزۈڭگە سۈرتكىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگلىگ بىلىگ بەردى بىلگىن كۆر ئە كۆنى چىن كىشى بولسا كۆزكە سۈرە
Biliglig bilig berdi bilgin kör e, köni çın kişi bolsa közke süre
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgili insan bilgisi ile şu öğüdü vermiştir: doğru ve dürüst insan bulursan, onu sürme gibi, gözüne çek.
🇬🇧 EN 'The wise scholar hath imparted this counsel through his knowledge: if thou findest a righteous and truthful man, apply him like kohl unto thine eyes!'
#1728 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىل ئېيتتى خوپراق مۇشۇ توغرۇلۇق،
كۆيۈمچانغا جان بەرسە كەتمەس ئۈشۈق.

'Behold, intellect speaketh even better: if thou shouldst sacrifice thy very life for a faithful man, it would not be too much.'

Bak, akıl bundan daha iyi söyler: şefkatli bir insana canını dahi feda etsen çok değildir.

نەسرىي يەشمىسى:
قارىغىن، ئەقىل بۇنىڭدىنمۇ ياخشىراق ئېيتىدۇ: سادىق كىشى ئۈچۈن جان بەرسەڭ ئارتۇق كەتمەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاقى مۇندا يەگرەك ئايۇر كۆر ئۇقۇش باغىرساققا جان بەرسە ئەرمەز ئۈكۈش
Takı munda yegrek ayur kör ukuş, bağırsakka cân berse ermez üküş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bak, akıl bundan daha iyi söyler: şefkatli bir insana canını dahi feda etsen çok değildir.
🇬🇧 EN 'Behold, intellect speaketh even better: if thou shouldst sacrifice thy very life for a faithful man, it would not be too much.'
#1729 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
دۇرۇس دەپ ئاتالغان دۇرۇسلار قېنى،
دۇرۇسلۇق قىلىشتا ئامانەت كۈنى.

'Men speak often of rectitude—yet where is the truly upright man who never committeth breach of trust?'

Doğru diye söylerler, emânete hiyânet etmeyen doğru nerede?

نەسرىي يەشمىسى:
توغرىلىق دەپ ئېيتىشىدۇ، ئۇ توغرىلىق قايسى؟ ئۇ ئامانەتكە خىيانەت قىلمىغۇچىدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆنى تەپ ئايۇرلار قايۇ ئول كۆنى كۆنىلىك قىلىغلى ئەمانەت كۈنى
Köni tep ayurlar kayu ol köni, könilik kılığlı emânet küni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Doğru diye söylerler, emânete hiyânet etmeyen doğru nerede?
🇬🇧 EN 'Men speak often of rectitude—yet where is the truly upright man who never committeth breach of trust?'
#1730 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تولۇق ئەر قايسى ئۆ، ئۇنى بىلگۈلۈك،
قىلىقى دۇرۇس بولسا ئەر دېگۈلۈك.

'One must search among men to find the perfect soul; if a man's character be upright, he truly deserveth the name of man.'

İnsanlar arasında hangisi mükemmeldir, aramalı, tavır ve hareketi doğru ise, ona er demeli.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشىلەر ئىچىدە كامىل ئەركەك كىم؟ مىجەزى توغرا بولسا، ئۇنى كامىل ئەر دېسە بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەرەندە قايۇ ئول تۈكەل ئىرتەگۈ كۆنى ئەرسە قىلقى ئانى ئەر تىگۈ
Erende kayu ol tükel irtegü, köni erse kılkı anı er tigü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsanlar arasında hangisi mükemmeldir, aramalı, tavır ve hareketi doğru ise, ona er demeli.
🇬🇧 EN 'One must search among men to find the perfect soul; if a man's character be upright, he truly deserveth the name of man.'
#1731 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىنىڭ نېچۈكى ئەلدە ماختىلۇر،
سېخىيلار ماختىلار، بېخىل سۆكۈلۈر.

'Who among men is worthy of praise? The generous man is praised, while the miser is worthy of reproach.'

İnsanlar arasında öğülmeğe değer kimdir, cömert öğülmeğe ve hasis ise, söğülmeğe lâyıktır.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشىلەر ئىچىدە ماختاشقا لايىقلار كىم؟ مەرد سېخىي ماختىلىدۇ، بېخىل سۆڭۈلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشىدە قايۇ ئول كىشى ئۆگگۈسى ئاقى ئۆگگۈسى ئول ساران سۆكگۈسى
Kişide kayu ol kişi öggüsi, akı öggüsi ol saran sökgüsi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsanlar arasında öğülmeğe değer kimdir, cömert öğülmeğe ve hasis ise, söğülmeğe lâyıktır.
🇬🇧 EN 'Who among men is worthy of praise? The generous man is praised, while the miser is worthy of reproach.'
#1732 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئادەم ئوغلى بەكمۇ بىچارە ئېرۇر،
پۈتۈن كۈن يىغار مال، يېيىلمەي قالۇر.

'How pitiable is the son of Adam! He toileth all day to amass wealth, yet is not fated to partake of it.'

İnsan oğlu ne kadar zavallıdır, o bütün gün toplar, fakat yiyecek bir şey bulamaz.

نەسرىي يەشمىسى:
ئادەم بالىسىنى بىچارە دېيىشكە توغرا كېلىدۇ، كۈن بويى دۇنيا يىغىدۇ، يېيىشكە نېسىپ بولمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاپا ئوغلانىن كۆرسە مۇڭلۇغ تىگۈ بۈتۈن كۈن تىرەر نەڭ بۇلۇماز يەگۈ
Apa oğlanın körse muñluğ tigü, bütün kün tirer neñ bulumaz yegü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsan oğlu ne kadar zavallıdır, o bütün gün toplar, fakat yiyecek bir şey bulamaz.
🇬🇧 EN 'How pitiable is the son of Adam! He toileth all day to amass wealth, yet is not fated to partake of it.'
#1733 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىراۋلار يۈگۈرۈپ جاھان ئايلىنۇر،
بىرى جان پىدالاپ، دېڭىزغا كىرۇر.

'One runneth without resting, traversing the world; another hazardeth his life, diving into the depths of the sea.'

Kimi durmadan koşar, dünyayı dolaşır, kimi canını feda eder, denize dalar.

نەسرىي يەشمىسى:
بەزىسى تىنماي يۈگۈرۈپ دۇنيا كېزىدۇ، بەزىسى جېنىنى تىكىپ دېڭىزغا كىرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ يۈگرۈ تىنماز ئاجۇن تەزگىنۈر قايۇ جان يۇلۇغلار تەڭىزكە كىرۈر
Kayu yügrü tınmaz ajun tezginür, kayu cân yuluğlar teñizke kirür
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kimi durmadan koşar, dünyayı dolaşır, kimi canını feda eder, denize dalar.
🇬🇧 EN 'One runneth without resting, traversing the world; another hazardeth his life, diving into the depths of the sea.'
#1734 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىراۋلار قازار تاغ - قىياغا چۈشۈپ،
بىراۋ يەر غۇلاچلار يالاڭياغ بولۇپ.

'One mineth mountains, descending into the bowels of the rocks; another hasteneth on foot, measuring the earth with weary strides.'

Kimi dağ kazar, bakarsın, kayaların dibine iner, kimi yeri kulaçlayarak, yaya koşar.

نەسرىي يەشمىسى:
بەزىسى تاغ قېزىپ، قىيالار تۆۋىگە بارىدۇ، بەزىلىرى يەر غۇلاچلاپ، يالاڭ ئاياغ يۈگۈرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ تاغ قازار كۆرسە توپلۇر قاياغ قايۇ يەر قۇلاچلايۇ يۈگرۈر ياداغ
Kayu tağ kazar körse toplur kayağ, kayu yer kulaçlayu yügrür yadağ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kimi dağ kazar, bakarsın, kayaların dibine iner, kimi yeri kulaçlayarak, yaya koşar.
🇬🇧 EN 'One mineth mountains, descending into the bowels of the rocks; another hasteneth on foot, measuring the earth with weary strides.'
#1735 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىراۋلار ئېشىپ تاغ، دەريالار كېچەر،
بىراۋ يەر قېزىپ، سۇ قۇدۇقتىن ئىچەر.

'One scaleth high mountain passes and crosseth mighty rivers; another excavateth the earth, searching for hidden veins of ore.'

Kimi, bak, tepeler aşar, dereler geçer, kimi yer kazar ve suyu kuyudan içer.

نەسرىي يەشمىسى:
بەزىسى داۋان ئېشىپ، دەريالار كېچىدۇ، يەنە بەزىلىرى يەر قېزىپ، قۇدۇقتىن سۇ ئىچىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ ئارت ئاشار كۆر ئۆگۈزلەر كەچەر قايۇ يەر قازار سۇۋ قۇدۇغدا ئىچەر
Kayu art aşar kör ögüzler keçer, kayu yer kazar suv kuduğda içer
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kimi, bak, tepeler aşar, dereler geçer, kimi yer kazar ve suyu kuyudan içer.
🇬🇧 EN 'One scaleth high mountain passes and crosseth mighty rivers; another excavateth the earth, searching for hidden veins of ore.'
#1736 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىر اۋلار ئۇرۇشتا قىلىچ - پالتا يەر،
بىرى قەلئە ساقلاپ قېرىپمۇ كېتەر.

'They endure all this hardship to gather wealth, yet when the decreed hour arriveth, they must leave it all behind.'

Kimi orduda kılıç ve balta yer, kimi kaleyi muhafazaya memur olur, orada ihtiyarlar.

نەسرىي يەشمىسى:
بەزىسى جەڭلەردە قىلىچ، پالتا يەپ ھالاك بولىدۇ ، بەزىسى قەلئە تۇرا لار دا ئىشلەپ قېرىيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇسى چەرىگدە قىلىچ بالدۇ يەر قايۇسى تۇرادا يۇلۇغدا قارىر
Kayusı çerigde kılıç baldu yer, kayusı turada yuluğda karır
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kimi orduda kılıç ve balta yer, kimi kaleyi muhafazaya memur olur, orada ihtiyarlar.
🇬🇧 EN 'They endure all this hardship to gather wealth, yet when the decreed hour arriveth, they must leave it all behind.'
#1737 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىرى ئوغرى، مەككار، ئالدامچى، قاتىل،
بىرى باسمىچى، قاراقچى، قىرغىنچى، بىل.

Hear what the wise philosopher hath said: he who amasseth what he cannot spend is like a donkey laden with gold.

Kimi hırsız, sahtekâr, yan-kesici, dolandırıcı, kimi zâlim olur, kimi öldürücü ve yıkıcı olur.

نەسرىي يەشمىسى:
بەزىسى ئوغرى، ئالدامچى، قاراقچى، ھىيلىگەر، بەزىسى باسمىچى، قاتىل، قىرغىنچى بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ ئوغرى تەۋلىگ قاراقچى قۇنۇق قايۇسى باسىمچى ئۆلۈتچى قىرۇق
Kayu oğrı tevlig karakçı kunuk, kayusı basımçı ölütçi kıruk
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kimi hırsız, sahtekâr, yan-kesici, dolandırıcı, kimi zâlim olur, kimi öldürücü ve yıkıcı olur.
🇬🇧 EN Hear what the wise philosopher hath said: he who amasseth what he cannot spend is like a donkey laden with gold.
#1738 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ زەخمەت تامامەن كىيىم - گال ئۈچۈن،
يىغار مال، يېمەس، ئۆلسە قىينار كۈچۈن.

The donkey beareth the heavy weight and feedeth only upon bitter thistles; another taketh the gold and rejoiceth.

insanın bunca zahmet çekmesi hep boğazı ve sırtı içindir, mal toplar, yiyemez, öldükten sonra da vebali altında kalır.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ مۇشەققەتلەرنىڭ ھەممىسى نەپسى، كىيىم كېچىكى ئۈچۈندۈر، مال دۇنيا توپلايدۇيۇ، يېمەيدۇ، ئۆلگەندە پۇشايمان قىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئەمگەك نەچە بوغۇزى ئەگنى ئۈچۈن تىرەر نەڭ يەمەز ئۆلسە ئەمگەر كۈچۈن
Bu emgek neçe boğuzı egni üçün, tirer neñ yemez ölse emger küçün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insanın bunca zahmet çekmesi hep boğazı ve sırtı içindir, mal toplar, yiyemez, öldükten sonra da vebali altında kalır.
🇬🇧 EN The donkey beareth the heavy weight and feedeth only upon bitter thistles; another taketh the gold and rejoiceth.
#1739 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ھەممە بىلىمسىز كىشى قىلىقى ئول،
بىلىمسىز كىشىلەر پۈتۈن يىلقى ئول.

Even so, the miser toileth under the burden of wealth, while his heirs spend it in merriment.

Bunlar hep bilgisiz insanların işidir, bilgisiz insanlar tam bir hayvan sürüsüdür.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇلار ھەممىسى بىلىمسىز كىشىلەرنىڭ ئىشىدۇر، بىلىمسىز كىشىلەر تامامەن ھايۋان غا ئوخشايدۇ .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ بارچا بىلىگسىز كىشى قىلقى ئول بىلىگسىز كىشىلەر تۈكەل يىلقى ئول
Bu barça biligsiz kişi kılkı ol, biligsiz kişiler tükel yılkı ol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bunlar hep bilgisiz insanların işidir, bilgisiz insanlar tam bir hayvan sürüsüdür.
🇬🇧 EN Even so, the miser toileth under the burden of wealth, while his heirs spend it in merriment.
#1740 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خۇداغا ئىشەنگەن بىلىملىك كىشى،
ئۈلۈشى بويىچە تولۇق يەر ئېشى.

Ögdülmiş kept his hands clean from the royal treasury, taking only what was lawfully his portion.

Tanrıya inanan bilgili insan, kısmetinde ne varsa, onunla iktifa eder.

نەسرىي يەشمىسى:
خۇداغا ئىشەنگەن بىلىملىك كىشى ئېرىشكەن نەرسىلىرىنى يەپ ئىچىدۇ يىغمايدۇ .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
باياتقا بۈتۈگلى بىلىگلىگ كىشى تەگۈرمىش ئۈدىندە تۈكەل يەر ئاشى
Bayatka bütügli biliglig kişi, tegürmiş üdinde tükel yer aşı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tanrıya inanan bilgili insan, kısmetinde ne varsa, onunla iktifa eder.
🇬🇧 EN Ögdülmiş kept his hands clean from the royal treasury, taking only what was lawfully his portion.
#1741 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشىتكىن ئۇ تەمكىن، ئاقىل نېمە دەر،
پۈتۈن جانى بارنى كۆزەتكۈچى ئەر.

He distributed justice to the wronged, and defended the helpless against the extortions of the powerful.

Hayatın bu tecellilerini iyi gören akıllı ve sakin insan ne der, dinle.

نەسرىي يەشمىسى:
ھايات ۋە جانلىقلارنى كۆزەتكەن ئەقىللىق، ۋەزمىن كىشى نېمە دەيدۇ، ئاڭلا:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل ئۇقۇشلۇغ ئامۇل يورىغلى تىنىغلى كۈدەزچىسى ئول
Negü ter eşitgil ukuşluğ amul, yorığlı tınığlı küdezçisi ol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hayatın bu tecellilerini iyi gören akıllı ve sakin insan ne der, dinle.
🇬🇧 EN He distributed justice to the wronged, and defended the helpless against the extortions of the powerful.
#1742 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خاھى يات، خاھى دۇنيا ئايلان، يۈگۈر،
نېمە بولسا قىسمەت، ساڭا شۇ تېگۈر.

The governors and tax-collectors feared his watchful eye, for none could conceal deceit from his scrutiny.

ister yat, ister dünyayı dolaş, koş, kısmetin ne ise, sana o nasip olur.

نەسرىي يەشمىسى:
مەيلى يات، مەيلى دۇنيا كېزىپ يۈگۈر، قىسمىتىڭدە نېمە بولسا، ساڭا شۇ تېگىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كەرەك يات كەرەك دۈنيا تەزگىن يۈگۈر نەگۈ ئەرسە قىسمەت ساڭا ئول تەگۈر
Kerek yat kerek dünyâ tezgin yügür, negü erse kısmet saña ol tegür
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ister yat, ister dünyayı dolaş, koş, kısmetin ne ise, sana o nasip olur.
🇬🇧 EN The governors and tax-collectors feared his watchful eye, for none could conceal deceit from his scrutiny.
#1743 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
دۇرۇس تۈت، ئەي ئالىم، دىلىڭ ۋە تىلىڭ،
كېمەيمەس ۋاقتىدا رىزق - يېمىكىڭ.

Yet he treated them with courtesy and equity, punishing only the unrepentant and rewarding the diligent.

Ey âlim hakim, gönül ve dilini doğru tut, vakti gelince, yiyeceğin eksik olmaz.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي ئالىم، دانا، دىلىڭ ۋە تىلىڭنى توغرا تۇت، سېنىڭ يېمەك ئىچمىكىڭ ئۆكسۈپ قالمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆڭۈل تىل كۆنى تۇت ئاي بىلگە بۈگۈ ساڭا ئەكسۈمەگەي ئۈدىندە يەگۈ
Köñül til köni tut ay bilge bügü, saña eksümegey üdinde yegü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey âlim hakim, gönül ve dilini doğru tut, vakti gelince, yiyeceğin eksik olmaz.
🇬🇧 EN Yet he treated them with courtesy and equity, punishing only the unrepentant and rewarding the diligent.
#1744 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تىلىسە بۇ بايلىق جاھان ياخشىسى،
دۇرۇسلۇق بىلەن ئۇ ئۇنىڭ بولغۇسى.

The merchants traveled through the land in safety, and caravans traversed the highways without fear of bandits.

Zenginlik ve dünya nimetleri istersen, bunlar doğruluk ile elde edilir.

نەسرىي يەشمىسى:
بايلىق ۋە دۇنيانىڭ ياخشى نېمەتلىرىنى تىلسەڭ، ئۇنىڭغا توغرىلىق بىلەن ئېرىشەلەيسەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ بايلىق تىلەسە ئاجۇن ئەدگۈسى كۆنىلىك بىلە ئول ئانىڭ بۇلغۇسى
Bu baylık tilese ajun edgüsi, könilik bile ol anıñ bulğusı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Zenginlik ve dünya nimetleri istersen, bunlar doğruluk ile elde edilir.
🇬🇧 EN The merchants traveled through the land in safety, and caravans traversed the highways without fear of bandits.
#1745 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تاپاي ئۇ جاھاننى دېسە قايسى قۇل،
دۇرۇسلۇق، پۈتۈنلۈك بىلەن يۈرسۈن ئول.

The farmers sowed their fields in peace, knowing that the harvest would not be trampled by violent men.

Âhiretini de mâmur etmek istersen, elinden gelirse, bunun çâresini doğrulukta ve imanda ara.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە بىر دۇنياغىمۇ ئېرىشەي دېسەڭ، ئۇنى چىن ۋە توغرىلىق بىلەن قولغا كەلتۈر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاقى بىر ئاجۇنۇغ بۇلايىن تەسە كۆنىلىك بۈتۈنلۈك بىلە قول ئۇسا
Takı bir ajunuğ bulayın tese, könilik bütünlük bile kol usa
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Âhiretini de mâmur etmek istersen, elinden gelirse, bunun çâresini doğrulukta ve imanda ara.
🇬🇧 EN The farmers sowed their fields in peace, knowing that the harvest would not be trampled by violent men.
#1746 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە ياخشى دەپتۇ ھوشى يەتكەن ئەر،
دۇرۇسلۇق بىلەن بۇ جاھان تۇتقان ئەر.

The King observed all this, and marvelled at the wisdom and purity of this young minister.

Aklı eren ve doğruluk ile dünyayı elde eden insan da iyi söylemiş.

نەسرىي يەشمىسى:
توغرىلىق بىلەن جاھان تۇتقان ۋە ئەقلى يېتىلگەن كىشى ناھايىتى ياخشى ئېيتقان:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يەمە ياقشى ئايمىش ئۆگى يەتمىش ئەر كۆنىلىك بىلە بۇ ئاجۇن تۇتمىش ئەر
Yeme yakşı aymış ögi yetmiş er, könilik bile bu ajun tutmış er
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Aklı eren ve doğruluk ile dünyayı elde eden insan da iyi söylemiş.
🇬🇧 EN The King observed all this, and marvelled at the wisdom and purity of this young minister.
#1747 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ دۇنيادا بايلىق تىلىسەك ئۆزۈڭ،
دۇرۇس بول، دۇرۇسلۇق ئۆزە قىل سۆزۈڭ.

He said to himself: 'God hath indeed sent me a heavenly blessing in the person of Ögdülmiş.'

Bu dünyada zenginlik dilersen, özünle ve sözünle doğru ol.

نەسرىي يەشمىسى:
”بۇ دۇنيادا ئۆزۈڭگە بايلىق تىلىمەكچى بولساڭ، توغرا ئادەم بول، توغرا سۆز قىل.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ دۈنيادا بايلىق تىلەسە ئۆزۈڭ كۆنى بول كۆنىلىك ئۆزە تۇت سۆزۈگ
Bu dünyâda baylık tilese özüñ, köni bol könilik öze tut sözüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu dünyada zenginlik dilersen, özünle ve sözünle doğru ol.
🇬🇧 EN He said to himself: 'God hath indeed sent me a heavenly blessing in the person of Ögdülmiş.'
#1748 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تېخى ئۇ جاھاننى تاپاي مەن دېسەڭ،
دىلىڭ ۋە تىلىڭنى دۇرۇس تۈت ئۆزۈڭ.

'In his youth he possesseth the gravity of an old sage, and in his authority he maintaineth the humility of a servant.'

Âhireti kazanmak istersen, özünü, sözünü ve gönlünü dâima temiz tut.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە بىر دۇنياغىمۇ ئېرىشەي دېسەڭ، ئۆزۈڭنى، دىلىڭ ۋە تىلىڭنى توغرا تۇت.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاقى بىر ئاجۇنۇغ تۇتايىن تەسە كۆنىلىك بىلە تۇت كۆڭۈل تىل ئۆزۈڭ
Takı bir ajunuğ tutayın tese, könilik bile tut köñül til özüñ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Âhireti kazanmak istersen, özünü, sözünü ve gönlünü dâima temiz tut.
🇬🇧 EN 'In his youth he possesseth the gravity of an old sage, and in his authority he maintaineth the humility of a servant.'
#1749 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ، كۆر، كىشىلەر گەر ئولسا كۆنى،
نە كۆركەم ئۆتەر ئۇ نۇرلىنىپ كۈنى.

He summoned the grandees and noble lords of the realm, and set Ögdülmiş at their head.

Ev hükümdar, dikkat et, doğru hareket ederlerse, insanların hayatı ne kadar güzel geçer.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي ئەلگ، سەپسال، كىشىلەر توغرا ھەرىكەت قىلسا، ئۇلارنىڭ كۈنى قانداق گۈزەل ئۆتىدۇ ھە!
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاي ئىلىگ كۆرۈ بار كىشىلەر كۈنى نە كۆركلۈگ كەچەر ئول يورىسا كۆنى
Ay ilig körü bar kişiler küni, ne körklüg keçer ol yorısa köni
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ev hükümdar, dikkat et, doğru hareket ederlerse, insanların hayatı ne kadar güzel geçer.
🇬🇧 EN He summoned the grandees and noble lords of the realm, and set Ögdülmiş at their head.
#1750 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
دۇرۇسلۇق ۋە پاكلىقنى سەن ئەيلە ئەش،
كىشىلىك بىلەن قىل پۈتۈن تۈرلۈك ئىش.

The nobles murmured not, for all acknowledged his superior intellect and unblemished character.

Bunu doğruluk ve imanla kendine eş edin, her türlü işi insanlık ile yap.

نەسرىي يەشمىسى:
توغرىلىق ۋە چىنلىقنى ئۆزۈڭگە ھەمراھ قىل، ھەرقانداق ئىشنى ئادەمگەرچىلىك بىلەن ئىشلە.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆنىلىك بۈتۈنلۈك بىلە قىل بۇ ئىش كىشىلىك بىلە قىل قامۇغ تۆرلۈگ ئىش
Könilik bütünlük bile kıl bu iş, kişilik bile kıl kamuğ törlüg iş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bunu doğruluk ve imanla kendine eş edin, her türlü işi insanlık ile yap.
🇬🇧 EN The nobles murmured not, for all acknowledged his superior intellect and unblemished character.
#1751 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۇنى قىلدى ئۈستۈن بەخت كۈنسايىن،
بېرىپ خەلققە بۈيرۈق، ئىشىتتى سۆزىن.

Even the envious could find no flaw in his deeds, and their malicious tongues were silenced.

Öğdülmiş'i saadeti günden-güne yükseltti, halka emirler verdiği gibi, onların dileklerini dinlemeği de ihmâl etmedi.

نەسرىي يەشمىسى:
بەخت ئۆگدۈلمىشنى كۈنسېرى يۇقىرى كۆتۈردى، خەلققە نەسەت قىلدى ۋە كىشىلەرنىڭ سۆزىنىمۇ ئاڭلىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قوپۇردى قۇتى كۈندە ئۆگدۈلمىشىگ ساۋ ئايدى بودۇنقا ئەشىتتى كىشىگ
Kopurdı kutı künde ögdülmişig, sav aydı bodunka eşitti kişig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öğdülmiş'i saadeti günden-güne yükseltti, halka emirler verdiği gibi, onların dileklerini dinlemeği de ihmâl etmedi.
🇬🇧 EN Even the envious could find no flaw in his deeds, and their malicious tongues were silenced.
#1752 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ھەر شەكىلدە سىنىدى ئۇنى،
كامالەتتە كۆردى جىمى يېقىنى.

The King tested him in every conceivable manner; observing him with wisdom, he found him steadfast in righteousness.

Hükümdar da onu her şekilde denedi, iyice tetkik etti, onun doğru ve dürüst hareket ettiğini gördü.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلگىمۇ ئۇنى ھەر تۈرلۈك ئىشلاردا سىنىدى، پاراسەت بىلەن كۆزەتتى ۋە توغرا دۇرۇس دەپ تونۇدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ مە سىنادى قامۇغ تۆرلۈگۈن بۈتۈنلۈك بىلە بۇلدى باقتى ئۆگۈن
İlig me sınadı kamuğ törlügün, bütünlük bile buldı baktı ögün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar da onu her şekilde denedi, iyice tetkik etti, onun doğru ve dürüst hareket ettiğini gördü.
🇬🇧 EN The King tested him in every conceivable manner; observing him with wisdom, he found him steadfast in righteousness.
#1753 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشەندى ئۆگدۈلمىشكە ئەلىگ تولۇق،
دۇرۇسلۇقتا خۇلقىن كۆرۈپ كېمى يوق.

The King found Ögdülmiş to be entirely sincere, believing without doubt that all his actions were upright.

Bütün yaptıklarının şüphesiz, doğru olduğunu gören hükümdar öğdülmiş'in sadâkatine inandı.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلگى ئۆگدۈلمىشنى سادىق سەمىمىي دەپ تونۇدى، ئۇنىڭ بارلىق ئىشلىرىنى شۈبھىسىز توغرا دەپ بىلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۈتۈن بۇلدى ئىلىگ كۆر ئۆگدۈلمىشى سەزىكسىز كۆنى تەپ نەگۈ قىلمىشى
Bütün buldı ilig kör ögdülmişi, seziksiz köni tep negü kılmışı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bütün yaptıklarının şüphesiz, doğru olduğunu gören hükümdar öğdülmiş'in sadâkatine inandı.
🇬🇧 EN The King found Ögdülmiş to be entirely sincere, believing without doubt that all his actions were upright.
#1754 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشتىكىن بىر ئالىم، دانا نېمە دەر،
ئوقۇپ ئەگ بويۇننى، ئايا جاھىل ئەر.

Hear now what the wise minister who guideth rulers in all affairs saith; hear this, O ignorant man, and bow thy neck in assent:

Hükümdara her hususta yol-iz gösteren âlim müşavir ne der, dinle, ey bilgisiz, bunu anla ve itiraz etme.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەمدى، ئالىم دانانىڭ نېمە دېگەنلىكىنى ئاڭلا، ئەي بىلىمسىز بۇنى ئوقۇپ، ئەمدى بويۇن ئەگ:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىت ئەمدى بىلگە ئۆگە بىلىگسىز ئۇقۇپ ئەمدى بوينۇڭ ئەگە
Negü ter eşit emdi bilge öge, biligsiz ukup emdi boynuñ ege
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdara her hususta yol-iz gösteren âlim müşavir ne der, dinle, ey bilgisiz, bunu anla ve itiraz etme.
🇬🇧 EN Hear now what the wise minister who guideth rulers in all affairs saith; hear this, O ignorant man, and bow thy neck in assent:
#1755 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خىزمەتچى قۇلىن بەگ كۆرۈپ تۇرغۇلۇق،
خىزمەتتە ئاساسلىق سىناق قىلغۇلۇق.

'Rulers must closely observe their servants, testing their origin and character thoroughly before employing them.'

Beyler hizmetkârlarına dikkat ve hizmete girecekleri de esaslı bir şekilde tecrübe etmelidir.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلەر قۇللىرىنى كۆزىتىپ بېرىشى لازىم، قۇلنىڭ تېگى تەكتىنى سىناپ خىزمەتكە سېلىش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆرۈ بارغۇ بەگلەر تاپۇغچى قۇلىن تاپىندۇرغۇ قۇلنى سىنايۇ ئۇلىن
Körü barğu begler tapuğçı kulın, tapındurğu kulnı sınayu ulın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyler hizmetkârlarına dikkat ve hizmete girecekleri de esaslı bir şekilde tecrübe etmelidir.
🇬🇧 EN 'Rulers must closely observe their servants, testing their origin and character thoroughly before employing them.'
#1756 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بېگىگە ياراملىق كۆرۈنسە قۇلى،
ئېچىلغاي ئۈنىڭغا ئەزىزلىك يولى.

'Only when the servant hath proved himself capable and worthy should the ruler open unto him the road of honor and favor.'

Ancak kulun işin ehli olduğu görüldükten sonra, bey ona izzet ve ihsan kapısını açmalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر قۇلى بەگكە ياراملىق بولۇپ كۆرۈنسە، ئاندىن ئۇنىڭغا قەدىر قىممەت يولىنى ئېچىش كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بەگىڭە ياراغلىغ كۆرۈنسە قۇلى ئاڭار ئۆترۈ ئاچغۇ ئاغىرلىق يولى
Begiñe yarağlığ körünse kulı, añar ötrü açğu ağırlık yolı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ancak kulun işin ehli olduğu görüldükten sonra, bey ona izzet ve ihsan kapısını açmalıdır.
🇬🇧 EN 'Only when the servant hath proved himself capable and worthy should the ruler open unto him the road of honor and favor.'
#1757 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىش بولسا تىلەكتەك، خىزمەتچى بۈيۈر،
خىزمەتچى چوڭايسا بېگى نام ئالۇر.

'If the work is accomplished according to the ruler's desire, the servant is elevated; and when the servant is elevated, the ruler's renown is magnified.'

İşi beyin arzu ettiği şekilde olursa, hizmetkâr büyür, hizmetkâr büyüyünce, beyin de şöhreti artar.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىشى دېگەندەك بولسا، خىزمەتچى يۈكسىلىدۇ، خىزمەتچى يۈكسەلسە، بەگنىڭ نامى ئۇلۇغ بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىلەكچە بولۇر ئىش تاپۇغچى بەدۈر تاپۇغچى بەدۈسە بەگ ئاتى بەدۈر
Tilekçe bolur iş tapuğçı bedür, tapuğçı bedüse beg atı bedür
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İşi beyin arzu ettiği şekilde olursa, hizmetkâr büyür, hizmetkâr büyüyünce, beyin de şöhreti artar.
🇬🇧 EN 'If the work is accomplished according to the ruler's desire, the servant is elevated; and when the servant is elevated, the ruler's renown is magnified.'
#1758 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
پۈتۈن ئشقا ئەقلى، بىلىمى يەتكەن،
بۇ ياغما122 بېگى بەكمۇ ياخشى دېگەن.

How well hath the lord of the Yaghma spoken—he whose mind and wisdom were equal to every enterprise:

Her işe bilgisi ve aklı ermiş olan Yağma beyi çok iyi söylemiş.

نەسرىي يەشمىسى:
بارلىق ئىشقا بىلىمى ۋە ئەقلى يېتىدىغان ياغما بېگى بەكمۇ ياخشى ئېيتىدۇ:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇دى ياقشى ئايمىش بۇ ياغما بەگى قامۇغ ئىشكە بىلگى يەتىلمىش ئۆگى
İdi yakşı aymış bu yağma begi, kamuğ işke bilgi yetilmiş ögi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Her işe bilgisi ve aklı ermiş olan Yağma beyi çok iyi söylemiş.
🇬🇧 EN How well hath the lord of the Yaghma spoken—he whose mind and wisdom were equal to every enterprise:
#1759 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئايا بەگ ئىشىڭنى ئىش بىلگەنگە بەر،
ياراملىق، دۇرۇس، تۈز، يۈرەكلىككە بەر.

'O lord, entrust the work unto one who understandeth the work; entrust it unto the capable, the upright, and the just!'

Ey bey, işi işin ehline, işe yarayana, hareketi doğru ve dürüst olana ver.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي بەگ، ئىشىڭنى ئىش بىلىدىغانغا بەر، ياراملىق، توغرا، دۇرۇس يۈرگۈچىگە بەر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئايا بەگ ئىشىگ ئىش بىلىگلىكە بەر ياراغلىغ كۆنى تۈز يورىغلىقا بەر
Ayâ beg işig iş biliglike ber, yarağlığ köni tüz yorığlıka ber
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey bey, işi işin ehline, işe yarayana, hareketi doğru ve dürüst olana ver.
🇬🇧 EN 'O lord, entrust the work unto one who understandeth the work; entrust it unto the capable, the upright, and the just!'
#1760 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قايۇ بەگ يارامسىزغا بەرسە ئىشى،
يارامسىز ئۆزى ئۈ، نە باشقا كىشى.

'If a ruler entrusteth an office unto an unworthy man, it is he himself who hath shown unworthiness, and none other.'

Eğer bir bey işi ehliyetsiz bir kimseye verirse, ehliyetsizliği başkası değil, kendisi göstermiş olur.

نەسرىي يەشمىسى:
قايسى بەگ يارامسىزغا ئىش تۇتقۇزسا، بۇ يارىماسلىقنى باشقىسى ئەمەس، ئۆزى قىلغان بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ بەگ ياراغسىزقا بەرسە ئىشى ياراغسىز ئۆزى قىلدى قىلماز كىشى
Kayu beg yarağsızka berse işi, yarağsız özi kıldı kılmaz kişi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer bir bey işi ehliyetsiz bir kimseye verirse, ehliyetsizliği başkası değil, kendisi göstermiş olur.
🇬🇧 EN 'If a ruler entrusteth an office unto an unworthy man, it is he himself who hath shown unworthiness, and none other.'
#1761 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆتۈرسە خۇدا ھەر كىشى بەختىنى،
بېرەر بىر ياراملىق پۈتۈن ئىشچىنى.

'When God willeth to bestow fortune upon a ruler and exalt him, He granteth unto him capable and trustworthy servants.'

Tanrı bir kimseyi mes'ûd etmek ve yükseltmek isterse, ona ehliyetli ve dürüst hizmetkârlar verir.

نەسرىي يەشمىسى:
خۇدا كىمگە بەخت بېرىپ يۇقىرى كۆتۈرمەكچى بولسا، ئۇنىڭغا ياراملىق، ئىشەنچلىك خىزمەتچى ئاتا قىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بايات كىمنى ئەرسە كۆتۈرسە قۇتۇن ئاڭار ئىشچى بەرۈر ياراغلىغ بۈتۈن
Bayat kimni erse kötürse kutun, añar işçi berür yarağlığ bütün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tanrı bir kimseyi mes'ûd etmek ve yükseltmek isterse, ona ehliyetli ve dürüst hizmetkârlar verir.
🇬🇧 EN 'When God willeth to bestow fortune upon a ruler and exalt him, He granteth unto him capable and trustworthy servants.'
#1762 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
چۈشۈرمەكچى بولسا كۆتۈرگەننى گەر،
ئاڭا بىر يالجىماس خىزمەتچى بېرەر.

'Yet when He willeth to bring down one who was exalted, He giveth him negligent servants who obscure the light of day.'

Eğer yükselttiğini tekrar düşürmek isterse, ona gün göstermeyen hizmetkâr verir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر كۆتۈرگەننى يەنە چۈشۈرمەكچى بولسا، ئۇنىڭغا بىكار كۈن ئۆتكۈزىدىغان خىزمەتچى بېرىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆتۈرمىشنى ئىلمەك تىلەسە يانا ئاڭار ئىشچى بەرۈر يارۇتماز كۈنە
Kötürmişni ilmek tilese yana, añar işçi berür yarutmaz küne
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer yükselttiğini tekrar düşürmek isterse, ona gün göstermeyen hizmetkâr verir.
🇬🇧 EN 'Yet when He willeth to bring down one who was exalted, He giveth him negligent servants who obscure the light of day.'
#1763 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ نادان بىلىمسىز يېتەكلەپ بارار،
بۇزۇلۇر ئىشى، كۆك تۈتۈنلەر قوپار.

'The ignorant man seizeth the reins and governeth with crude violence; every affair falleth into ruin, and dark smoke covereth the heavens.'

O bilgisiz idare dizginini eline alır ve bu odun onu takip eder, böylece bütün işi bozulur ve toz-dumana katılır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇ بىلىمسىز ئىش يۈرگۈزسە، قوپاللىق بىلەن يۈرگۈزىدۇ، ھەممە ئىشلار بۇزۇلۇپ، ئاسماننى تۈتۈن قاپلايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يەتەر ئول بىلىگسىز بارىر بۇ ئوتۇن ئىشى بارچا بۇزلۇر قوپار كۆك تۈتۈن
Yeter ol biligsiz barır bu otun, işi barça buzlur kopar kök tütün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR O bilgisiz idare dizginini eline alır ve bu odun onu takip eder, böylece bütün işi bozulur ve toz-dumana katılır.
🇬🇧 EN 'The ignorant man seizeth the reins and governeth with crude violence; every affair falleth into ruin, and dark smoke covereth the heavens.'
#1764 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قىلىپ ئۆگدۈلمىشكە خاقان ئېھتىرام،
ئىشىنىپ ئاڭا ئىشنى بەردى تامام.

The King honored Ögdülmiş with high dignity, put his trust in him, and placed the administration of all affairs in his hands.

Hükümdar Öğdülmiş'i yükseltti, ona inandı ve bütün işleri onun eline verdi.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىك ئۆگدۈلمىشنى قەدىرلىدى، ۋە ئۇنىڭغا ئىشەندى، بارلىق ئىشلىرىنى ئۇنىڭغا تۇتقۇزدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاغىرلادى ئىلىگ كۆر ئۆگدۈلمىشىگ ئىناندى ئاڭار بەردى يۇمغى ئىشىگ
Ağırladı ilig kör ögdülmişig, ınandı añar berdi yumğı işig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar Öğdülmiş'i yükseltti, ona inandı ve bütün işleri onun eline verdi.
🇬🇧 EN The King honored Ögdülmiş with high dignity, put his trust in him, and placed the administration of all affairs in his hands.
#1765 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
پۈتۈن ئەلگە قىلدى ئۇزۇن قولىنى،
ئۇزۇن قولى ئەتتى راۋان تىلىنى.

He extended Ögdülmiş's authority over the entire realm; his power grew vast, and his word was obeyed everywhere.

Bütün memlekete onu hâkim kıldı, o her işte kudret ve nüfuz sahibi oldu.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇنى پۈتۈن مەملىكەتكە ھاكىم قىلدى، ئۇنىڭ قولى ئۇزۇن، سۆزى ئاقىدىغان بولدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قامۇغ ئىلكە قىلدى كۆر ئەلگى ئۇزۇن ئۇزۇن بولدى ئەلگى يورىق تىل سۆزۈن
Kamuğ ilke kıldı kör elgi uzun, uzun boldı elgi yorık til sözün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bütün memlekete onu hâkim kıldı, o her işte kudret ve nüfuz sahibi oldu.
🇬🇧 EN He extended Ögdülmiş's authority over the entire realm; his power grew vast, and his word was obeyed everywhere.
#1766 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بېرىپ تامغا، ئۇنۋان، قوشۇن، ئات ۋە تون،
تولا ياخشى كۆردى، بەخت بولدى پۈتۈن.

The King bestowed upon him an exalted title, a royal seal, a noble steed with ornate saddle, and splendid robes of honor; he raised him to the summit of royal favor.

Ona unvan, mühür, at, koşum ve hil'at verdi, çok itibar gösterdi, o ikbâlin son derecesine vâsıl oldu.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇنىڭغا ئۇنۋان بەردى، تامغا تۇتقۇزدى، ئات، ياسىداق ئېگەر توقۇم، تون بەردى، ئۇنى بەكمۇ قەدىرلىدى، زور بەختكە ئېرىشتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاياغ بەردى تامغا ئات ئۈستەم كەدۈت ئاغىرلادى ئاشرۇ تۈكەل بولدى قۇت
Ayağ berdi tamğa at üstem kedüt, ağırladı aşru tükel boldı kut
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ona unvan, mühür, at, koşum ve hil'at verdi, çok itibar gösterdi, o ikbâlin son derecesine vâsıl oldu.
🇬🇧 EN The King bestowed upon him an exalted title, a royal seal, a noble steed with ornate saddle, and splendid robes of honor; he raised him to the summit of royal favor.
#1767 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تولا ياخشى سۆز بىرلە يارلىقلىرىن ئەلىگ بەردى،
ئۆگدۈلمىش بولدى يېقىن.

The King issued decrees of praise in his honor, and Ögdülmiş became the closest confidant of the sovereign.

Hükümdar ona verdiği beratlarda kendisinden büyük bir sitayişle bahsetti ve o hükümdarın yakınlarından oldu.

نەسرىي يەشمىسى:
نۇرغۇن ياخشى يولبورۇق ۋە ئوبدان سۆزلەر بىلەن، ئەلىك ئۇنىڭغا مەرھەمەت كۆرسەتتى، ئۆزىگە يېقىن تۇتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۈكۈش ئەدگۈ يارلىغ تۈمەن ئەدگۈ سۆز ئىلىگ يارلىقادى ياقىن بولدى ئۆز
Üküş edgü yarlığ tümen edgü söz, ilig yarlıkadı yakın boldı öz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar ona verdiği beratlarda kendisinden büyük bir sitayişle bahsetti ve o hükümdarın yakınlarından oldu.
🇬🇧 EN The King issued decrees of praise in his honor, and Ögdülmiş became the closest confidant of the sovereign.
#1768 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
سارايدىكى خادىم كىچىك يا ئۇلۇغ،
ئاڭا سۇندى سوۋغات قىلىپ جان يۇلۇغ.

All the soldiers and courtiers at the palace gate, both great and small, declared themselves ready to sacrifice their lives for him.

Kapıda hizmet eden büyük-küçük, her kes, ona candan fedaya hazır olduklarını bildirdiler.

نەسرىي يەشمىسى:
ئوردىدىكى لەشكەر مۇلازىمالارنىڭ چوڭى كىچىكى بولسۇن، جان پىدا قىلىشقا تەييار تۇردى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قاپۇغداقى ئەر ئات كىچىگ يا ئۇلۇغ تاڭۇق تۇتتى بارچا قىلىپ جان يۇلۇغ
Kapuğdakı er at kiçig ya uluğ, tañuk tuttı barça kılıp cân yuluğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kapıda hizmet eden büyük-küçük, her kes, ona candan fedaya hazır olduklarını bildirdiler.
🇬🇧 EN All the soldiers and courtiers at the palace gate, both great and small, declared themselves ready to sacrifice their lives for him.
#1769 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خادىملار پۈتۈنلەي كۆرۈندى كېلىپ،
ئۇنى قۇتلىدى نەرسە تارتۇق قىلىپ.

All the officials presented themselves before him, offering congratulations and bringing gifts of food and garments.

Hizmetinde bulunanların hepsi gelip, tebrik ettiler, hediye olarak, yiyecek ve giyecek bir çok şeyler takdim ettiler.

نەسرىي يەشمىسى:
خىزمەتكارلارنىڭ ھەممىسى ئۇنىڭغا كۆرۈنۈپ تۇردى، خىزمەت كۆرسەتتى ۋە ھەدىيىلەر تەقدىم قىلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قامۇغ ئىشچى بارچا كۆرۈندى كەلىپ تاپۇغ توزغۇ بىرلە نەڭ ئارتۇت قىلىپ
Kamuğ işçi barça köründi kelip, tapuğ tozğu birle neñ artut kılıp
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hizmetinde bulunanların hepsi gelip, tebrik ettiler, hediye olarak, yiyecek ve giyecek bir çok şeyler takdim ettiler.
🇬🇧 EN All the officials presented themselves before him, offering congratulations and bringing gifts of food and garments.
#1770 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ ئۆگدۈلمىش ئورناتتى ياخشى قانۇن،
قاراپ ھۆرمەت ئەتتى كىشىسىن پۈتۈن.

Ögdülmiş continued to establish righteous laws, honoring each person according to his station and merit.

Öğdülmiş iyi kanunlar vaz'etmekte devam etti, her keşi, derecesine göre, taltif etti.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش ياخشى قانۇنلارنى تۇرغۇزدى، بارلىق ئادەملىرىنى ئۆزىگە يارىشا قەدىرلىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇرۇ باردى ئۆگدۈلمىش ئەدگۈ تۆرۈ ئاغرلادى تەگمە كىشىسىن كۆرۈ
Uru bardı ögdülmiş edgü törü, ağrladı tegme kişisin körü
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öğdülmiş iyi kanunlar vaz'etmekte devam etti, her keşi, derecesine göre, taltif etti.
🇬🇧 EN Ögdülmiş continued to establish righteous laws, honoring each person according to his station and merit.
#1771 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
زۇلۇمنى كۆتۈردى خەلق ئۈستىدىن،
يوقاتتى يارامسىز قىلىق ئۆزىدىن.

He lifted all oppression and extortion from the people, while he himself remained free of any improper conduct.

Halk üzerinden bütün zor ve tazyiki kaldırdı;- kendisinden hiç bir uygunsuz hareket sâdir olmuyordu.

نەسرىي يەشمىسى:
خەلق ئۈستىدىن بارلىق زۇلۇم زورلۇقنى ئېلىپ تاشلىدى، بولمىغۇر ئىشلاردىنمۇ ئۆزىنى خالىي قىلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بودۇندىن كۆتۈردى قامۇغ كۈچ باسىنچ ئۆزىندىن كىتەردى ياراغسىز قىلىنچ
Bodundın kötürdi kamuğ küç basınç, özindin kiterdi yarağsız kılınç
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Halk üzerinden bütün zor ve tazyiki kaldırdı;- kendisinden hiç bir uygunsuz hareket sâdir olmuyordu.
🇬🇧 EN He lifted all oppression and extortion from the people, while he himself remained free of any improper conduct.
#1772 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تۈزۈلدى قانۇن ھەم يېتىلدى ئېلى،
ھۈزۈرلاندى ئەلىگ، چىڭىپ ئەل ئۇلى.

Equitable laws were enacted and the country flourished; the foundations of the realm were strengthened, and the King found tranquility.

Kanunlar vaz'edildi ve memleket düzene girdi, ülkenin temeli sağlamlaştı ve hükümdar huzura kavuştu.

نەسرىي يەشمىسى:
قانۇنلار تۈزۈلدى، مەملىكەت ئوڭشالدى، ئەلنىڭ ئۇلى مۇستەھكەملىنىپ، ئەلگ پاراغەتكە يېتىشتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۈزۈلدى تۆرۈ ھەم ئىتىلدى ئەلى ئىلىگ ئىنچكە تەگدى بەكىپ ئەل ئۇلى
Tüzüldi törü hem itildi eli, ilig inçke tegdi bekip el ulı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kanunlar vaz'edildi ve memleket düzene girdi, ülkenin temeli sağlamlaştı ve hükümdar huzura kavuştu.
🇬🇧 EN Equitable laws were enacted and the country flourished; the foundations of the realm were strengthened, and the King found tranquility.
#1773 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆپەيدى سۆيگۈچىلەر، ئۇ سۆيمەس يېغى قويۇپ ئەلنى قاچتى،
سۈزۈلدى تۇغى.

Those who loved him multiplied, while his foes and the envious fled the land, leaving not a speck of dust upon the horizon.

Onu sevenler çoğaldı, sevmeyen ve düşman olanlar ülkesini bırakıp, kaçtı, artık meydanda toz-duman nâmına bir zerre kalmadı.

نەسرىي يەشمىسى:
ئۇنى سۆيگۈچىلەر كۆپەيدى، ئۇنى سۆيمىگۈچى دۈشمەنلەر ئەلنى تاشلاپ قاچتى، ئۇلارنىڭ توزىڭى بېسىلدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەۋىگلى تەلىم بولدى سەۋمەز ياغى ئىلىن قودتى قاچتى سۈزۈلدى توغى
Sevigli telim boldı sevmez yağı, ilin kodtı kaçtı süzüldi toğı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Onu sevenler çoğaldı, sevmeyen ve düşman olanlar ülkesini bırakıp, kaçtı, artık meydanda toz-duman nâmına bir zerre kalmadı.
🇬🇧 EN Those who loved him multiplied, while his foes and the envious fled the land, leaving not a speck of dust upon the horizon.
#1774 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قۇتۇلدى ئەلىگ غەمدىن، تاپتى ھۈزۈر،
ھايات ياشنىدى، بولدى راھەتتە تۇرۇر.

The King was delivered from anxiety, attaining peace and joy; his affairs were accomplished, and he tasted the sweetness of life.

Hükümdar sıkıntıdan kurtuldu, huzur ve sevince kavuştu, işleri görüldü, kendisi rahat etti.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلگ تەشۋىشتىن قۇتۇلدى، ئارام ۋە خۇشاللىققا يېتىشتى، تۇرمۇشتا راھەتلىنىپ، لەزەتكە ئېرىشتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قۇتۇلدى ئىلىگ قىلدى ئىنچىن سەۋىنچ تاتىلدى تىرىگۈك بۇ بۇلدى ئاۋىنچ
Kutuldı ilig kıldı inçin sevinç, tatıldı tirigük bu buldı avınç
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar sıkıntıdan kurtuldu, huzur ve sevince kavuştu, işleri görüldü, kendisi rahat etti.
🇬🇧 EN The King was delivered from anxiety, attaining peace and joy; his affairs were accomplished, and he tasted the sweetness of life.
#1775 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بۇ خىل پايدىلار كىم،
بىلىكتىن كېلۇر، ئەقىللىك، بىلىملىك، زېرەكتىن كېلۇر.

Such rich benefits arise from knowledge; they proceed from the man endowed with intellect, wisdom, and noble manners.

Bu gibi faydalar bilgiden gelir, akıllı, bilgili ve iyi huylu kimseden gelir.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنداق پايدىلىق ئىشلار بىلىمدىن كېلىدۇ. پاراسەت ۋە بىلىم ياخشى خۇلقلۇقلاردىن كېلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ياڭلىغ ئاسىغلار بىلىگدىن كەلىر ئۇقۇشلۇغ بىلىگلىگ سىلىگدىن كەلىر
Bu yañlığ asığlar biligdin kelir, ukuşluğ biliglig siligdin kelir
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bu gibi faydalar bilgiden gelir, akıllı, bilgili ve iyi huylu kimseden gelir.
🇬🇧 EN Such rich benefits arise from knowledge; they proceed from the man endowed with intellect, wisdom, and noble manners.
#1776 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېچۈك ماختىنىلماس ئەقىللىك كىشى،
نېچۈك ئەيىبلەنمەس ئەقىلسىز ئىشى.

How could one fail to praise the man of intellect? How could one fail to condemn the deeds of the foolish?

Akıllı insan nasıl öğülmez, akılsız kimsenin işi nasıl yerilmez.

نەسرىي يەشمىسى:
پاراسەتلىك كىشىنى ماختىماي بولامدۇ؟ پاراسەتسىزنىڭ ئىشىنى سۆكمەي بولامدۇ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى ئۆگمەگۈ ئول ئۇقۇشلۇغ كىشىگ نەتەگ يىرمەگۈ بۇ ئۇقۇشسۇز ئىشىگ
Kalı ögmegü ol ukuşluğ kişig, neteg yirmegü bu ukuşsuz işig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akıllı insan nasıl öğülmez, akılsız kimsenin işi nasıl yerilmez.
🇬🇧 EN How could one fail to praise the man of intellect? How could one fail to condemn the deeds of the foolish?
#1777 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىللىك ئىشى ئۇ ئۆلچەملىك بولۇر،
يىلىمسىز ئىشىنى چۇۋالچاق قىلۇر.

The work of the intelligent man is ever measured by equity, whereas the work of the ignorant is haphazard and ill-conceived.

Akıllının işi hep ölçüye göre biçilir, bilgisizin işi ise, hep gelişi güzel kesilir.

نەسرىي يەشمىسى:
پاراسەتلىك كىشىلەرنىڭ ھەممە ئىشى ئۈلگىلىك بولىدۇ، بىلىمسىزلەر ھەممە ئىشىنى كەلسە كەلمەس قىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇغۇشلۇغ ئىشى بارچا ئۈلگۈلۈگ ئول بىلىگسىز ئىشى بارچا تەلگۈلۈگ ئول
Uğuşluğ işi barça ülgülüg ol, biligsiz işi barça telgülüg ol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akıllının işi hep ölçüye göre biçilir, bilgisizin işi ise, hep gelişi güzel kesilir.
🇬🇧 EN The work of the intelligent man is ever measured by equity, whereas the work of the ignorant is haphazard and ill-conceived.
#1778 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نە ياخشى يارىشۇر ئەقىللىككە قۇت،
ئەي ياخشى قىلىقلىق، يىلىملىككە پۇت.

How well doth good fortune suit the man of intellect! Reflect upon how splendidly fortune fitteth the knowledgeable man of noble character!

Akıllıya saadet ne güzel yakışır, akıllıya veya iyi hareket eden bilgiliye saadet ne iyi uyar, düşün.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەقىل پاراسەتلىك كىشىگە بەخت خوپ يارىشىدۇ، ئەي ياخشى خۇلقلۇق، بىلىملىككە ئىشتى!
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نە ئەدگۈ ياراشۇر ئۇقۇشلۇغقا قۇت يا ئەدگۈ قىلىنچلىغ بىلىگلىگكە بۈت
Ne edgü yaraşur ukuşluğka kut, ya edgü kılınçlığ biligligke büt
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akıllıya saadet ne güzel yakışır, akıllıya veya iyi hareket eden bilgiliye saadet ne iyi uyar, düşün.
🇬🇧 EN How well doth good fortune suit the man of intellect! Reflect upon how splendidly fortune fitteth the knowledgeable man of noble character!
#1779 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
نېمە دەر ئۇ ئىلى بېگى ئاڭلىغىن،
بۇ سۆز مەنىسىن سۆزگە ئۇل ئەيلىگىن.

Hear what the prince of Ila hath said; the meaning of his words is the very foundation of thy discourse:

Ila beyi ne der dinle, bu sözün mânası senin sözlerine temel olsun.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىلى بېگى نېمە دەيدۇ، سۆزىنى ئاڭلا، بۇ سۆزنىڭ مەنىسى سۆزۈڭگە ئاساس بولىدۇ:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
نەگۈ تەر ئەشىتگىل ئىلا بەگ سۆزى سۆزى مانىسى ئول سۆزۈڭكە تۆزى
Negü ter eşitgil ıla beg sözi, sözi manisi ol sözüñke tözi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ila beyi ne der dinle, bu sözün mânası senin sözlerine temel olsun.
🇬🇧 EN Hear what the prince of Ila hath said; the meaning of his words is the very foundation of thy discourse:
#1780 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىمسىزگە كەلسە دۆلەت بىلەن قۇت. پۈتۈن خەلق بۇزۇلۇر،
بولۇر ئەلگە جۇت.

'He who hath intellect hath found the treasure of both worlds; he who lacketh understanding wandereth in darkness.'

Bilgisize devlet ve saadet gelirse, halkın arasına fesat girer ve bu, memleket için, öldürücü bir felâket olur.

نەسرىي يەشمىسى:
”بىلىمسىزگە دۆلەت، بەخت كېلىدىغان بولسا، بارچە خەلق بۇزۇلىدۇ، ئەلگە جۇت ئاپەت كېلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگسىزكە دەۋلەت كەلۈر ئەرسە قۇت بودۇن بارچا بۇزلۇر بولۇر ئەلكە يۇت
Biligsizke devlet kelür erse kut, bodun barça buzlur bolur elke yut
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgisize devlet ve saadet gelirse, halkın arasına fesat girer ve bu, memleket için, öldürücü bir felâket olur.
🇬🇧 EN 'He who hath intellect hath found the treasure of both worlds; he who lacketh understanding wandereth in darkness.'
#1781 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىللىككە تەگسە بىر ئەل بەگلىكى،
بېرەر ئەلگە ھۇزۇر، مۇشۇ سۆزگە پۇت.

'Intellect is a sovereign that commandeth the passions, and knowledge is a light that guideth the feet.'

Eğer beylik akıllı bir insanın eline geçerse, o ülkesini huzura kavuşturur, sen bu söze inan.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر بەگلىك ئەقىل پاراسەتلىك بىر كىشىگە تەگسە، ئەل راھەت پاراغەتكە يېتىشىدۇ، بۇ سۆزگە ئىشەن.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇشۇغقا تەگسە ئادىن بەگلىكى ئىلىن ئىنچكە تەگرۈر بۇ بىر سۆزكە بۈت
Ukuşuğka tegse adın begliki, ilin inçke tegrür bu bir sözke büt
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer beylik akıllı bir insanın eline geçerse, o ülkesini huzura kavuşturur, sen bu söze inan.
🇬🇧 EN 'Intellect is a sovereign that commandeth the passions, and knowledge is a light that guideth the feet.'
#1782 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
راھەتلەندى ئەلىگ يورۇدى كۈتى،
خۇداغا شۈكۈر قىلدى ماختاپ ئۇنى.

'When intellect and fortune unite in one soul, the wilderness becometh a garden of delight.'

Hükümdar huzura kavuştu, günü aydınlandı, Tanrıya şükür, hamd ve sena etti.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ ھۇزۇر تاپتى، كۈنى پارلىدى، خۇداغا شۈكۈر قىلىپ، ھەمدۇسانا ئوقۇدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگ ئىنچكە تەگدى يارۇدى كۈنى باياتقا شۈكۈر قىلدى ئۆگدى ئانى
Bilig inçke tegdi yarudı küni, bayatka şükür kıldı ögdi anı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar huzura kavuştu, günü aydınlandı, Tanrıya şükür, hamd ve sena etti.
🇬🇧 EN 'When intellect and fortune unite in one soul, the wilderness becometh a garden of delight.'
#1783 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۆزىن كۆككە تىكتى، كۆتۈردى ئېلىك،
دېدى: ئەي ئىگەمسەن، بېرەرسەن بىلىك.

The King called Ögdülmiş into his private chamber, and looked upon him with eyes of affection and favor.

Gözünü göğe dikti, elini kaldırdı ve:— Ey rabbim—dedi — bilgi veren sensin.

نەسرىي يەشمىسى:
كۆزىنى كۆككە تىكىپ، قولىنى كۆتۈردى، ۋە دېدى: ئەي ئىگەم، بىلىم بەرگۈچسەن!
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۆزىن كۆككە تىكتى كۆتۈردى ئەلىگ ئايۇر ئاي ئىدىم سەن بىرىگلى بىلىگ
Közin kökke tikti kötürdi elig, ayur ay idim sen birigli bilig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Gözünü göğe dikti, elini kaldırdı ve:— Ey rabbim—dedi — bilgi veren sensin.
🇬🇧 EN The King called Ögdülmiş into his private chamber, and looked upon him with eyes of affection and favor.
#1784 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ھۆكۈمران قىلدىڭ كۈچ بېرىپ ھەم بىلىم،
دۇرۇسلۇق ئۈزە تۇت، چىڭسۇن دىلىم.

He said: 'O Ögdülmiş, tell me: what is the cause of thy great wisdom and excellence at so young an age?'

Bilgi verdin ve kuvvetle beni ülkenin hâkimi kıldın, gönlüme kuvvet ver ve beni doğru yoldan ayırma.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىم بەردىڭ ۋە ئەلگە ھاكىم قىلدىڭ، ئادالەتتىن ئايرىما، كۆڭلۈمگە قۇۋۋەت بەر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگ بەردىڭ ئىلكە ئەلىگ بەردىڭ ئەرك كۆنىلىك ئۆزە تۇت كۆڭۈل بولسۇ بەرك
Bilig berdiñ ilke elig berdiñ erk, könilik öze tut köñül bolsu berk
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgi verdin ve kuvvetle beni ülkenin hâkimi kıldın, gönlüme kuvvet ver ve beni doğru yoldan ayırma.
🇬🇧 EN He said: 'O Ögdülmiş, tell me: what is the cause of thy great wisdom and excellence at so young an age?'
#1785 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قۇۋۋەت بەر، جىمىكى ياخشىلىق قىلاي،
بۇ ئەلنىڭ يۈكىنى يۈدۈگۈچى بولاي.

'How didst thou attain this understanding, and who was the master who taught thee such discernment?'

Ey rabbim, bana kuvvet ihsan et, bütün iyiliklere muvaffak olayım ve tebeamın yükünü cesaretle yükleneyim.

نەسرىي يەشمىسى:
پۇقرالىرىمنىڭ ئېغىر يۈكىنى كۆتۈرۈش ھەممە ياخشىلىقلارنى قىلىش ئۈچۈن سەنلا مەدەت بېرەلەيسەن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
سەن ئۆك بىر ماڭا كۈچ قامۇغ ئەدگۈكە ئەلىگ ئاسراقىلار يۈكىن يۈدگۈكە
Sen ök bir maña küç kamuğ edgüke, elig asrakılar yükin yüdgüke
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey rabbim, bana kuvvet ihsan et, bütün iyiliklere muvaffak olayım ve tebeamın yükünü cesaretle yükleneyim.
🇬🇧 EN 'How didst thou attain this understanding, and who was the master who taught thee such discernment?'
#1786 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆلەشتۈردى يوقسۇلغا كۆپ مال بۆلۈپ،
دىلىن بەردى ھەققە ھەممىدىن ئۈزۈپ.

Ögdülmiş bowed low and said: 'O glorious King, all praise belongeth unto God, the Creator of all things.'

Fakirlere çok eşya ve mal dağıttı, her hususta Tanrı'ya gönül bağladı.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ كەمبەغەللەرگە كۆپ مال دۇنيا تارقاتتى، ھەممە ئىشتا دىلىنى خۇداغا باغلىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
چىغايقا ئۈلەدى ئۆكۈ نەڭ تاۋار كۆڭۈل تۈزدى رابقا قامۇغدىن سىڭار
Çığayka üledi ökü neñ tavar, köñül tüzdi rabka kamuğdın sıñar
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Fakirlere çok eşya ve mal dağıttı, her hususta Tanrı'ya gönül bağladı.
🇬🇧 EN Ögdülmiş bowed low and said: 'O glorious King, all praise belongeth unto God, the Creator of all things.'
#1787 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ياشىدى مۇشۇنداق سۆيۈنچە كۈن - ئاي،
ئاۋام خەلقى ئۈمۈمەن پۈتۈن بولدى باي.

'He bestoweth wisdom upon whomsoever He willeth, and from His treasury no bounty is withheld.'

Günler ve aylar böyle sevinç içinde geçti, bütün memleket halkı hep zenginleşti.

نەسرىي يەشمىسى:
كۈنلەر، ئايلار مۇشۇنداق خۇشاللىق ئىچىدە ئۆتتى، ئەلدىكى بارلىق ئاۋام خەلق تۈگەل باي بولدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تىرىلدى بۇ ياڭلىغ سەۋىنچىن كۈن ئاي تۈزۈ ئەل قاراسى تۈكەل بولدى باي
Tirildi bu yañlığ sevinçin kün ay, tüzü el karası tükel boldı bay
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Günler ve aylar böyle sevinç içinde geçti, bütün memleket halkı hep zenginleşti.
🇬🇧 EN 'He bestoweth wisdom upon whomsoever He willeth, and from His treasury no bounty is withheld.'
#1788 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىنىڭ خىلى، كۆر، بۇ ياڭلىغ بولۇر،
ئىستىكىم، مۇشۇنداق كىشىلەر ئۆلۈر.

'The first cause was the divine grace of the Almighty, who planted the seed of understanding in my heart.'

Seçkin insan, bak, böyle olur, ne yazık ki, böyle insanlar da fânidir.

نەسرىي يەشمىسى:
قارا، سەرخىل كىشىلەر مۇشۇنداق بولىدۇ، ئىست، بۇنداق كىشىلەرمۇ ئۆلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى ئۈدرۈمى كۆر بۇ ياڭلىغ بولۇر ئىسىزىم بۇ ياڭلىغ كىشىلەر ئۆلۈر
Kişi üdrümi kör bu yañlığ bolur, isizim bu yañlığ kişiler ölür
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Seçkin insan, bak, böyle olur, ne yazık ki, böyle insanlar da fânidir.
🇬🇧 EN 'The first cause was the divine grace of the Almighty, who planted the seed of understanding in my heart.'
#1789 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بەگ ئولغاندا شۇنداق، تاپار بەخت خەلق،
بەختلىك خان تىلەر ئەلگە ياخشىلىق.

'The second cause was the instruction and counsel of my late father Ay-Toldi, who nurtured me in virtue.'

ئادىل توغرا بەگكە ئىگە بولغان خەلق بەختلىكتۇر، خەلقى بەختلىك بولغان بەگمۇ سائادەتلىكتۇر.

نەسرىي يەشمىسى:
ئادىل توغرا بەگكە ئىگە بولغان خەلق بەختلىكتۇر، خەلقى بەختلىك بولغان بەگمۇ سائادەتلىكتۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بەگ ئولغاندا شۇنداق، تاپار بەخت خەلق، بەختلىك خان تىلەر ئەلگە ياخشىلىق.
بەگ ئولغاندا شۇنداق، تاپار بەخت خەلق، / بەختلىك خان تىلەر ئەلگە ياخشىلىق.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئادىل توغرا بەگكە ئىگە بولغان خەلق بەختلىكتۇر، خەلقى بەختلىك بولغان بەگمۇ سائادەتلىكتۇر.
🇬🇧 EN 'The second cause was the instruction and counsel of my late father Ay-Toldi, who nurtured me in virtue.'
#1790 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يامان - ياخشى ئۆلسە،
ئۇ تۇپراق بولۇر، نېچە بولسا تۇپراق، كۆر، ئاتى قالۇر.

'He taught me to fear God, to love truth, to hate deceit, and to honor the rights of all living beings.'

Böyle bir beye sahip olan halk bahtiyardır, halkının iyiliğini isteyen bey, dirayetli bir beydir.

نەسرىي يەشمىسى:
يامانلارمۇ، ياخشىلارمۇ ئۆلسە، تۇپراققا ئايلىنىدۇ، گەرچە تۇپراققا ئايلانسىمۇ نامى قالىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مەڭىلىگ بودۇن كىم بۇ ياڭلىغ بەگى مەڭەلىگ بەگ ئول قولسا بودنى يەگى
Meñilig bodun kim bu yañlığ begi, meñelig beg ol kolsa bodnı yegi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Böyle bir beye sahip olan halk bahtiyardır, halkının iyiliğini isteyen bey, dirayetli bir beydir.
🇬🇧 EN 'He taught me to fear God, to love truth, to hate deceit, and to honor the rights of all living beings.'
#1791 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ بىر كۈن ئولتۇردى يالغۇز ئۆزى،
قىچقاردى ئۆگدۈلمىشنى، قىلدى سۆزى.

'He warned me against the snares of the world, and taught me that a good name is better than heaps of gold.'

Hükümdar bir gün tek başına oturuyordı, Öğdülmiş'i çağırdı ve konuşmağa başladı.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ بىر كۈنى ئۆزى يالغۇز ئولتۇرۇپ، ئۆگدۈلمىشنى چاقىردى ۋە مۇنۇ سۆزلەرنى دېدى:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگ بىر كۈن ئولدۇردى يالڭۇز ئۆزى بۇ ئۆگدۈلمىشىگ ئۈندەپ ئايدى سۆزى
İlig bir kün oldurdı yalñuz özi, bu ögdülmişig ündep aydı sözi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar bir gün tek başına oturuyordı, Öğdülmiş'i çağırdı ve konuşmağa başladı.
🇬🇧 EN 'He warned me against the snares of the world, and taught me that a good name is better than heaps of gold.'
#1792 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
دېدىكىم: قارىغىن ئۆگدۈلمىش ماڭا،
ئاتاڭ ئەمگىكى سىڭمىدى بىر ساڭا.

'The third cause was the royal favor and countenance of the King, which shone upon me like the vernal sun.'

Ey Öğdülmiş— dedi— şimdi bana bak, sana babanın hiç bir emeği geçmedi.

نەسرىي يەشمىسى:
ئېيتىكى، ئەي ئۆگدۈلمىش، ئەمدى ماڭا قارا، ئاتاڭنىڭ ئەجرىنى سەن تېخى چۈشەنمىدىڭ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئايۇر ئاي ئۆگدۈلمىش باق ئەمدى ماڭا ئاتاڭ ئەمگەكى كىرمەدى بىر ساڭا
Ayur ay ögdülmiş bak emdi maña, atañ emgeki kirmedi bir saña
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Ey Öğdülmiş— dedi— şimdi bana bak, sana babanın hiç bir emeği geçmedi.
🇬🇧 EN 'The third cause was the royal favor and countenance of the King, which shone upon me like the vernal sun.'
#1793 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاتاڭ ئۆلدى، قالدىڭ سەن ئوغلان كېچىك،
كىچىككە بۈيۈكتىن بولۇر يول كېچىك.

'When the sun shineth upon the garden, the dormant seeds awaken and put forth fragrant blossoms.'

Baban öldüğü zaman sen bir çocuk idin, küçüklere yolu-izi büyükler gösterir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاتاڭ ئۆلگەندە سەن كىچىك ئوغۇل ئىدىڭ، كىچىكلەرگە ماڭار يولىنى چوڭلار كۆرسىتىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاتاڭ ئۆلدى قالدىڭ سەن ئوغلان كىچىگ كىچىگكە بەدۈكتىن بولۇر يول كەچىگ
Atañ öldi kaldıñ sen oğlan kiçig, kiçigke bedüktin bolur yol keçig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Baban öldüğü zaman sen bir çocuk idin, küçüklere yolu-izi büyükler gösterir.
🇬🇧 EN 'When the sun shineth upon the garden, the dormant seeds awaken and put forth fragrant blossoms.'
#1794 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاتاڭ ئۆگىتەلمىدى ئەردەم - ئىلىم،
ساڭا مەنمۇ ھېچبىر ياردەم قىلمىدىم.

'Even so, the King's favor awakened whatever abilities lay dormant within this humble servant.'

Baban sana fazilet ve bilgi öğretmedi, ben de bu hususa sana. pek yardım edemedim.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاتاڭ ساڭا بىلىم، پەزىلەت ئۆگىتەلمىدى، مەندىنمۇ ھېچ ياردەم تەگمىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاتاڭ ئۆگرەتۈمەدى ئەردەم بىلىگ تەگۈمەدى مەندىن يەمە ئۆك ئەلىگ
Atañ ögretümedi erdem bilig, tegümedi mendin yeme ök elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Baban sana fazilet ve bilgi öğretmedi, ben de bu hususa sana. pek yardım edemedim.
🇬🇧 EN 'Even so, the King's favor awakened whatever abilities lay dormant within this humble servant.'
#1795 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قەيەردىن يىغىلدى بۇ ئەردەم ساڭا،
سەن ئەمدى ئېيتىپ بەر بۇ گەپنى ماڭا.

Hear what the poet hath said concerning the blessing of wise instruction:

بۇ پەزىلەتلەر ساڭا قانداق توپلاندى؟ قېنى سەن بۇنى ماڭا ئېيتىپ بەر.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ پەزىلەتلەر ساڭا قانداق توپلاندى؟ قېنى سەن بۇنى ماڭا ئېيتىپ بەر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قەيەردىن يىغىلدى بۇ ئەردەم ساڭا؟ سەن ئەمدى ئېيتىپ بەر بۇ گەپنى ماڭا. ئۆگدۈرىشتىك ئەلىگە خاۋابى
قەيەردىن يىغىلدى بۇ ئەردەم ساڭا؟ / سەن ئەمدى ئېيتىپ بەر بۇ گەپنى ماڭا. ئۆگدۈرىشتىك ئەلىگە خاۋابى
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR بۇ پەزىلەتلەر ساڭا قانداق توپلاندى؟ قېنى سەن بۇنى ماڭا ئېيتىپ بەر.
🇬🇧 EN Hear what the poet hath said concerning the blessing of wise instruction:
#1796 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
جاۋاب بەردى ئۆگدۈرىش دېدى: خاقان،
ياشىسۇن غالىبلىق بىلەن كۆپ زامان.

'A fertile soil without rain remaineth barren, producing only thorns and brambles.'

Öğdülmiş cevap verdi ve : — Hükümdarın ömrü ve devleti uzun olsun — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش جاۋاب بېرىپ ئېيتتى: ئەلىك ئۇزاق ياشىغاي، قۇدرەت تېپىپ ھۆكۈم سۈرگەي .
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانۇت بەردى ئۆگدۈلمىش ئايدى ئىلىگ ئۇزۇن كەچ ياشاسۇ بۇ ئۈستەڭ ئەلىگ
Yanut berdi ögdülmiş aydı ilig, uzun keç yaşasu bu üsteñ elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öğdülmiş cevap verdi ve : — Hükümdarın ömrü ve devleti uzun olsun — dedi —
🇬🇧 EN 'A fertile soil without rain remaineth barren, producing only thorns and brambles.'
#1797 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خۇدا كىمگە قىلسا ئىنايەت نەسىپ،
تاپار ئات - شۆھرەت تىلەككە يېتىپ.

'Yet when the sweet rain of spring descendeth upon it, it blossometh with tulips and roses.'

Tanrı kime inayet eder ve kısmet verirse, o dileğine kavuşur, şöhret sahibi olur.

نەسرىي يەشمىسى:
خۇدا كىمگە ئىنايەت ئاتا قىلسا، ئۇ تىلىكىگە يېتىپ، نام شۆھرەتلىك بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بايات كىمكە بەرسە ئىنايەت ئۈلۈگ تىلەككە تەگىر بولدى ئاتلىغ كۈلۈگ
Bayat kimke berse inâyet ülüg, tilekke tegir boldı atlığ külüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tanrı kime inayet eder ve kısmet verirse, o dileğine kavuşur, şöhret sahibi olur.
🇬🇧 EN 'Yet when the sweet rain of spring descendeth upon it, it blossometh with tulips and roses.'
#1798 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
مۇڭا ئوخشىتىپ ئېيتتى تۈركچە ماقال،
كۆپ ئىشلار بېشىدىن ئۆتكەن ئاقساقال.

'Even so, the human heart needeth the rain of wise instruction to bring forth the flowers of virtue.'

Görmüş-geçirmiş şu ak-sakal, şu türkçe mesel, bu hususta, bak, ne der :

نەسرىي يەشمىسى:
بېشىدىن كۆپ ئىشلار كەچۈرگەن ئاقساقال بۇنىڭغا تەقلىدتەن تۈركچە بىر مەسەل ئېيتقان:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەتۈ ئايدى تۈركچە مەسەل باشىندا كەچۈرمىش بۇ كۆكچىن ساقال
Muñar meñzetü aydı türkçe mesel, başında keçürmiş bu kökçin sakal
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Görmüş-geçirmiş şu ak-sakal, şu türkçe mesel, bu hususta, bak, ne der :
🇬🇧 EN 'Even so, the human heart needeth the rain of wise instruction to bring forth the flowers of virtue.'
#1799 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خۇدا پەزلى بىرلە چوڭايغان كىشى،
تاپار كۈندە مەقسەت، تۈزۈلۈپ ئىشى.

The King said: 'Thou hast spoken well, O Ögdülmiş; blessed is the father who left such a son, and blessed is the king who hath such a counselor!'

İnsan Tanrı fazlı ile büyür ve dileğine kavuşur, onun işi günden güne yoluna girer.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشى خۇدانىڭ شەپقىتى بىلەن يۈكسىلىدۇ، تىلىكىگە يېتىپ، كۈندىن كۈنگە ئىشى يۈرۈشىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بايات فازلى بىرلە بەدۈر ئول كىشى تىلەكىن بۇلۇر كۈندە ئىتلۈر ئىشى
Bayat fazlı birle bedür ol kişi, tilekin bulur künde itlür işi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsan Tanrı fazlı ile büyür ve dileğine kavuşur, onun işi günden güne yoluna girer.
🇬🇧 EN The King said: 'Thou hast spoken well, O Ögdülmiş; blessed is the father who left such a son, and blessed is the king who hath such a counselor!'
#1800 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۈچەپ خەلق توسالماس خۇدا بەرگىنىن،
ئۆچ ئالماق بولسىمۇ ئاسمانۇ - زېمىن.

Ögdülmiş answered: 'If a servant striveth with all his heart, yet lacketh the divine favor of God, his labor is in vain.'

Kara toprak ile mavi gök, öç almak için, birleşse bile, Tanrı'nın verdiğine insan mâni olamaz.

نەسرىي يەشمىسى:
خۇدا بەرگەننى يەر بىلەن ئاسمان بىرلىشىپ ئۆچەكشىمۇ، خەلق كۈچ چىقارسىمۇ تارتىۋالالمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بايات بەرمىشىن ھالق تىدۇماز كۈچۈن ياغىز يەر ياشىل كۆك تىرىلسە ئۆچۈن
Bayat bermişin halk tıdumaz küçün, yağız yer yaşıl kök tirilse öçün
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kara toprak ile mavi gök, öç almak için, birleşse bile, Tanrı'nın verdiğine insan mâni olamaz.
🇬🇧 EN Ögdülmiş answered: 'If a servant striveth with all his heart, yet lacketh the divine favor of God, his labor is in vain.'
#1801 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خۇدادىن كېرەك ھەممە ئىشقا يۆلەك،
خۇدادىن تاپار كىشى بارلىق تىلەك.

'Only when God granteth His succor to an enterprise can a man truly attain his desired goal.'

Her işte Tanrının yardımı şarttır, insan ancak onunla dileğine kavuşabilir.

نەسرىي يەشمىسى:
ھەممە ئىشقا خۇدا يار يۆلەك بولسىلا، كىشى ئاندىن ئۆز تىلىكىگە ئېرىشەلەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
باياتتىن كەرەك بارچا ئىشكە يۆلەك ئانىن بۇلسا ئۆترۈ كىشى ئۆز تىلەك
Bayattın kerek barça işke yölek, anın bulsa ötrü kişi öz tilek
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Her işte Tanrının yardımı şarttır, insan ancak onunla dileğine kavuşabilir.
🇬🇧 EN 'Only when God granteth His succor to an enterprise can a man truly attain his desired goal.'
#1802 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئاتا ئالقىشىدىن ئوغۇل، ئەي خاقان،
چۆمۈلۈر خۇشاللىققا ھەربىر زامان.

'Moreover, O King, when a father's blessing resteth upon a son, happiness and joy ever accompany his steps.'

Bir de, ey hükümdar, çocuk ne kadar babasının rızasını alırsa, o kadar onun duasına nail olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەي ئەلىك، يەنە ئاتىنىڭ ئالقىشى ئوغۇلغا تەگسە، ئۇنىڭغا شادلىق ھەمراھ بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا ما ئاي ئىلىگ ئاتا ئالقىشى ئوغۇلقا تەگىر ئول سەۋىنچى تۇشى
Yana ma ay ilig ata alkışı, oğulka tegir ol sevinçi tuşı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bir de, ey hükümdar, çocuk ne kadar babasının rızasını alırsa, o kadar onun duasına nail olur.
🇬🇧 EN 'Moreover, O King, when a father's blessing resteth upon a son, happiness and joy ever accompany his steps.'
#1803 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خەيرلىك دۇئا قىلغان ئىكەن ئاتام،
دۇئا بىرلە تەگدى مانا بۇ ماقام.

'My father offered earnest prayers for me, and through the power of his prayers I have ascended unto this high station.'

Babam bana hayır-duâ etmiş idi, ben o duâ ile yükselerek, bu mevkie ulaştım.

نەسرىي يەشمىسى:
ئاتام ياخشى دۇئا قىلغانىدى، شۇ دۇئا بىلەن ئۆرلەپ، بۇ يەرگە يېتىشتىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئاتام قىلدى ئەردى كۆر ئەدگۈ دۇا دۇا بىرلە تەگدىم بۇ يەركە ئاغا
Atam kıldı erdi kör edgü duâ, duâ birle tegdim bu yerke ağa
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Babam bana hayır-duâ etmiş idi, ben o duâ ile yükselerek, bu mevkie ulaştım.
🇬🇧 EN 'My father offered earnest prayers for me, and through the power of his prayers I have ascended unto this high station.'
#1804 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگنى سەۋەب قىلدى قادىر ئىگەم،
قۇرۇق قالمىدىم پەزل، بىلىمدىن ھەم.

'The Almighty Lord made the King the instrument of His grace, and thus I was not left bereft of learning and virtue.'

Kadir rabbim hükümdarı da sebep kıldı, ben de bu fazilet ve bilgiden hâlî kalmadım.

نەسرىي يەشمىسى:
قۇدرەتلىك ئىگەم ئەلىكنى سەۋەب قىلدى، شۇڭا بىلىم پەزىلەتتىن خالىي قالمىدىم.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئى̇لىگنى سەبەب قىلدى ئەركلىگ ئىدىم بۇ ئەردەم بىلىگدىن تۇرۇ قالمادىم
İligni sebeb kıldı erklig idim, bu erdem biligdin turu kalmadım
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kadir rabbim hükümdarı da sebep kıldı, ben de bu fazilet ve bilgiden hâlî kalmadım.
🇬🇧 EN 'The Almighty Lord made the King the instrument of His grace, and thus I was not left bereft of learning and virtue.'
#1805 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
خاقان ئىزدىنىپ مېتى ئىززەتلىدى،
پەلەك باقتى، ئورنۇمۇ ئېگىزلىدى.

'The King extended his hand and nurtured me; fortune smiled, and I was elevated in the realm.'

Hükümdar beni tuttu ve beni değerlendirdi, felek de müsait davrandı ve ben yükseldim.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلگ قول سېلىپ مېنى تەربىيىلىدى، پەلەك ئوڭدىن كېلىپ، مېنى ئۆرلەتتى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەلىگ ئۇردى ئىلىگ مەنى ئەدلەدى بولۇ بەردى ئەۋرەن ئۆزۈم يوقلادى
Elig urdı ilig meni edledi, bolu berdi evren özüm yokladı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar beni tuttu ve beni değerlendirdi, felek de müsait davrandı ve ben yükseldim.
🇬🇧 EN 'The King extended his hand and nurtured me; fortune smiled, and I was elevated in the realm.'
#1806 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كۈلۈپ باقسا، خان كىمنى ئىززەتلىسە،
يېتەر ئارزۇغا، قەدرىن بىلەلىسە.

'Unto whomsoever the lords look with a smiling face and favor, all his desires hasten toward him and gather around him, if only he knoweth how to profit thereby.'

Beyler kime gülerek bakar ve kimi değerlen dirirlerse, istediği şeyler ona doğru koşar ve etrafına üşüşür, yeter ki, o bundan faydalanmasını bilsin.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگلەر كۈلۈپ قاراپ، كىمگە ئېتىبار بەرسە، ئۇ تىلگەن ئارزۇلىرىنىڭ ھەممىسى ھەل بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۈلە باقسا بەگلەر كىمى ئەدلەسە ئاۋا يىغلۇر ئارزۇ كەرەك ئول يەسە
Küle baksa begler kimi edlese, ava yığlur ârzû kerek ol yese
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Beyler kime gülerek bakar ve kimi değerlen dirirlerse, istediği şeyler ona doğru koşar ve etrafına üşüşür, yeter ki, o bundan faydalanmasını bilsin.
🇬🇧 EN 'Unto whomsoever the lords look with a smiling face and favor, all his desires hasten toward him and gather around him, if only he knoweth how to profit thereby.'
#1807 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىنىڭ دىلى باغ، ياشارتقۇچ سۈيى،
ئېرۇر بەگنىڭ نەسىھەت ھەم ياخشى سۆزى.

'The heart of man is a garden, and the water that reviveth it is the speech and wise counsel of rulers.'

İnsanın gönlü bir bahçedir, onu yetiştiren su, beylerin sözleri ve nasihatleridir.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشىنىڭ كۆڭلى باغ، ئۇنى ياشارتقۇچى سۇ بەگلەرنىڭ سۆزى بىلەن ياخشى نەسىھىتىدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى كۆڭلى باغ ئول ياشارغۇ سۇۋى بۇ بەگلەر سۆزۈ بىرلە ئەدگۈ ساۋى
Kişi köñli bağ ol yaşarğu suvı, bu begler sözü birle edgü savı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsanın gönlü bir bahçedir, onu yetiştiren su, beylerin sözleri ve nasihatleridir.
🇬🇧 EN 'The heart of man is a garden, and the water that reviveth it is the speech and wise counsel of rulers.'
#1808 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
قايۇ باغقا كىرسە سۇ گەر ئۆكسۈمەي،
تۈمەن خىل خۇش پۇراق چېچەك گۈللىگەي.

'Whichever garden is continually watered without stint, there blossom forth thousands of colorful, fragrant flowers.'

Hangi bahçe devamlı sulanırsa, orada binlerce renkli ve kokulu çiçek açılır.

نەسرىي يەشمىسى:
قايسى باغقا ئۆكسۈمەي سۇ كىرىپ تۇرسا، ئۇنىڭدا تۈمەنمىڭ خۇش پۇراقلىق گۈل چېچەك ئېچىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قايۇ باغقا تەگسە سۇۋ ئەكسۈمەدىن چەچەك يازلۇر ئاندا تۈمەن تۈ يىدىن
Kayu bağka tegse suv eksümedin, çeçek yazlur anda tümen tü yıdın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hangi bahçe devamlı sulanırsa, orada binlerce renkli ve kokulu çiçek açılır.
🇬🇧 EN 'Whichever garden is continually watered without stint, there blossom forth thousands of colorful, fragrant flowers.'
#1809 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يېگى يارلىقى بولسا ياخشى سۆزى،
ئۆسۈپ دىلى قۇلنىڭ، ئېچىلۇر يۈزى.

'When the ruler uttereth gracious words and favorable decrees, the servant's spirit is uplifted and his face beameth with joy.'

Bey onun hakkında iyi sözler sarfederse, kulun gönlü açılır ve yüzü güler.

نەسرىي يەشمىسى:
بەگنىڭ يارلىقى ۋە ياخشى سۆزلىرى بولسا، قۇلنىڭ كۆڭلى ئۆسۈپ، چىرايى ئېچىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بەگى يارلىغى بولسا ئەدگۈ سۆزە قۇلى كۆڭلى يۈكسەر يازار قاش كۆزە
Begi yarlığı bolsa edgü söze, kulı köñli yükser yazar kaş köze
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bey onun hakkında iyi sözler sarfederse, kulun gönlü açılır ve yüzü güler.
🇬🇧 EN 'When the ruler uttereth gracious words and favorable decrees, the servant's spirit is uplifted and his face beameth with joy.'
#1810 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەگەر بەرمىسە ياخشى يارلىق تىلى،
ياشارماي چېچەك، تېز قۇرۇيدۇ گۈلى.

'Yet if gracious words and favor be lacking, know that even verdant blossoms swiftly wither away.'

Eğer bey ona karşı lütuf kâr davranmazsa, yeşeren çiçek çabuk kurur, bunu böyle bil.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەگەر ياخشى سۆزى ۋە يارلىقى بولمىسا، بىلگىنكى، ياشارغان چېچەكلەرمۇ تېزلا قۇرۇيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قالى بولماسا ئەدگۈ يارلىغ تىلىن ياشارمىش چەچەكلەر قۇرىر تەرك بىلىن
Kalı bolmasa edgü yarlığ tilin, yaşarmış çeçekler kurır terk bilin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Eğer bey ona karşı lütuf kâr davranmazsa, yeşeren çiçek çabuk kurur, bunu böyle bil.
🇬🇧 EN 'Yet if gracious words and favor be lacking, know that even verdant blossoms swiftly wither away.'
#1811 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەگەر قۇل ئىستىسە خۇدا رەھمىتىن،
ئېچىلغاي ئىشىكلەر ئۇنىڭ پەزىلىدىن.

'A servant must ever seek the grace and mercy of God; for when God's grace is present, the gates of fortune are opened wide.'

Kul dâima Tanrının fazıl ve inayetini istemelidir, .Tanrının fazıl ve inayeti olursa, kapılar açılır.

نەسرىي يەشمىسى:
قۇل دائىم خۇدانىڭ رەھمىتىنى تىلىشى كېرەك، خۇدانىڭ رەھمىتى بولسىلا، ئۇنىڭغا دۆلەت ئىشىكى ئېچىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بايات فازلى قولغۇ كەرەك قۇل قامۇغ بايات فازلى بولسا ئاچىلدى قاپۇغ
Bayat fazlı kolğu kerek kul kamuğ, bayat fazlı bolsa açıldı kapuğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Kul dâima Tanrının fazıl ve inayetini istemelidir, .Tanrının fazıl ve inayeti olursa, kapılar açılır.
🇬🇧 EN 'A servant must ever seek the grace and mercy of God; for when God's grace is present, the gates of fortune are opened wide.'
#1812 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىر شائىر سۆز ئېيتتى مۇڭا ئوخشىتىپ،
ئەي ياخشى كىشى، سەن بۇنى بىل ئوقۇپ.

The poet spoke fitting words in this vein; listen to them, O virtuous soul, and understand their meaning:

Şâir bu mânada şu sözü söylemiştir, ey iyi insan, şimdi bunu dinle ve anla.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنىڭغا تەقلىدتەن شائىر بۇ سۆزنى ئېيتتىكى، ئەي ياخشى كىشى بۇنى چۈشەنگىن:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەتۈ ئايدى شاىر بۇ سۆز مۇنى ئۇقغىل ئەمدى ئايا ئەدگۈ ئۆز
Muñar meñzetü aydı şâir bu söz, munı ukğıl emdi ayâ edgü öz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şâir bu mânada şu sözü söylemiştir, ey iyi insan, şimdi bunu dinle ve anla.
🇬🇧 EN The poet spoke fitting words in this vein; listen to them, O virtuous soul, and understand their meaning:
#1813 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەگەر تەڭرى قۇلنى قەدىرلىك قىلۇر،
بىلىم ئىشكى ئېچىلۇر، يولى ئوڭشىلۇر.

'Through His divine grace God exalteth the servant; the gate of wisdom is opened unto him, and his path is made prosperous.'

Tanrı kulunu fazıl ve inayeti ile yükseltir, ona bilgi kapısı açılır ve isteği rast gider.

نەسرىي يەشمىسى:
”خۇدا رەھمىتى بىلەن قۇلنى قەدىرلەيدۇ، بىلىمنىڭ ئىشىكى ئېچىلىپ، يولنى ئوڭشايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بايات فازلى بىرلە ئاغىرلار قۇلۇغ بىلىگ قاپغى ئاچلۇر ئوڭارۇر يولۇغ
Bayat fazlı birle ağırlar kuluğ, bilig kapğı açlur oñarur yoluğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tanrı kulunu fazıl ve inayeti ile yükseltir, ona bilgi kapısı açılır ve isteği rast gider.
🇬🇧 EN 'Through His divine grace God exalteth the servant; the gate of wisdom is opened unto him, and his path is made prosperous.'
#1814 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تاپۇر بەخت كۈنسايىن بىلىم بىلسە ئەر،
كىچىك بولسىمۇ، ئورنى كاتتا بولۇر.

The King spoke again: 'O Ögdülmiş, tell me: how do those who possess knowledge truly acquire it?'

Hükümdar tekrar dedi:—Ey Öğdülmiş, peki, bilgi sahibi olanlar bunu nasıl elde ederler.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىم بىلسە كۈندىن كۈنگە كۈنى قۇتلۇق بولىدۇ، قانچىلىك كىچىك بولسىمۇ، ئۇلۇغلۇق مەرتىۋىسىگە ئېرىشىدۇ.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا ئايدى ئىلىگ ئاي ئۆگدۈلمىشە بىلىگ بىلگۈچىلەر نەتەگ بىلمىشە
Yana aydı ilig ay ögdülmişe, bilig bilgüçiler neteg bilmişe
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar tekrar dedi:—Ey Öğdülmiş, peki, bilgi sahibi olanlar bunu nasıl elde ederler.
🇬🇧 EN The King spoke again: 'O Ögdülmiş, tell me: how do those who possess knowledge truly acquire it?'
#1815 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە ئۆگدۈلىشىگە ئېيتىشى ئەلىگى،
بىلگۈچى نېچۈگ قىلىپ بىلدى بىلىك.

The King asked Ögdülmiş again: 'How doth the scholar come to know what he knoweth?'

ئەلىگ يەنە ئېيتتى: ئەي ئۆگدۈلمىش، بىلىم بىلگۈچىلەر ئۇنىڭغا قانداق ئېرىشىدۇ؟

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ يەنە ئېيتتى: ئەي ئۆگدۈلمىش، بىلىم بىلگۈچىلەر ئۇنىڭغا قانداق ئېرىشىدۇ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يەنە ئۆگدۈلىشىگە ئېيتىشى ئەلىگى:، بىلگۈچى نېچۈگ قىلىپ بىلدى بىلىك؟
يەنە ئۆگدۈلىشىگە ئېيتىشى ئەلىگى:، / بىلگۈچى نېچۈگ قىلىپ بىلدى بىلىك؟
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئەلىگ يەنە ئېيتتى: ئەي ئۆگدۈلمىش، بىلىم بىلگۈچىلەر ئۇنىڭغا قانداق ئېرىشىدۇ؟
🇬🇧 EN The King asked Ögdülmiş again: 'How doth the scholar come to know what he knoweth?'
#1816 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىلەر بولۇرمۇ ھېكىم ئۆگىنىپ،
بولۇرمۇ تەبىئىي ياكى تۇغۇلۇپ.

'Doth a man become a sage through learning, or is he created a sage by his inborn nature?'

كىشى ئۆگىنىپ دانا بولامدۇ ياكى تەبىئىتى بىلەن قوشۇلۇپ يارىلامدۇ؟

نەسرىي يەشمىسى:
كىشى ئۆگىنىپ دانا بولامدۇ ياكى تەبىئىتى بىلەن قوشۇلۇپ يارىلامدۇ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشىلەر بولۇرمۇ ھېكىم ئۆگىنىپ، بولۇرمۇ تەبىئىي ياكى تۇغۇلۇپ؟
كىشىلەر بولۇرمۇ ھېكىم ئۆگىنىپ، / بولۇرمۇ تەبىئىي ياكى تۇغۇلۇپ؟
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR كىشى ئۆگىنىپ دانا بولامدۇ ياكى تەبىئىتى بىلەن قوشۇلۇپ يارىلامدۇ؟
🇬🇧 EN 'Doth a man become a sage through learning, or is he created a sage by his inborn nature?'
#1817 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
جاۋاب بەردى ئۆگدۈلىش، ئاچتى تىلىن،
دېدىكىم، قوياي مەن بۇ سۆزنىڭ ئۇلىن.

Ögdülmiş opened his lips and answered, saying: 'Let me expound the true foundation of this matter:'

Öğdülmiş cevap verdi, söze başladı ve : — Bunun esâsını izah edeyim — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش سۆز ئېچىپ جاۋاب بەردى، دېدىكى، مەن بۇ سۆزگە ئاساس تاپاي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانۇت بەردى ئۆگدۈلمىش ئاچتى تىلىن ئايۇر-مەن ئۇرايىن بۇ سۆزكە ئۇلىن
Yanut berdi ögdülmiş açtı tilin, ayur-men urayın bu sözke ulın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öğdülmiş cevap verdi, söze başladı ve : — Bunun esâsını izah edeyim — dedi —
🇬🇧 EN Ögdülmiş opened his lips and answered, saying: 'Let me expound the true foundation of this matter:'
#1818 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يارىتىشتا بەرسە خۇدا ئەقىل - كۆڭۈل،
تاپار دەسمايىنى بىلىمگە ئوغۇل.

'If God, in creating the child, bestoweth upon him intellect and an understanding heart, the youth hath received the true capital for knowledge.'

Tanrı yaratırken, akıl ve gönül ihsan ederse, çocuk bilgi için tam bir sermâye elde etmiş olur.

نەسرىي يەشمىسى:
خۇدا يارىتىشتا ئۇنىڭغا ئەقىل ۋە قەلب بەرگەن بولسا، ئوغلان بىلىم ئۈچۈن دەسمايىگە ئىگە بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۆرۈتۈردە بەرسە بايات ئۆگ كۆڭۈل تۈكەل مايە بۇلدى بىلىگكە ئوغۇل
Törütürde berse bayat ög köñül, tükel mâye buldı biligke oğul
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tanrı yaratırken, akıl ve gönül ihsan ederse, çocuk bilgi için tam bir sermâye elde etmiş olur.
🇬🇧 EN 'If God, in creating the child, bestoweth upon him intellect and an understanding heart, the youth hath received the true capital for knowledge.'
#1819 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئۆتەر كۈنمۈكۈن، ئەقلى كامىللىنۇر،
نېمىكى خالىسا شۇنى ئۆگىنىۋر.

'From day to day he groweth in stature and his intellect matureth; whatever he desireth, he learneth and comprehendeth.'

O günden-güne gelişir, gittikçe aklı tekâmül eder ve her istediğini öğrenir, bilir.

نەسرىي يەشمىسى:
كۈندىن كۈنگە ئۆسۈپ ئەقلى توشىدۇ، نېمىنى خالىسا، ئۆگىنىپ بىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كۈنىڭە نەڭەدۈر تۇرۇ ئۆگلەنۈر نەگۈنى تىلەسە بىلۈر ئۆگرەنۈر
Küniñe neñedür turu öglenür, negüni tilese bilür ögrenür
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR O günden-güne gelişir, gittikçe aklı tekâmül eder ve her istediğini öğrenir, bilir.
🇬🇧 EN 'From day to day he groweth in stature and his intellect matureth; whatever he desireth, he learneth and comprehendeth.'
#1820 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يېتىپ ئاخىر بىلىمگە، ئالىم بولۇر،
بۇ ئىلمى بىلە ئەلگە پايدا تېگۇر.

'Thus he attaineth knowledge and becometh a sage; and through his wisdom he bringeth rich benefit unto the realm.'

Böylece bilgiye erişir ve bir gün âlim olur, bu bilgi ile memlekete çok faydası dokunur.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىمگە يېتىشىپ كېيىن دانا بولىدۇ، بۇ بىلىمى بىلەن ئەلگە پايدىسى تېگىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگكە تەگىر ئۆترۈ بىلگە بولۇر بۇ بىلگى بىلە ئاسغى ئىلكە تولۇر
Biligke tegir ötrü bilge bolur, bu bilgi bile asğı ilke tolur
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Böylece bilgiye erişir ve bir gün âlim olur, bu bilgi ile memlekete çok faydası dokunur.
🇬🇧 EN 'Thus he attaineth knowledge and becometh a sage; and through his wisdom he bringeth rich benefit unto the realm.'
#1821 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ياراتقان چېغىدا ئەقىل بەرمىسە،
يېتەلمەس تىلەككە ھەرنە ئەيلىسە.

'Yet if God granteth him not an understanding heart at his creation, he cannot attain his desire thereafter.'

Tanrı yaratırken, gönül vermezse, insan hiçbir dileğine erişemez.

نەسرىي يەشمىسى:
ياراتقان ۋاقتىدا ئىدراك پاراسەت بەرمىسە، كېيىنمۇ ئۇنداق كىشى تىلەككە يېتەلمەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تۆرۈتۈر ئۈدىندە كۆڭۈل بەرمەسە تىلەككە تەگۈمەز بۇ ئاندا باسا
Törütür üdinde köñül bermese, tilekke tegümez bu anda basa
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Tanrı yaratırken, gönül vermezse, insan hiçbir dileğine erişemez.
🇬🇧 EN 'Yet if God granteth him not an understanding heart at his creation, he cannot attain his desire thereafter.'
#1822 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يەنە بىر شەرت: ئىلىم تىلىسە ئوغۇل،
كىچىك چاغدا قويغاي بىلىمگە كۆڭۈل.

'Another condition is this: if a youth desireth knowledge, he must stretch forth his hand toward learning from his earliest years.'

Bir şart daha var, çocuk bilgi isterse, öğrenmeğe küçük yaştan başlamalıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە بىر سەۋەب شۇكى ، ئوغلان بىلىم تەلەپ قىلسا، كىچىكىدىنلا بىلىمگە قول ئۆزىنىشى كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تاقى بىر سەبەب قولسا ئوغلان بىلىگ كىچىگدە تەگۈرگۈ بىلىگكە ئەلىگ
Takı bir sebeb kolsa oğlan bilig, kiçigde tegürgü biligke elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bir şart daha var, çocuk bilgi isterse, öğrenmeğe küçük yaştan başlamalıdır.
🇬🇧 EN 'Another condition is this: if a youth desireth knowledge, he must stretch forth his hand toward learning from his earliest years.'
#1823 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىچىك چاغدا ئىنسان بىلىم ئۆگىنىۋر،
چوڭايسا ئۇنىڭلە تىلەككە يېتىۋر.

'If a youth learneth wisdom while yet a child, he shall attain his noble desires when he reacheth manhood.'

însan, küçük çocuk iken, bilgi öğrenir ve büyüyünce, dileğine kavuşur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئوغلان كىچىك ۋاقتىدىلا بىلىم ئۆگەنسە، چوڭ بولغاندىن كېيىن تىلىكىگە يېتەلەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىچىگ ئوغلان ئەركەن بىلىگ ئۆگرەنۈر ئۇلۇغ بولسا ئۆترۈ تىلەككە تەگۈر
Kiçig oğlan erken bilig ögrenür, uluğ bolsa ötrü tilekke tegür
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR însan, küçük çocuk iken, bilgi öğrenir ve büyüyünce, dileğine kavuşur.
🇬🇧 EN 'If a youth learneth wisdom while yet a child, he shall attain his noble desires when he reacheth manhood.'
#1824 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
پەزىلەت، بىلىم ھەم ياخشى خۇي - پەيل،
ئۆگەنسە، تۈزىلەر كىشى خۇلقى، بىل.

'Knowledge, virtue, noble character, and good manners are learned by man through diligence, and thus his conduct is made upright.'

Bilgi, fazilet, iyi tavır ve hareketi insan öğrenir ve böylece gidişi düzelir.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىم، پەزىلەت، ياخشى خۇلق ۋە قىلىقنى كىشى ئۆگىنىپ، ئاندىن يۈرۈش تۈرۈشى تۈزىلىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگ ئەردەم ئەدگۈ قىلىنچ يا قىلىق كىشى ئۆگرەنۈر ئۆترۈ تۈزلۈر يورىق
Bilig erdem edgü kılınç ya kılık, kişi ögrenür ötrü tüzlür yorık
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgi, fazilet, iyi tavır ve hareketi insan öğrenir ve böylece gidişi düzelir.
🇬🇧 EN 'Knowledge, virtue, noble character, and good manners are learned by man through diligence, and thus his conduct is made upright.'
#1825 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىم يا پەزىلنى كىشى ئۆگىنىۋار،
مەگەر كىم، ئەقىل ئۇ، تەبىئىي بولۇر.

'Whether it be knowledge or noble arts, a man can learn them; but intellect is that which springeth from his primordial nature.'

Bilgiyi olsun, fazileti olsun, insan öğrenebilir, fakat akıl ise, insan ile birlikte doğar.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلىم ياكى ھۈنەر پەزىلەتنى كىشى ئۆگىنىدۇ، ئىدراك بولسا، ئەسلى تەبىئىتىدىن بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگ تۇت يا ئەردەم كىشى ئۆگرەنۈر مەگەر بۇ ئۇقۇش ئول تادۇدىن ئۆنۈر
Bilig tut ya erdem kişi ögrenür, meger bu ukuş ol tadudın önür
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Bilgiyi olsun, fazileti olsun, insan öğrenebilir, fakat akıl ise, insan ile birlikte doğar.
🇬🇧 EN 'Whether it be knowledge or noble arts, a man can learn them; but intellect is that which springeth from his primordial nature.'
#1826 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كېلۇر مۇڭا ئوخشاپ تۇركچە ماقال،
ئوقۇپ سەن، ئۆزۈڭگە بۇندىن پايدا ئال.

There is a Turkic proverb resembling this truth; read it and draw profit unto thyself:

Buna benzer türkçe bir ata-sözü vardır, bunu oku ve istifâde et.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇنىڭغا تەقلىدتەن تۈركچە بىر مەسەل بار، ئۇنى سەن ئوقۇ، ئۆزۈڭگە پايدا ئال:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەتۈ كەلدى تۈركچە مەسەل ئوقىغىل مۇنى سەن ئاسىغ ئۆزكە ئال
Muñar meñzetü keldi türkçe mesel, okığıl munı sen asığ özke al
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Buna benzer türkçe bir ata-sözü vardır, bunu oku ve istifâde et.
🇬🇧 EN There is a Turkic proverb resembling this truth; read it and draw profit unto thyself:
#1827 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى ئۆگىنىپ كۆپ تاپار ئىلىم، بىل،
ئۆگەنسە ھەرقانچە، تاپالماس ئەقىل.

'A man may study much and his knowledge shall multiply; yet no matter how much he learneth, he cannot create intellect if it was not given him.'

İnsan çok şeyler öğrenir ve bilgisi artar, fakat ne kadar öğrense ve anlasa bile, yine aklı elde edemez.

نەسرىي يەشمىسى:
”كىشى ئۆگەنسە بىلىمى كۆپلەپ ئاشىدۇ، قانچە ئۆگىنىپ چۈشەنگىنى بىلەن ئۇ ئىدراكلىق بولالمايدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى ئۆگرەنۈر بىلگى ئارتار ئۈكۈش نەچە ئۆگرەنىپ ئۇقسا بولماز ئۇقۇش
Kişi ögrenür bilgi artar üküş, neçe ögrenip uksa bolmaz ukuş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsan çok şeyler öğrenir ve bilgisi artar, fakat ne kadar öğrense ve anlasa bile, yine aklı elde edemez.
🇬🇧 EN 'A man may study much and his knowledge shall multiply; yet no matter how much he learneth, he cannot create intellect if it was not given him.'
#1828 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىللىك بولۇش بۇ، خۇدادىن بولۇر،
تەبىئىي بولسا ئۇ، بەلگە كۆرۈلۈر.

'Intellect is the direct gift of God; when it entereth with a man's nature, its signs manifest themselves clearly.'

Akıllı olmak Tanrı vergisidir, ancak buna doğuştan sahip olursa, aklın emareleri kendisini gösterir.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەقىل ئىدراكنى خۇدا يارىتىشتىن بېرىدۇ، تەبىئىتىدىن كىرگەننىڭ ئۆزىگە يارىشا بەلگىسى بولىدۇ.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
باياتتىن ئەرۈر بۇ ئۇقۇش بولغۇسى تادۇ بىرلە كىرسە بولۇر بەلگۈسى
Bayattın erür bu ukuş bolğusı, tadu birle kirse bolur belgüsi
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akıllı olmak Tanrı vergisidir, ancak buna doğuştan sahip olursa, aklın emareleri kendisini gösterir.
🇬🇧 EN 'Intellect is the direct gift of God; when it entereth with a man's nature, its signs manifest themselves clearly.'
#1829 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىل ئۇ، خۇدادىن بىر ئاتا ئېرۇر،
ئەقىلدىن كىشى ياخشى ھەسسە ئالۇر.

'Intellect is manifestly a divine bestowal; through intellect, man attaineth thousands of noble portions and blessings.'

Akıl, şüphesiz, Tanrının ihsanıdır, insan akıl ile bin türlü iyi kısmet ve nimete nail olur.

نەسرىي يەشمىسى:
ئېنىقكى، ئىدراك خۇدا تەرىپىدىن ئاتا قىلىنغان، ئىدراك بىلەن كىشى مىڭلارچە ياخشى نېسۋىگە ئىگە بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
باياتتىن ئاتا ئول ئۇقۇش بەلگۈلۈگ ئۇقۇشتىن بۇلۇر ئەر مىڭ ئەدگۈ ئۈلۈگ
Bayattın atâ ol ukuş belgülüg, ukuştın bulur er miñ edgü ülüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akıl, şüphesiz, Tanrının ihsanıdır, insan akıl ile bin türlü iyi kısmet ve nimete nail olur.
🇬🇧 EN 'Intellect is manifestly a divine bestowal; through intellect, man attaineth thousands of noble portions and blessings.'
#1830 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىنىڭ زورىدۇر ئەقىللىك كىشى،
ئەقىل ئەرگە مىڭ خىل پەزىلەت بېشى.

'The man of intellect is the greatest among men; intellect is the fountainhead of a thousand virtues for man.'

Akıllı insan insanların büyüğüdür, akıl insan için bin türlü faziletin başıdır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىدراكلىق كىشى ھەممە كىشىدىن ئۇلۇغدۇر، ئىدراك كىشى ئۈچۈن مىڭ خىل پەزىلەتنىڭ باشلىنىشىدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشىدە ئۇلۇغراق ئۇقۇشلۇغ كىشى ئۇقۇش بولدى ئەركە مىڭ ئەردەم باشى
Kişide uluğrak ukuşluğ kişi, ukuş boldı erke miñ erdem başı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akıllı insan insanların büyüğüdür, akıl insan için bin türlü faziletin başıdır.
🇬🇧 EN 'The man of intellect is the greatest among men; intellect is the fountainhead of a thousand virtues for man.'
#1831 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىلسىز كىشىلەر دېيىلمەس كىشى،
ئۇ سۆز قىلسا قانچە، ئىشەنمەس كىشى.

Hear what the wise philosopher hath said: intellect is the sun of the soul, and knowledge is its radiant light.

ئىدراكسىز كىشىنى ئادەم دېمەسلىك كېرەك، ئۇ قانچىلىك سۆزلىسىمۇ، ئۇنىڭغا ئىشەنمەسلىك كېرەك.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىدراكسىز كىشىنى ئادەم دېمەسلىك كېرەك، ئۇ قانچىلىك سۆزلىسىمۇ، ئۇنىڭغا ئىشەنمەسلىك كېرەك.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئەقىلسىز كىشىلەر دېيىلمەس كىشى، ئۇ سۆز قىلسا قانچە، ئىشەنمەس كىشى.
ئەقىلسىز كىشىلەر دېيىلمەس كىشى، / ئۇ سۆز قىلسا قانچە، ئىشەنمەس كىشى.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئىدراكسىز كىشىنى ئادەم دېمەسلىك كېرەك، ئۇ قانچىلىك سۆزلىسىمۇ، ئۇنىڭغا ئىشەنمەسلىك كېرەك.
🇬🇧 EN Hear what the wise philosopher hath said: intellect is the sun of the soul, and knowledge is its radiant light.
#1832 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئىشىتىم بۇ سۆزنى دېدى خان يانا،
تېخى دەيدىغان بىر سۆزۈم بار مانا.

He who hath intellect hath a guide that never leadeth him astray; he who lacketh intellect stumbleth at noon as in the dark night.

Hükümdar yine dedi: — Bu sözleri dinledim, soracak bir sözüm daha var.

نەسرىي يەشمىسى:
يەنە ئەلىك ئېيتتى: بۇ سۆزلەرنى ئاڭلىدىم، سورايدىغان يەنە بىر سۆزۈم بار:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا ئايدى ئىلىگ ئەشىتتىم بۇ سۆز تاقى بىر سۆزۈم بار ئايىتغۇ بۇ ئۆز
Yana aydı ilig eşittim bu söz, takı bir sözüm bar ayıtğu bu öz
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar yine dedi: — Bu sözleri dinledim, soracak bir sözüm daha var.
🇬🇧 EN He who hath intellect hath a guide that never leadeth him astray; he who lacketh intellect stumbleth at noon as in the dark night.
#1833 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىلدىن بىلىمنى بۆلەك ئايرىدىڭ،
دۇرۇس ئېيت، نېمىدۇر بۇندىن مەقسىتىڭ.

The King was delighted with Ögdülmiş's answers, and his admiration for him increased tenfold.

Aklı bilgiden başka bir şey olarak ayırdın, bununla ne demek istiyorsun, doğrusunu söyle.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىدراك بىلەن بىلىمنى باشقا باشقا ئايرىدىڭ، سۆزۈڭنىڭ مەنىسى قانداق، بۇنى ئېيتقىن.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇشۇغ ئادىرتۇ بىلىگدە ئۆڭى نەگۈ تەغ-تۇرۇر ئاي سۆزۈڭنۈڭ ئوڭى
Ukuşuğ adırtu biligde öñi, negü teg-turur ay sözüñnüñ oñı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Aklı bilgiden başka bir şey olarak ayırdın, bununla ne demek istiyorsun, doğrusunu söyle.
🇬🇧 EN The King was delighted with Ögdülmiş's answers, and his admiration for him increased tenfold.
#1834 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
تېچۈكتۈر ئەقىل ئۇ، ئورنى قايدىدۇر،
قەيەردىن چىقار ئۇ، قەيەرگە بارۇر.

He said: 'Thou hast made clear the distinction between intellect and knowledge; now tell me: where is the seat of intellect, and what is its office?'

ئىدراك نېمە، ئۇنىڭ ئورنى قەيەردە، ئۇ قەيەردىن چىقىپ، قەيەرگە بارىدۇ؟

نەسرىي يەشمىسى:
ئىدراك نېمە، ئۇنىڭ ئورنى قەيەردە، ئۇ قەيەردىن چىقىپ، قەيەرگە بارىدۇ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
تېچۈكتۈر ئەقىل ئۇ، ئورنى قايدىدۇر؟ قەيەردىن چىقار ئۇ، قەيەرگە بارۇر؟
تېچۈكتۈر ئەقىل ئۇ، ئورنى قايدىدۇر؟ / قەيەردىن چىقار ئۇ، قەيەرگە بارۇر؟
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ئىدراك نېمە، ئۇنىڭ ئورنى قەيەردە، ئۇ قەيەردىن چىقىپ، قەيەرگە بارىدۇ؟
🇬🇧 EN He said: 'Thou hast made clear the distinction between intellect and knowledge; now tell me: where is the seat of intellect, and what is its office?'
#1835 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
جاۋاب بەردى ئۆگدۈلمىش، دېدى: ئەقىل،
كىشىگە ئەزىز ھەم قەدىرلىكتۇر، بىل.

Ögdülmiş answered: 'Intellect is a precious and cherished thing for man;'

Öğdülmiş cevap verdi ve:—Akıl insan için aziz ve kıymetli bir şeydir — dedi —

نەسرىي يەشمىسى:
ئۆگدۈلمىش جاۋاب بېرىپ، دېدى: ئىدراك كىشى ئۈچۈن ئەزىز ۋە قىممەتلىك نەرسىدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانۇت بەردى ئۆگدۈلمىش ئايدى ئۇقۇش ئاغىر نەڭ-تۇرۇر ئول كىشىكە كۈسۈش
Yanut berdi ögdülmiş aydı ukuş, ağır neñ-turur ol kişike küsüş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Öğdülmiş cevap verdi ve:—Akıl insan için aziz ve kıymetli bir şeydir — dedi —
🇬🇧 EN Ögdülmiş answered: 'Intellect is a precious and cherished thing for man;'
#1836 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىل ئورنى ئۈستۈن مېڭىدە تۇرۇر،
قىممەتلىكىدىن ئورنى باشتا بولۇر.

'The seat of intellect is on high, in the brain; because it is the most precious of jewels, its dwelling is in the head.'

Aklın yeri üstte, beyindedir, kıymetli bir şey olduğu için, onun yeri baştadır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىدراكنىڭ ئورنى ئۈستۈنكى مېڭىدە بولىدۇ، ئۇ قەدىرلىك نەرسە بولغانلىقى ئۈچۈن ئورنى باشتا بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇش ئورنى ئۈستۈن مەڭەدە-تۇرۇر ئاغىر نەڭ ئۈچۈن ئورنى باشتا ئەرۈر
Ukuş ornı üstün meñede-turur, ağır neñ üçün ornı başta erür
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Aklın yeri üstte, beyindedir, kıymetli bir şey olduğu için, onun yeri baştadır.
🇬🇧 EN 'The seat of intellect is on high, in the brain; because it is the most precious of jewels, its dwelling is in the head.'
#1837 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىلدۇر كىشىگە كىشىن، بەلگىلىك،
قىلىقى دۇرۇستۇر ئىشى ئۈلگىلىك.

'Intellect is manifestly a fetter for man; it keepeth his conduct upright and his deeds measured by justice.'

Akıl insan için, şüphesiz, bir köstektir, hareketi doğru ve işi ölçülüdür.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىدراك كىشى ئۈچۈن بىر كىشەندۈركى، ئادالەت ۋە توغرا ئىشتىن نېرى كەتكۈزمەيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشەن ئول كىشىكە ئۇقۇش بەلگۈلۈگ قىلىنچى كۆنى ئول ئىشى ئۈلگۈلۈگ
Kişen ol kişike ukuş belgülüg, kılınçı köni ol işi ülgülüg
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akıl insan için, şüphesiz, bir köstektir, hareketi doğru ve işi ölçülüdür.
🇬🇧 EN 'Intellect is manifestly a fetter for man; it keepeth his conduct upright and his deeds measured by justice.'
#1838 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
رەھىملىك ئىگەم ئۇ خالىغان قۇلىن،
ئەقىللە كىشەنلەر قىلىق ۋە تىلىن.

'Behold, the Merciful God hath fettered the tongue and conduct of His chosen servants with the bridle of intellect.'

Merhametli Tanrı seçmiş olduğu kulunun hareketini ve dilini akıl ile kösteklemiştır.

نەسرىي يەشمىسى:
بىلگىنكى، مېھرىبان خۇدا ئۆزى تاللىغان بەندىسىنىڭ قىلىقى بىلەن تىلىنى ئىدراك ئارقىلىق كىشەنلىدى.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
باغىرساق بايات كۆر ئۈدۈرمىش قۇلىن كىشەدى ئۇقۇش بىرلە قىلقىن تىلىن
Bağırsak bayat kör üdürmiş kulın, kişedi ukuş birle kılkın tilin
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Merhametli Tanrı seçmiş olduğu kulunun hareketini ve dilini akıl ile kösteklemiştır.
🇬🇧 EN 'Behold, the Merciful God hath fettered the tongue and conduct of His chosen servants with the bridle of intellect.'
#1839 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىللىك تىرىكتۇر، ئەقىلسىز ئۆلۈك،
ئەقىل ئەرنى ئايرىر شۇ خىل تەڭ بۆلۈك.

'He who lacketh intellect is like one dead, while he who possesseth intellect is truly alive; in this manner doth intellect distinguish between men.'

Akılsız ölüdür, akıllı ise, diridir, akıl insanları bu şekilde bir birinden ayırt eder.

نەسرىي يەشمىسى:
ئىدراكسىز ئۆلۈكتۇر، ئىدراكلىق تىرىك، ئىدراك ئەرنى ئەنە شۇنداق مۇۋاپىق ئايرىيدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇشسۇز ئۆلۈگ ئول ئۇقۇشلۇغ تىرىگ ئۇقۇش مۇنچا تەڭلىگ ئادىرتلار ئەرىگ
Ukuşsuz ölüg ol ukuşluğ tirig, ukuş munça teñlig adırtlar erig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Akılsız ölüdür, akıllı ise, diridir, akıl insanları bu şekilde bir birinden ayırt eder.
🇬🇧 EN 'He who lacketh intellect is like one dead, while he who possesseth intellect is truly alive; in this manner doth intellect distinguish between men.'
#1840 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشى تۈن كەبى بىر قاراڭغۇ ئۆيدۇر،
ئەقىل بىر چىراغدەك ئۇنى يۈرۈتۈر.

'Man is like a dark house in the night; intellect is the burning torch that illuminateth him.'

insan, gece gibi, karanlık bir evdir, akıl, bir meş'ale gibi, onu aydınlatır.

نەسرىي يەشمىسى:
ئادەم گويا تۈندەك قاراڭغۇ ئۆي بولسا، ئىدراك ئۇنى يورۇتقۇچى مەشئەلدۇر.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
قارارتغقۇ ئەۋ ئول بۇ كىشى تۈن سانى ئۇقۇش بىر يۇلا تەگ يارۇتۇر ئانى
Karartğku ev ol bu kişi tün sanı, ukuş bir yula teg yarutur anı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR insan, gece gibi, karanlık bir evdir, akıl, bir meş'ale gibi, onu aydınlatır.
🇬🇧 EN 'Man is like a dark house in the night; intellect is the burning torch that illuminateth him.'
#1841 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىلدىن كېلۇر، كۆر، پۈتۈن ئەزگۈلۈك،
بىلىمدىن چوڭلار ئەر، بولۇر بەلگىلىك.

'All good things proceed from intellect; through knowledge man groweth in stature and becometh renowned.'

Her türlü iyilik akıldan gelir, insan bilgi ile büyür ve temayüz eder.

نەسرىي يەشمىسى:
بارلىق ياخشىلىقلار ئىدراكتىن كېلىدۇ، بىلىم بىلەن ئەر يۈكسىلىپ مەشھۇر بولىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ئۇقۇشتىن كەلۈر كۆر قامۇغ ئەدگۈلۈك بىلىگىن بەدۈر ئەر بولۇر بەلگۈلۈك
Ukuştın kelür kör kamuğ edgülük, biligin bedür er bolur belgülük
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Her türlü iyilik akıldan gelir, insan bilgi ile büyür ve temayüz eder.
🇬🇧 EN 'All good things proceed from intellect; through knowledge man groweth in stature and becometh renowned.'
#1842 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىلەر بۇ ئىككى بىلەن زور بولۇر،
بۇ ئىككى بىلەن تۈز - توغرا يول تونۇر.

'Through these two—intellect and knowledge—the son of Adam becometh great; through these two he prospereth in the path of righteousness.'

însan-oğlu bu ikisi ile yükselmiştir, o doğruluk yolunda bu iki şey ile muvaffak olur.

نەسرىي يەشمىسى:
بۇ ئىككىسى بىلەن ئىنسان ئۇلۇغ بولىدۇ، بۇ ئىككىسى ئادالەت يولىنى ئاچىدۇ.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بۇ ئىكى بىلە بولدى يالڭۇق ئۇلۇغ بۇ ئىكىن ئوڭارۇر كۆنىلىك يولۇغ
Bu iki bile boldı yalñuk uluğ, bu ikin oñarur könilik yoluğ
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR însan-oğlu bu ikisi ile yükselmiştir, o doğruluk yolunda bu iki şey ile muvaffak olur.
🇬🇧 EN 'Through these two—intellect and knowledge—the son of Adam becometh great; through these two he prospereth in the path of righteousness.'
#1843 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
بىلىملە پەرقلىنەر كىشى يىلقىدىن،
نېمە بار بۈيۈكرەك بۆلەك بىلىمدىن.

'By knowledge alone is man distinguished from the beasts; what is there in this world greater than knowledge?'

İnsan hayvandan bilgisi ile ayrılmıştır, bilgiden daha büyük başka ne vardır.

نەسرىي يەشمىسى:
كىشى بىلىمى بىلەنلا ھايۋاندىن پەرقلىنىدۇ، بىلىمدىنمۇ يۈكسەكرەك يەنە نېمە بار؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
بىلىگىن سەچىلدى كىشى يىلقىدىن بىلىگدە بەدۈكرەك نەگۈ بار ئادىن
Biligin seçildi kişi yılkıdın, biligde bedükrek negü bar adın
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsan hayvandan bilgisi ile ayrılmıştır, bilgiden daha büyük başka ne vardır.
🇬🇧 EN 'By knowledge alone is man distinguished from the beasts; what is there in this world greater than knowledge?'
#1844 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەقىل بىر سۆز ئېيتتى مۇڭا ئوخشىتىپ،
ئىشلەتسە ئەقىلنى بولۇر پايدا كۆپ.

Behold, intellect itself hath spoken a word resembling this; and when intellect is applied to affairs, its benefit is boundless:

Aklın buna benzer bir sözü vardır, akıl yerinde kullanılırsa, faydası çoktur.

نەسرىي يەشمىسى:
قارا، ئەقىل بۇنىڭغا تەقلىد قىلىپ سۆزلىدىكى، ئىدراكنى ئىشلەتسە، پايدىسى ناھايىتى كۆپتۇر:
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
مۇڭار مەڭزەتۈ سۆزلەدى كۆر ئۇقۇش ئۇقۇش ئىشكە تۇتسا كۆر ئاسغى ئۈكۈش
Muñar meñzetü sözledi kör ukuş, ukuş işke tutsa kör asğı üküş
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Aklın buna benzer bir sözü vardır, akıl yerinde kullanılırsa, faydası çoktur.
🇬🇧 EN Behold, intellect itself hath spoken a word resembling this; and when intellect is applied to affairs, its benefit is boundless:
#1845 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
كىشىنى ئايرىغان بىلىم يىلقىدىن،
كىشى قولى ئۈستۈن بولۇر ئىلمىدىن.

'Knowledge hath separated man from the beast; through knowledge, the hand of man hath been made sovereign.'

”ئادەم بىلەن ھايۋاننى بىلىم ئايرىدى، بىلىم بىلەن ئىنساننىڭ قولى ئۇزۇن بولدى.“

نەسرىي يەشمىسى:
”ئادەم بىلەن ھايۋاننى بىلىم ئايرىدى، بىلىم بىلەن ئىنساننىڭ قولى ئۇزۇن بولدى.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشىنى ئايرىغان بىلىم يىلقىدىن، كىشى قولى ئۈستۈن بولۇر ئىلمىدىن.
كىشىنى ئايرىغان بىلىم يىلقىدىن، / كىشى قولى ئۈستۈن بولۇر ئىلمىدىن.
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR ”ئادەم بىلەن ھايۋاننى بىلىم ئايرىدى، بىلىم بىلەن ئىنساننىڭ قولى ئۇزۇن بولدى.“
🇬🇧 EN 'Knowledge hath separated man from the beast; through knowledge, the hand of man hath been made sovereign.'
#1846 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يۈرى، يىلقا بولما، ئەقىل، بىلىم بىل،
بىلىم بىرلە سۆزلە، يورۇق تۆت تىلىن.

'The distinction between man and beast is knowledge; through knowledge, the son of Adam hath attained supremacy.'

İnsanı hayvandan ayıran şey bilgidir, insan-oğlu bilgi ile hâkim vaziyete geçmiştir.

نەسرىي يەشمىسى:
يۈر، ھايۋان بولما، بىلىم بىل، بىلىم ۋە ئىدراك بىلەن سۆزۈڭنى راۋان قىل.“
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
كىشى يىلقى بىرلە ئادىرتى بىلىگ بىلىگ بىرلە يالىڭۇق كۆتۈردى ئەلىگ
Kişi yılkı birle adırtı bilig, bilig birle yalıñuk kötürdi elig
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR İnsanı hayvandan ayıran şey bilgidir, insan-oğlu bilgi ile hâkim vaziyete geçmiştir.
🇬🇧 EN 'The distinction between man and beast is knowledge; through knowledge, the son of Adam hath attained supremacy.'
#1847 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ئەلىگ ئېيتتى: باردۇر تېخى بىر سۆزۈم،
ئۇنى دەي ساڭا مەن، كۆركەم يۈزلۈكۈم.

The King spoke again: 'O fair of countenance, I have yet another question to ask of thee; let me speak it:'

Hükümdar tekrar dedi:— Ey benim güzel yüzüm, sormak istediğim bir şey daha var.

نەسرىي يەشمىسى:
ئەلىگ يەنە دېدى: يەنە بىر سۆزۈم شۇكى، بۇنى ساڭا ئېيتاي، ئەي خۇش چىراي.
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يانا ئايدى ئىلىگ تاقى بىر سۆزۈم ئەرۈر بۇ ئايۇر-مەن ئاي كۆركلۈگ يۈزۈم
Yana aydı ilig takı bir sözüm, erür bu ayur-men ay körklüg yüzüm
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Hükümdar tekrar dedi:— Ey benim güzel yüzüm, sormak istediğim bir şey daha var.
🇬🇧 EN The King spoke again: 'O fair of countenance, I have yet another question to ask of thee; let me speak it:'
#1848 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
ماڭا ئېيتقىن ئەمدى ئەقىل سۈرىتى -،
نېچۈكتۈر، تېگى ھەم نېمىدۇر ئېتى.

'Describe now unto me the very form of Intellect: what is its nature, its essence, and its name?'

Şimdi bana aklı tarif et, onun mâhiyeti nasıldır ve adı nedir?

نەسرىي يەشمىسى:
ماڭا ئەمدى ئىدراكنىڭ سۈرىتىنى تەسۋىرلەپ بەر، ئۇنىڭ مەنىسى ۋە نامى قانداق بولىدۇ؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
ماڭا ئايغىل ئەمدى ئۇقۇش سۇرەتى نەگۈ تەگ بولۇر ئول يۆرۈگى ئاتى
Maña ayğıl emdi ukuş sûreti, negü teg bolur ol yörügi atı
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Şimdi bana aklı tarif et, onun mâhiyeti nasıldır ve adı nedir?
🇬🇧 EN 'Describe now unto me the very form of Intellect: what is its nature, its essence, and its name?'
#1849 ئۆگدۈلمىش (مەسلىھەتچى)
نەزمىي يەشمىسى:
يۈزى، كۆركى، خۇيى، قىلىقى نەدۇر،
يېشى، دەرىجە، بويى، ئاۋۇنچى نەدۇر.

'What is its countenance, its beauty, its character, and its conduct? What is its age, its rank, its stature, and its delight?'

Yüzü, görünüşü, tavır ve hareketi nasıldır, yaşı, derecesi, boyu posu nasıldır ve ne ile avunur?

نەسرىي يەشمىسى:
يۈزى، كۆركى، خۇي پەيلى قانداق، يېشى، دەرىجىسى، بوي تۇرقى، شادلىقى نېمە؟
ئەسلى قاراخانىيچە تېكىستى (Original Karakhanid)
يۈزى كۆركى قىلقى قىلىنچى نە ئول ياشى قۇرى بود سىن ئاۋىنچى نە ئول
Yüzi körki kılkı kılınçı ne ol, yaşı kurı bod sın avınçı ne ol
🌐 سېلىشتۇرما (تەرجىمىلەر)
🇹🇷 TR Yüzü, görünüşü, tavır ve hareketi nasıldır, yaşı, derecesi, boyu posu nasıldır ve ne ile avunur?
🇬🇧 EN 'What is its countenance, its beauty, its character, and its conduct? What is its age, its rank, its stature, and its delight?'
ئاۋازلىق كىتاب
26-باب: ئۆگدۈلمىشنىڭ پادىشاھ كۈنتۇغدى خىزمىتىگە كىرىشى
100%
00:00 --:--